Adli kontrol kararına ve tedbirlere ilişkin dört kritik nokta:

1. 1
   Adli kontrol, tutuklama yerine uygulanabilen bir koruma tedbiridir. Kişi cezaevine girmeden yargılamaya devam eder ancak belirlenen yükümlülüklere uymak zorundadır.
2. 2
   Adli kontrol tek bir yükümlülükten ibaret değildir. Yurt dışı yasağı, imza, konutunu terk etmeme, güvence ve diğer yükümlülüklerden biri veya birkaçı aynı anda uygulanabilir.
3. 3
   Adli kontrol kararına itiraz edilebilir ve şartların değişmesi durumunda kaldırılması veya değiştirilmesi talep edilebilir. Karara itiraz için yedi günlük süre bulunurken, sonrasında da tedbirin devamını gerektiren koşulların ortadan kalktığı ileri sürülebilir.
4. 4
   Adli kontrol yükümlülüğünün ihlali tutuklama riskini doğurabilir fakat her ihlal tutuklama anlamına gelmez. İhlalin niteliği ve somut olayın koşulları değerlendirilir.

Bir ceza soruşturması yahut kovuşturması sürecinde kişinin tutuklanması her zaman zorunlu değildir. Tutuklama yerine uygulanabilecek daha hafif bir koruma tedbiri olarak düzenlenen adli kontrol kapsamında kişi cezaevine girmeden yargılamaya devam eder fakat yurt dışına çıkamama, belirli aralıklarla imza verme ya da konutunu terk etmeme gibi bazı yükümlülüklere uyması gerekir. 

Büromuz avukatlarının hazırladığı bu yazıda, adli kontrol uygulanan durumlara, kararın nasıl kaldırılabileceğine, itiraz sürecine ve uygulamada dikkat edilmesi gereken noktalara ilişkin genel bilgiler paylaşılmıştır. Hukuki uyuşmazlığa ve sürece dair detaylı bilgi ve yönlendirme için info@cozumavukatlik.com.tr mail adresi ya da 0 (541) 371 06 09 numaralı telefon ile iletişime geçebilirsiniz.

UZMAN GÖRÜŞÜ

Adli kontrol, kişi hakkında peşinen verilmiş bir ceza değil, yargılamanın sağlıklı yürütülmesini sağlamak amacıyla uygulanan bir koruma tedbiridir. Bu nedenle tedbirin kapsamı ve devamı, kişinin somut durumuyla ve yargılamadaki ihtiyaçlarla orantılı olmalıdır. Koşullar değiştiğinde ise yalnızca yükümlülüklere uymak değil, artık gerekli olmayan bir tedbirin kaldırılması veya hafifletilmesi için hukuki yolların kullanılması da önem taşır.

Av. Çiğdem Baykara

İş ve Tazminat Hukuku Uzmanı

Adli Kontrol Nedir?

Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 109. maddesinde yer alan adli kontrol, tutuklama yerine uygulanan bir tedbirdir ve hakim, tutuklama şartları oluşmuş olsa bile kişiyi cezaevine koymak yerine bazı yükümlülüklerle serbest bırakabilir. Bu uygulama ile amaç, kişiyi özgürlüğünden mahrum bırakmadan, soruşturmanın sağlıklı bir şekilde yürümesini güvence altına almaktır ve mahkumiyet kararı verilene kadar bu süreçte kişi hala masum kabul edilir.

Adli Kontrol Uygulanan Durumlar

Yargılamanın sağlıklı şekilde yürütülmesini sağlamak ve bunu kişinin tutuklanmasına gerek kalmadan yapmak amacıyla uygulanan adli kontrol, kişinin kaçmasını önlemek, delillerin korunmasını sağlamak ve yargılama sürecindeki yükümlülüklerin yerine getirilmesini güvence altına almak amacıyla uygulanır. Suçun niteliği, dosyadaki deliller ve kişinin durumu, hangi tedbirlerin uygulanacağı noktasında belirleyicidir. 

Adli Kontrol Türleri

Adli kontrol kapsamında uygulanabilecek birçok farklı yükümlülük vardır ve hakim ya da mahkeme, dosyanın özelliklerine ve olayın gerektirdiği ölçüye bağlı olarak bu yükümlülüklerden birine ya da birkaçına birlikte karar verebilir. Başlıca adli kontrol yükümlülükleri şöyledir:

• Kişinin Türkiye’den yurt dışına çıkmasının yasaklanması.
• Kişinin hakim tarafından belirlenen yerlere, belirtilen süreler içinde düzenli olarak başvurmasıdır. Uygulamada bu yükümlülük çoğunlukla imza verme şeklinde uygulanır.
• Hakim veya mahkemenin belirlediği çağrılara uymayı veya belirlenen faaliyetleri yerine getirmeyi gerektirebilir.
• Kişinin belirlenen yerleşim bölgesinin sınırları dışına çıkmamasıdır. Hakim tarafından belirlenen bazı yerlere gitmekten kaçınmayı gerektirir.
• Halk arasında ev hapsi olarak bilinen konu terk etmeme tedbirinde kişinin konutundan ayrılmasına izin verilmez.
• Belirli bir yerleşim bölgesini terk etmemek veya belirli yerlere gitmemek. Kişinin hareket alanı, karar kapsamında belirlenen bölge veya yerlerle sınırlandırılabilir.
• Kararda belirtilmesi durumunda kişinin sürücü belgesini teslim etmesi ve araç kullanmaması gerekir.
• Kişinin silah bulundurmasının veya taşımasının yasaklanması ve gerekli durumlarda mevcut silahların teslim edilmesidir.
• Belirlenen miktarda paranın güvence olarak yatırılmasıdır.
• Özellikle uyuşturucu, uyarıcı veya bağımlılık yapıcı maddeler ya da alkol kullanımıyla ilgili durumlarda, tedavi veya muayeneye tabi tutulmayı içerebilir.
• Somut olayın özelliklerine göre mağdurun haklarını korumaya yönelik belirli yükümlülükler uygulanabilir.

Uygulamada kişi hakkında hem yurt dışına çıkmama hem de belirli aralıklarla imza verme yükümlülüğü getirilebilir yani somut olayın özelliklerine göre birden fazla adli kontrol yükümlülüğünü aynı anda uygulanabilir.

Yurt Dışı Yasağı Nedir?

Adli kontrol kararı kapsamında gündeme gelen tedbirlerden biri olan yurt dışına çıkış yasağı ile kişinin tedbir kaldırılmadığı ya da değiştirilmediği sürece Türkiye’den yurt dışına çıkması yasaktır.

Yurt Dışı Yasağı Nasıl Uygulanır?

Yurt dışına çıkamama şeklindeki adli kontrol tedbiri, kararın ilgili kurum ve sistemlere bildirilmesiyle uygulanır. Tedbirin amacı, hakkında yurt dışı yasağı bulunan kişinin Türkiye’den çıkış yapmasını önlemektir. Yurt dışına çıkış yasağı devam eden kişi, sınır kapısı veya havalimanı gibi yurt dışına çıkış noktalarında yapılan kontroller sırasında tedbir nedeniyle çıkış yapamaz.

Yurt Dışı Yasağı Kaldırılması İçin Ne Yapılmalı?

Yurt dışına çıkamama şeklindeki adli kontrol tedbirinin kaldırılması için karara itiraz edilmesi veya şartların değişmesi durumunda tedbirin kaldırılması ya da değiştirilmesinin talep edilmesi gerekir. Adli kontrol kararına itiraz edilmek isteniyorsa, kararın öğrenilmesinden itibaren yedi gün içinde kanunda öngörülen usule göre itiraz yoluna başvurulmalıdır.

Yedi günlük itiraz süresinin geçmesinden sonra da yurt dışı yasağının kaldırılması veya değiştirilmesi talep edilebilir. Bu durumda başvuru, önceki karara yönelik bir itirazdan ziyade, tedbirin devamını gerektiren koşulların ortadan kalktığı veya değiştiği gerekçesine dayanır.

Başvuruda, yurt dışı yasağının artık gerekli olmadığını gösteren somut nedenlerin açıklanması önemlidir. Soruşturmanın veya kovuşturmanın geldiği aşama, delillerin büyük ölçüde toplanmış olması, kişinin kaçma riskinin azalmış olması, yurt dışına çıkmasını gerektiren iş, eğitim veya ailevi nedenler gibi koşullar, olayın özelliklerine göre değerlendirmede dikkate alınabilir.

Başvurunun hangi mercie yapılacağı, soruşturma veya kovuşturmanın hangi aşamada olduğuna göre belirlenir. Yetkili hakim veya mahkeme, dosyanın mevcut durumunu ve yurt dışı yasağının devamını gerektiren nedenleri değerlendirerek tedbiri kaldırabilir, değiştirebilir veya devam ettirebilir.

İmza Şartı

İmza şartı, adli kontrol kapsamında uygulanabilen yükümlülüklerden biridir. Bu yükümlülük getirildiğinde kişi, belirlenen gün ve saatlerde ilgili birime başvurarak imza vermek zorundadır. Hangi birime, ne sıklıkta ve hangi zaman aralıklarında başvurulacağı, verilen adli kontrol kararına ve uygulamaya ilişkin belirlemelere göre değişebilir.

İmza yükümlülüğünün amacı, kişinin adli kontrol kapsamında belirlenen kurallara uyup uymadığının düzenli olarak takip edilmesini sağlamaktır. Bu tedbir, kişinin günlük yaşamını tamamen kısıtlamadan belirli aralıklarla ilgili birime başvurmasını gerektirir.

Belirlenen gün veya saatlerde imza verilmemesi, adli kontrol yükümlülüğünün ihlali olarak değerlendirilir ve tutuklanma kararına neden olabilir. Bu nedenle imza günlerinin ve saatlerinin düzenli olarak takip edilmesi önemlidir.

İmza Hangi Sıklıkla Nereye Atılmalı?

Uygulamada imza yükümlülüğü çoğunlukla kişinin ikamet ettiği yere bağlı kolluk biriminde yerine getirilir fakat hangi birime başvurulacağı, verilen kararın içeriğine göre değişebilir. İmza yükümlülüğünün sıklığı da dosyanın özelliklerine göre belirlenir. Standart bir uygulama yoktur bu noktada. Günlük, haftalık veya haftanın belirli günlerinde imza verme şeklinde farklı uygulamalar olabilir.

İmza Şartının Kaldırılması

Adli kontrol kapsamında verilen imza yükümlülüğünün kaldırılması adına itirazın, kararın öğrenilmesinden itibaren yedi gün içinde kanunda öngörülen usule göre yapılması gerekir. Koşulların değişmesi yahut tedbirin hafifletilmesi de itiraz konusu olabilir. 

Soruşturmanın ilerlemesi ile beraber delillerin büyük ölçüde toplanmış olması, kaçma ya da delilleri etkileme riskinin azalması vb. durumları, kaldırma talebinde ileri sürülebilecek hususlardandır.

Talep, soruşturma veya kovuşturmanın hangi aşamada olduğuna göre yetkili hakim veya mahkemeye sunulur. Yetkili merci, dosyanın mevcut durumunu ve adli kontrol tedbirine duyulan ihtiyacı değerlendirerek bir karar verir.

Adli Kontrol Tedbirinde Şüpheli ve Sanıkların Yükümlülükleri

Adli kontrol altındaki şüpheli veya sanık, hakkında verilen kararda belirtilen yükümlülüklere eksiksiz şekilde uymalıdır. Örneğin; imza verme yükümlülüğü varsa belirlenen gün ve saatlerde ilgili birime başvurmalı, yurt dışına çıkamama yükümlülüğü varsa Türkiye’den çıkmamalı ve konutunu terk etmeme kararı verilmişse bu tedbire uygun hareket etmelidir.

Kişinin adli kontrol kapsamında belirlenen yükümlülüklerine ilişkin değişiklikleri ve kendisini etkileyebilecek önemli durumları ilgili makamlara zamanında bildirmesi önemlidir. Ayrıca kanuni şartları bulunan çağrılara ve duruşmalara uyması gerekir.

Adli kontrol yükümlülüklerinin isteyerek yerine getirilmemesi, CMK m. 112 kapsamında tutuklama kararı verilmesine neden olabilir fakat her ihlalin doğrudan tutuklama sonucunu doğuracağı söylenemez. İhlalin niteliği ve somut olayın koşulları yetkili yargı mercii tarafından değerlendirilir.

Adli Kontrol Kararının Kaldırılması

Şüpheli veya sanığın adli kontrol tedbirinin kaldırılması, tedbirin değiştirilmesi yahut yükümlülüklerin hafifletilmesi talebi, soruşturma veya kovuşturmanın aşamasına göre tedbirin uygulanmasına hala ihtiyaç bulunup bulunmadığı yetkili hakim ve/veya mahkeme tarafından değerlendirilir.

Adli kontrol tedbirinin uygulanmasını gerektiren nedenler ortadan kalktığında, yetkili yargı mercii tedbiri resen de kaldırabilir. Yine adli kontrol, dosyanın sonucuna göre de sona erebilir fakat beraat veya ceza verilmesine yer olmadığına ilişkin kararın adli kontrolü hangi aşamada ve ne şekilde sona erdireceği, kararın içeriğine ve dosyanın durumuna göre değerlendirilmelidir.

Bu nedenle adli kontrolün kaldırılması isteniyorsa, tedbirin neden artık gerekli olmadığını açıklayan gerekçelerin ve varsa bunları destekleyen belgelerin sunulması önemlidir.

Adli Kontrolde Elektronik Kelepçe Uygulaması

Elektronik kelepçe ile uygulanan izleme sistemi, kişinin belirlenen kurallara ve konutta bulunma yükümlülüğüne uyup uymadığının teyitini sağlar ve belirlenen sınırlar dışına çıkılması durumunda sistem ilgili birimlere ihlal bildirimi yapar. Tedbirin kendisinden farklı olarak bir denetim yöntemi olan elektronik kelepçe uygulaması, her adli kontrolde veya her konutunu terk etmeme kararında kullanılmaz.

Adli Kontrol Tedbirini İhlalin Sonuçları

İmza atmamak, yasağa rağmen yurt dışına çıkmaya çalışmak, elektronik kelepçeyi çıkarmak vb. adli kontrol tedbirlerini ihlal eden durumlarda hakim, ihlale karşılık hemen tutuklama kararı verebilir ve bu durum, verilecek cezanın miktarına bakılmaksızın uygulanabilecek ağır bir sonuçtur.

Güvence Bedeli (Kefalet ile Tahliye) Nedir?

Halk arasında kefalet olarak da bilinen güvence bedeli uygulamasında şüpheli veya sanık, yargılamadan kaçmayacağına dair bir güvence olması adına mahkeme tarafından belirlenen tutarı dosyaya yatırır ve kaçması durumunda bu bedele el konulacağını kabul eder.

Güvence Bedeli Nasıl Belirlenir ve Nasıl Geri Alınır?

Adli kontrol kapsamında gündeme gelen güvence bedelinin ve ödeme koşulları belirlenirken kişinin ekonomik durumu, yükümlülüklerin niteliği ve dosyanın özellikleri dikkate alınır ve bu uygulama ile şüpheli veya sanığın yargılama sürecindeki yükümlülüklerine uymasını ve gerektiğinde belirlenen gider veya yükümlülüklerin karşılanmasını güvence altına alınması amaçlanır.

Adli kontrol sona erdiğinde, güvence bedelinin iade edilip edilmeyeceği ve hangi kısmının iade edileceği, kişinin yükümlülüklerini yerine getirip getirmediğine ve güvence kapsamında karşılanması gereken bir tutar bulunup bulunmadığına bağlı karar verilir. İade koşulları oluştuğunda, güvence bedelinin iadesi için ilgili yargı merciine başvurulması gerekebilir.

Adli Kontrol Tedbiri ve Cezadan Sayılan Süre

Adli kontrol tedbirleri kapsamında uygulanan yurt dışına çıkamama, belirli aralıklarla imza verme ya da güvence yatırma gibi yükümlülükler nedeniyle geçen süre, hukuki süreç sonunda hükmedilen hapis cezasından düşülmez.

Bununla beraber, konutunu terk etmeme yükümlülüğünün uygulanması bakımından kanunda özel bir mahsup düzenlemesi bulunur ve kişinin bu tedbir altında geçirdiği sürenin cezadan nasıl mahsup edileceği, verilen kararın niteliğine ve uygulanacak yasal hükümlere göre ayrıca değerlendirilmelidir.

Adli Kontrol Tedbiri Yargıtay Kararları

Yargıtay, tutukluluk süresi uzadığında veya tutuklama şartları zayıfladığında, kişinin adli kontrol şartıyla serbest bırakılmasını isabetli bulmaktadır. Yerleşik uygulamada, özellikle yurt dışına çıkmamak ve duruşmalara düzenli katılmak şartlarıyla tahliye kararları onanmaktadır. Yargıtay, yerel mahkemelerin tutuklamayı sürdürürken bunun gerekçesini somut olarak göstermesini de aramaktadır. Gerekçesiz veya tekrar niteliğindeki kararlar, adli kontrol imkânı yeterince değerlendirilmediği için bozma sebebi sayılabilmektedir. Bu içtihat çizgisi, adli kontrolün istisna değil, tutuklamaya tercih edilmesi gereken asıl yol olduğunu göstermektedir.

Adli kontrol tedbiri ne kadar sürer?

Adli kontrol tedbirinin süresinde suçun niteliği ve soruşturma veya kovuşturmanın hangi aşamada olduğu belirleyicidir. Soruşturma aşamasında adli kontrol, ağır ceza mahkemesinin görevine girmeyen suçlarda en fazla iki yıl, ağır ceza mahkemesinin görevine giren suçlarda ise en fazla üç yıl uygulanabilir. Kanunda belirtilen şartların bulunması halinde ise bu süreler uzatılabilir.

Kovuşturma aşamasında ise adli kontrol tedbiri mahkeme tarafından kaldırılmadığı sürece yargılama devam ederken uygulanabilir. Bu nedenle adli kontrolün ne zaman sona ereceği, yalnızca kararın verildiği tarihe göre değil, tedbirin kaldırılıp kaldırılmadığına ve dosyanın hangi aşamada olduğuna göre değerlendirilmelidir.

Adli kontrol kararına uyulmazsa ne olur?

Adli kontrol kapsamındaki yükümlülüklere uymayan şüpheli veya sanık hakkında ilgili yargı makamı tutuklama kararı verebilir. İhlalin niteliği bu kararda belirleyici rol oynar. Haklı bir mazeret varsa ve bu durum mümkün olan en kısa sürede deliller ile desteklenerek ilgili makamlara bildiriliyorsa hukuki yaptırımın yönü değişebilir.

Adli kontrol şartı yurt dışına çıkabilir mi?

Hakkında adli kontrol kararı kapsamında yurt dışına çıkamamak şeklinde bir yükümlülük bulunan kişi, bu tedbir kaldırılmadan ya da değiştirilmeden yurt dışına çıkamaz. Diğer taraftan, her adli kontrol kararının yurt dışı çıkış yasağı yükümlülüğü içermeyebileceğinin altını çizmemiz gerekir. 

Adli kontrolde imza var mı?

İmza verme, uygulamada sık karşılaşılan adli kontrol kararlarından biri olmakla beraber her zaman uygulanması zorunlu değildir. Dosyanın özelliklerine göre farklı bir yükümlülük gündeme gelebilir. Kişi hakkında yurt dışına çıkamamak, belirli bir yerleşim bölgesini terk etmemek veya belirlenen bazı yerlere düzenli olarak başvurmak gibi. Bu nedenle adli kontrol kararı verildiğinde kişinin hangi yükümlülüklere tabi olduğu, kararın içeriğinden ayrıca kontrol edilmelidir.

Yurt dışı çıkış yasağı nasıl kontrol edilir?

Hakkında yurt dışına çıkış yasağı bulunan kişi, bu tedbirin uygulanıp uygulanmadığını öncelikle UYAP Vatandaş Portalı üzerinden dosya ve karar bilgilerini kontrol ederek öğrenebilir. Yurt dışına çıkış yasağı aktifken sınır kapısı veya havalimanından çıkış yapılmaya çalışılması durumunda pasaport kontrolü sırasında tedbir nedeniyle yurt dışına çıkışa izin verilmez. Dolayısıyla özellikle seyahat öncesinde yasağın kaldırıldığına ilişkin kararın verilip verilmediğinin ve kararın ilgili sistemlere işlendiğinin kontrol edilmesi önem taşır.

Adli kontrol kararı kim verir?

Adli kontrol kararını, süreç soruşturma aşamasındaysa sulh ceza hakimi, kovuşturma aşamasında ise davaya bakan mahkeme verir. Kovuşturma ve soruşturma aşamalarında Cumhuriyet savcısı adli kontrol uygulanmasını talep ederek sürecin değerlendirilmesini başlatır.

Adli kontrol sicile işler mi?

Adli kontrolün kişinin suçlu bulunduğuna anlamına gelen bir mahkumiyet değil, koruma tedbiri olması dolayısıyla bu karar adli sicil kaydına işlenmez ve kişinin sicil kaydında sabıka olarak görünmez. Soruşturma yahut kovuşturma dosyasında uygulanan adli kontrol kararının tek başına kişinin suçlu olduğu anlamına gelmediğinin altını çizmek isteriz. 

Adli kontrol imza kaçırırsa ne olur?

İmza yükümlülüğünün yerine getirilmemesi, adli kontrol tedbirine aykırı davranılması olarak değerlendirilir ve şüpheli veya sanık hakkında yetkili yargı mercii tarafından tutuklama kararı verilebilir. İmzanın bir kez kaçırılmasının doğrudan tutuklama kararı anlamına gelmediğini ifade etmemiz gerekir burada.

Hastalık, kaza yahut başka bir haklı mazeret nedeniyle imza atılamadıysa, bu durum mümkün olan en kısa süre içerisinde belgeleriyle birlikte ilgili makamlara bildirilmelidir. Mazeretin gerçekten olduğunu gösteren sağlık raporu, kaza tutanağı vb. belgelerin sunulması hukuki yaptırım açısından kritik önem taşır.

Araç mahrumiyet bedeline itiraz sürecinde dört kritik nokta:

1. 1
   Araç mahrumiyet bedeline ilişkin itirazlar sigorta şirketine, Sigorta Tahkim Komisyonuna, mahkemede bilirkişi raporuna veya icra takibine karşı yapılabilir.
2. 2
   Sigorta Tahkim Komisyonu, mahkeme ve icra süreçlerinde farklı süreler uygulanır. Süresinde yapılmayan itirazlar hak kaybına neden olabilir.
3. 3
   Günlük araç kira bedelinin hatalı hesaplanması, onarım süresinin yanlış belirlenmesi veya kusur oranının dikkate alınmaması başlıca itiraz nedenleridir.
4. 4
   Mahkeme, hatalı veya eksik gördüğü hesaplamalar için ek rapor ya da yeni bilirkişi incelemesi yaptırarak farklı bir tutara hükmedebilir.

Araç mahrumiyet bedelinin tartışmalı kaldığı durumlarda hem bedeli talep eden hem de kendisinden talep edilen taraf, sürecin farklı aşamalarında itiraz hakkını kullanabilir.

Büromuz avukatlarının hazırladığı bu yazıda, araç mahrumiyet bedeline hangi aşamada nasıl itiraz edilebileceğine, itiraz sürelerine ve hazırlanması gereken itiraz dilekçesine ilişkin genel bilgiler paylaşılmıştır. Hukuki uyuşmazlığa ve sürece dair detaylı bilgi ve yönlendirme için info@cozumavukatlik.com.tr mail adresi ya da 0 (541) 371 06 09 numaralı telefon ile iletişime geçebilirsiniz.

UZMAN GÖRÜŞÜ

Araç mahrumiyet bedeline ilişkin uyuşmazlıklarda en sık karşılaşılan sorun, yalnızca talep edilen tutara itiraz edilmesi fakat bu itirazın teknik ve somut delillerle desteklenmemesidir. Günlük araç kira bedeli, mahrumiyet süresi ve kusur oranı gibi unsurların her biri ayrı ayrı değerlendirilmelidir. Özellikle bilirkişi raporuna veya hakem kararına karşı yapılacak itirazlarda, yasal sürelerin kaçırılmaması ve itiraz gerekçelerinin doğru hukuki zemine oturtulması büyük önem taşır.

Av. Ezgi Bozkurt

Tazminat ve Sigorta Hukuku Uzmanı

Araç Mahrumiyet Bedeli Talebine Nasıl İtiraz Edilir?

Araç mahrumiyet bedeline itiraz süreci, uyuşmazlığın bulunduğu aşamaya göre değişkenlik gösterir ve farklı kurumlara yapılır.

Sigorta şirketinin teklif ettiği tazminat tutarını yetersiz bulan hak sahibi, öncelikle sigorta şirketine itiraz eder ve uyuşmazlığın devam etmesi durumunda Sigorta Tahkim Komisyonuna veya görevli mahkemeye başvurur.

Buna karşılık, kendisinden araç mahrumiyet bedeli talep edilen taraf da talep edilen tutarın fazla veya hatalı hesaplandığını ileri sürerek sigorta şirketi, Sigorta Tahkim Komisyonu veya mahkeme nezdinde itirazlarını sunabilir.

Dava aşamasına geçilmişse itirazlar bilirkişi raporuna yöneltilir. Her başvuru yolunun farklı usul ve süreleri bulunduğundan, itirazın doğru merciye ve yasal süre içinde yapılması hak kaybı yaşanmaması açısından önem taşır.

Hangi Durumlarda İtiraz Zemini Oluşur?

Araç mahrumiyet bedeline itirazın temelinde hesaplamanın gerçek zararı yansıtmaması yer alır.

• Hak sahibi açısından günlük ikame araç bedelinin piyasa rayicinin altında belirlenmesi, onarım süresinin gereğinden kısa hesaplanması veya zarar kalemlerinin eksik değerlendirilmesi başlıca itiraz gerekçeleridir.
• Bedeli ödemesi istenen taraf açısından ise günlük araç kira bedelinin piyasa rayicinin üzerinde alınması, onarım süresinin gereğinden uzun kabul edilmesi, kusur oranının hatalı değerlendirilmesi veya hesaplamada maddi hata bulunması itiraz sebebi oluşturur.

Aracın ticari kullanıldığı ya da kazanç kaybına uğrandığı iddiasının yeterli delillerle ispatlanamaması da bu kalemlere yönelik itirazın temel gerekçelerinden biridir.

Araç Mahrumiyet Bedeline İtiraz Süresi

İtiraz süreleri, başvurunun yapıldığı aşamaya bağlı değişkenlik göstereceğinden her birini kendi içerisinde değerlendirmek gerekir. 

• Sigorta Tahkim Komisyonu hakem kararına karşı itiraz, kararın tebliğinden itibaren 10 gün içinde İtiraz Hakem Heyetine yapılmalıdır fakat uyuşmazlık tutarı ilgili yıl için belirlenen kesinlik sınırının altında kalıyorsa hakem kararı kesinleşir ve itiraz yolu kapalıdır.
• Mahkemede alınan bilirkişi raporuna karşı itiraz süresi ise raporun tebliğinden itibaren 2 haftadır.
• İlamsız icra takibinde borca veya alacağa yönelik itirazın, ödeme emrinin tebliğinden itibaren 7 gün içinde yapılması gerekir.

Kanunda öngörülen bu itiraz sürelerinin kaçırılması durumunda ilgili itiraz hakkı kaybedilir ve sonraki aşamada bu yola başvurulamaz. Dolayısıyla bu hassas sürelerin bir uzman aracılığıyla takibi olası hak kayıplarının önüne geçmek adına kıymetlidir. 

İtiraz Sürecinde Nelere Dikkat Edilmelidir?

İtiraz sürecinin en sağlıklı şekilde ilerlemesi ve herhangi bir teknik ve prosedürel hata yapılmaması adına dikkat edilmesi önemli birkaç nokta vardır. Bu noktaları şöyle özetleyebiliriz:

• İtiraz dilekçesinde, hangi hesaplamaya veya hangi hukuki tespite neden itiraz edildiği açık ve somut şekilde belirtilmelidir. Soyut veya gerekçesiz itirazlar, talebin değerlendirilmesini güçleştirir.
• Hesaplamanın hatalı olduğu ileri sürülüyorsa bu iddia emsal araç kiralama bedelleri, servis kayıtları, ekspertiz raporları, kusur tespitine ilişkin belgeler veya diğer somut delillerle desteklenmelidir.
• İtirazın kanunda öngörülen süre içinde ve görevli merciye yapılması hak kaybını önlemek açısından büyük önem taşır.
• Uyuşmazlığın hukuki ve teknik açıdan karmaşık olduğu durumlarda ise sürecin bir avukat tarafından yürütülmesi, hiç şüphesiz itirazın doğru gerekçelerle ve usule uygun şekilde hazırlanmasına katkı sağlar.

İlamsız İcra Takibine İtiraz Hakkı

Araç mahrumiyet bedeli için alacaklı, elinde kesinleşmiş bir mahkeme kararı bulunmasa dahi ilamsız icra takibi başlatabilir ve borçlunun kendisine gönderilen ödeme emrine karşı tebliğ tarihinden itibaren 7 gün içinde icra dairesine itiraz etmesi gerekir.

İtiraz bu süre içerisinde yapıldığında icra takibini durdurur. Bu durumda alacaklı, şartları oluşuyorsa itirazın iptali davası açar ya da itirazın kaldırılması yoluna başvurur. Borçlunun süresi içinde itiraz etmemesi durumunda ise takip kesinleşir ve alacaklı cebri icra işlemlerine devam eder.

Araç Mahrumiyet Bedeline İtiraz Dilekçesi Nasıl Hazırlanır?

Araç mahrumiyet bedeline itiraz sürecinde ideal bir dilekçe, hangi hesaplamanın ya da hukuki değerlendirmenin neden hatalı olduğunu açıklamalı, bu iddaları eldeki en somut delillerle desteklemeli ve sonuç ve talep bölümlerinde bedelin yeniden hesaplanması, talebin kısmen ya da tamamen reddi ya da uygun görülen başka bir kararı açıkça belirtmelidir.

İtiraz edilen karar ve talebin tarihi, dosya ya da başvuru numarası ve itiraz gerekçelerinin her biri açık şekilde dilekçede yer almalı ve dilekçeye kaza tespit tutanağı, bilirkişi raporu, ekspertiz veya servis kayıtları, taraflar arasındaki yazışmalar ve iddiaları destekleyen diğer belgelerin de eklemesi gerekir.

Araç Mahrumiyet Bedeline İtiraz Dilekçe Örneği (Sigorta Tahkim)

Aşağıdaki örnek, Sigorta Tahkim Komisyonu hakem kararında belirlenen mahrumiyet bedelini yetersiz bulan başvuru sahibinin İtiraz Hakem Heyetine sunacağı dilekçe yapısını göstermektedir.

Uzman avukatlarımızın sizler için ayrıca hazırladığı Araç Mahrumiyet Bedeli İtirazın İptali Dava Dilekçesi’ni bağlantıya tıklayarak indirebilirsiniz. Yine bir diğer dilekçe örneğimiz olan Pert Araç Mahrumiyet Bedeline İtiraz Dilekçesi’ni indirmek için bağlantıya tıklayabilirsiniz.

Bu dilekçelerin birer örnek olduğunu, her olayın kendi dinamiklerine bağlı olarak düzenlenmesi gerektiğini hatırlatmak isteriz.

SİGORTA TAHKİM KOMİSYONU İTİRAZ HAKEM HEYETİ’NE

BAŞVURU SAHİBİ (İTİRAZ EDEN): [Ad Soyad], T.C. Kimlik No: [Numara], Adres: [Adres]

KARŞI TARAF: [Sigorta Şirketi Unvanı]

HAKEM KARARI: [Tarih] tarihli, [Dosya No] sayılı hakem kararı

KONU: Yukarıda belirtilen hakem kararında hükmedilen araç mahrumiyet bedelinin yetersiz belirlenmesi nedeniyle itirazımızın sunulmasıdır.

AÇIKLAMALAR:

1. [Tarih] tarihli hakem kararıyla, aracımızın [Süre] gün süreyle kullanılamaması nedeniyle [Tutar] TL araç mahrumiyet bedeline hükmedilmiştir.
2. Hakem kararında esas alınan günlük ikame bedeli, aracımızın markası ve modeliyle aynı sınıftaki emsal araçların güncel piyasa kira rayicinin altında kalmaktadır. Bu hususu destekleyen emsal kiralama ilanları ekte sunulmaktadır.
3. Kararda esas alınan onarım süresi, dosyadaki servis giriş çıkış tarihleriyle örtüşmemekte, aracın fiilen kullanılamadığı toplam süre eksik hesaplanmış bulunmaktadır.
4. Yukarıda açıklanan nedenlerle, hakem kararındaki araç mahrumiyet bedelinin yeniden değerlendirilmesi gerektiği kanaatindeyiz.

HUKUKİ DAYANAK: 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu m. 30 ve Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmelik.

SONUÇ VE İSTEM: Yukarıda açıkladığımız nedenlerle, hakem kararının araç mahrumiyet bedeline ilişkin kısmının yeniden incelenerek talebimiz doğrultusunda düzeltilmesine karar verilmesini saygılarımızla arz ve talep ederiz.

EKLER: 1) Hakem kararı örneği 2) Emsal kira ilanları 3) Servis giriş çıkış belgeleri

[Tarih]                                                                                                                             [Ad Soyad / İmza]

Sigorta Şirketine İtiraz Dilekçesi Örneği

Aşağıdaki örnek, kendisine araç mahrumiyet bedeli talebi yöneltilen tarafın, talep edilen tutarın fazla olduğu gerekçesiyle sigorta şirketine sunacağı dilekçe yapısını göstermektedir.

[SİGORTA ŞİRKETİ ADI] SİGORTA A.Ş. HASAR DEĞERLENDİRME BİRİMİ’NE

İTİRAZ EDEN (SİGORTALI): [Ad Soyad], T.C. Kimlik No: [Numara], Adres: [Adres]

DOSYA/TUTANAK NO: [Numara]

KONU: [Tarih] tarihli yazınızla tarafımızdan talep edilen araç mahrumiyet bedeline itirazımızın sunulmasıdır.

AÇIKLAMALAR:

1. [Tarih] tarihli kazaya ilişkin dosyada, karşı taraf adına [Tutar] TL araç mahrumiyet bedeli talep edilmiştir.
2. Talep edilen tutarda esas alınan günlük ikame bedeli, aracın bulunduğu bölgedeki güncel kiralama rayicinin üzerindedir, bu husus ekte sunulan piyasa araştırmasıyla sabittir.
3. Talepte esas alınan onarım süresi, aracın hasar kaydına göre gerekli olan makul süreyi aşmaktadır, parça temini gecikmesi bize atfedilebilecek bir neden değildir.
4. Kaza tespit tutanağına göre kazadaki kusur oranımız %[oran] olup, talep edilen tutarın bu oran dikkate alınmadan hesaplandığı görülmektedir.
5. Yukarıda açıklanan nedenlerle talep edilen tutarın yeniden değerlendirilmesini rica ederiz.

HUKUKİ DAYANAK: 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 49 ve 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu ilgili hükümleri.

SONUÇ VE İSTEM: Yukarıda açıkladığımız nedenlerle, talep edilen araç mahrumiyet bedelinin makul süre ve güncel piyasa rayici esas alınarak yeniden hesaplanmasını, kusur oranımızın da gözetilmesini saygılarımızla arz ve talep ederiz.

EKLER: 1) Kusur oranını gösteren tutanak 2) Emsal piyasa araştırması 3) Servis kayıtları

[Tarih]                                                                                                                             [Ad Soyad / İmza]

Hakem Kararına İtiraz Dilekçesi Örneği

Aşağıdaki örnek, hakem kararında mahrumiyet süresinin eksik hesaplandığını düşünen başvuru sahibinin sunacağı itiraz dilekçesi yapısını göstermektedir.

SİGORTA TAHKİM KOMİSYONU İTİRAZ HAKEM HEYETİ’NE

BAŞVURU SAHİBİ (İTİRAZ EDEN): [Ad Soyad], T.C. Kimlik No: [Numara], Adres: [Adres]

KARŞI TARAF: [Sigorta Şirketi Unvanı]

HAKEM KARARI: [Tarih] tarihli, [Dosya No] sayılı hakem kararı

KONU: Hakem kararında mahrumiyet süresinin eksik hesaplandığı gerekçesiyle itirazımızın sunulmasıdır.

AÇIKLAMALAR:

1. Hakem kararında, aracımızın mahrumiyet süresi [Süre] gün olarak kabul edilmiştir.
2. Ancak servis kayıtlarına göre araç, parça temini nedeniyle toplam [Gerçek Süre] gün boyunca kullanılamamıştır, bu gecikme tarafımızın kontrolü dışında gelişmiştir.
3. Parça temin sürecine ilişkin yetkili servis yazısı ve sipariş tarihleri ekte sunulmaktadır, bu belgeler mahrumiyet süresinin hakem kararında kabul edilenden uzun olduğunu göstermektedir.
4. Bu nedenle, mahrumiyet bedelinin gerçek süre üzerinden yeniden hesaplanması gerektiği kanaatindeyiz.

HUKUKİ DAYANAK: 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu m. 30 ve Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmelik.

SONUÇ VE İSTEM: Yukarıda açıkladığımız nedenlerle, hakem kararının mahrumiyet süresine ilişkin tespitinin yeniden incelenerek gerçek süre üzerinden düzeltilmesine karar verilmesini saygılarımızla arz ve talep ederiz.

EKLER: 1) Hakem kararı örneği 2) Yetkili servis yazısı 3) Parça sipariş belgeleri

[Tarih]                                                                                                                             [Ad Soyad / İmza]

Bilirkişi Raporuna İtiraz Dilekçesi Örneği

Aşağıdaki örnek, mahkemede görülen davada, bilirkişi raporundaki günlük ikame bedelini fahiş bulan davalı tarafın sunacağı itiraz dilekçesi yapısını göstermektedir.

[İL/İLÇE] ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ’NE

DOSYA NO: [Esas No]

İTİRAZ EDEN (DAVALI): [Ad Soyad], T.C. Kimlik No: [Numara], Adres: [Adres]

DAVACI: [Ad Soyad]

KONU: [Tarih] tarihinde tarafımıza tebliğ edilen bilirkişi raporuna itirazımızın sunulmasıdır.

AÇIKLAMALAR:

1. Dosyaya sunulan [Tarih] tarihli bilirkişi raporunda, günlük ikame araç bedeli [Tutar] TL olarak belirlenmiştir.
2. Bu tutar, davaya konu aracın bulunduğu bölgedeki güncel piyasa kiralama rayicinin belirgin biçimde üzerindedir, ekte sunduğumuz emsal kiralama fiyat araştırması bu hususu göstermektedir.
3. Raporda esas alınan onarım süresi de, aracın hasar kaydına göre gerekli olan makul süreyi aşmaktadır, bu konudaki teknik değerlendirme ekte sunulmaktadır.
4. Bu nedenlerle bilirkişi raporunun, günlük bedel ve onarım süresi yönünden yeniden değerlendirilmesi gerektiği kanaatindeyiz.

HUKUKİ DAYANAK: 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 281.

SONUÇ VE İSTEM: Yukarıda açıkladığımız nedenlerle, bilirkişi raporuna itirazımızın kabulü ile dosyanın yeniden bilirkişi incelemesine tabi tutulmasına karar verilmesini saygılarımızla arz ve talep ederiz.

EKLER: 1) Emsal kiralama fiyat araştırması 2) Teknik değerlendirme 3) Vekaletname örneği (varsa)

[Tarih]                                                                                                                             [Ad Soyad / İmza]

Mahkeme araç mahrumiyet bedelini değiştirebilir mi?

Mahkeme, bilirkişi raporunda hesaplanan araç mahrumiyet bedelinin aynen kabul etmek zorunda değildir ve tarafların itirazlarını ve dosyadaki diğer delileri değerlendirerek gerekirse ek rapor ya da yeni bilirkişi incelemesi yaptırarak farklı bir tutara hükmedebilir. 

Günlük araç kira bedeline itiraz edilebilir mi?

Günlük araç kira bedelinin piyasa koşullarına uygun olmadığı düşünülüyorsa aynı sınıftaki araçların güncel kiralama bedelleri, emsal fiyat araştırmaları yahut bilirkişi değerlendirmeleri delil olarak kullanılarak bu tutara itiraz edilebilir.

Araç mahrumiyet bedelini azaltmak için hangi gerekçeler ileri sürülebilir?

Günlük ikame araç bedelinin piyasa rayicinin üzerinde hesaplandığı, onarım süresinin gerçek ve makul süreden fazla belirlendiği, kusur oranının hatalı değerlendirildiği ya da aracın kullanım şeklinin hesaba katılmadığı gerekçeleri, araç mahrumiyet bedeline itiraz edilirken sıkça gündeme gelir. Ticari kullanım ya da kazanç kaybı iddiaları bakımından ise bu durumların somut belgelerle ispatı gerekir. 

Bilirkişi raporu değiştirilebilir mi?

Mahkeme açısından kesin ve bağlayıcı bir karar niteliğinde olmayan bilirkişi raporu noktasında mahkeme, tarafların itirazlarını bulduğu takdirde ek bir rapor ya da yeni bir bilirkişi incelemesi isteyebilir. Son değerlendirme mahkemeye aittir ve rapor, diğer delillerle birlikte değerlendirilerek karar verilir.

Mahkeme yeni bilirkişi atayabilir mi?

Mahkemenin mevcut bilirkişi raporunu yetersiz, çelişkili ya da uyuşmazlığı çözmeye elverişli bulmaması durumunda yeni bilirkişi ataması gündeme gelir. Zaman zaman aynı bilirkişiden ek rapor alınması seçeneği de değerlendirilir. 

Araç mahrumiyet bedeli davasında yeniden hesaplama yapılabilir mi?

Araç mahrumiyet bedeline ilişkin itirazın mahkemede kabul edilmesi durumunda yeni bir bilirkişi incelemesi yaptırılarak zarar yeniden hesaplanır.  

İtiraz sürecinde faiz işlemeye devam eder mi?

İtiraz edilmesi, kural olarak faiz talebini kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Faizin hangi tarihten itibaren ve hangi tutar üzerinden uygulanacağı, alacağın niteliğine, temerrüt durumuna ve mahkeme veya hakem kararındaki değerlendirmeye göre belirlenir.

Tahkim başvurusu ne kadar sürede sonuçlanır?

Dosyanın kapsamına ve inceleme sürecine göre değişmekle beraber basit nitelikli uyuşmazlıklar birkaç haftada sonuçlanabilirken, bilirkişi incelemesi gerektiren dosyalarda süreç birkaç ayı bulabilir. İtiraz yoluna başvurulması durumunda ise inceleme süresi uzayacağından süreç de birkaç ay daha uzar.

İtiraz masrafları ne kadardır, kim öder?

Sigorta Tahkim Komisyonuna yapılacak itirazlarda başvuru ücreti ve gerekli giderlerin ödenmesi gerekir. Mahkemeye veya icra dairesine yapılan itirazlarda ise dosyanın niteliğine göre harç, tebligat ve bilirkişi gibi ek masraflar ortaya çıkar. İtirazın haklı bulunması halinde, yapılan yargılama giderlerinin karşı taraftan tahsiline karar verir fakat bu tutarları ilk anda itiraz başvurusu yapanın ödemesi gerekir. 

İtiraz reddedilirse dava hakkım devam eder mi?

İtirazın reddedilmesi tek başına dava hakkını ortadan kaldırmaz ve sigorta şirketinin talebi reddetmesi durumunda hak sahibi, şartlar oluşmuşsa Sigorta Tahkim Komisyonuna başvurabilir yahut görevli ve yetkili mahkemede dava açabilir. Sigorta Tahkim Komisyonunun itiraz üzerine verdiği kararlara karşı ise kararın niteliğine ve ilgili yıl için belirlenen parasal sınırlara bağlı olarak kanun yollarına başvurulması mümkündür.

İtiraz dilekçesi elden mi, e-Devlet üzerinden mi verilir?

Başvurunun yapılacağı kuruma bağlı olarak itiraz dilekçesi farklı yöntemlerle verilebilir.

• Sigorta Tahkim Komisyonuna yapılacak itirazlar, Komisyonun elektronik başvuru sistemi veya posta yoluyla iletilebilir.
• Mahkemeye sunulacak dilekçeler ise mahkeme kalemine elden teslim edilebilir, posta yoluyla gönderilebilir veya şartların sağlanması durumunda UYAP üzerinden elektronik olarak sunulabilir.
• İcra dairelerine yapılacak başvurular da elden veya elektronik başvuru imkanının bulunduğu durumlarda UYAP aracılığıyla gerçekleştirilebilir.

Araç mahrumiyet bedeline itirazda avukat desteği neden önemlidir?

İtiraz sürelerinin kısa ve kesin olması ve bir günlük gecikmenin dahi hak kaybına yol açması, hangi merciye, hangi gerekçeyle ve hangi belgelerle itiraz edilebileceğinin doğru tespitinin teknik bilgi ve itirazın somut delilerle desteklenmesinin hukuki bilgi gerektirmesi açılarından araç mahrumiyet bedeline itiraz sürecinde avukat desteği alınması önemlidir.

Bungalov dolandırıcılığında 4 kritik nokta:

1. 1
   Savcılığa yapılacak suç duyurusu tek başına paranın iadesini sağlamaz. Gerektiğinde ihtiyati haciz, icra takibi ve tazminat davası birlikte değerlendirilmelidir.
2. 2
   Dolandırıcılığı fark ettiğiniz ilk anda bankaya geri çağırma ve bloke talebinde bulunmanız, para iadesi ihtimalini önemli ölçüde artırır.
3. 3
   WhatsApp yazışmaları, banka dekontu, sahte ilan görüntüleri ve ödeme bilgileri soruşturmanın en önemli delilleri arasında yer alır.
4. 4
   Hızlı hareket edilmesi hem delillerin kaybolmasını önler hem de dolandırıcının hesapları ve mal varlığı üzerinde koruma tedbirlerinin uygulanabilmesi açısından büyük önem taşır.

Sahte sosyal medya ilanlarıyla binlerce mağdur yaratan ve giderek yaygınlaşan bungalov dolandırıcılığında ödeme yapıldıktan sonra ulaşılamaz hale gelen dolandırıcıdan parayı geri almak mümkündür. Savcılığa suç duyurusu, ihtiyati haciz, icra takibi ve tazminat davası bu süreçte bir arada yürütülmesi gereken hukuki araçlardır ve doğru adımlar atılmadığında hem parayı hem de hakkı kaybetmek kaçınılmazdır.

Büromuz avukatlarının hazırladığı bu yazıda, bungalov dolandırıcılığında savcılık şikayeti ve para iadesine ilişkin genel bilgiler paylaşılmıştır. Hukuki uyuşmazlığa ve sürece dair detaylı bilgi ve yönlendirme için info@cozumavukatlik.com.tr mail adresi ya da 0 (541) 371 06 09 numaralı telefon ile iletişime geçebilirsiniz.

UZMAN GÖRÜŞÜ

Bungalov dolandırıcılığı dosyalarında mağdurun en sık yaptığı hata, yalnızca savcılığa şikayet başvurusu yapmanın paranın iadesi için yeterli olacağını düşünmesidir. Delillerin hızlı şekilde korunması ve ceza, icra ile hukuk yollarının eş zamanlı işletilmesi, hem soruşturmanın etkinliği hem de zararın tazmini açısından sürecin en kritik unsurudur.

Av. Ezgi Bozkurt

Tazminat ve Sigorta Hukuku Uzmanı

Bungalov Dolandırıcılığı Nasıl Yapılmaktadır?

Sapanca, Abant, Uludağ ve Karadeniz bölgelerinde yoğunlaşan bungalov dolandırıcılığında dolandırıcılar, gerçek bungalov işletmelerine ait fotoğrafları çalarak sahte Instagram, TikTok ve Facebook hesapları oluşturur. Bu hesaplarda binlerce takipçi, sahte yorumlar ve profesyonelce düzenlenmiş içerikler yer alır ve hesap ilk bakış gerçek görünür. Vatandaşlar bu hesaplar ile iletişime geçtiğinde rezervasyon için kapora ya da ödemenin tamamı istenmekte ve çoğu zaman ödeme IBAN aracılığıyla havale ya da EFT ile talep edilmektedir. 

Ödeme alındıktan sonra dolandırıcılar muhataplarını engeller ve iletişim kesilir. Bir diğer yöntemde gerçek bir bungalov işletmesinin adı ve fotoğrafları kullanılarak Google reklamları oluşturulmakta, vatandaşlar sahte numaraya yönlendirilmektedir. Son dönemde Whatsapp grupları üzerinden iletişim yapılarak belirli tarihlerde aynı bungalova aynı anda birden fazla kişi rezervasyon yaptırıldığı da sıkça görülmektedir.

Dolandırıldığınızı Nasıl Anlarsınız?

Bungalov dolandırıcılığında en önemli işaret, ödeme sonrasında iletişimin aniden kesilmesidir. Numaradan arama yapıldığında ulaşamıyor olmanız ve WhatsApp’dan engellenmeniz bu işaretlerdendir. Farklı dolandırıcılık senaryolarında konuma gidildiğinde rezervasyon yapılan bungalovun var olmadığı ya da başka bir işletmeye ait olduğu da görülür.

Ödeme için yalnızca IBAN ve havale talep eden, kart ile ödeme ya da check in esnasında ödeme seçeneği sunmayan hesaplara karşı temkinli olunmalıdır. Google Maps’te adresin bulunmaması, rezervasyon belgesi yerine yalnızca güven mesajı gönderilmesi ve fiyatın piyasanın çok altında olması klasik dolandırıcılık belirtileridir.

Sapanca Bungalov Dolandırıcılığında Savcılık Şikayeti

Bungalov dolandırıcılığı sosyal medya ve banka aracı kullanılarak işlendiğinden nitelikli dolandırıcılık suçu kapsamında değerlendirilir. (TCK m.158/1-f) Şikayete bağlı olmayan bu suç savcılık tarafından resen soruşturulur ve suç duyurusunda bulunmak soruşturmayı hızlandırır, delillerin korunmasını sağlar ve savcılığın hesap blokesi kararı vermesine zemin hazırlar.

Başvuru en yakın Cumhuriyet Başsavcılığı’na, karakola ya da emniyet müdürlüğüne yapılabilir. Dilekçede olayın kronolojik özeti, ödeme bilgileri, IBAN ve karşı tarafın iletişim bilgileri eksiksiz yer almalıdır.

Yalnızca “paramı iade etmedi” ifadesiyle yapılan başvurular savcılık tarafından hukuki uyuşmazlık olarak değerlendirilebilir ve kovuşturmaya yer olmadığına kararıyla kapatılabilir. Hileli davranışı (sahte ilan, sahte fotoğraflar, çalınan işletme kimliği, ödeme sonrası engelleme) açık biçimde ortaya koyan bir dilekçe hem suçun niteliğini doğru kurmakta hem olası itiraz riskini azaltır. Kovuşturmaya yer olmadığına kararına karşı 15 gün içinde Sulh Ceza Hakimliği’ne itiraz hakkı mevcuttur.

Savcılık Şikayeti İçin Hangi Belgeler Gereklidir?

Suç duyurusunun işleme alınması ve soruşturmanın etkin yürütülmesi doğrudan sunulan belgelerin niteliğine bağlıdır. Eksik ya da yetersiz deliller ile yapılan başvurular kovuşturmaya yer olmadığına kararıyla sonuçlanma riskini artırabilir ya da süreci yavaşlatabilir. Dolayısıyla şu belgeleri temin etmenizi öneririz şikayet sürecinde:

• WhatsApp, Instagram DM, SMS yazışmalarının tamamı. Tarih ve saat bilgisi görünecek şekilde.
• Havale/EFT/FAST işleminin tarih, saat, tutar ve alıcı IBAN bilgilerini içeren dekont.
• Hesap adı, takipçi sayısı, paylaşılan fotoğraflar ve fiyat bilgisini içeren ilan görüntüsü.
• Kullanılan telefon numarası, IBAN, kullanıcı adı ve varsa e-posta adresi.
• Aramanın cevapsız gittiğini veya WhatsApp’ta engellenildiğini gösteren görüntü.
• Varsa sesli görüşme kaydı veya ödeme onay SMS’i. Ek delil niteliği taşımaktadır.
• Sahte ilanın URL adresi veya hesap linki. Mümkünse internet arşivi (web.archive.org) üzerinden belgelenmesi önerilir.

Tüm bu belgelerin kronolojik sırayla dosyalanarak dilekçeye ek olarak sunulması ve her bir ekin dilekçede numaralandırılarak belirtilmesi soruşturmanın yönünü doğrudan etkiler.

Paranızı Nasıl Geri Alabilirsiniz?

Savcılık şikayeti tek başına paranın iadesini garanti etmez. Paranın geri alınması için ceza süreci ile birlikte hukuk ve icra yollarının paralel işletilmesi gerekir ve burada üç temel seçenek vardır; ihtiyati haciz, icra takibi ve tazminat davası. Ödeme havale ya da EFT ile yapılmışsa banka geri çağırma talebi hemen devreye alınmalıdır.

İhtiyati Haciz

İhtiyati haciz, dava veya icra sürecine başlamadan dolandırıcının mal varlığını bloke altına alan önleyici bir tedbirdir. Dolandırıcılar tespit edildikten sonra mal kaçırabilmekte ve bu riski önceden engellemek için ihtiyati haciz kararı alınmaktadır. Uygulamada mal varlığı bloke edilen dolandırıcıların uzlaşma yoluna gitmesi sıklaşmaktadır.

Başvuru yetkili icra mahkemesine veya UYAP Vatandaş Portalı üzerinden e-imzayla yapılmaktadır. Mahkeme bazı dosyalarda teminat yatırılmasını talep edebilir. İhtiyati haciz kararı çıktıktan sonra 7 gün içinde icra takibi başlatılması ya da dava açılması, 10 gün içinde ise haczin infazının talep edilmesi zorunludur. Bu süreler geçirilirse karar kendiliğinden düşer.

İcra Takibi

İlamsız icra takibi, mahkeme kararı olmadan alacağın tahsilini mümkün kılan pratik bir hukuki yoldur. Yetkili icra dairesine başvurularak borçluya ödeme emri gönderilir. Bungalov dolandırıcılığı vakalarında dolandırıcının bildirdiği adresin sahte olması uygulamada sık görülmektedir. Bu durumlarda ödeme emri tebliğ edilememekte, itiraz süresi işlemeksizin geçmekte ve icra kendiliğinden kesinleşmektedir.

Kesinleşen icra sürecinde borçlunun banka hesaplarına, araç ve taşınmazlarına haciz konulabilmektedir. Dolandırıcının bilinen tek varlığı banka hesabıysa e-haciz yoluyla hesap bakiyesine anlık el konulması mümkündür. İcra takibinin hızlı sonuç vermesi için doğru IBAN ve kimlik bilgisinin dilekçede eksiksiz yer alması gerekmektedir.

Tazminat Davası

Tazminat davası, uğranılan maddi zararın tamamının tahsilini amaçlayan hukuki bir yoldur. Haksız fiil veya sebepsiz zenginleşme hükümlerine dayanılarak açılabilmektedir. Dava, davalının yerleşim yeri Asliye Hukuk Mahkemesi’nde açılır. Maddi tazminatın yanı sıra yaşanan mağduriyetin ağırlığına göre manevi tazminat da talep edilebilmektedir.

Savcılık soruşturması sırasında toplanan deliller (hesap bloke kararı, telefon kayıtları, IBAN tespiti) tazminat davasında doğrudan kullanılabilmektedir. Ceza davasındaki mahkumiyet kararı tazminat davasını kolaylaştırır  fakat ceza davası beklenmeksizin tazminat davası açılması mümkündür.

Bungalov Dolandırıcılığında İlk Olarak Ne Yapmalısınız?

Dolandırıldığınızı fark ettiğiniz ilk anda bankayı aramalısınız ve havale ya da EFT ile gönderilen para ya kredi kartıyla ödeme için geri çağırma ve bloke talebi oluşturmalısınız. Paralelde tüm mesajlaşmalar, ekran görüntüleri ve dekontları yedeklemeli ve en yakın savcılık ya da karakola şikayet yaparak ödeme yaptığınız IBAN ve telefon numarasını da dilekçeye eklemelisiniz. 

Sapanca bungalov dolandırıcılığında deliller nelerdir?

Bungalov dolandırıcılığında en güçlü delil mesajlaşma kayıtlarıdır. WhatsApp, Instagram ya da SMS yazışmaları, sahte vaadi, ödeme talebini ve ödeme sonrası iletişimin kesilmesini belgeler ve banka dekontu ödemenin yapıldığını ispat eder. Eğer sesli görüşme kaydı varsa noter tutanağına dönüştürülmelidir ve delillerin MD5 hash koduyla güvence altına alınması ispat sürecinde güç kazandırır.

Dolandırıcıları tespit etmek mümkün müdür?

Ödemeyi yaptığınız IBAN, banka sistemi üzerinden hesap sahibini doğrudan tanımlar ve savcılık bu bilgiyi ilgili bankadan müzekkereyle alır. Yine telefon numarası üzerinden HTS (Haberleşme Tespit Sistemi) kaydı çıkarılarak dolandırıcının konumu tespit edilebilir. Sahte sosyal medya hesabının IP adresi savcılığın platforma göndereceği bilgi üretim müzekkeresiyle öğrenilir. Günün sonunda aynı IBAN veya telefon numarasına birden fazla mağdur para göndermişse toplu şikayet dosyası oluşturulması soruşturmayı güçlendirir.

Havale veya EFT ile gönderilen para geri alınabilir mi?

Teknik olarak alınabilir fakat burada zaman kavramı çok kritiktir ve paranın alıcı hesapta hala duruyor olması gerekir. Dolandırıldığınızı ilk fark ettiğiniz anda bankanızı arayarak geri çağırma talebi oluşturmalısınız. Bu süreçte aynı zamanda savcılığa şikayetinizi yaparsanız ve soruşturma kapsamında hesap bloke kararı çıkarılırsa para korunmuş olur ve soruşturma sonunda iadesine karar verilebilir. FAST işlemlerinde anlık geçiş gerçekleştiğinden bloke ihtimali düşüktür. Bu nedenle savcılık müzekkeresinin önemi artar.

Kredi kartıyla yapılan ödemelerde harcama itirazı mümkün müdür?

Evet, kredi kartıyla yapılan ödemelerde harcama itirazı (chargeback) yoluyla paranın geri alınması diğer ödeme yöntemlerine göre daha kolaydır. Bankaya hızlıca başvuru yapılarak “mal veya hizmet teslim edilmedi” gerekçesiyle itirazda bulunmalısınız. Başvuruya savcılık şikayet numarası ve ödeme belgesini de eklemenizi öneririz.

Banka 60-120 gün içinde değerlendirme yaparak tutarı geçici olarak hesaba iade edebilir ve işyeri itiraz etmezse itiraz kesinleşir. 3D Secure onaylı işlemlerde chargeback biraz daha zordur fakat dolandırıcılık gerekçesi bu durumda da değerlendirilir.

Dolandırıcının IBAN’ı başkasına aitse ne olur?

Bungalov dolandırıcılığında IBAN’ın farklı bir kişiye ait olması iki farklı durumu işaret eder. Hesap kiralaması söz konusuysa yani hesap sahibi IBAN’ını dolandırıcıya para toplamak için kullandırmışsa, 2024 yılında TCK’ya eklenen m.158/1-l kapsamında hesap sahibi de nitelikli dolandırıcılıktan sorumlu tutulur.

Hesap sahibinin bilgisi dışında IBAN kötüye kullanılmışsa bu kişi farklı suç kapsamında değerlendirilebilir. Her iki durumda da savcılığın hesap sahibini tanık ya da şüpheli sıfatıyla ifadeye çağırması soruşturmayı ilerletir. Para IBAN sahibinin hesabında duruyorsa bloke ve iade talep edebilirsiniz.

e-Devlet üzerinden suç duyurusunda bulunabilir miyim?

Teknik olarak CİMER aracılığıyla mağduriyetinize dair bir bildirim yapabilirsiniz fakat bu resmi suç duyurusu yerine geçmez. Suç duyurusu Cumhuriyet Başsavcılığı’na, karakola ya da emniyet müdürlüğüne yazılı dilekçeyle yahut bizzat başvurarak yapılmalıdır. UYAP Vatandaş Portalı üzerinden avukat aracılığıyla şikayet dilekçesi de iletebilirsiniz. Dolayısıyla CİMER bildirimi soruşturmayı başlatmaz, yalnızca ilgili birime yönlendirme sağlar.

Bungalov işletmesi gerçekten varsa ama rezervasyonu kabul etmiyorsa hangi hukuki yol izlenir?

Gerçek bir bungalov işletmesinin ödeme almasına rağmen rezervasyonu kabul etmemesi bir dolandırıcılık değil sözleşme ihlali olarak değerlendirilir ve hukuki yol da ceza değil tüketici hukukundan geçer. Bu rezervasyonda ödeme miktarı 149.000 TL’nin altındaysa Tüketici Hakem Heyeti’ne başvuru zorunludur. Üstündeki tutarlardaki ise Tüketici Mahkemesi’nde dava açılabilir. Süreçte ispat için rezervasyon onayı ve ödeme belgesi yeterlidir. İşletme para iadesi yapmak yerine süreci zorlaştırıyorsa ihtar çekilerek iade yapılmaması halinde dava yoluna gidileceği bildirilmeli ve sonrasında ihtiyati haciz talep edilmelidir.

Savcılık şikayetinde zamanaşımı süresi ne kadardır?

Bungalov dolandırıcılığı suçu sosyal medya ve banka aracılığıyla işlendiğinde nitelikli dolandırıcılık suçu kapsamına girer ve takibi şikayete bağlı olmadığından şikayet süresi bulunmaz. Davada ise zamanaşımı süresi 15 yıldır. Yani savcılık mağdurun başvurusu olmasa dahi bu suçu resen soruşturabilir ve mağdur da olayın üzerinden 15 yıl geçmeden şikayetçi olabilir.

Dolandırıcı başka şehirdeyse hangi savcılığa başvurmalıyım?

Dolandırıcılık suçunun işlendiği yer, mağdurun zarar gördüğü yer ve mağdurun ikametgahı savcılığı yetkili merciler arasındadır. Online dolandırıcılıkta paranın gönderildiği banka şubesinin bulunduğu il de yetkili yer sayılır. Pratikte mağdurun kendi şehrine en yakın savcılığa başvurması en kolayıdır. Yanlış savcılığı yapılan başvurular reddedilmez, dosya yetkili savcılığa gönderilir fakat bu durum zaman kaybına yol açar. Bu nedenle doğrudan yetkili savcılığa başvurulması soruşturmayı hızlandırır.

İkinci el araç satışı her ne kadar tarafların güven ilişkisine dayanan bir süreç olsa da uygulamada alıcılar, aracın gerçek kullanım geçmişinin gizlenmesi amacıyla kilometresinin düşürülmesi mağduriyetiyle karşı karşıya kalabilmektedir. 

Aracın kilometresinin değiştirilmesi yalnızca aracın değerini ve kullanım durumunu yanlış göstermez, aynı zamanda alıcının iradesini sakatlayan, ayıplı mal hükümlerini gündeme getiren ve cezai sorumluluk doğuran bir müdahale niteliği taşır.

Büromuz avukatlarının hazırladığı bu yazıda, kilometresi düşürülmüş araç satışında ayıplı mal kavramı, tazminat talepleri ve cezai yaptırımlara ilişkin genel bilgiler paylaşılmıştır. Hukuki uyuşmazlığa ve sürece dair detaylı bilgi ve yönlendirme için info@cozumavukatlik.com.tr mail adresi ya da 0 (541) 371 06 09 numaralı telefon ile iletişime geçebilirsiniz.

Aracın Kilometresinin Düşürülmesi ve Ayıplı Mal Kavramı

Türk Borçlar Kanunu ve Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun kapsamında ayıplı mal, bir malın gereken ya da vaad edilen niteliklerden, özelliklerden yoksun olması durumunu ifade eder. Kilometresi düşürülmüş araç meselesi de temel olarak ayıplı mal kavramı çerçevesinde değerlendirilmektedir.

İkinci el araç alımında alıcının karar verme sürecini doğrudan etkileyen ve satışın temel unsurlarından birini oluşturan kilometre bilgisinin gizlenmesine yönelik her türlü eylem, hukuken açık bir ayıp hali olarak kabul edilir. Burada gizli ayıp kavramı devre girer çünkü alıcı, aracı teslim alırken kilometrenin düşürüldüğünü fark etme imkanı bulamaz. Bu durum da hem zamanaşımı hesabı hem de ispat yükü açısından kritik birtakım sonuçlar doğurur ve yaptırımlar yalnızca tazminat değil ceza hukukunu da devreye sokmaktadır. 

Kilometre Düşürmenin Cezası (2026)

Alıcıyı aldatmaya ve ekonomik zarar vermeye yönelik bilinçli bir manipülasyonu barındıran  kilometre düşürme eylemi, Türk Ceza Kanunu kapsamında kural olarak m. 157’de tanımlanan dolandırıcılık suçu çerçevesinde değerlendirilir. Dolandırıcılık suçu için öngörülen temel ceza bir yıldan beş yıla kadar hapis cezasıdır ve suçun nitelikli halleri söz konusu olduğunda bu süre önemli ölçüde artabilir.

Diğer taraftan kilometrenin düşürülmesinde eş zamanlı olarak TCK m. 151 (mala zarar verme suçu) ve TCK m. 204 (evrakta sahtecilik) suçları gündeme gelebilir. Bu eylemi galerinin yani araç alış satışını ticari iş olarak yapan bir kurumun işlemesi, birden fazla mağdurun bulunması ya da failin bu eylemi meslek edinmiş olması gibi ağırlaştırıcı unsurlar söz konusu ise TCK m. 158/1-f kapsamında nitelikli dolandırıcılık hükümleri uygulanır ve öngörülen ceza sınırı doğrudan yükselir.

Kilometresi Düşürülmüş Araç Aldım, Ne Yapmalıyım?

Aracınızın kilometresinin düşürüldüğünü öğrendiğinizce öncelikle aceleci davranmamalı ve satıcı ya da galeri ile iletişime geçmeden önce mümkünse hukuki bir yönlendirme almalısınız. Bu kapsamda takip etmeniz gereken adımları şöyle sıralayabiliriz:

• Aracın yetkili servis ya da bağımsız bir eksper aracılığıyla teknik incelemeye tabi tutulması ve gerçek kilometreye ilişkin uzman raporunun alınması.
• Satın alma sürecine ait tüm belgelerin, fatura veya alım sözleşmesinin, ilan ve iletişim kayıtlarının saklanması.
• Araçtaki kilometre tahrifatını doğrulayan elektronik arıza kayıtları, servis geçmişi ve benzeri teknik verilerin temin edilmesi.
• Ayıbın fark edildiği tarihten itibaren makul bir süre içinde satıcıya yazılı bildirimde bulunulması ve bu bildirimin elden teslim tutanağı, noter ihtarnamesi veya iadeli taahhütlü posta aracılığıyla yapılması.
• Olası bir dava sürecinde ciddi avantaj sağlayacak delillerin kaybolmaması için araçta herhangi bir değişikliğe gidilmemesi.

Tüm bu adımların hukuken zamanında ve eksiksiz atılması, tazminat talebinin ve cezai sürecin güçlü bir ispat zeminine oturtulması açısından kritiktir. Süreç aynı anda hem teknik hem de hukuki bir boyut taşıdığından dolayı yukarıda belirttiğimiz gibi ilk anda doğru bir hukuki destek almanızı öneririz.

Kilometresi Düşürülmüş Araç Satışında Tazminat Davası

Kilometresi düşürülmüş bir araç aldığınız takdirde, karşı tarafa tazminat davası açarak zararınızın çeşitli yollarla karşılanmasını talep etme hakkınız vardır. Hukuki niteliği itibariyla karmaşık ve birçok teknik bileşenin yer aldığı bu dava sürecinde alıcı, satıştan dönme, bedel indirimi yahut ayıptan doğan zararın karşılanması çözümlerinden bir ya da birkaçını aynı anda ileri sürebilir.

Satıcının sözleşmeden dönmesi yani satıştan vazgeçmesi halinde alıcı, aracı iade ederek ödediği bedeli tümünü geri alır. 

Bedel indiriminde ise araç alıcı kalmakla beraber kilometre farkının yarattığı değer düşüklüğü satıcıdan tahsil edilir. Burada araç bakımı, onarımı ve değer kaybına bağlı ortaya çıkan tüm zararlar da tazminat kapsamında değerlendirilir. Bilinçli aldatma olgusunun açıkça ortaya konulduğu durumlarda ise manevi tazminat talebi de gündeme gelir.  

Araç ve teknik dosyalalar üzerinde yürütülen inceleme neticesinde hazırlanan bilirkişi raporu, dava sürecinde belirleyici bir rol oynar. Bu rapor kilometre farkını, değer kaybını ve tarafların sorumluluğunu somut verilerle ortaya koyar. Maddi tazminat miktarının tespitinde aracın modeli, rayiç piyasa değeri, fark edilen kilometre ve satış bedeli birlikte değerlendirilir. 

Dava Ne Kadar Sürer?

Tazminat davasının süresi yargılama süresine, dosyanın karmaşıklığına, delil durumuna ve mahkemenin iş yüküne bağlı olarak ortalama 1-3 yıl arasında sonuçlanır. Bilirkişi incelemesinin tek aşamada tamamlandığı, güçlü delillerin olduğu ve tarafların anlaşmazlıklarının sınırlı kaldığı davalarda süre önemli ölçüde kısalır. Önemli bir dipnot olarak, karar temyiz aşamasına taşınırsa süreç 1-2 yıl kadar daha uzayabilir. 

Dava öncesinde zorunlu arabuluculuk kapsamında başvurulan süreç birkaç hafta içerisinde sonuç verebilir ve anlaşma sağlandığında dava sürecine geçilmez. Dolayısıyla arabuluculuk aşaması hem zaman hem de maliyet açısından mutlaka dikkate alınması gereken önemli bir süreçtir. Bu süreçte de doğru anlaşma zeminini yakalayabilmek ve hak kaybı yaşamamak adına uzman yönlendirmesi gerekir. 

Görevli ve Yetkili Mahkeme

Bireysel alıcının, esnaf ya da galeriden araç satın alması durumunda Tüketici Mahkemesi görevlidir. Bu mahkemenin olmadığı yerlerde ise Asliye Hukuk Mahkemesi, tüketici sıfatıyla bu davalara bakmakla görevlidir. Tarafların her ikisinin de tacir sıfatı taşıdığı durumlarda Asliye Ticaret Mahkemesi‘ne başvurmak gerekir.

Yetkili mahkeme bakımından genel kural, davalının ikamet ettiği yerdeki mahkeme olmakla beraber tüketici uyuşmazlıklarında alıcının bulunduğu yerdeki mahkeme de yetkili sayılır.

Davanın görevsizlik ya da yetkisizlik kararıyla reddedilmemesi adına görevli ve yetkili mahkemenin doğru belirlenmesi gerekir.

Zamanaşımı Kavramı

Tüketici Mahkemesi’nde görülen davalarda, satıcının ayıptan doğan sorumluluğuna ilişkin zamanaşımı süresi iki yıldır ve bu süre, ayıbın fark edildiği andan itibaren işlemeye başlar. 

Gizli ayıp söz konusu olduğunda süre farklılaşır. Kilometre düşürmenin dürüstlüğe aykırı biçimde gizlendiğinin ispatı halinde zamanaşımı beş yıla uzar. Yine satıcı tarafından verilen garanti ya da güvencenin olması halinde de bu süre uzayabilir. Dolandırıcılık suçuna dayanan ceza davalarında ise şikayet zamanaşımı süresi sekiz yıldır. 

Davanın Olası Sonuçları

Mahkemede verilecek kararın hangi talep üzerinde şekillendirse şekillesin alıcı açısından doğrudan malı sonuçları olacağı bu süreçteki olası kararlar şunlardır:

• Sözleşmeden dönme ve tam iade: Mahkeme, satış sözleşmesinin iptaline ve araçla ödenen bedelin karşılıklı olarak iade edilmesine hükmedebilir. Bu sonuç, özellikle kilometre farkının büyük olduğu ve aracın kullanımının önemli ölçüde etkilendiği davalarda tercih edilen çözüm yoludur.
• Bedel indirimi: Alıcı aracı elinde tutmak istiyorsa, mahkeme kilometre farkına karşılık gelen değer düşüklüğünü hesaplayarak satış bedelinden indirilen tutarın satıcıdan tahsiline hükmedebilir. Bu durumda alıcı aracın gerçek değerine denk düşen bir ödeme yapmış olur.
• Maddi tazminat: Mağdurun araçla bağlantılı ek masrafları, değer kayıpları ve doğrudan zararları tazminat kapsamında değerlendirilerek satıcıdan tahsil edilebilir. Söz konusu zarar kalemleri arasında gereksiz yere yapılan bakım ve onarım giderleri, sigortaya esas olan piyasa değeri ile gerçek değer arasındaki fark ve benzeri ekonomik kayıplar yer alabilir.
• Manevi tazminat: Aldatma kastının açıkça ortaya konulduğu davalarda alıcı, uğradığı manevi zarar nedeniyle de tazminat talep edebilir. Bu talebin kabul edilmesi büyük ölçüde satıcının kusurunun niteliğine ve hâkimin takdir yetkisinin kullanılma biçimine bağlıdır.
• Davanın reddedilmesi: Delillerin yetersiz kaldığı, zamanaşımının dolduğu ya da usule aykırılıkların bulunduğu durumlarda dava reddedilebilir. Bu olasılığı en aza indirmek için sürecin en başından itibaren uzman avukat yönlendirmeleriyle ilerlemek gerekir.

Kilometresi Düşürülmüş Araç Satışında Yargıtay Kararları

Yargıtay’ın kilometresi düşürülmüş araç satışı alandaki kararları, hem hukuki sorumluluk sınırlarını hem de cezai boyutu net şekilde çizen önemli bir içtihat birikimi oluşturmuştur. Aşağıda ele aldığımız kararlar, uyuşmazlığın hangi zemine taşındığından bağımsız olarak alıcı lehine yönelen yargı tablonun anlaşılması açısından bizce çok önemlidir.

1- Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, E. 2022/6482, K. 2022/8092, 24.10.2022:

Bu karar, konuya ilişkin en güçlü emsal niteliğini taşımaktadır. Karara konu olayda alıcı, 2020 yılında 21.300 TL’ye satın aldığı aracın muayene kayıtlarını incelediğinde 2015’te 277.000 km gözüken aracın 2019’da 127.000 km’ye düştüğünü fark etmiş; satıcı ise kilometre düşürme işlemini kendisinin yapmadığını ileri sürerek sorumluluktan kaçmaya çalışmıştır. Yerel mahkeme başlangıçta bu savunmayı kabul ederek davayı reddetmiş; ancak Adalet Bakanlığı’nın kanun yararına bozma talebi üzerine Yargıtay devreye girmiştir. Daire, TBK m. 219 ve devamı hükümleri uyarınca satıcının ayıbı bilip bilmediğinden bağımsız olarak sorumlu olduğuna hükmetmiş ve yerel mahkeme kararını bozmuştur. Karar aynı zamanda Resmi Gazete’de yayımlanmış olup geniş kamuoyu ilgisine konu olmuştur.

2- Yargıtay 17. Hukuk Dairesi, E. 2015/7985, K. 2016/14765

Bu kararda internet ilanında 130.000 km olarak gösterilen araç, 15.08.2011 tarihinde 20.900 TL’ye satılmış; ancak alıcı aracı muayeneye götürdüğünde bir önceki muayenede 178.309 km gözüken aracın sayacının düşürülmüş olduğunu öğrenmiştir. Mahkeme başlangıçta davayı reddetmiş, fakat Yargıtay bozma kararında kilometre manipülasyonunun açıkça gizli ayıp oluşturduğunu, satıcının bu ayıpların varlığını bilmese dahi sorumlu tutulacağını ve bilirkişi raporu da dahil olmak üzere tarafların tüm delillerinin birlikte değerlendirilerek sonuca gidilmesi gerektiğini vurgulamıştır. Karar, internet ilanındaki kilometre bilgisinin de sözleşmenin ayrılmaz bir parçası sayılması gerektiğini ortaya koyması bakımından önem taşımaktadır.

3- Yargıtay 13. Hukuk Dairesi, E. 2018/2513

Daire bu kararında tazminat miktarının hesaplanma yöntemine ilişkin önemli bir ilke benimsemiştir. Karara göre bedel indirim tutarı belirlenirken ‘nispi yöntem’ esas alınmalıdır: satış tarihi itibarıyla aracın ayıpsız rayiç değeri ile ayıplı haldeki rayiç değeri ayrı ayrı tespit edilmeli ve bu iki değer arasındaki oranın satış bedeline yansıması hesaplanmalıdır. Ayrıca söz konusu tespitlerin yalnızca Tüvtürk muayene kayıtlarına dayandırılamayacağı, bağımsız teknik bilirkişi incelemesiyle desteklenmesi gerektiği de hüküm altına alınmıştır.

4- Yargıtay 23. Ceza Dairesi, E. 2015/18022, K. 2016/4057, 05.04.2016

Bu karar, konunun cezai boyutuna ilişkin emsal niteliğindeki kararlardandır. Daire, kilometre düşürerek araç satma eyleminin yalnızca temel dolandırıcılık (TCK m. 157) değil, TCK m. 158/1-f kapsamında ‘bilişim sistemleri araç olarak kullanılmak suretiyle işlenen nitelikli dolandırıcılık’ suçunu oluşturduğuna hükmetmiştir. Sayaç manipülasyonunun elektronik sistemlere müdahale yoluyla gerçekleştirildiğine dikkat çeken karar, bu fiilin ağırlaştırılmış hükümler çerçevesinde yargılanması gerektiğini açıkça ortaya koymaktadır; bu durum ise somut olayda öngörülen azami hapis cezasını doğrudan yükseltmektedir.

Satıcının Hukuki Sorumluluğu

Kilometresi değiştirilmiş araç satışında satıcının hukuki sorumluluğu hem özel hukuk hem de ceza hukuku kapsamında değerlendirilir ve Türk Borçlar Kanunu’na göre satıcı, sattığı malın ayıplarından kusurlu bulunmasa dahi sorumludur. 

Alıcının, satıcıdan talep edebileceği haklar şöyledir:

• Satıştan dönme ve ödenen bedelin iadesi.
• Aracın piyasa değeri ile gerçek değeri arasındaki farka karşılık gelen bedel indirimi.
• Kilometre değişiminde kaynaklı ek masraflar ve zararların tazmini.
• Satıcının kastının ispatlanması halinde manevi tazminat.

Satıcının araç alış satışını ticari bir faaliyet olarak yaptığı durumlarda satıcı profesyonel bir girişimci sayılmakta ve saklı tuttuğu her türlü kusurdan tam olarak sorumlu tutulmaktadır. 

Galerinin ve Eksperin Hukuki Sorumluluğu

Kilometresi düşürülmüş araç davalarında galeri ve eksper de sorumlu taraf olarak karşımıza çıkabilir. Galeri, ticari bir faaliyet olarak araç alış satışı yaptığından dolayı mesleki bir standarda uymakla yükümlüdür. Galeride çalışan bir personelin kilometredeki değişimi biliyor olması ya da bilmesi gerektiğinin ortaya konulması durumunda galeri hukuki sorumluluktan kurtulamaz.

Eksper açısından ise, kilometredeki değişimi gözden kaçırması ya da bilerek rapora eklememesi durumunda ona karşı da hukuki talep hakkı doğar. Özellikle değişimin dikkatli bir teknik incelemeyle fark edilebilecek derecede net olduğu durumlarda eksperin ihmalden kaynaklanan sorumluluğu mahkemece kabul görmüştür.

Birden fazla tarafın (satıcı, galeri ve/veya eksper) davalı olarak gösterildiği davaların tazminat alınma olasılığını anlamlı biçimde yükselttiği görülmektedir. Bu nedenle tüm olası sorumluları sürecin başında tespit etmek, hak kaybını önlemek açısından belirleyici bir adımdır.

Gizli ayıp nedir?

Gizli ayıp, malın teslimi sırasında olağan bir incelemeyle fark edilemeyen fakat zaman içinde ya da özel bir teknik inceleme sonucunda fark edilen ayıplardır. Aracın kilometresinin düşürülmesi de klasik bir gizli ayıp örneğidir. Gizli ayıp durumunda zamanaşımı süresi malın teslim edildiği tarihten değil, ayıbın öğrenildiği andan itibaren işlemeye başlar. 

Aracın kilometresindeki değişim nasıl anlaşılır?

Aracın kilometresi ile oynandığını anlamanın birkaç farklı yolu vardır. Bu yolları aşağıdaki gibi özetleyebiliriz:

• Yetkili servis geçmişi ve bakım kayıtları, göstergedeki değerle örtüşmeyebilir.
• OBD cihazlarıyla elde edilen elektronik arıza kayıtları yardımcı olabilir.
• Koltuk, direksiyon, pedal ya da aracın iç mekanındaki diğer parçalardaki aşınma izlerinin kilometre ile çelişmesi önemli bir işarettir.
• Araç hasar kayıtları, farklı kilometrelerde gerçekleşmiş hasarları kayıt altında tutabilir.

Birtakım şüpheleriniz olduğu takdirde tüm bu analizleri birleştirerek bütüncül bir değerlendirme yapabilen bağımsız bir ekspere başvurarak en doğru sonucu alabilirsiniz.

Durumu ilk adımda satıcıya bildirerek anlaşmayı mı denemeliyim?

Satıcıya bildirimle bulunmak hukuki sürecin zorunlu bir ön adımıdır ve bu bildirimi yaparken birkaç noktaya dikkat etmek gerekir. Anlaşmazlığın sürmesi durumunda dava öncesinde zaman ve maliyet açısından etkili bir çözüm yolu sunan arabuluculuk aşaması doğru koşullarda değerlendirilebilir. 

Bildiriminizi elden teslim tutanağı, iadeli taahhütlü posta ya da noter ihtarnamesiyle yapmanız ispat açısından önemli bir noktadır. Yüz yüze ya da telefon görüşmesiyle yaptığınız bildirimler karşı tarafça kolaylıkla inkar edilebilir. 

Bu gibi durumlarda satıcının önerdiği para iadesi gibi bir çözümü onaylamadan ve imzalamadan önce bir avukata danışmanızı, aksi takdirde bu aşamada yapacağınız bir hatanın süreçteki hak taleplerinizi kısıtlayabileceğini belirtmek isteriz. 

Uzman desteği ve yönlendirmesi almak neden önemli?

Görünenden çok daha fazla teknik ve hukuki ayrıntı barındıran kilometresi düşürülmüş araç davalarında zamanaşımı hesabı, mahkeme seçimi, bilirkişi raporuna itiraz, tazminat talebinin doğru kurgulanması adımlarının her biri usul hukukunda yanlış adım atılırsa geri dönüşü olmayan hak kayıplarına neden olabilir. Dolayısıyla deneyimli bir avukat desteği almak bu riskleri ortadan kaldırırken tazminat hakkınızı ve cezai sorumluluk sürecini kayıpsız ilerletmenize yardımcı olur. 

Farkında olmadan kilometresi düşürülmüş araç sattım, ne yapmalıyım?

Öncelikle durumu fark ettiğiniz anda alıcıya yazılı olarak bildirmeniz gerekir. Hukuken iyi niyetli satıcı, ayıptan habersiz odluğunu ve bu ayıptan haksız kazanç elde etme amacı taşımadığını ispatlayabilirse sorumluluğu önemli ölçüde azalabilir. Diğer taraftan alıcı, sizden önceki satıcıya karşı hak talep edebileceğinden, zinciri bir önceki halkasına yani aracı size satan kişiye rücü davası açma hakkınız da saklıdır.

Günün sonunda tüm bu süreçte ne yapmanız, söylemeniz ve nasıl bir yol izlemeniz gerektiğini belirlemek ve hak kaybına uğramamak adına vakit kaybetmeden uzman bir avukata danışmanızı öneririz.

Satıcının “bilmiyordum” savunması mahkemede geçerli midir?

Hayır, satıcı, sattığı maldaki ayıplardan habersiz olduğunu ileri sürerek hukuki sorumluluktan kurtulamaz. Türk Borçlar Kanunu kapsamında satıcı, söz konusu ayıbı bilip bilmediğinden bağımsız olarak ayıptan doğan zararları karşılamak ve müşteriyi tüm ayıplardan korumakla yükümlüdür.

Araç ticareti yapan galerilerde bu sorumluluk daha da ağırlaşmaktadır. Mahkemeler galeri ile alıcı arasındaki işlemlerde bilgisizlik iddiasını kabul etmemekte ve mesleki gözetim yükümlülüğü çerçevesinde tam sorumluluk yüklemektedir.

Noter satış sözleşmesindeki “Mevcut haliyle kabul ettim” ibaresi hak aramayı engeller mi?

Hayır, alıcının bu ifadesi gizli ayıplar için bir sorumsuzluk işlevi görmez. Yargıtay’ın bu konudaki içtihadı açık ve net biçimde kilometre değişimi gibi kasıtlı gizleme eylemlerinde sözleşme klişelerinin alıcının haklarını ortadan kaldırmadığı yönündedir. Bu ibare yalnızca aracın görünür durumunu kabul ettiğiniz anlamına gelir ve kilometre değişimi gibi gizlenen bir ayıptan haberdar olduğunuz ya da bu ayı kabul ettiğiniz şeklinde yorumlanamaz. 

Davada hangi deliller gereklidir?

Bağımsız eksper veya yetkili servis raporu, OBD arıza kayıtlar, araçtaki mekanik aşınma izleri, noter satış sözleşmesi, işlem belgesi, ilan görselleri, satıcı ya da galeriyle yapılan yazışmalar ve servis geçmişine ait kayıtlar delil olarak kullanılabilir. Bunların dışında, usul açısından ayıbın fark edildiğine ilişkin yazılı bildirim belgesi dosyanın vazgeçilmez bir parçasıdır. Bu delillerin zamanında ve doğru biçimde toplanması davanın seyrini etkileyen en kritik noktalardan biridir.

Ceza davası açılabilir mi?

Evet, kilometre düşürme yalnızca bir tazminat davası meselesi değil, aynı zamanda cezai yaptırım gerektiren bir eylemdir ve TCK 157 kapsamında dolandırıcılık suçu gerekçesiyle şikayette bulunabilirsiniz. Bu süreçte ceza ve hukuk davası birbirini engellemez, her ikisi aynı anda yürütülebilir. 

Estetik operasyonların tıbbi standartlara aykırılık teşkil eden uygulama kusurları nedeniyle bedensel, ruhsal ve mali kayıplara sebebiyet vermesi halinde hekim ile beraber operasyonun icra edildiği sağlık kuruluşunun hukuki mesuliyeti bulunmaktadır.

Yargılama safhasının teknik uzmanlık barındıran metrikler ve prosedürler dahilinde yürütülmesi, hastanın maddi varlığını muhafaza etmesi ve manevi zararının tazmin edilmesi açısından temel teşkil etmektedir.

Hatalı Estetik Operasyon (Malpraktis) Nedir?

Gerçekleştirilen tıbbi müdahale neticesinde hekimin mesleki standartlara aykırı davranarak bireyin bedensel bütünlüğüne zarar vermesi hali olarak tanımlayabileceğimiz hatalı estetik operasyon (malpraktis), hekimin bilgisizliği, deneyimsizliği veya ilgisizliği sebebiyle beklenen tıbbi sonuca ulaşılamaması ve ek sağlık sorunlarıyla karşılaşılması vakalarını kapsamaktadır.

Bu gibi durumlarda estetik müdahalelerden kaynaklanan tazminat sorumluluğu, operasyonu yapann hekimle birlikte, işlemin yapıldığı hastane ya da kliniğin organizasyonel kusurlarını da içerisine almaktadır. Sağlık kuruluşu, sterilizasyon şartlarının sağlanması, teknik ekipman yeterliliği ve yardımcı personelin denetimi noktasında hekimle birlikte mesul tutulmaktadır.

Doğal ve Önlenemez Risk (Komplikasyon) ve İhmal (Malpraktis) Kavramları

Hatalı estetik operasyonlar sonucunda ortaya çıkan hukuki süreçlere ilişkin detaylara geçmeden önce, komplikasyon ve malpraktis arasındaki çizgiyi ve farkları tanımlamak gerekir.

Tıbbi süreçlerde komplikasyon, hekimin mesleki özeni eksiksiz göstermesine rağmen ortaya çıkan, öngörülebilen fakat önlenemeyen “izin verilen risk” sınırlarını ifade etmektedir.

Malpraktis ise tıp biliminin verilerine aykırı hareket edilmesi, teşhis hatası yapılması veya uygulama safhasında kusurlu davranılması neticesinde oluşan ihmal halidir.

Yargıtay içtihatları, olumsuz sonuçların komplikasyon sayılabilmesi için hekimin mevcut riski zamanında fark etmesini ve uygun müdahaleyi gecikmeksizin gerçekleştirmesini şart koşmaktadır. Komplikasyon yönetimi hatalı yürütüldüğü takdirde başlangıçta risk kabul edilen hadise malpraktise dönüşerek hukuki sorumluluk doğurmaktadır.

Hukuki ayrım, tazminat yükümlülüğünün belirlenmesi safhasında Adli Tıp Kurumu ve uzman bilirkişi heyetlerinin teknik raporları doğrultusunda kesinleşmektedir ve sağlık kuruluşunun organizasyonel kusurları da malpraktis değerlendirmesinde hekimin kişisel hatasından bağımsız şekilde tazminat sorumluluğunu tetiklemektedir.

Hatalı Estetik Operasyon Halinde Hastanın Hakları

Hatalı estetik müdahaleye maruz kalan hastalar, mevzuat uyarınca çeşitli seçimlik haklara ve tazminat talep etme yetkisine sahiptir. Kanun, mağdur şahıslara uğranılan zararın boyutuna göre maddi ve manevi kayıpların telafisini isteme imkanı tanır.

Hak arama hürriyeti kapsamında maddi tazminat, manevi tazminat, ödenen bedelin iadesi, sözleşmeden dönme ve kusurlu eserin ücretsiz onarımı talepleri gündeme gelir. Yasal hakların kullanımı, hem operasyonu gerçekleştiren hekimi hem de organizasyonel kusurları bulunan sağlık kuruluşunu hukuki sürecin tarafı, muhatabı yapar.

1- Maddi Tazminat Davası

Maddi tazminat davası, hatalı estetik operasyon sürecinde gerçekleştirilen harcamaların ve tıbbi uygulama hatası dolayısıyla hastanın mahrum kaldığı kazançların davalı taraftan talep edilmesini sağlamaktadır.

Tazminat kapsamına, revizyon amaçlı yapılacak ikinci cerrahi müdahale ücretleri, hastane yatış masrafları, ulaşım ve konaklama giderleri ile iyileşme sürecinde çalışılamayan sürelere ait gelir kayıpları dahil edilmektedir.

Bu hukuki süreçte mağdurun yanı sıra hasta yakınları ve hastanın ölümü halinde destekten yoksun kalan şahıslar tarafından ikame edilebilmektedir.

2- Manevi Tazminat Davası

Manevi tazminat davası ise tıbbi malpraktis neticesinde sağlığı bozulan ve beklediği görsel sonuca ulaşamayan şahsın yaşadığı derin üzüntünün telafi edilmesi amacını taşımaktadır. Yargılama makamı, hatalı operasyonun yarattığı acı, elem, keder ve psikolojik sarsıntıyı analiz ederek hakkaniyete uygun manevi bedelin ödenmesine karar vermektedir. Maddi tazminat taleplerinden farklı olarak manevi zarar tazmini yalnızca operasyona bizzat maruz kalan mağdur şahıs tarafından talep edilebilmektedir.

3- Ücret İadesi

Ücret iadesi, estetik müdahalenin eser sözleşmesi niteliği taşıması sebebiyle, hekimin taahhüt ettiği sonucu meydana getirememesi halinde hastaya tanınan seçimlik haktır. Mağdur, amaca hizmet etmeyen operasyon için ödediği ameliyat bedelini ve hastane giderlerini geri alma hakkına sahiptir. Bu kapsamdaki düzenlemeler, sözleşmeden dönme ya da bedelde indirim isteme imkanı sunarak hastanın mali kaybının giderilmesini hedeflemektedir.

Tazminat Davasının Hukuki Dayanağı

Hatalı estetik operasyon nedeniyle açılan tazminat davası, Türk Borçlar Kanunu madde 470 ve devamı hükümlerinde düzenlenen eser sözleşmesi temeline dayanmaktadır. Bu yasal zemin, Avrupa Biyotıp Sözleşmesi madde 4, Hasta Hakları Yönetmeliği madde 11 ve Türk Tabipler Birliği Hekimlik Mesleği Etik Kuralları madde 13 hükümleriyle pekiştirilmektedir.

Estetik müdahaleler, tedavi amacı gütmeyen, güzelleşme hedefli işlemler sayıldığından ötürü yargılama makamlarınca eser sözleşmesi kapsamında kabul edilmektedir. Hekim mesleki sorumluluk sigortası varlığında ise Türk Ticaret Kanunu madde 1478 hükmü uyarınca doğrudan sigorta şirketine müracaat imkanı bulunmaktadır.

Hatalı Estetik Operasyon Halinde Hekimin Sorumlulukları

Hekim, estetik müdahale sürecinde hastanın isteklerini karşılayacak eseri kusursuz şekilde teslim etmekle mükelleftir. Bu kapsamda hekimin sorumluluklarını aşağıdaki şekilde sıralayabiliriz:

• Sadakat ve özen borcu, hekimin hastaya ait menfaatleri gözetmesini, doğru tanı koymasını ve en uygun tedavi yöntemini seçmesini zorunlu kılmaktadır.
• Operasyon öncesinde yapılacak işlemin yöntemleri ve barındırdığı riskler hakkında hastayı bilgilendirme yükümlülüğü bulunmaktadır.
• Eser sözleşmesi mahiyeti gereği hekim vaat ettiği estetik görünümü meydana getirmeyi taahhüt etmektedir.
• Ameliyatın bizzat hekim tarafından yapılması kişisel verilerin korunması ve gizlilik esaslarına riayet edilmesi sorumluluklar dahilinde yer almaktadır.
• Son olarak Yargıtay içtihatları, hekimin ortaya koyduğu eseri hastaya beğendirme yükümlülüğü altında olduğunu vurgulamaktadır.

Hekimin Hakları

Hatalı estetik operasyon iddiaları karşısında hekim, tıp biliminin kurallarına uygun hareket ettiğini ve hastanın eski halinden daha iyi sonuca ulaşıldığını ispat ederek tazminat sorumluluğundan kurtulabilmektedir.

• Meydana gelen olumsuz sonucun, her türlü özene rağmen kaçınılamayan komplikasyon niteliği taşıması hekimi koruyan yasal savunma aracıdır.
• Aydınlatılmış onam formunun usulüne uygun alınması, hastanın operasyon risklerini kabul ettiğini kanıtlayarak hukuki güvence sağlamaktadır.
• Hastanın, operasyon sonrası hekim talimatlarına uymaması, pansuman süreçlerini aksatması veya iyileşmeyi engelleyen davranışları tazminat miktarında indirim sebebi sayılmaktadır.
• Hak düşürücü nitelikteki zamanaşımı sürelerinin dolmuş olması ise hekime davanın reddini talep etme hakkı tanımaktadır.

Sorumluluğu Etkileyen veya Ortadan Kaldıran Nedenler

Hekimin ve sağlık kuruluşunun tazminat mesuliyeti, meydana gelen zararın doğrudan kusurlu eylemden kaynaklanması şartına bağlıdır. Hukuki sorumluluğu hafifleten veya tamamen kaldıran gerekçeler, illiyet bağının kesilmesi prensibi üzerinden değerlendirilmektedir.

• Mücbir sebep, önceden öngörülemeyen ve kaçınılamayan doğa olayları veya toplumsal vakalar sebebiyle zararın oluşması halinde hekimin mesuliyetini sonlandırmaktadır.
• Zarar görenin kusuru, hastanın operasyon sonrası iyileşme talimatlarına aykırı davranması veya tıbbi geçmişini gizlemesi neticesinde gelişen komplikasyonlarda sorumluluğu azaltmaktadır.
• Üçüncü şahsın kusuru, sağlık personelinin kontrolü dışındaki kişilerin müdahalesiyle hasarın büyümesi durumunda hekim yükümlülüğünü kaldırmaktadır.
• Aydınlatılmış onam formunun mevcudiyeti, hastanın riskleri bildiğini kanıtlayarak hekimin hukuki koruma altına girmesini sağlamaktadır.

İlgili nedenlerin varlığı, tazminat miktarının tayininde ve kusur oranlarının belirlenmesinde yargılama makamları tarafından esas alınmaktadır.

Hatalı Estetik Operasyon Nedeniyle Tazminat Davasının Şartları

Tazminat talebinin hukuki geçerlilik kazanması adına tıbbi malpraktis iddiasının somut verilerle ispatlanması ve belirli şartların birlikte bulunması gerekir. Bu şartlar sağlandığı takdirde yargılama süreci, hekimin ve hastanenin kusur derecesini saptayan teknik hesaplama ve değerlendirmeler odağında yürütülür.

Hatalı estetik müdahale nedeniyle açılan davalarda aranan temel koşullar şöyledir:

• Hekim tarafından gerçekleştirilen cerrahi işlemin tıp bilimi kurallarına ve mesleki standartlara aykırılık teşkil etmesi.
• Uygulanan hatalı yöntem neticesinde hastanın fiziksel hasara uğraması veya ruhsal bütünlüğünün bozulması.
• İcra edilen tıbbi eylem ile meydana gelen zarar arasında doğrudan illiyet bağının kurulabilmesi.
• Oluşan sağlık sorununun; öngörülebilen komplikasyon sınırlarını aşan ihmal veya özensizlik neticesinde vuku bulması.
• Müdahale öncesinde hastanın aydınlatılmış onamının alınmaması veya zararın sunulan onam kapsamı dışında gerçekleşmesi.

Belirlenen şartların varlığı ve mahkemece atanan bilirkişi heyetlerinin teknik incelemeleri neticesinde tazminat talebi hukuki kesinlik kazanmaktadır.

Hatalı Estetik Dolgu ve Botoks Uygulamaları

Son dönemde basına da sıklıkla yansıyan hatalı estetik dolgu ve botoks işlemleri, yetkisiz şahıslarca sterilizasyon standartlarına aykırı ortamlarda gerçekleştirildiği takdirde ağır doku hasarlarına yol açmaktadır.

Enjeksiyon bazlı müdahalelerin yalnızca Dermatoloji veya Plastik Cerrahi uzmanlığı bulunan hekimler tarafından yapılması yasal zorunluluk teşkil etmektedir. Uygulayıcının tıp diploması sahibi olmaması halinde ise Tababet ve Şuabatı Sanatlarının Tarzı İcrasına Dair Kanun uyarınca hapis cezası yaptırımları gündeme gelmektedir.

Sağlık kuruluşu, merdiven altı tabir edilen denetimsiz alanlarda yapılan işlemlerden kaynaklanan enfeksiyon ve kalıcı deformasyon vakalarında organizasyon kusuru çerçevesinde tazminat ödemekle yükümlü tutulmaktadır.

Mağdur şahıslar, hatalı enjeksiyon neticesinde oluşan yüz felci, doku nekrozu veya asimetri sorunları sebebiyle maddi ve manevi haklarını yargı yoluyla aramaktadır.

Hatalı Meme Estetiği

Hatalı meme estetiği, silikon protez yerleşimi, dikleştirme veya küçültme operasyonları neticesinde meydana gelen asimetri ve fonksiyon kayıplarını kapsamaktadır.

Yargıtay, memede gelişen kapsül sertleşmesi benzeri durumların eser sözleşmesi dahilindeki sonuç taahhüdü ihlali sayılması gerektiğine hükmetmektedir.

Sağlık kuruluşu ve hekim, protez seçimindeki hatalar, dikiş tekniklerindeki özensizlik veya yetersiz hijyen koşulları sebebiyle oluşan enfeksiyonlardan müteselsilen mesul tutulmaktadır.

Hatalı Estetik Lazer Epilasyon

Hatalı estetik lazer epilasyon vakaları, cihaz doz ayarının teknik standartlara aykırı yapılması neticesinde ciltte oluşan kalıcı yanıklar ve lekeler üzerinden hukuki uyuşmazlığa konu olmaktadır.

Lazer epilasyon işleminin doktor denetimi bulunmayan merkezlerde uygulanması, sağlık kuruluşunun ve uygulayıcının mesleki kusuru kabul edilerek tazminat sorumluluğunu beraberinde getirir. Cilt yüzeyinde meydana gelen derin hasarlar, ihmali suretle yaralama suçu kapsamında ceza yargılamasına da temel oluşturmaktadır.

Hatalı Burun Estetiği

Hatalı burun estetiği (rinoplasti), nefes alma güçlüğü, koku kaybı ve görünümsel anomaliler neticesinde bireyin yaşam kalitesini düşüren vakalardır. Rinoplasti operasyonları, hekimin hastaya vaat ettiği görsel sonucu garanti ettiği eser sözleşmesi kategorisinde yer almaktadır.

Ameliyat sonrasında taahhüt edilen burun yapısına ulaşılamaması, hekimin ve hastanenin edimini gereği gibi gerçekleştiremediği sonucunu doğurarak ücret iadesi haklarının temelini oluşturur. Teknik hataların saptanması durumunda ise revizyon ameliyat giderleri maddi tazminat kalemi şeklinde davalı taraflardan tahsil edilir.

Hatalı Estetik Operasyon Nedeniyle Tazminat Davası Ne Kadar Sürer?

Hatalı estetik operasyon nedeniyle açılan tazminat davaları delillerin toplanması, bilirkişi incelemeleri ve mahkemelerin iş yüküne bağlı olarak ortalama 12-24 aylık sürede sonuçlanmaktadır.

Yargılama süreci, uyuşmazlığın teknik derinliği, sağlık kuruluşunun sunduğu kayıtların kapsamı ve Adli Tıp Kurumu raporlarının hazırlanma periyoduna göre değişkenlik göstermektedir. İdare mahkemeleri nezdinde görülen tam yargı davaları ile tüketici mahkemelerindeki süreçler ise tebligat usulleri ve kanun yolu incelemeleri sebebiyle farklı takvimlerde ilerlemektedir.

Tüm bu hukuki süreçlerde uzman avukat desteği almak, eksik evrakların ve teknik incelemelerin hızla tamamlanması ve usuli işlemlerin hatasız yönetilmesi ile beraber davanın makul sürelerde sonuçlanmasını sağlar.

Özel Hastaneye veya Bağımsız Doktora Karşı Malpraktis Davaları

Özel sağlık kuruluşlarında ya da serbest çalışan hekimler nezdinde gerçekleştirilen hatalı estetik operasyonlar, tüketici mahkemeleri nezdinde görülen tazminat davalarına konu edilmektedir.

Hukuki süreç, eser sözleşmesi prensipleri uyarınca hem operasyonu icra eden hekime hem de organizasyonel sorumluluğu bulunan özel hastane işletmesine karşı yürütülmektedir. İspat yükü, hastane kayıtları, tıbbi belgeler ve uzman raporları aracılığıyla kusurlu eylemi ortaya koyan davacı tarafa aittir.

Özel hastane, teknik donanım yetersizliği, yardımcı personel hataları ve hijyen standartlarına aykırılıklar sebebiyle hekimle müteselsilen tazminat ödemekle yükümlü kılınmaktadır.

Hatalı Estetik Ameliyatlarda Tüketici Hakem Heyetine Başvuru

Tüketici hakem heyeti, belirli parasal limitlerin altında kalan hatalı estetik operasyon uyuşmazlıklarında hızlı çözüm sunan idari mercidir.

Başvuru, malpraktis iddiasının teknik detaylarını içeren dilekçe ve ödeme belgeleriyle beraber ikamet edilen yerdeki heyete yapılmaktadır. Heyet tarafından verilen kararlar, tarafları bağlayıcı nitelik taşıyarak ilamlı icra yoluyla tahsil kabiliyeti kazanmaktadır. Limit üstü uyuşmazlıklarda veya sigorta şirketinin taraf olduğu vakalarda ise hakem heyeti yerine arabuluculuk ve dava yolu tercih edilmektedir.

Hatalı Estetik Operasyon Nedeniyle Tazminat Davasında Zorunlu Arabuluculuk

Hukuki uyuşmazlıkların mahkemeye taşınmasından önceki adımda tarafların uzlaşma zemininde buluşmasını hedefleyen zorunlu arabuluculuk süreci işletilir. Arabuluculuk süreci, dava şartı niteliği taşıyarak sürecin daha hızlı ve az masraflı şekilde çözülmesine imkan tanır.

Başvuru neticesinde hekim, sağlık kuruluşu ve sigorta şirketi ile tazminat miktarı üzerinden anlaşma sağlandığı takdirde düzenlenen tutanak ilam niteliğinde belge sayılmaktadır. Görüşmelerin olumsuz sonuçlanması halinde ise süreç, arabuluculuk son tutanağı ile birlikte yetkili mahkemede tazminat davasına ilerler.

Devlet Hastanesine Karşı Malpraktis Davaları

Kamu hastanelerinde veya üniversite hastanelerinde meydana gelen hatalı estetik müdahaleler, idari yargılama usulü dairesinde tam yargı davaları vasıtasıyla çözüme kavuşturulmaktadır.

Adli yargıdan farklı olarak, davanın doğrudan hekime karşı açılması mümkün olmayıp Sağlık Bakanlığına ya da ilgili üniversite rektörlüğüne yöneltilmektedir. Yargılama makamı, kamu hizmetinin yürütülmesi esnasında ortaya çıkan hizmet kusurunu tespit ederek idarenin tazminat sorumluluğuna hükmetmektedir.

Hukuki sürecin sonunda hekimin kişisel kusuru bulunması halinde ödenen tazminat miktarı idare tarafından ilgili personele rücu edilebilmektedir.

Dava Öncesi İdareye Başvuru

Devlet hastanelerinde yaşanan malpraktis vakalarında tazminat davası açılmadan önce zararın öğrenildiği tarihten itibaren yasal süreler içerisinde ilgili idari mercie başvuru yapılması zorunludur. İdari başvuru, uyuşmazlığın mahkeme aşamasına taşınmadan çözülmesine imkan tanıyan ve dava şartı niteliği taşıyan bir aşamadır.

İdarenin başvuruyu reddetmesi veya yasal süresi içerisinde cevap vermemesi halinde, bir sonraki adıma geçilerek idare mahkemeleri nezdinde tam yargı davası açılabilir. Başvuru dilekçesinde, hatalı işlemin detayları, oluşan zarar ve talep edilen tazminat miktarı net verilerle ifade edilmelidir. Hem teknik hesaplamalar hem de hukuki prosedürlerin titizlikle takip edilmesi gereken bu süreci uzman bir avukat gözetiminde yönetmek, yalnızca hak değil zaman kayıplarının da önüne geçecektir.

Tam Yargı Davası

Tam yargı davası, idari eylem veya işlemler sebebiyle kişisel hakları doğrudan ihlal edilen şahısların uğradığı maddi ve manevi zararların tazmin edilmesi amacıyla açılmaktadır. Devlet hastaneleri bünyesinde gerçekleştirilen hatalı estetik müdahaleler neticesinde ortaya çıkan hizmet kusurları, tam yargı davasının esaslı gerekçesini teşkil eder.

Davacı taraf, idarenin hukuka aykırı tutumu ile oluşan zarar arasındaki nedensellik bağını somut verilerle ortaya koyar ve tazminat miktarı da yargılama makamı tarafından maluliyet derecesi, tedavi giderleri ve yaşanan psikolojik yıpranma düzeyi dikkate alınarak saptanır.

Avukatlık Ücreti ve Dava Masrafları

Hatalı estetik operasyon davalarında yargılama giderleri, mahkeme harçları, bilirkişi ücretleri, tebligat masrafları ve keşif giderlerinden oluşmaktadır. Avukatlık ücreti ise Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi esas alınarak belirlenmekte ve davanın kazanılması halinde karşı tarafa yükletilmektedir.

Maddi ve manevi tazminat taleplerinin miktarı üzerinden hesaplanan nispi harçlar, dava açılış safhasında mahkeme veznesine yatırılmaktadır. Teknik inceleme gerektiren malpraktis dosyalarında bilirkişi heyeti masrafları ise uyuşmazlığın niteliğine göre değişkenlik göstermektedir.

Süreçteki güncel harç ve avukatlık ücretleri ile ilgili detaylı bilgi almak adına uzmanlarımızla iletişime geçebilirsiniz.

Yetkili ve Görevli Mahkeme

Hatalı estetik müdahale vakalarında görevli mahkeme, uyuşmazlığın taraflarına ve operasyonun yapıldığı kurumun statüsüne göre tayin edilmektedir.

Özel hastaneler veya serbest çalışan hekimlerle yaşanan uyuşmazlıklar, Tüketici Mahkemeleri nezdinde görülmektedir. Kamu hastaneleri veya üniversite hastanelerinde gerçekleşen kusurlu işlemler için İdare Mahkemeleri görevlidir.

Yetkili mahkeme ise tıbbi müdahalenin yapıldığı yer, davalı tarafın yerleşim yeri veya mağdur hastanın ikametgahı mahkemesi şeklinde belirlenmektedir. Doğrudan sigorta şirketine yöneltilen tazminat taleplerinde Asliye Ticaret Mahkemeleri yetki sahibi kabul edilmektedir.

Zamanaşımı Kavramı

Estetik operasyonların eser sözleşmesi kapsamında kabul edilmesi dolayısıyla hak ve alacak talepleri eserin teslim edildiği tarihten itibaren 2 yıllık zamanaşımı süresine tabidir. Tedavi amaçlı tıbbi müdahalelerde vekalet sözleşmesi hükümleri uyarınca 5 yıllık süre uygulanırken, güzelleşme odaklı ameliyatlarda hak arama süresi kısıtlı tutulmaktadır.

Hekimin ağır kusurunun, kasten zarar vermesinin ya da ağır ihmalinin saptanması durumunda ise zamanaşımı savunması geçerliliğini yitirmekte ve yasal süre 20 yıla kadar uzatılmaktadır. Yasal sürelerin takibi, usul hukuku gereği davanın esastan reddedilme riskinin önüne geçilmesi adına hassas bir süreçtir.

Davanın Tarafları

Hatalı estetik operasyon nedeniyle tazminat davasında davacı taraf, operasyon neticesinde bedensel veya ruhsal hasara uğrayan mağdur hastadır. Ameliyatın ölümle neticelenmesi durumunda ise ölenin desteğinden yoksun kalan yakınları tazminat talebiyle dava açma yetkisine sahip kılınmaktadır.

Davalı taraf ise operasyonu gerçekleştiren hekim, organizasyon kusuru bulunan özel sağlık kuruluşu ya da hizmet kusuru çerçevesinde Sağlık Bakanlığıdır. Hekimin zorunlu mesleki sorumluluk sigortası bulunması halinde ilgili sigorta şirketi pasif husumet yöneltilerek sürece dahil edilmektedir.

Estetik Operasyonlarda Aydınlatılmış Onamın Hukuki Değeri

Aydınlatılmış onam, hastanın operasyon öncesinde riskleri, alternatif yöntemleri ve muhtemel komplikasyonları özgür iradesiyle kabul ettiğini belgeleyen esas unsurdur. Hekim, hastayı eksiksiz bilgilendirdiğini ve yazılı rızasını aldığını ispatlamakla yükümlüdür. Geçerli onam formunun bulunmaması, meydana gelen olumsuz sonuçların hekimin ve sağlık kuruluşunun sorumluluğunda kabul edilmesine yol açmaktadır.

Tazminat miktarını belirleyen kriterler nelerdir?

Maluliyet derecesi, iyileşme periyodu ve yaşanan psikolojik sarsıntının derinliği, manevi tazminat miktarını belirleyen ana unsurlardır. Maddi zararların tespiti safhasında ise harcanan tedavi bedelli ve iş gücü kaybına dayalı gelir eksikleri dikkate alınır. Süreç sonunda hükmedilecek tazminat miktarında kusur oranları ve paranın alım gücü üzerinden yapılan teknik hesaplamalar belirleyicidir.

Davanın muhatabı hekim mi yoksa sağlık kuruluşu mudur?

Bu sorunun yanıtı, operasyonun yapıldığı kurumun niteliğine ve hekimin çalışma şekline göre değişkenlik göstermektedir. Devlet hastanelerinde muhatap Sağlık Bakanlığı iken özel kurumlarda hem hekime hem de organizasyon sorumluluğu kapsamında hastaneye dava açılmaktadır. Teknik ekipman yetersizliği ya da sterilizasyon hataları nedeniyle oluşan zararlardan hastane, organizasyon kusuru çerçevesinde mesul tutulmaktadır.

Estetik operasyon sonrası memnuniyetsizlik dava şartlarını karşılar mı?

Evet, eser sözleşmesi kapsamında hekim, hastaya vaat ettiği sonucu kusursuz teslim etmekle yükümlüdür. Yalnızca kişisel beğenilere dayanmayan, tıbbi standartlara uyuşmayan, asimetri içeren ya da fonksiyonel bozukluğa yol açan sonuçlar, hukuki şikayete konu edilebilir. Hekimin garanti vermediğini ispat edemediği ve taahhüt edilen görünüme ulaşılamadığı durumlarda, memnuniyetsizlik tazminat davası adına yasal zemin oluşturmaktadır.

Estetik ameliyat sonrası iz kalması malpraktis sayılır mı?

Ameliyat sonrası oluşan izlerin malpraktis sayılabilmesi için kesi tekniklerindeki hatalar ya da dikiş uygulama safhasındaki özensizliğin ve ihmalin tıbbi raporlarla kanıtlanması şarttır.

Hastanın biyolojik özelliklerinden kaynaklanan, öngörülebilen ve onam formunda belirtilen yara iyileşme sorunları, komplikasyon kategorisinde ele alınmaktadır. İzlerin öngörülen tıbbi sınırları aşması ve hastanın görünüşünü ciddi şekilde bozması, sonuç taahhüdünün ihlali kapsamında malpraktis incelemesine tabi tutulabilir.

Dolayısıyla sorunun yanıtı birtakım koşullara bağlı olarak evet ya da hayır şeklinde değişkenlik gösterdiğinden, en doğru yönlendirmeyi almak adına uzman avukatlarımızdan bilgi almanızı öneririz.

Araç değer kaybıyla ilgili dikkat edilmesi gereken dört kritik nokta:

1. 1
   Araç değer kaybı, aracın kaza öncesindeki ikinci el piyasa değeri ile onarım sonrasındaki değeri arasındaki fark üzerinden hesaplanır.
2. 2
   Araç değer kaybı talebinde yaş ve kilometre sınırı bulunmaz. Aracın özellikleri, önceki hasarları ve onarımın niteliği tazminat tutarını belirler.
3. 3
   Değer kaybı tazminatı, karşı tarafın kusur oranına göre zorunlu trafik sigortasından talep edilir. Onarım bedelinin ödenmesi, değer kaybı hakkını ortadan kaldırmaz.
4. 4
   Araç değer kaybında temel zamanaşımı süresi 2 yıldır. Sigorta şirketinin eksik ödeme yapması veya talebi reddetmesi durumunda tahkim ya da dava yoluna başvurulmalıdır.

Trafik kazasında hasar gören bir araç, tamiri eksiksiz yapılsa dahi ikinci el piyasasında değer kaybeder ve aracın kaza öncesindeki piyasa değeri ile onarım sonrasındaki değeri arasındaki fark, araç değer kaybı olarak adlandırılır. Bu zarar, karşı tarafın kusur oranına göre zorunlu trafik sigortasından, 2026 yılı için araç başına 400.000 TL ve kaza başına 800.000 TL olan maddi zarar teminat limitleri kapsamında talep edilebilir.

Zorunlu trafik sigortası, sıklıkla kaskoyla karıştırılır. Kasko kendi aracınızdaki zararları poliçe kapsamında karşılarken trafik sigortası karşı tarafa verilen zararları karşılar. Kusurlu tarafın poliçesinde İhtiyari Mali Mesuliyet (İMM) teminatı bulunuyorsa zorunlu trafik sigortası limitini aşan zararlar da İMM teminatı kapsamında karşılanabilir. 1 Temmuz 2026’da yürürlüğe giren Zorunlu Trafik Sigortası Genel Şartları değişikliğiyle, araç değer kaybının hesaplanması ve başvuru sürecinde önemli değişiklikler yapılmıştır.

UZMAN GÖRÜŞÜ

Araç değer kaybı tazminatında belirleyici olan yalnızca aracın hasar görmesi değil, kazanın ikinci el piyasa değerinde oluşturduğu gerçek kayıp ve karşı tarafın kusur oranıdır. Aracın yaşı, kilometresi veya önceki hasarları tek başına tazminat hakkını ortadan kaldırmaz. Bu nedenle sigorta şirketinin yaptığı hesaplama, poliçe limitleri ve ödeme tutarı birlikte incelenmeli, eksik ödeme veya hatalı kusur değerlendirmesi nedeniyle oluşan hak kayıplarına karşı yasal süreler içinde itiraz edilmelidir.

Av. Çiğdem Baykara

İş ve Tazminat Hukuku Uzmanı

Araç Değer Kaybı Nedir?

Araç değer kaybı, trafik kazasında hasar gören aracın kaza öncesindeki ikinci el piyasa değeri ile onarım sonrasındaki piyasa değeri arasındaki farkı ifade etmektedir.

Yargıtay, değer kaybının belirlenmesinde aracın markası, modeli, yaşı, kilometresi, önceki hasarları ve kazada zarar gören parçaların dikkate alınmasını esas alır. Hesaplamada aracın kazadan hemen önceki piyasa değeri ile onarılmış durumdaki piyasa değeri karşılaştırılır (Yargıtay 17. Hukuk Dairesi, E. 2016/966, K. 2016/5728, T. 10.05.2016).

Değer kaybı, onarım masrafından ayrı bir zarar kalemidir. Bu nedenle sigorta şirketinin onarım bedelini karşılaması, araç sahibinin değer kaybı talep etme hakkını ortadan kaldırmaz.

Araç değer kaybından, kusur ve sorumluluk durumuna göre kazaya neden olan aracın işleteni ve ilgili diğer sorumlular yükümlüdür (2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu, m. 85). Kusurlu tarafın zorunlu trafik sigortası da poliçedeki maddi zarar teminatı kapsamında değer kaybını karşılar.

Araç sahibi, öncelikle ilgili sigorta şirketine yazılı başvuruda bulunur. Başvurunun reddedilmesi, eksik ödeme yapılması veya yasal sürede yanıt verilmemesi durumunda Sigorta Tahkim Komisyonuna başvurabilir ya da dava açabilir. Yaralanmalı veya ölümlü trafik kazalarında araç değer kaybı talebi, bedensel zararlardan kaynaklanan tazminat taleplerinden ayrı değerlendirilir.

Araç Değer Kaybı Nasıl Hesaplanır?

Araç değer kaybı, sabit katsayılara dayalı tek bir formülle değil, aracın ikinci el piyasasında uğradığı gerçek değer düşüşü üzerinden hesaplanır.

Anayasa Mahkemesi, tazminat hesabının Genel Şartlarla sınırlandırılmasına dayanak oluşturan kanun hükümlerini iptal etmiş (E. 2019/40, K. 2020/40 ve E. 2021/82, K. 2022/167) ve ardından 12 Haziran 2026 tarihli ve 33278 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan düzenlemeyle, katsayı tablolarını içeren Genel Şartların Ek-1’i 1 Temmuz 2026 itibarıyla yürürlükten kaldırılmıştır. Yeni düzenlemede esas alınan ölçüt, kazanın aracın ikinci el piyasa değerinde oluşturduğu gerçek kayıptır.

Araç değer kaybı hesaplamasını birkaç adımda şöyle toparlayabiliriz:

• Aracın kazadan hemen önceki ikinci el piyasa rayiç değeri belirlenir.
• Hasar gören parçalar, değişen aksam ve boyanan bölgeler tespit edilir.
• Onarımın niteliği, şasi ve taşıyıcı parçalardaki hasarlar ile kullanılan yedek parçalar incelenir.
• Aracın yaşı, kilometresi, markası, modeli ve önceki hasar kayıtları değerlendirilir.
• Aracın onarım sonrasındaki ikinci el piyasa rayiç değeri belirlenir.
• İki değer arasındaki fark hesaplanarak karşı tarafın kusur oranına göre tazminat tutarı bulunur.
• Hesaplanan tutar, zorunlu trafik sigortasının kalan maddi zarar teminat limitiyle karşılaştırılır.

Örneğin; 2022 model, 80.000 kilometrede ve daha önce sağ arka kapısı boyanmış bir aracın kaza öncesindeki piyasa değeri 1.200.000 TL olsun. Bu değer belirlenirken aracın markası, modeli, yaşı, kilometresi ve geçmiş hasarları zaten dikkate alınmıştır. Dolayısıyla bu özellikler hesaplamaya ayrıca bir katsayı olarak eklenmez. Aracın kaza öncesi ve onarım sonrası piyasa değerlerinin belirlenmesinde kullanılır.

Araç yeni kazada sol ön çamurluğu değişip kapısı boyandıktan sonra ikinci el piyasasında 1.080.000 TL değerinde olsun. Bu durumda 120.000 TL araç değer kaybı oluşur. Kazada karşı taraf %75, araç sahibi %25 kusurluysa talep edilebilecek tazminat 90.000 TL’dir.

Kusur oranına nasıl itiraz edilebileceğine dair detaylar için avukatlarımızın hazırladığı Trafik Kazalarında Kusur Oranına İtiraz başlıklı içeriği inceleyebilirsiniz.

Yargıtay da araç değer kaybının hesaplanmasında aracın kaza öncesindeki ve onarım sonrasındaki ikinci el piyasa değerleri arasındaki farkın esas alınmasını benimsemektedir. Bu piyasa değerleri belirlenirken aracın yaşı, kilometresi, özellikleri, önceki hasarları ve yeni kazada zarar gören parçaların niteliği dikkate alınır (Yargıtay 17. Hukuk Dairesi, E. 2016/4690, K. 2016/7983, T. 20.09.2016).

1 Temmuz 2026’da yürürlüğe giren Genel Şartlar değişikliğiyle değer kaybının sigorta eksperi tarafından gerçek zarar esas alınarak hesaplanması düzenlenmiştir. Eksper atama süreçleri ise 12 Şubat 2026 tarihli Sigorta Eksperleri Atama Yönetmeliği kapsamında yürütülür. Eksper Atama ve Takip Sistemi (EKSİST) üzerinden yapılan sıralı atamalarda eksper, belirlenen kriterlere göre sistem tarafından atanır. Görevlendirilen eksper, araç hasarıyla birlikte değer kaybını da aynı raporda hesaplar.

EKSİST uygulamasında pilot süreç 1 Nisan 2026’da Bursa ve Ordu’da başlamış, daha sonra yedi il daha kapsama alınarak ülke genelindeki uygulamaya 1 Ağustos 2026’da geçilmiştir. Trafik Sigortası Genel Şartlarındaki değer kaybı düzenlemesi ise 1 Temmuz 2026’da yürürlüğe girmiştir. Ayrıca trafik sigortasında hasar tutarının asgari maddi teminatın %10’unu aşması durumunda eksper görevlendirilmesi zorunludur. 2026 yılı için araç başına 400.000 TL maddi zarar teminatı esas alındığında bu eşik 40.000 TL’dir.

Hesaplanırken Hangi Kriterler Dikkate Alınır?

Araç değer kaybı hesaplanırken aracın teknik özellikleri, geçmiş hasarları ve yeni kazada meydana gelen hasarın niteliği birlikte değerlendirilir. Aracın markası, modeli, üretim yılı, kilometresi, donanımı ve kullanım amacı, kaza öncesindeki piyasa değerini belirleyen temel unsurlardır.

Hasar gören parçaların konumu, değişen veya boyanan parçalar, onarımın niteliği ve şasi, direk, tavan gibi yapısal bölgelere yapılan müdahaleler ise onarım sonrası piyasa değerini etkiler. TRAMER kayıtlarındaki önceki hasarlar da dikkate alınır çünkü değer kaybı, aracın daha önceki hasarları hesaba katılarak belirlenen piyasa değeri üzerinden hesaplanır.

Yargıtay, araç değer kaybının belirlenmesinde aracın marka, model, yaş, kilometre ve hasar özelliklerini değerlendiren, kaza öncesi ve onarım sonrası ikinci el piyasa değerleri arasındaki farkı ortaya koyan ayrıntılı bir bilirkişi incelemesini esas almaktadır (Yargıtay 17. Hukuk Dairesi, E. 2017/980, K. 2018/1219, T. 22.02.2018). Bu nedenle bilirkişi raporunun yalnızca hasarlı parçaları sıralaması değil, yapılan onarımın aracın gerçek piyasa değerinde oluşturduğu düşüşü somut verilerle açıklaması gerekir.

Araç Değer Kaybı Hesaplama Robotu

Büromuzun tazminat ve sigorta hukuku alanında uzmanlaşan avukatlarının yönlendirmeleri ile hazırlanan araç değer kaybı robotu, kaza sonrasında talep edebileceğiniz araç değer kaybının yaklaşık tutarına dair fikir edinmenize yardımcı olmaktadır.

Aracınızın kaza öncesindeki piyasa değerini, markasını, modelini, yaşını, kilometresini, önceki hasarlarını, değişen ve boyanan parçalarını ve karşı tarafın kusur oranını girerek hesaplama yapabilirsiniz.

Hazırladığımız hesaplama aracı, bu bilgileri değerlendirerek kaza öncesi ve onarım sonrası tahmini piyasa değerleri arasındaki fark üzerinden değer kaybı tutarını hesaplar. Hesaplama yapılırken kaza tarihi ve ilgili sigorta poliçesine uygulanacak mevzuat da dikkate alınmalıdır.

Hesaplama robotunun sunduğu sonuç tahmini niteliktedir ve kesin tazminat tutarını göstermez. Gerçek değer kaybı, aracın piyasa koşulları ve hasar özellikleri değerlendirilerek eksper raporuyla belirlenir. Uyuşmazlık durumunda ise Sigorta Tahkim Komisyonu veya mahkeme sürecinde bilirkişi incelemesi yapılabilir.

Hesaplama sonucu ile sigorta şirketinin belirlediği tazminat arasında önemli bir fark bulunuyorsa, eksper raporu ve hasar dosyası incelenerek eksik ödeme için itiraz yoluna başvurulabilir.

Avukatlarımız gözetiminde yürütülen hukuki süreçlerde en sağlıklı ve kestirme yol şeffaf bir şekilde müvekkille aktarılarak ödemenin en kısa sürede alınmasına yönelik bir yaklaşım benimsenir.

Aracın Yaşı Değer Kaybını Nasıl Etkiler?

Aracın yaşı, ikinci el piyasa değerini ve dolayısıyla hesaplanacak değer kaybı tazminatını etkileyen temel kriterlerden biridir. Yeni araçlarda değişen veya boyanan parçalar, ikinci el satış değerinde daha yüksek tutarlı düşüşlere yol açar.

Araç yaşı ilerledikçe piyasa değeri genellikle azaldığından aynı nitelikteki hasarın parasal karşılığı da düşer fakat aracın yaşı tek başına değer kaybını belirlemez. Kilometre, önceki hasarlar, onarımın niteliği ve aracın piyasa koşulları birlikte değerlendirilir. Belirli bir yaşın üzerindeki araçların değer kaybı talep etmesini engelleyen genel bir yaş sınırı bulunmamaktadır.

Yargıtay, aracın yalnızca 11 yaşında olduğu gerekçesiyle değer kaybı oluşmadığı sonucuna varılmasını yeterli görmemiştir. Öncelikle onarımın ekonomik olup olmadığının ve aracın tam hasarlı sayılıp sayılmayacağının değerlendirilmesini, ardından kaza öncesi ve onarım sonrası piyasa değerleri arasındaki farkın belirlenmesini istemiştir (Yargıtay 17. Hukuk Dairesi, E. 2016/7272, K. 2017/867, T. 01.02.2017). Dolayısıyla aracın yaşı tek başına değer kaybı talebinin reddedilmesi için yeterli bir gerekçe değildir.

Değer Kaybı Hangi Durumlarda Talep Edilebilir?

Araç değer kaybı, trafik kazasında karşı tarafın kusuru nedeniyle aracın ikinci el piyasa değerinde düşüş meydana gelmesi durumunda talep edilir. Tazminat hakkının doğması için kazada karşı tarafa kusur veya hukuki sorumluluk yüklenebilmesi, araçta değer kaybına neden olan bir hasar oluşması ve talebin zamanaşımı süresi içinde ileri sürülmesi gerekir.

Araç sahibinin kısmen kusurlu olması talep hakkını ortadan kaldırmaz. Tazminat karşı tarafın sorumluluk oranına göre belirlenir. Park halindeki bir aracın başka bir araç tarafından hasara uğratılması da değer kaybı talebine konu edilir. Kaza tespit tutanağı, hasar fotoğrafları, onarım belgeleri ve eksper raporu ise kazanın oluş biçiminin ve değer kaybının ispatında kullanılır.

Kusur Oranının Araç Değer Kaybındaki Etkisi

Kusur oranı, araç değer kaybı tazminatının ne kadarının karşı taraftan talep edilebileceğini belirler. Hesaplanan değer kaybı, karşı tarafın sorumluluk oranına göre tazmin edilir.

Örneğin; 100.000 TL değer kaybı oluşan bir kazada karşı taraf %100 kusurluysa tutarın tamamı, %75 kusurluysa 75.000 TL’si talep edilebilir. Araç sahibinin kendi kusuruna karşılık gelen zarar ise karşı taraftan tahsil edilemez.

Kusur değerlendirmesinde kaza tespit tutanağı, olay yeri bulguları ve diğer deliller esas alınır ve uyuşmazlık durumunda bilirkişi incelemesi yapılabilir.

Kaza tespit tutanağındaki veya sigorta şirketinin değerlendirmesindeki kusur oranı kesin değildir. Hatalı kusur tespitine karşı itiraz edilerek kazanın oluş şeklinin yeniden incelenmesi istenebilir. Araç sahibinin kusur oranının düşürülmesi, karşı taraftan talep edilebilecek değer kaybı tutarını artırır.

Üç veya daha fazla aracın karıştığı kazalarda ise her sürücünün kusuru ayrı değerlendirilir. Birden fazla sorumlunun bulunduğu durumlarda müteselsil sorumluluk hükümleri de uygulanabileceğinden, tazminat talebi her zaman yalnızca sigortacıların ayrı ayrı kusur oranlarıyla sınırlı değildir.

Araç Değer Kaybı Kimden Alınır?

Araç değer kaybı tazminatı, öncelikle kusurlu tarafın zorunlu trafik sigortası şirketinden talep edilir. Sigorta şirketinin sorumluluğu poliçedeki maddi zarar teminat limitiyle sınırlıdır.

Sigortanın zararı karşılamaması, eksik ödeme yapması veya teminat limitinin aşılması durumunda kusurlu sürücüye, aracın işletenine ve hukuken sorumlu olan diğer kişilere başvurulabilir.

Birden fazla sorumlunun bulunduğu durumlarda müteselsil sorumluluk hükümleri uygulanır (2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu, m. 85 ve 88).

Kusurlu aracın zorunlu trafik sigortası bulunmuyorsa değer kaybı, sorumlu sürücü ve işletenden talep edilir. Güvence Hesabı, sigortasız veya tespit edilemeyen araçların neden olduğu araç değer kaybını karşılamaz; bu kapsamda esas olarak bedensel zararlar için güvence sağlar.

Kusurlu tarafın poliçesinde İhtiyari Mali Mesuliyet (İMM) teminatı bulunuyorsa zorunlu trafik sigortası limitini aşan zararlar, İMM poliçesinin şartları ve limitleri kapsamında karşılanır. Araç sahibinin kendi kaskosu ise yalnızca poliçede değer kaybını kapsayan özel bir teminat bulunması durumunda devreye girer.

Kasko Araç Değer Kaybını Karşılar mı?

Kasko poliçesi, kural olarak aracın ikinci el piyasa değerinde oluşan değer kaybını karşılamaz. Standart kasko teminatı, kazada meydana gelen fiziksel hasarın onarım masraflarını karşılar fakat poliçede özel olarak araç değer kaybı teminatı bulunuyorsa bu zarar da poliçe şartları ve limitleri kapsamında karşılanır.

Ek teminat bulunmaması durumunda değer kaybı tazminatı, kusurlu tarafın zorunlu trafik sigortasından talep edilmelidir. Aracın kasko kapsamında onarılması, değer kaybı talep etme hakkını ortadan kaldırmaz. Onarım bedeli kasko tarafından karşılansa da aracın ikinci el piyasa değerindeki düşüş için karşı tarafın trafik sigortasına başvurulması gerekir.

Sigortanın Sorumluluğu Nedir?

Zorunlu trafik sigortası şirketi, sigortalısının hukuki sorumluluğu ve poliçedeki maddi zarar teminat limiti kapsamında araç değer kaybını karşılamakla yükümlüdür. Sigortacı, gerekli belgelerle yapılan başvurunun kendisine ulaşmasından itibaren 8 iş günü içinde tazminat ödeme yükümlülüğünü yerine getirmelidir (2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu, m. 99).

1 Temmuz 2026’dan itibaren uygulanan düzenlemeye göre, araç hasarı için yapılan başvuru değer kaybı talebini de kapsar. Atanan eksper, değer kaybını aynı raporda hesaplar ve sigortacı, hesaplanan tutarı nihai eksper raporunun kendisine ulaşmasını izleyen iş günü içinde hak sahibine bildirir. Sigorta limitini aşan zararlar ise kusurlu sürücü ve işleten ile diğer hukuki sorumlulardan talep edilmelidir.

Sigorta şirketine yapılacak başvuruda kaza tespit tutanağı veya tarafların düzenlediği anlaşmalı tutanak, araç ruhsatı, kazaya ve hasara ilişkin fotoğraflar, hak sahibinin banka hesap bilgileri ve doğrulanmış cep telefonu numarası sunulmalıdır. Varsa eksper raporu da dosyaya eklenir (Zorunlu Trafik Sigortası Genel Şartları, Ek-6).

Maddi hasar başvurusunda sunulan belgeler değer kaybı yönünden de değerlendirilir. Ayrıca değer kaybı dilekçesi hazırlanması gerekmez. Ödemenin doğrudan hak sahibine yapılabilmesi için banka hesap bilgilerinin doğru ve eksiksiz iletilmesi önemlidir. Eksik belgelerin tamamlanması gerektiğinde ödeme süreci uzayacağından başvuru dosyası eksiksiz hazırlanmalıdır.

1 Eylül 2026’dan itibaren hasar ve tazminat başvuruları, sigorta şirketlerinin kendi kanallarının yanı sıra Ortak Hasar İhbar Merkezi üzerinden de yapılmaktadır (SEDDK 2026/22 sayılı Genelge). Bu merkez üzerinden yapılan başvuru, Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi kayıtlarına ulaştığı tarih ve saat itibarıyla sigorta şirketine yapılmış kabul edilir.

Sigorta şirketi, başvurunun ulaşmasını izleyen iş günü içinde hak sahibiyle iletişime geçerek gerekli belgeler, ekspertiz süreci, tahmini onarım süresi ve değer kaybı hesabı hakkında bilgi vermelidir. Böylece araç sahibi, başvurusunu doğrudan takip ederek sigorta işlemlerini aracı kullanmadan yürütebilir.

Eksik Ödenen Araç Değer Kaybına Nasıl İtiraz Edilir?

Eksik ödenen araç değer kaybına itiraz etmek için öncelikle sigorta şirketine yazılı başvuru yapılmalıdır. Başvuru öncesinde sigorta şirketinin değer kaybı hesaplaması incelenmeli ve eksik ödemenin nedenleri belirlenmelidir. İtiraz dilekçesine varsa bağımsız eksper raporu, onarım faturaları, hasar fotoğrafları ve kaza tespit tutanağı eklenmelidir.

Sigorta şirketinin eksik ödemeyi tamamlamaması veya başvuruya yanıt vermemesi durumunda Sigorta Tahkim Komisyonuna başvurulmalı ya da dava yoluna gidilmelidir. Ödeme sırasında imzalanan ibraname de dikkatle incelenmelidir. Özellikle fark alacağından vazgeçildiğine ilişkin ifadeler içeren belgeler, sonraki talepler açısından uyuşmazlık yaratır. Bununla birlikte, yetersiz veya fahiş olduğu açıkça belli olan tazminat ödemelerine ilişkin ibra sözleşmelerine, düzenlendikleri tarihten itibaren iki yıl içinde itiraz edilmesi mümkündür (2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu, m. 111).

Eksper tarafından belirlenen değer kaybı tutarına karşı ayrıca teknik itiraz süreci işletilmelidir. Sigorta Eksperleri Atama Yönetmeliği kapsamında, eksper raporunun bildirilmesini izleyen üç iş günü içinde araç sahibi veya sigorta şirketi rapora itiraz edebilir.

İtiraz üzerine EKSİST üzerinden ikinci bir eksper atanır. İkinci eksper raporuna da üç iş günü içinde itiraz edilerek hakem eksper atanması talep edilir. Hakem eksper, ilgili branşta en az on yıl fiilen eksperlik yapmış kişiler arasından seçilir ve düzenlediği rapor eksper itiraz süreci bakımından nihai kabul edilir (Sigorta Eksperleri Atama Yönetmeliği, m. 8).

İlk eksper raporunun ücreti sigorta şirketi tarafından karşılanır. İtiraz üzerine atanan eksper ve hakem eksperin ücretleri ise raporlar arasındaki fark ve itirazın sonucuna göre ilgili tarafa yüklenir. Hakem eksper raporunun nihai olması, araç sahibinin yargısal başvuru hakkını ortadan kaldırmaz. Eksik ödeme uyuşmazlığı devam ediyorsa gerekli başvuru şartları yerine getirilerek Sigorta Tahkim Komisyonuna veya görevli mahkemeye başvurulmalıdır.

Araç Değer Kaybında Sigorta Tahkim Komisyonu Başvurusu

Sigorta Tahkim Komisyonu, araç değer kaybı uyuşmazlıklarının mahkemeye gitmeden çözümlenmesini sağlayan alternatif bir başvuru yoludur. Komisyona başvurmadan önce sigorta şirketine yazılı başvuru yapılması gerekmektedir. Sigorta şirketinin talebi tamamen veya kısmen reddetmesi ya da 15 gün içinde yazılı cevap vermemesi durumunda Komisyona başvurulmalıdır.

Trafik sigortası dışındaki sigorta branşlarında cevap süresi 15 iş günüdür. Başvuru sırasında sigorta şirketine yapılan müracaat, ret veya eksik ödeme yazısı, kaza ve hasar belgeleri ile talep edilen değer kaybını destekleyen deliller sunulmalıdır. Hakemlerin karar verme süresi kural olarak dört ay olup başvuru ve inceleme aşamalarıyla birlikte toplam süreç uzayabilir (5684 sayılı Sigortacılık Kanunu, m. 30).

22 Ocak 2026 itibarıyla Sigorta Tahkim Komisyonunda uygulanan parasal sınırlar şu şekildedir:

• 35.000 TL ve üzerindeki uyuşmazlıklarda hakem kararına karşı tebliğden itibaren 10 gün içinde itiraz edilebilir.
• 122.000 TL ve üzerindeki uyuşmazlıklar en az üç kişilik hakem heyeti tarafından karara bağlanır.
• 383.000 TL’yi aşan uyuşmazlıklarda ise itiraz hakem heyeti kararına karşı temyiz yoluna gidilebilir.

İtiraz ve temyiz sınırlarının belirlenmesinde başvuru tarihindeki, hakem heyetinin oluşturulmasında ise heyetin teşekkül edeceği tarihteki parasal sınırlar esas alınır. Başvuru ücreti, bilirkişi giderleri ve itiraz masrafları dikkate alınarak talep tutarı doğru belirlenmeli, eksik belge ve usul hatalarının önüne geçilmelidir.

Araç değer kaybı başvurusunun avukat aracılığıyla yürütülmesi zorunlu değildir fakat hukuki destek alınması, özellikle eksik ödeme ve kusur uyuşmazlıklarında hak kaybı yaşanmaması açısından önem taşır.

Araç Değer Kaybında Zamanaşımı Kavramı

Araç değer kaybı talebinde zamanaşımı süresi, zararın ve sorumlu kişinin öğrenildiği tarihten itibaren 2 yıldır (2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu, m. 109). Trafik kazalarında zarar ve sorumlu kişi çoğunlukla kaza tarihinde öğrenildiğinden, değer kaybı için hukuki süreç kaza tarihinden itibaren 2 yıl içinde başlatılmalıdır.

Kanunda ayrıca 10 yıllık üst sınır düzenlenmiştir. Bu süre, zararın veya sorumlu kişinin daha geç öğrenildiği durumlarda önem taşır. Araç sahibine doğrudan 10 yıllık başvuru hakkı vermez.

Kazanın aynı zamanda suç oluşturması ve ceza kanununda daha uzun bir zamanaşımı süresi öngörülmesi durumunda, bu uzun süre araç değer kaybı taleplerine de uygulanır. Bu nedenle yalnızca maddi hasarla sonuçlanan ve suç oluşturmayan trafik kazalarında 2 yıllık süre esas alınmalıdır.

Zamanaşımı nedeniyle hak kaybı yaşanmaması için sigorta şirketine başvuru geciktirilmemeli, uyuşmazlık devam ediyorsa süresi içinde zamanaşımını kesen hukuki işlemler gerçekleştirilmelidir.

Araç Değer Kaybı Davası

Araç değer kaybı davası, sigorta şirketinin tazminat talebini reddetmesi, eksik ödeme yapması veya yasal sürede başvuruya cevap vermemesi durumunda açılır.

Sigorta şirketine karşı dava açılmadan önce yazılı başvuru yapılması dava şartıdır (2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu, m. 97). Başvuru şartı yerine getirilmeden açılan davalarda usulden ret riski bulunduğundan bu işlem dava öncesinde tamamlanmalıdır. Dava dilekçesine kaza tespit tutanağı, araç ruhsatı, hasar fotoğrafları, onarım belgeleri, varsa eksper raporu ve sigorta şirketiyle yapılan yazışmalar eklenmelidir.

Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, zorunlu trafik sigortacısına karşı açılan değer kaybı davalarında zorunlu arabuluculuk şartı aranmadığına karar vermiştir (E. 2023/12689, K. 2024/4378, T. 08.05.2024). Aynı kararda, dava öncesinde yapılan ihtiyari arabuluculuk başvurusuyla sigorta şirketinin kazadan ve tazminat talebinden haberdar edilmesinin, KTK m. 97 kapsamındaki başvuru şartını karşıladığı kabul edilmiştir. Araç değer kaybının miktarı dava tarihinde tam ve kesin olarak belirlenemiyorsa belirsiz alacak davası açılması gerekir. Bu durumda tazminat tutarı bilirkişi incelemesiyle netleştirildikten sonra talep artırılmalıdır.

Araç Değer Kaybı Davasında Görevli ve Yetkili Mahkeme

Araç değer kaybı davasında görevli mahkeme, davanın sigorta şirketine mi yoksa kazadan sorumlu kişilere mi yöneltildiğine göre belirlenir.

Zorunlu trafik sigortası şirketine karşı açılan davalar ticari dava niteliğinde olduğundan Asliye Ticaret Mahkemesinde görülür (6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu, m. 4 ve 5).

Dava yalnızca kusurlu sürücüye veya araç işletenine yöneltiliyorsa ve uyuşmazlık ticari dava niteliği taşımıyorsa Asliye Hukuk Mahkemesi görevlidir. Sigorta şirketi ile diğer sorumluların birlikte davalı gösterildiği durumlarda ise uyuşmazlık, davaların bağlantısı ve görev kuralları çerçevesinde değerlendirilir.

Araç değer kaybı davalarında yetkili mahkeme bakımından davacının seçimlik hakkı bulunmaktadır. Davalının yerleşim yeri, trafik kazasının meydana geldiği yer ve zarar görenin yerleşim yeri mahkemelerinde dava açılabilir (6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, m. 6 ve 16).

Sigorta şirketine karşı açılan davalarda ayrıca sigortacının merkezinin, ilgili şubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemesi de yetkili olabilir (2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu, m. 110).

Davanın görevli ve yetkili mahkemede açılması, yargılama sürecinde zaman kaybının önlenmesi açısından önemlidir. Görevsizlik kararı verilmesi durumunda ise kararın kesinleşmesinden itibaren iki hafta içinde dosyanın görevli mahkemeye gönderilmesi talep edilmelidir (6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, m. 20).

Araç değer kaybında kilometre sınırı var mı?

Eski Genel Şartların Ek-1 düzenlemesinde 1 Temmuz’da yapılan değişiklikler ile beraber araç değer kaybı talebinde kilometre sınırı bulunmamaktadır.  Dolayısıyla 200.000 veya 300.000 kilometredeki bir araç için de değer kaybı talep edilmelidir. Yüksek kilometre tek başına tazminat talebinin reddedilmesi için yeterli gerekçe değildir.

Araç değer kaybı hangi formülle hesaplanır?

Araç değer kaybı, aracın kaza öncesindeki ikinci el piyasa değerinden onarım sonrasındaki piyasa değerinin çıkarılmasıyla hesaplanır. Ortaya çıkan fark, karşı tarafın kusur oranına göre tazminata esas alınır.

Örneğin, kaza öncesinde 1.000.000 TL değerindeki araç onarım sonrasında 900.000 TL ediyorsa değer kaybı 100.000 TL’dir. Karşı taraf %75 kusurluysa talep edilecek tutar 75.000 TL olur.

Piyasa değerleri belirlenirken aracın yaşı, kilometresi, önceki hasarları, değişen ve boyanan parçaları ile emsal araçların satış değerleri incelenir. Eski katsayı tabloları yerine somut piyasa değerleri esas alınmalıdır.

Kaç yaşındaki araçlar değer kaybı alabilir?

Araç değer kaybı talebinde belirli bir yaş sınırı bulunmamaktadır. On beş veya yirmi yaşındaki bir araç da trafik kazası sonucunda ikinci el piyasa değerini kaybettiğinde tazminat talebine konu edilir.

Aracın yaşı, tazminat hakkını ortadan kaldırmaz, kaza öncesindeki ve onarım sonrasındaki piyasa değerlerinin belirlenmesinde dikkate alınır.

Klasik ve koleksiyon değeri taşıyan araçlarda ise yaşın ilerlemesi, piyasa değerinin mutlaka düşeceği anlamına gelmez. Bu araçların orijinalliği ve koleksiyon piyasasındaki karşılığı ayrıca değerlendirilmelidir.

%50 kusurlu sürücü araç değer kaybı alabilir mi?

%50 kusurlu sürücü, aracında oluşan değer kaybının yarısını karşı tarafın zorunlu trafik sigortasından talep edebilir.

Örneğin; sizin aracınızda 200.000 TL, karşı tarafın aracında ise 500.000 TL değer kaybı oluşmuşsa eşit kusur nedeniyle siz 100.000 TL, karşı taraf ise 250.000 TL tazminat talep edebilir.

Her iki tarafın değer kaybı ayrı hesaplanır ve tazminatlar karşı tarafın zorunlu trafik sigortasından, poliçe limitleri kapsamında karşılanır. Dolayısıyla tarafların eşit kusurlu olması, alacakları araç değer kaybı tazminatının da eşit olacağı anlamına gelmez.

Tam kusurlu sürücü değer kaybı alabilir mi?

Kazanın meydana gelmesinde %100 kusurlu olan sürücü, kendi aracındaki değer kaybını karşı tarafın zorunlu trafik sigortasından talep edemez. Zorunlu trafik sigortası, sigortalının üçüncü kişilere verdiği zararları karşılar ve kendi aracındaki değer kaybını kapsamaz.

Kasko poliçesinde özel değer kaybı teminatı bulunuyorsa poliçe şartları kapsamında kendi sigorta şirketine başvurulmalıdır. Bununla birlikte, kaza tespit tutanağındaki kusur değerlendirmesi kesin değildir. Kusur oranının hatalı belirlendiği düşünülüyorsa delillerle birlikte itiraz edilmeli ve yeniden değerlendirme istenmelidir.

Tampon değişimi değer kaybına girer mi?

Tampon değişimi, aracın ikinci el piyasa değerinde düşüş meydana getirdiğinde değer kaybı hesabına dahil edilir. Plastik tamponun değiştirilmesi veya onarılması, tek başına belirli bir tutarda tazminat doğurmaz. Değişimin aracın hasar geçmişine, onarım niteliğine ve ikinci el satış değerine etkisi incelenmelidir. Tamponla birlikte çamurluk, far, kaput veya gövde bağlantı noktalarının zarar görmesi, piyasa değerindeki düşüşü artırabilir. Bu nedenle tampon hasarının değer kaybı hesabından yalnızca parça türü gerekçe gösterilerek çıkarılması doğru değildir.

Boyanan parça araç değer kaybını etkiler mi?

Boyanan parçalar, aracın ikinci el piyasa değerini ve dolayısıyla değer kaybı tazminatını etkiler. Özellikle kapı, çamurluk, kaput ve tavan gibi gövde panellerinde yapılan boya işlemleri, aracın hasar geçmişinin değerlendirilmesinde dikkate alınır. Boyanın uygulandığı bölge, işlemin kapsamı, parçanın daha önce boyanıp boyanmadığı ve aracın genel durumu tazminat hesabında önem taşır.

Lokal boya işlemleri ile geniş kapsamlı panel boyalarının piyasa değerine etkisi aynı değildir. Değer kaybı, boyanan parça sayısına göre sabit bir tutar belirlenerek değil, aracın gerçek piyasa değerindeki düşüş üzerinden hesaplanmalıdır.

Değişen parça değer kaybını ne kadar etkiler?

Değişen parçanın araç değer kaybına etkisi, parçanın niteliğine ve ikinci el piyasasındaki karşılığına göre belirlenir. Kaput, kapı ve çamurluk gibi gövde panellerinin değişmesi, aracın orijinalliğini ve satış değerini etkiler. Taşıyıcı yapı ve güvenlikle ilişkili bölümlerde meydana gelen hasarlar ise alıcıların araç değerlendirmesinde daha fazla önem taşır.

Değişen parçanın orijinal veya eşdeğer olması, onarımın kalitesi ve aracın önceki hasar geçmişi de incelenmelidir. Her parça değişimi için sabit bir değer kaybı tutarı bulunmadığından hesaplama, kaza öncesi ve onarım sonrası piyasa değerleri karşılaştırılarak yapılmalıdır.

Daha önce kazası olan araç değer kaybı alabilir mi?

Daha önce kazaya karışmış bir araç için yeniden değer kaybı tazminatı talep edilebilir. Önceki hasar kayıtları, yeni kazadan kaynaklanan tazminat hakkını ortadan kaldırmaz fakat aracın kaza öncesindeki piyasa değeri belirlenirken geçmiş hasarları ve daha önce yapılan onarımlar dikkate alınmalıdır.

Aynı parçanın yeniden hasarlanması durumunda yeni kazanın yarattığı ilave değer düşüşü hesaplanır. Daha önce hasar görmemiş farklı bir parçanın zarar görmesi ise ayrıca değerlendirilir. Aynı zarar için ikinci kez tazminat ödenmez. Bu durumda yalnızca yeni kazadan kaynaklanan değer kaybı karşılanır.

Ağır hasarlı araç için değer kaybı alınabilir mi?

Ağır hasar kaydı bulunan bir araç için değer kaybı talebi, aracın onarılıp onarılmadığına ve yeni kazanın yarattığı zarara göre değerlendirilir. Ağır hasar ile tam hasar (pert) aynı kavram değildir. Araç onarılabiliyor ve onarım sonrasında ikinci el piyasa değerinde düşüş meydana geliyorsa bu fark tazminat hesabına konu edilir.

Buna karşılık tam hasar nedeniyle aracın kaza öncesi rayiç değeri üzerinden tazminat hesaplanan dosyalarda ayrıca onarım sonrası değer kaybı talep edilmez. Daha önce ağır hasar kaydı bulunan bir aracın yeni kazaya karışması durumunda ise geçmiş hasarları dikkate alınarak yeni kazanın neden olduğu ilave değer düşüşü belirlenmelidir.

Araç değer kaybını trafik sigortası mı öder?

Araç değer kaybını, kusurlu tarafın zorunlu trafik sigortası şirketi karşılar. Araç sahibinin kendi trafik sigortası, kendi aracındaki değer kaybını ödemez. Sigortacının sorumluluğu, sigortalısının hukuki sorumluluğu ve poliçedeki maddi zarar teminat limitiyle sınırlıdır.

Onarım bedeli ile değer kaybı aynı maddi zarar teminatı kapsamında değerlendirilir. Teminat limitini aşan tutarlar kusurlu sürücü, işleten ve diğer hukuki sorumlulardan talep edilmelidir. Burada önemli bir detay olarak; aracın kazadan sonra satılması, kaza tarihinde doğmuş olan tazminat hakkını kendiliğinden ortadan kaldırmaz.

Araç değer kaybı kaç günde ödenir?

Araç değer kaybı tazminatı, gerekli belgelerle yapılan başvurunun sigorta şirketine ulaşmasından itibaren 8 iş günü içinde ödenmelidir (2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu, m. 99). Eksik belgelerin bulunması ödeme sürecini uzatacağından dolayı başvuru dosyası eksiksiz hazırlanmalıdır.

1 Temmuz 2026 itibarıyla uygulanan düzenlemeye göre sigorta şirketi, nihai eksper raporunun kendisine ulaşmasını izleyen iş günü içinde hesaplanan değer kaybı tutarını hak sahibine bildirmelidir.

Yasal sürede ödeme yapılmaması durumunda temerrüt ve faiz koşulları değerlendirilerek eksik veya ödenmeyen tutar için hukuki süreç başlatılmalıdır. Sigorta Tahkim Komisyonuna taşınan uyuşmazlıklarda ise ödeme süresi, hakem kararı ve varsa itiraz sürecine göre değişir.

Araç değer kaybı için eksper raporu zorunlu mudur?

Araç değer kaybı başvurusunda araç sahibinin ayrıca bağımsız eksper raporu hazırlatması zorunlu değildir. Sigorta şirketine yapılan hasar başvurusu kapsamında eksper atanması gereken durumlarda, değer kaybı da eksper tarafından aynı raporda hesaplanır.

Bununla birlikte, sigorta şirketinin belirlediği tutara itiraz edilecekse bağımsız eksper raporu önemli bir delildir. Raporda aracın kaza öncesindeki ve onarım sonrasındaki piyasa değerleri, önceki hasarları, değişen ve boyanan parçaları ile onarım işlemleri incelenmelidir. Kaza fotoğrafları, onarım faturaları ve parça listesi de değerlendirmeyi destekleyen belgeler arasında yer alır.

Araç değer kaybı için avukata başvurmak zorunlu mudur?

Araç değer kaybı talebinde avukatla temsil zorunlu değildir. Araç sahibi sigorta şirketine doğrudan başvurabilir, Sigorta Tahkim Komisyonu sürecini takip edebilir ve dava açabilir fakat eksik ödeme, hatalı kusur oranı, zamanaşımı ve eksper raporuna itiraz gibi konular hukuki değerlendirme gerektirir.

Talep tutarının doğru belirlenmesi, başvuru şartlarının yerine getirilmesi ve faiz taleplerinin ileri sürülmesi açısından avukat desteği önem taşır. Avukatla yürütülen tahkim ve dava süreçlerinde vekalet ücreti ile yargılama giderleri, ilgili mevzuat ve kararın sonucuna göre taraflara yükletilir.

İstanbul’da trafik kazalarıyla ilgili hukuki konularda yönlendirme almak adına İstanbul Trafik Kazası Avukatı hizmetimizin kapsamını inceleyebilirsiniz.

Araç değer kaybı TRAMER’e işler mi?

Araç değer kaybı tazminatı alınması, aynı trafik kazası için aracınıza ikinci bir hasar kaydı oluşturmaz. Kazaya ilişkin hasar ve tazminat bilgileri Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi kayıtlarında ilgili dosyayla ilişkilendirilir. Dolayısıyla değer kaybı ödemesi, yeni bir trafik kazası gerçekleşmiş gibi ayrı bir kayıt anlamına gelmez.

Yine değer kaybının karşı tarafın zorunlu trafik sigortasından alınması, tek başına kendi trafik sigortanızın hasarsızlık indirimini ortadan kaldırmaz. Hasar kaydının mevcut olması nedeniyle değer kaybı talebinden vazgeçilmesi gerekmez.

Değer kaybı kaç modele kadar?

1 Temmuz 2026’da Eski Genel Şartların Ek-1 düzenlemesi ile beraber araç değer kaybı talebinde model yılı sınırı bulunmamaktadır. Dolayısıyla 2006 model yahut 2026 model bir araç, trafik kazası sonrasında ikinci el piyasa değerini kaybettiğinde değer kaybına konu edilebilmektedir. Sigorta şirketinin yalnızca model yılını gerekçe göstererek talebi reddetmesi durumunda karara itiraz edilmelidir.

Araç değer kaybı talebinin masrafı nedir?

Araç değer kaybı talebinin masrafı, sigorta şirketine doğrudan başvuru, tahkim veya dava yolunun tercih edilmesine göre değişmektedir. Sigorta şirketine yapılan doğrudan tazminat başvurusu için başvuru ücreti alınmaz fakat bağımsız eksper raporu hazırlatılması durumunda ekspertiz gideri doğar.

Sigorta Tahkim Komisyonuna başvurulurken uyuşmazlık tutarına göre belirlenen başvuru ücreti ve gerektiğinde bilirkişi giderleri ödenir.

Mahkemede dava açılması durumunda ise başvurma harcı, peşin harç, gider avansı ve bilirkişi masrafları gündeme gelir. Yargılama sonunda giderler ve vekalet ücreti, davanın lehte veya aleyhte sonuçlanmasına ve ilgili mevzuata göre taraflar arasında paylaştırılır.

Trafik kazasında tazminat hesabına ilişkin dört kritik nokta:

1. 1
   Trafik kazası tazminatı için herkese uygulanabilecek sabit bir tutar yoktur. Gelir, yaş, maluliyet oranı ve kusur dağılımı hesaplanacak tazminatı doğrudan değiştirir.
2. 2
   Yaralanmalı ve ölümlü trafik kazalarında hesaplama yöntemi farklıdır. Yaralanmalı kazalarda kişinin uğradığı çalışma gücü kaybı, ölümlü kazalarda ise yakınların kaybettiği destek esas alınır.
3. 3
   Hesaplanan tazminatın tamamı her zaman sigorta şirketinden alınamaz. Zorunlu trafik sigortasının sorumluluğu poliçe teminat limitiyle sınırlıdır ve limiti aşan zarar için diğer sorumlulara başvurulması gündeme gelir.
4. 4
   Maluliyet oranı, kusur dağılımı ve gerçek gelir tazminat hesabının temel değişkenleridir ve bu verilerden birinin hatalı belirlenmesi, hesaplanan tazminat tutarının da hatalı olmasına neden olur.

Birbirini etkileyen birden fazla değişkenin bir araya gelmesiyle hesaplanan trafik kazası tazminatında süreç, kazanın yaralanmalı ve ölümlü olmasına bağlı olarak belirgin değişiklik gösterir.

Yaralanmalı kazalarda tazminat, zarar görenin geliri, sağlık kurulu raporuyla belirlenen maluliyet oranı ve TRH-2010 yaşam tablosundan bulunan bakiye ömrü esas alınarak, 60 yaşa kadar gerçek gelir, sonrasında asgari ücret üzerinden iki ayrı dönem halinde hesaplanır ve kusur oranına göre belirlenir.

Ölümlü kazalarda ise hesap, ölenin yakınlarına sağlayacağı desteğin parasal karşılığı üzerinden yapılır. Bulunan tutarın zorunlu trafik sigortası teminat limitini aşan kısmı sigorta şirketinden değil, sürücü ve işletenden talep edilir.

Büromuz avukatlarının hazırladığı bu yazıda, trafik kazası tazminatının hangi kalemlerden oluştuğuna, aktif ve pasif dönem hesabının nasıl yapıldığına, maluliyet ve kusur oranlarının tutara etkisine, örnek hesaplamalara ve zamanaşımı sürelerine ilişkin genel bilgiler paylaşılmıştır. Hukuki uyuşmazlığa ve sürece dair detaylı bilgi ve yönlendirme için info@cozumavukatlik.com.tr mail adresi ya da 0 (541) 371 06 09 numaralı telefon ile iletişime geçebilirsiniz.

UZMAN GÖRÜŞÜ

Trafik kazası tazminatında tutarı, dosyaya giren üç teknik veri belirler. Sorumluluğun kimde olduğu, hangi kalemlerin istenebileceği ve kimin talep hakkı bulunduğu kanunla çizilmiştir fakat aynı kazada aynı kalemleri talep eden iki kişinin sonuçları ise maluliyet oranının kaza tarihinde yürürlükte olan yönetmeliğe göre ve iyileşme tamamlandıktan sonra tespit edilip edilmediğine, kusur dağılımının hangi delillerle kurulduğuna ve gerçek gelirin belgelenip belgelenemediğine göre ayrışır. Hesaplama açısından kusursuz görünen bir bilirkişi raporu, yalnızca bu üç veriden birindeki hata nedeniyle gerçek zararın altında tazminat üretir ve hak düşürücü süreler içerisinde itiraz edilmediğinde bu eksiklik karar kesinleştikten sonra giderilemez.

Av. Çiğdem Baykara

İş ve Tazminat Hukuku Uzmanı

Trafik Kazası Tazminatı Nasıl Hesaplanır?

Öncelikle yaralanmalı ve ölümlü trafik kazaları açısından tazminat hesabının değişkenlik gösterdiğini belirtmek gerekir.

Yaralanmalı kazalarda hesabın dört temel değişkeni vardır; kişinin yıllık net geliri, TRH-2010 yaşam tablosundan bulunan bakiye ömrü, sağlık kurulu raporuyla belirlenen maluliyet oranı ve kusur dağılımı. Bu değişkenlerden biri yanlış belirlendiğinde, sonucun tamamı hatalı çıkar.

Gelir, kişinin belgelenen kazancını ifade eder. Burada eğer belge sunulamazsa hesap net asgari ücret üzerinden yapılır ve 2026 yılı için bu tutar aylık 28.075,50 TL’dir. Bakiye ömür ise TRH-2010 tablosundan alınır ve hesap aktif ile pasif dönem olmak üzere ikiye ayrılır.

Aktif dönem 60 yaşa kadar sürer ve kişinin gerçek geliri esas alınır, pasif dönem 60 yaşta başlayıp bakiye ömrün sonuna kadar devam eder ve bu dönemde gelir asgari ücret düzeyine iner. İki dönemin toplamı maluliyet oranıyla çarpılır, zarar görenin kusuru varsa bu oranda indirim yapılır.

Yargıtay, hesabın hangi ilkeler üzerine kurulacağını ayrıntılı biçimde ortaya koymuştur. Hukuk Genel Kurulu kararına göre gerçek zarar hesabı özü itibarıyla varsayımlara dayandığından gerçeğe en yakın verilerin kullanılması esastır. Zarara doğrudan etkili olan gerçek kazanç, bakiye ömür, iş görebilirlik çağı, iş göremezlik ve karşılık kusur oranları, destek görenlerin gelirden alacakları pay oranları ile Kurum tarafından bağlanan gelirin ilk peşin sermaye değeri toplandıktan sonra aktif ve pasif dönem için ayrı ayrı hesaplama yapılır.

Aynı kararda ücret artış ve iskonto oranının yüzde on olarak uygulanmasının yerinde olduğu, bakiye ömrün ise ülkemize özgü ve güncel verileri içeren TRH 2010 Yaşam Tablosundan belirlenmesi gerektiği benimsenmiştir (Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2018/1027, K. 2021/1708, T. 21.12.2021).

Ölümlü kazalarda tazminat hesabı destekten yoksun kalma esasına döner. Ölen kişinin gelirinden kendisine ayıracağı pay düşülür, kalan tutar eş ve çocuklar arasında paylaştırılır ve her hak sahibi için desteğin süreceği süre ayrı hesaplanır.

Çocuklar destekten çıktıkça paylar yeniden dağıtıldığı için hesap tek seferde değil, dönemlere ayrılarak yapılır. Eşin yeniden evlenme ihtimali, çocukların öğrenim durumuna göre destek alacağı yıl sayısı ve ölenin kendi kusuru sonucu doğrudan etkiler. Hesaplama aktüerya bilgisi gerektirdiğinden mahkemeler aktüer bilirkişi görevlendirir.

İnternet ortamında trafik kazasında maddi tazminat hesabı yapan araçlar sizlere ön fikir verir, kesin sonuç vermez. Bu araçların sorduğu birkaç veri, gerçek dosyadaki maluliyet raporunun, kusur bilirkişi raporunun ve gelir belgelerinin yerini tutmaz. Tutarı asıl belirleyen unsurlar maluliyet oranının doğru tespiti, kusur dağılımına zamanında itiraz edilmesi ve gelirin gerçek düzeyiyle ispatlanmasıdır. Bu üç noktadaki bir hata tazminatı ciddi biçimde aşağı çeker ve karar kesinleştikten sonra düzeltilemez. Dolayısıyla dosyanın bu alanda çalışan bir avukatla yürütülmesi, hesabın hangi kaleme dayandığının denetlenmesine imkan verir.

Adım Adım Trafik Kazası Sonrasında Tazminat Süreçleri Nasıl İlerler?

Trafik kazası sonrasındaki tazminat süreci delillerin toplanmasıyla başlar ve sigorta şirketinin ödemesi ya da mahkeme kararıyla sona erer. Oldukça detay hesaplama ve prosedürler barındıran bu sürecin bir aşamasında eksik bırakılan belge, sonraki aşamada telafi edilemeyecek bir kayba dönüşebilir.

Tazminat sürecinin şu iki özelliği kazada mağdur olan taraf açısından önemlidir. İlki, süreçte bazı adımların zamanı tarafların kontrolünde değildir. Örneğin; maluliyet raporu tedavi tamamlanmadan alınamaz ya da sigorta şirketine başvuru yapılmadan dava açılamaz. İkincisi ise delillerin bir kısmı zamanla ulaşılamaz hale gelir. Kamera kayıtlarının silinmesi, tanıklara ulaşılamaması gibi. Dolayısıyla tüm bu sürecin geciktirilmemesi ve birbirini takip eden adımlarla ilerletilmesi gerekir.

1. Kaza yerinde tutanak düzenletin. Kolluk tutanağı yoksa taraflar arasında anlaşmalı tutanak doldurun ve fotoğraf çekin.
2. En küçük şikayette dahi hastaneye gidin, muayene kaydı ve epikriz alın. Sağlık kaydı olmayan yaralanmanın sonradan ispatı güçleşir.
3. Tedavi tamamlandıktan ve iyileşme tablosu netleştikten sonra yetkili hastaneden maluliyet raporu alın.
4. Kusur oranını gösteren kaza tespit tutanağını ve varsa ceza dosyasındaki bilirkişi raporunu dosyaya ekleyin.
5. Kusurlu aracın zorunlu trafik sigortasına yazılı başvuru yapın. Başvuru dava şartıdır (2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu madde 97).
6. Başvuruyu sigorta şirketinin kanallarından veya 1 Eylül 2026’dan itibaren açık olan Ortak Hasar İhbar Merkezi üzerinden iletin.
7. Belgeler tamamlandıktan sonra sekiz iş günü içinde ödeme yapılmazsa temerrüt faizi işlemeye başlar (2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu madde 99).
8. Talep reddedilir veya on beş gün içinde yanıt gelmezse Sigorta Tahkim Komisyonuna başvurun ya da dava açın.
9. Zamanaşımı süresini yakından takip edin. Sürenin dolması tüm hakları düşürür. (Süreci uzman yönlendirmesi ile takip ediyorsanız zamanaşımı sürelerini o izleyecektir.)

Süreçte en sık yapılan hata maluliyet raporunun erken alınmasıdır. Tedavi devam ederken ya da kırık tam kaynamadan alınan rapor gerçek kaybı yansıtmaz ve oran olduğundan düşük çıkar. Rapor bir kez dosyaya girdikten sonra düzeltilmesi ek bir itiraz süreci gerektirir.

İkinci hata ise sigorta şirketinin ilk teklifini kabul etmektir. Teklif, çoğu zaman gerçek gelirin belgelenmediği ve maluliyet oranının kesinleşmediği bir aşamada yapılır ve imzalanan ibraname sonradan daha yüksek bir talep ileri sürülmesini zorlaştırır.

Üçüncü hata da ceza dosyasındaki kusur tespitine itiraz edilmeden tazminat sürecine geçilmesidir. Kusur oranı hesabın kurucu unsurlarından biri olduğundan, bu aşamada yerleşen bir oran tazminatın tamamını etkiler.

Bu üç hatanın ortak yanı, sonradan düzeltilmesinin ilk seferde doğru yapılmasından çok daha zor olmasıdır. Her aşamada hangi belgenin hangi kaleme dayanak oluşturduğunu bilerek ilerlemek, sürecin sonunda ödenecek tutarı doğrudan belirler.

İlgili hatalarla süreçte hak ve zaman kaybı ihtimali yaratmamak adına alanda uzmanlaşan avukat kadromuzla iletişime geçerek yönlendirme alabilirsiniz.

Yaralanmalı ve Ölümlü Trafik Kazası Tazminatı Örnek Hesaplama

Bu bölümde, hazırladığımız bu rehberde teorik olarak değindiğimiz tazminat hesaplama formülünü yaralanmalı ve ölümlü olmak üzere iki örnek üzerinden netleştirmeyi hedefledik. Örneğimizdeki vatandaşın bilgileri şöyle:

• Yaş: 35
• Aylık net gelir: 40.000 TL
• Maluliyet oranı: %20
• Karşı tarafın kusur oranı: %100
• Aktif dönem geliri (yıllık): 480.000 TL
• Pasif dönem taban (yıllık, 2026): 336.906 TL

Not: Pasif dönemde yıllık hesaplama yapılırken 2026 yılında belirlenen net asgari ücret 28.075,50 TL baz alınmıştır.

Tazminat hesabı her iki dönem için ayrı ayrı yapılır. Aktif dönem 60 yaşa kadar sürer ve bu örneğimiz için25 yıllık bir süredir ve kişinin gerçek geliri esas alınır. Yıllık 480.000 TL üzerinden aktif dönem zararı 12.000.000 TL’dir.

Pasif dönem 60 yaşında başlar ve TRH-2010 yaşam tablosundan bulunan bakiye ömrün sonuna kadar devam eder. Tablo, her yaş için kişinin ortalama olarak kaç yıl daha yaşayacağını gösterir ve kadın ile erkek için ayrı değerler içerir. Örneğimizdeki 35 yaşındaki erkek için tablo değeri 39,67 yıldır yani yaşam sonu 74,67 yaşa denk gelir ve pasif dönem 14,67 yıl sürer.

Bu dönemde kişinin aktif olarak çalışmadığı varsayıldığından gelir asgari ücret düzeyine iner. Yukarıda belirttiğimiz gibi yıllık 336.906 TL’lik bir tutar vardır burada ve pasif dönem zararı 4.942.411 TL olarak hesaplanır.

Aktif ve pasif dönem toplamı olan 16.942.411 TL, kişinin çalışma gücünü tümüyle kaybetmesi durumundaki zararı gösterir. Maluliyet oranı yüzde 20 olduğundan bu tutarın yüzde 20’si, yani 3.388.482 TL esas alınır. Karşı taraf tam kusurlu olduğu için kusur indirimi yapılmaz.

Görüldüğü gibi aktif dönem yaşa bağlı sabit bir eşikle (60 yaş) biterken, pasif dönem kişiye özel bir süreyle sona erer. Bu nedenle aynı gelir ve aynı maluliyet oranıyla, yalnızca yaş ya da cinsiyet farkı bile sonucu değiştirir.

Ölümlü kazalarda ise hesaplama yöntemi değişir. Burada tazminat, ölen kişinin kendi zararı üzerinden değil, hayatta olsaydı yakınlarına sağlayacağı desteğin parasal karşılığı üzerinden belirlenir. Buna destekten yoksun kalma tazminatı denir.

Örneğimizdeki vatandaşın bilgileri şöyledir:

• 40 yaşında, evli, eşi ise 38 yaşında
• 10 ve 14 yaşında iki çocuğu var
• Aylık net geliri: 45.000 TL.
• Kazadaki kusuru: %25
• Aktif dönemde yıllık geliri: 540.000 TL
• Pasif dönemde yıllık geliri: 336.906 TL

Hesaplamada önce payların belirlenmesi gerekir. Bu da gelirin, hak sahiplerinin sayısına göre paylara bölünmesi ile olur. Yerleşik uygulamada ölene iki, eşe iki, her çocuğa birer pay ayrılır ve bu örneğimiz için toplam altı pay oluşur. Burada kritik nokta, ölenin kendi payının tazminata dahil edilmemesidir. Kişi hayatta olsaydı gelirinin bu kısmını kendisi için harcayacağı kabul edilir. Dolayısıyla hak sahiplerine kalan dört paydır.

Eşin desteği, ölenin ve eşin bakiye ömürlerinden kısa olanı esas alınarak hesaplanır. TRH-2010 tablosunda 40 yaşındaki erkek için değer 34,93 yıl, 38 yaşındaki kadın için 41,17 yıldır. Kısa olan esas alındığından süre 34,93 yıl olarak belirlenir. Çocukların desteği ise öğrenim durumuna göre 18 veya 25 yaşına kadar sürer. Her iki çocuğun da yükseköğrenim göreceğini varsayarsak büyük çocuk için 11 yıl, küçük çocuk için 15 yıl destek süresi ortaya çıkar.

Çocuklar destekten çıktıkça toplam pay sayısı azalır ve kalan hak sahiplerinin payı yükselir. Hesap bu nedenle tek seferde değil, dönemlere ayrılarak yapılmalıdır.

• 1–11. yıllar: Ölen 2, eş 2, çocuklar 1+1 pay. Toplam 6 pay, hak sahiplerine 4 pay.
• 11–15. yıllar: Büyük çocuk destekten çıkar. Ölen 2, eş 2, küçük çocuk 1 pay. Toplam 5 pay, hak sahiplerine 3 pay.
• 15. yıldan sonra: Küçük çocuk da destekten çıkar. Ölen 2, eş 2 pay. Toplam 4 pay, hak sahiplerine 2 pay.

Aktif dönem 60 yaşa kadar, yani 20 yıl sürer ve gerçek gelir üzerinden hesaplanır. Pasif dönem 60 yaşta başlayıp bakiye ömrün sonuna kadar, yani 14,93 yıl devam eder ve gelir asgari ücret düzeyine iner.

Dört dönemin toplamı 9.121.003 TL‘dir. Ölenin kendi kusuru yüzde 25 olduğundan tutardan bu oranda indirim yapılır ve destekten yoksun kalma tazminatı 6.840.752 TL olarak bulunur.

Bu tutar, 2026 yılı için kişi başına 3.600.000 TL olan zorunlu trafik sigortası teminat limitinin belirgin biçimde üzerindedir. Limiti aşan kısımdan sigorta şirketi sorumlu tutulamayacağı için bu tutar sürücü, işleten ve araç sahibinden varsa İhtiyari Mali Mesuliyet poliçesinden talep edilir.

Manevi tazminat, destekten yoksun kalma tazminatından tamamen ayrı bir kalemdir ve zorunlu trafik sigortası teminatı dışında kaldığından yalnızca sürücü, işleten ve araç sahibine yöneltilir. Eş ve çocuklar bakımından kural olarak hükmedilir, ölenin anne ve babası da talep edebilir fakat bu talep ölenle aralarındaki bağın niteliğine göre hakimin takdirine bağlıdır.

Yukarıdaki örneği hesaplamanın temel mantığını göstermek amacıyla sadeleştirmekle beraber, gerçek dosyalarda sonucu değiştiren başka unsurlarla da karşılaşırız.

Bunlardan biri eşin yeniden evlenme ihtimalidir. Uygulamada eşin payından, yaşı ve çocuk sayısı dikkate alınarak belirlenen oranda bir indirim yapılır, bu indirim toplam tazminatı bir miktar düşürür.

İkincisi, hesaplanan tutarın peşin sermaye değerine indirgenmesidir. Gelecek yıllara yayılarak elde edilecek bir gelir peşin ödendiğinden, bilirkişi bu toplamı bugünkü değerine indirger. Yukarıdaki rakamlar bu indirgeme yapılmadan önceki brüt toplamlardır.

Ayrıca hak sahiplerine Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından gelir bağlanmışsa, bu ödemelerin tazminattan mahsubu gündeme gelir. Bu üç unsur birlikte değerlendirildiğinde, gerçek dosyada ödenecek tutar örnekteki rakamın altında kalabilir.

Trafik Kazası Sonrası Tazminat Hakları

Trafik kazası sonrasında tazminat hakları tek kalemden ibaret değildir, geniş bir alanı kapsar. Bunlar; maddi tazminat, manevi tazminat, iş göremezlik tazminatları, tedavi giderleri ve bakıcı giderleridir. Tüm bu tazminat haklarının eksiksiz alınması, hangi kalemin hangi belgeyle ispatlanacağının bilinmesine bağlıdır ve talep dilekçesinde yazılmayan kalemin, mahkeme tarafından kendiliğinden hesaplanmayacağı ve bu nedenle dosyanın en başında talep edilecek tüm hakların kalem kalem çıkarılması gerekir. İlgili tazminat haklarının detaylarını içeriğin devamında bulabilirsiniz.

Maddi Tazminat

Maddi tazminat, kazanın malvarlığında yarattığı azalmanın parasal karşılığıdır. Kapsamına tedavi giderleri, kazanç kaybı, çalışma gücünün azalmasından doğan kayıplar ve ekonomik geleceğin sarsılmasından doğan zararlar girer (6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu madde 54). Talep hakkı, kazada bedensel zarar gören kişiye aittir. Ölüm halinde cenaze giderleri ve destekten yoksun kalanların zararı da aynı başlık altında istenir. Karşı tarafta kusur bulunması ve zararın belgelendirilmesi yeterlidir.

Manevi Tazminat

Trafik kazası manevi tazminat hesaplama matematiksel bir formüle dayanmaz, kazanın yarattığı acı, elem ve yaşam kalitesindeki düşüşün karşılığı hakim tarafından takdir edilir. Ağır bedensel zarar veya ölüm halinde zarar görenin yakınlarına da manevi tazminat hükmedilir (6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu madde 56). Takdirde tarafların ekonomik durumu, kusur ağırlığı, yaralanmanın derecesi ve olayın gelişimi birlikte değerlendirilir. Zorunlu trafik sigortası manevi tazminatı karşılamaz, talep doğrudan sürücü ve işletene yöneltilir.

Sürekli İş Göremezlik Tazminatı

Sürekli iş göremezlik tazminatı, kazadan sonra kalıcı hale gelen çalışma gücü kaybının karşılığıdır. Talep hakkı, yetkili hastaneden alınan raporla maluliyet oranı belirlenen kişiye aittir. Trafik kazası tazminat hesaplama işleminde bu kalem, kişinin geliri ile maluliyet oranı ve bakiye ömür süresi çarpılarak bulunur, kusur oranı bulunan tutardan düşülür. Oran yüzde bir bile olsa tazminat doğar, oranın düşüklüğü hakkı ortadan kaldırmaz. Maluliyet raporu tedavi tamamlandıktan sonra alınmalıdır.

Kurum sağlık tesislerinden alınan rapor son söz değildir. Yargıtay, kurum sağlık tesisleri raporlarına karşı Sosyal Sigortalar Yüksek Sağlık Kuruluna itiraz edilebileceğini, Kurulun raporlarının Kurumu bağlamakla birlikte diğer ilgililer yönünden bağlayıcı olmadığını, ilgililerin Adli Tıp Başkanlığı ile tıp fakültelerinin ilgili anabilim dalı konseylerinden inceleme ve araştırma yapılmasını isteyebileceğini belirtmiştir (Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, E. 2021/578, K. 2021/6573, T. 20.05.2021). Düşük oran verilen dosyalarda izlenecek yol budur.

Geçici İş Göremezlik Tazminatı

Geçici iş göremezlik tazminatı, iyileşme süresince çalışamamaktan doğan kazanç kaybını karşılar. Talep için hastane raporunda iş göremezlik süresinin gösterilmesi ve gelirin ispatlanması gerekir. Serbest çalışanlar ile kayıtlı çalışanlar arasında fark yoktur, belge yoksa asgari ücret üzerinden hesaplanır. SGK tarafından ödenen geçici iş göremezlik ödeneği bulunuyorsa mükerrer ödemeyi önlemek için tazminattan mahsup edilir. Kalıcı maluliyet doğmayan hafif yaralanmalarda dahi tazminat istenir.

Anayasa Mahkemesinin iptal kararı sonrasında, Genel Şartlar gerekçe gösterilerek geçici iş göremezlik tazminatı teminat dışında bırakılamaz. Yargıtay, kalıcı maluliyeti tespit edilemeyen yolcunun sürekli iş göremezlik talebi reddedilirken, dokuz aylık iyileşme süresi için net asgari ücret verileri üzerinden hesaplanan geçici iş göremezlik tazminatına hükmedilmesini yerinde bulmuştur (Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2021/25027, K. 2023/14222, T. 27.12.2023). Bu karar iki sonuca işaret eder; maluliyet oranı çıkmayan dosyalarda dahi iyileşme süresi için tazminat istenir ve Adli Tıp Kurumu raporunun denetime elverişli olması aranır.

Destekten Yoksun Kalma Tazminatı

Destekten yoksun kalma tazminatı, ölümlü kazalarda ölenin desteğinden yoksun kalanların zararını karşılar (6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu madde 53). Talep hakkı yalnızca mirasçılara ait değildir, fiilen destek gören herkes dava açabilir. Eş, çocuklar ve anne baba ilk sırada gelir, nişanlı veya birlikte yaşayan kişi desteğin fiiliyatını ispatlarsa hak sahibi olur. Ölenin gelirinden kendi payı düşülür, kalan tutar hak sahipleri arasında paylaştırılır.

Destek süresi her hak sahibi için ayrı belirlenir. Yargıtay, eşin bakiye ömrü daha uzun olsa dahi destek süresinin ölenin kalan ömrüyle sınırlı olduğunu, erkek çocuğun 18 yaşını, ortaöğretimde 20 yaşını, yükseköğrenim görüyorsa 25 yaşını doldurduğu tarihte gelirden çıkacağını, kız çocuğunun muhtemel evlenme yaşının Türkiye İstatistik Kurumunun bölgelere göre hazırladığı istatistiklerden yararlanılarak saptanacağını belirtmiştir. Aynı kararda ölenin 60 yaşına kadar aktif dönemde günlük net geliri üzerinden, 60 yaşından sonra kalan ömrü kadar pasif dönemde asgari ücret üzerinden her yıl için ayrı hesap yapılacağı, bilinen dönem kazancına artırım ve iskonto uygulanmayacağı, yalnızca bilinmeyen dönem için artırım ve iskonto yapılacağı vurgulanmıştır (Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, E. 2022/9703, K. 2022/11510, T. 29.09.2022). Eşin yeniden evlenme olasılığı da hesaba ayrı bir veri olarak girer.

Tedavi ve Sağlık Giderleri

Trafik kazası nedeniyle doğan tedavi giderleri Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından karşılanır (2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu madde 98). Kural, kazazedenin sigortalı olup olmadığına bakılmaksızın uygulanır ve hastane faturası sigorta şirketine değil Kuruma yöneltilir. Kurum kapsamı dışında kalan protez, ortez, özel rehabilitasyon ve refakat giderleri ise kusurlu taraftan istenir. Ödemesini kendi cebinden yapan kazazede, fatura ve reçeteleri saklayarak iadesini talep eder.

Bakıcı Gideri

Bakıcı gideri, kazadan sonra günlük ihtiyaçlarını tek başına karşılayamayan kişinin bakım masrafını karşılar. Talep için maluliyet raporunda bakıma muhtaçlık durumunun ve süresinin gösterilmesi gerekir. Bakımı aile bireyi üstlense bile tazminat doğar, hesapta profesyonel bakıcı ücreti esas alınır, gerçek ödeme yapılmış olması aranmaz. Süresi geçici olabileceği gibi ömür boyu da sürebilir, ömür boyu bakım gerektiren dosyalarda hesap, TRH 2010 Yaşam Tablosundan bulunan bakiye ömür üzerinden kurulur ve gerçek zarar ilkesi uygulanır (Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2023/3806, K. 2025/244, T. 08.01.2025). Bu tazminat kalemi uygulamada en sık atlanan taleplerden biridir.

Trafik Kazasında Tazminatı Etkileyen Faktörler

Trafik kazasında maddi tazminat hesaplanırken birbirini çarpan halinde etkileyen birden fazla değişken kullanılır ve bunun neticesinde aynı kazada yaralanan iki kişinin alacağı tutar, yaş ve gelir farkı dolayısıyla kat kat ayrışabilir.

Bu değişkenlerin bir kısmı dosyaya ait ve değiştirilemezken (kişinin yaşı, kazanın ölümlü mü yaralanmalı mı olduğu, kaza tarihindeki poliçe limitleri) bir kısmı tespit edilen değerlerdir (maluliyet oranı, kusur dağılımı ve gelir) ve bunlar itiraza açıktır. Tazminat hesaplamasında yapılan hataların neredeyse tümü, tespit edilen değerlerin doğru belirlenmemesinden kaynaklanır. Tüm bu bileşenlerin detayları ise şöyledir:

• Maluliyet oranı tazminatın doğrudan çarpanıdır, oran yükseldikçe tutar aynı oranda büyür.
• Kusur oranı hesaplanan tutardan düşülür, karşı tarafın kusuru arttıkça alacak yükselir.
• Yaş, bakiye ömür süresini belirler. Genç yaşta doğan maluliyet daha uzun süre hesaplandığı için yüksek tutar üretir.
• Gelir düzeyi hesabın tabanıdır, belgelenen kazanç asgari ücretin üzerindeyse tutar yükselir.
• Meslek ve uzmanlık belgesi, gelirin asgari ücretin üzerinde kabul edilmesini sağlar.
• Kazanın yaralanmalı veya ölümlü olması hesap yöntemini tümüyle değiştirir.
• Poliçe teminat limiti ödenecek tutarın üst sınırını çizer, aşan kısım kusurlu taraftan istenir.
• Başvuru ve dava tarihi, işleyecek faizin başlangıcını belirler.

Maluliyet oranı, kusur dağılımı ve gelir tespiti dosyanın seyri açısından en kritik noktalardır. Üçü de bilirkişi ya da sağlık kurulu tarafından belirlenen değerlerdir ve üçünde de itiraz hakkı bulunur. Bu nedenle ilk raporu kesin sonuç saymak hak kaybına yol açar.

İtiraz imkanının pratikte karşılığı, itirazın hangi belgeye dayandırıldığına bağlıdır. Maluliyet oranına yapılan itiraz, kaza tarihinde yürürlükte olan yönetmeliğe uygun düzenlenmiş bir rapora ve kaynama sürecinin tamamlanmış olmasına, kusura yapılan itiraz kamera görüntüsü, fren izi ve hasar konumu gibi delillere, gelire yapılan itiraz ise meslek odası kaydı, emsal ücret araştırması ve ödeme belgelerine dayanır.

Kamera kayıtlarının belirli sürelerle silinmesi, tanıklara ulaşılamaması ya da kayıtların kaybolması nedeniyle süreçte bu değişkenlere itiraz edilip edilmeyeceğine bağlı olarak delillerin eksiksiz toplanması, tazminat sürecindeki sonraki adımların tümünü etkileyecektir.

Trafik Kazası Kırık Tazminatı Ne Kadar?

Kırık tazminatının tek bir karşılığı yoktur. Tutar kırığın niteliğine, iyileşme süresine ve bıraktığı kalıcı kayba göre değişir. Burada belirleyici olan kırılan kemiğin adı değil, kırığın eklemi tutup tutmadığı, parçalı olup olmadığı, kaynama sürecinin sorunsuz tamamlanıp tamamlanmadığı ve geriye kalıcı bir fonksiyon kaybı bırakıp bırakmadığıdır. Aynı kemikte meydana gelen iki kırıktan biri hiçbir kalıcı kayıp bırakmazken, diğeri yüksek oranlı maluliyetle sonuçlanabilir.

Kalıcı maluliyet oranı çıkan kırıklarda sürekli iş göremezlik tazminatı devreye girer. Tutar, kişinin geliri, maluliyet oranı ve bakiye ömrü esas alınarak hesaplanır ve bulunan rakam kusur oranına göre belirlenir. Kalıcı kayıp bırakmayan kırıklarda ise iyileşme süresince çalışılamayan günler için geçici iş göremezlik tazminatı ile bakım ihtiyacı doğmuşsa bakıcı gideri talep edilebilir. Bu sürenin belirlenmesinde, yaralanmanın tıbbi iyileşme süresini gösteren rapor esas alınır.

Hesaplamanın ilk adımı, kırığın kaynama durumunun netleşmesidir. Kemik tam kaynamadan alınan rapor gerçek maluliyeti yansıtmaz ve oran olduğundan düşük çıkar. Kaynamama veya yanlış kaynama gibi bir durum varsa, oran ancak bu tablo kesinleştikten sonra doğru belirlenebilir.

Birden fazla kırığı bulunan dosyalarda her fonksiyon kaybı için ayrı bir oran tespit edilir ve bu oranlar Balthazard formülüyle birleştirilir, doğrudan toplanmaz. Her yeni kayıp, geriye kalan sağlam beden fonksiyonu üzerinden değerlendirildiği için birleştirilen oran, oranların toplamından düşük çıkar.

Yüz ve burun gibi görünür bölgelerdeki kırıklarda kalıcı bir iz veya şekil bozukluğu kalmışsa, bu durum manevi tazminatın yanı sıra maddi tazminat bakımından da sonuç doğurabilir. Kalıcı iz için ayrıca maluliyet oranı verilebileceği gibi düzeltici müdahale giderleri ve ekonomik geleceğin sarsılmasından doğan kayıp da talep edilebilir. Manevi tazminat zorunlu trafik sigortası teminatı dışında olduğundan bu talep sürücü, işleten ve araç sahibine yöneltilir.

Kırığın plaka, vida veya protezle sabitlendiği dosyalarda tedavi gideri kalemi yükselir. Sosyal Güvenlik Kurumunun karşılamadığı kısım kusurlu taraftan istenebilir. İmplantın sonradan çıkarılması için ikinci bir ameliyat gerekiyorsa, bu gelecekteki gider de talebe dahil edilir.

Trafik Kazası Tazminat Taleplerinde Zamanaşımı

Trafik kazası sonrasında tazminat talebi, zararın ve tazminat yükümlüsünün öğrenildiği tarihten başlayarak iki yıl, her halde kaza gününden başlayarak on yıl geçmekle zamanaşımına uğrar (2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu madde 109).

Kaza aynı zamanda suç oluşturuyorsa ceza kanununda öngörülen daha uzun zamanaşımı süresi uygulanır. Taksirle yaralamada süre sekiz yıla, taksirle ölüme neden olmada on beş yıla çıkar (5237 sayılı Türk Ceza Kanunu madde 66). Uzun sürenin uygulanabilmesi için ceza davası açılmış veya mahkumiyet kararı verilmiş olması şart değildir, fiilin suç niteliği taşıması yeterlidir.

Yargıtay, aynı zamanda suç teşkil eden haksız fiil yönünden ceza zamanaşımı süresinin zarardan sorumlu olan tüm ilgililer bakımından uygulanacağını, dolayısıyla sürücü dışındaki işleten ve sigorta şirketi bakımından da uzun sürenin geçerli olduğunu kabul etmiştir (Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2024/6044, K. 2024/12004, T. 02.12.2024). Kanun ayrıca zamanaşımının tazminat yükümlüsüne karşı kesilmesi durumunda sigortacıya karşı da kesilmiş sayılacağını, bunun tersinin de geçerli olduğunu düzenlemiştir (madde 109/3).

Sürenin başlangıcında dikkat edilecek nokta maluliyetin netleşme tarihidir. Kalıcı hasarın ortaya çıkması yıllar alabildiği için iki yıllık süre kaza gününe değil, zararın öğrenildiği ana bağlanır. Buna karşılık on yıllık üst süre ile ceza zamanaşımı süreleri kaza tarihinden itibaren işlemeye devam eder.

Sigorta şirketine yazılı başvuru yapılması dava veya tahkim yoluna gitmenin ön şartıdır ve sürecin zamanaşımına etkisi bakımından da önem taşır. Ancak zamanaşımına az süre kalan dosyalarda yalnızca başvuruya güvenilmemeli, süreyi kesen bir işlem yapılmalı veya doğrudan dava açılmalıdır.

TRH 2010 Yaşam Tablosu ve Progresif Rant Zorunluluğu

TRH 2010 Yaşam Tablosu, trafik kazası tazminat hesaplama işleminde kişinin kaç yıl daha yaşayacağının belirlenmesinde kullanılan resmi tablodur. Türkiye nüfusunun güncel ölümlülük verilerinden üretildiği için, eski PMF 1931 tablosunun yerini almıştır.

Bakiye ömür, tablodan kişinin yaşı ve cinsiyeti dikkate alınarak bulunur, süre aktif ve pasif dönem olarak ikiye ayrılır. Aktif dönem çalışma çağını, pasif dönem çalışma çağı sonrasını kapsar ve pasif dönemde gelir asgari ücret düzeyinde kabul edilir. Yargıtay, bakiye ömür belirlenmeden ve aktif ile pasif dönemler ayrıştırılmadan yapılan hesabı bozma sebebi saymıştır (Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2023/8020, K. 2023/11400, T. 26.10.2023).

Bakiye ömrün hangi tarihe göre belirleneceği ayrı bir tartışma konusudur. Hesap raporunun düzenlendiği tarih değil, kazanın gerçekleştiği tarih esas alınır, rapor tarihine göre yapılan hesap eksik tazminat üretir (Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2023/6912, K. 2025/1594, T. 03.02.2025).

Aşağıdaki TRH 2010 Yaşam Tablosu, sık kullanılan yaşlar için bakiye ömür değerlerini gösterir. Tam tablo 0 ile 97 yaş arasını kapsar, dosyanızdaki yaşa denk gelen satır bilirkişi raporuyla teyit edilir.

Progresif rant, tazminatın peşin ödenmesinden doğan dengesizliği gidermeye yarar. Kişi gelirini yıllara yayarak elde edecekken tazminat tek seferde ödendiği için, hesapta hem gelecekteki ücret artışları hem de paranın peşin alınmasından doğan iskonto birlikte dikkate alınır. Uygulamada yıllık artış ve iskonto oranı birbirine yakın tutulur ve teknik faiz üzerinden hesaplanır. Yöntem terk edilip basit çarpım yapıldığında tazminat gerçek zararın altında kalır.

Kaza Sonrası Maluliyet Oranı Tespiti

Kazanın çalışma gücünde bıraktığı kalıcı kaybı ifade eden ve tazminat hesaplamasında en belirleyici noktalardan biri olan maluliyet oranının tespiti kaza tarihinde yürürlükte olan Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik hükümlerine göre yapılır ve trafik kazalarında yönetmeliğin kaza ve yaralanmaya bağlı durum cetveli uygulanır.

Birden fazla fonksiyon kaybının bulunduğu durumlarda oranlar toplanmaz, Balthazard formülüyle birleştirilir. Yine kritik bir nokta olarak rapor, tedavi tamamlandıktan ve iyileşme durağan hale geldikten sonra alınmalıdır.

Raporu her hastane veremez. Yargıtay, çalışma gücü kaybının Adli Tıp Kurumu İhtisas Dairesi veya üniversite hastanelerinin adli tıp anabilim dalı bölümleri gibi kuruluşlarca, şikayetler dikkate alınarak oluşturulan uzman doktor heyetinden belirlenmesi gerektiğini vurgulamıştır. Aynı kararda rapor tarihinin değil haksız fiilin gerçekleştiği tarihin esas alınacağı, kaza tarihinde yürürlükte olmayan yönetmeliğe göre düzenlenen raporun hükme dayanak yapılamayacağı belirtilmiştir (Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2021/15776, K. 2022/9067, T. 20.06.2022). 20 Şubat 2019 öncesindeki kazalarda Özürlülük Ölçütü Yönetmeliği, sonrasındaki kazalarda Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik uygulanır.

Raporun zamanlaması ise ayrı bir denetim konusudur. Yargıtay, alt ekstremite yaralanmasında kaza tarihi ile rapor tarihi arasında bir yıllık süre geçmemişse, hastada iyileşmenin durduğu ve son bir yıldır düzelme olmadığı tespit edilmeden alınan rapora itibar edilemeyeceğine karar vermiştir (Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2022/10245, K. 2024/5904, T. 10.06.2024). Erken alınan rapor sigorta şirketinin itiraz gerekçesi haline gelir ve bu yüzden başvuru öncesinde iyileşmenin tamamlanması beklenmelidir.

Hukuki süreçte maluliyet oranına itiraz mümkündür. Devlet hastanesinden düşük oran alan veya sıfır oran verilen kişi, Adli Tıp Kurumundan yeni rapor talep eder. Raporlar çeliştiğinde hakem heyeti veya mahkeme çelişkiyi gidermek zorundadır, çelişki giderilmeden verilen karar bozulur (Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2023/10263, K. 2023/12359, T. 21.11.2023). Uygulamada devlet hastanesinin oran vermediği kırıklarda Adli Tıp Kurumundan %5-%10 arasında oran çıktığı sıkça görülür.

Trafik kazasında sigorta şirketinden tazminat alınabilir mi?

Trafik kazası tazminatı öncelikle kusurlu aracın zorunlu mali sorumluluk sigortasından talep edilir. Burada sigorta şirketi, sigortalısının kusuru oranında ve poliçe teminat limitleri içinde bedensel zararlardan sorumludur.

Sigorta şirketine başvuru, dava veya tahkim yoluna gitmenin ön şartıdır (2918 sayılı Kanun m. 97). Şirket başvuruyu takip eden on beş iş günü içinde yazılı cevap vermez ya da talebi karşılamazsa, zarar gören Sigorta Tahkim Komisyonuna veya mahkemeye başvurabilir. Manevi tazminat ise ZMSS teminatı kapsamı dışındadır ve bu talep sürücü, işleten ve araç sahibine yöneltilir.

Teminat limitleri sabit değildir. SEDDK tarafından belirlenen asgari tutarlar dönemsel olarak güncellenir ve yıl içinde birden fazla değişebilir. 2026 yılı için otomobil sınıfında kişi başına sağlık gideri, sakatlanma ve ölüm teminatı 3.600.000 TL (2025’de 2.700.000 TL idi), araç başına maddi zarar teminatı 400.000 TL’dir. Dosyada uygulanacak limit, başvuru veya dava tarihindeki değil, kaza tarihinde yürürlükte olan limittir.

Tabloda görüldüğü üzere kişi başına teminat son yıllarda hızla artmıştır. Bu nedenle eski tarihli bir kazada güncel yılın limitini esas almak, hem sigorta şirketi hem de talep eden bakımından hatalı bir değerlendirme doğurur.

Hesaplanan tazminatın poliçe limitini aşması durumunda limit aşımı gündeme gelir ve bu durum özellikle genç yaşta yüksek maluliyet oranı çıkan dosyalarda sık görülür. Limiti aşan kısımdan sigorta şirketi sorumlu tutulamaz. Aşan tutar kusurlu sürücü, işleten ve araç sahibinden talep edilir ve bu kişilerin İhtiyari Mali Mesuliyet (İMM) sigortası varsa aşan kısım bu poliçeden karşılanır. İMM bulunmuyor veya İMM limiti de yetersiz kalıyorsa, kalan tutar için bu kişiler aleyhine dava açılır ve alınan ilama dayalı olarak şahsi malvarlıklarına yönelik icra takibi yapılır. Bu nedenle dosya açılmadan önce karşı tarafın İMM poliçesi bulunup bulunmadığının araştırılması, tahsil imkanını ve sürecin daha sağlıklı yürütülmesini doğrudan etkiler.

Poliçe teminatları tek kalem değildir. Sürekli iş göremezlik tazminatı sakatlanma teminatından, Sosyal Güvenlik Kurumunca karşılanmayan tedavi giderleri ise sağlık gideri teminatından karşılanır ve bu limitler ayrı ayrı hesaplanır. Geçici iş göremezlik tazminatı ile geçici bakıcı giderinin hangi teminattan karşılanacağı ise tartışmalıdır ve yargı kararlarında istikrar kazanmamıştır. Bu ayrım limit aşımı bulunan dosyalarda sonucu doğrudan değiştirdiğinden, hesap raporunda hangi kalemin hangi teminattan istendiğinin açıkça belirtilmesi gerekir.

Kusur oranı tazminat miktarına nasıl etki eder?

Trafik kazası tazminatı hesaplanırken önce zarar görenin geliri, maluliyet oranı ve bakiye ömrü esas alınarak toplam zarar bulunur. Sonrasında bu tutar, zarar görenin kusurlu olmadığı oranla çarpılarak tazminata dönüşür. Yani kusur, tazminat hesabının üç temel değişkeninden biri olarak diğerleriyle birlikte çalışır.

Trafik kazalarında aracın işleteni, kusuru bulunmasa dahi tehlike sorumluluğu esasına göre sorumludur (2918 sayılı Kanun m. 85). Bu nedenle kusur, sorumluluğun doğup doğmadığını değil, ödenecek tutarı belirler.

Zarar görenin kazanın oluşumundaki kendi kusuru ise müterafik kusur olarak değerlendirilir ve tazminattan bu oranda indirim yapılır (TBK m. 52). Emniyet kemerinin takılmamış olması gibi kazanın oluşumuna değil zararın ağırlaşmasına etki eden davranışlar bu kapsamda indirim sebebi sayılabilir.

Kusur oranı kaza tespit tutanağıyla kesinleşmez. Kolluk tarafından düzenlenen tutanak, hangi trafik kuralının ihlal edildiğini ve asli–tali kusur değerlendirmesini gösterir, sayısal bir oran vermez. Oranı, ihlallerin kazaya katkı derecesini tartan bilirkişi belirler ve bu belirleme dava veya Sigorta Tahkim Komisyonu sürecinde yeniden yapılır. Tutanakta kusurlu gösterilmiş olmak nihai bir sonuç değildir. Kamera görüntüleri, fren izleri ve hasar konumu gibi deliller oranı değiştirebilir.

Kusur oranına itiraz sürecine dair tüm detayları için uzmanlarımızın hazırladığı Trafik Kazalarında Kusur Oranına İtiraz Süreci başlıklı web sayfasını inceleyebilirsiniz.

Trafik kazası tazminatı ne kadar sürede alınır?

Trafik kazası sonrasında tazminat taleplerinin ne kadar süre içerisinde sonuçlanacağı izlenen yola bağlı değişir.

Sigorta şirketine yapılan başvuruda belgeler tamamlandıktan sonra sekiz iş günü içinde ödeme yapılır. Sigorta Tahkim Komisyonuna taşınan dosyalar çoğunlukla dört ile sekiz ay arasında sonuçlanır. Mahkemede görülen tazminat davaları maluliyet raporu, kusur incelemesi ve aktüer hesabı gerektirdiği için iki yıl ile dört yıl arasında sürer ve istinaf ve temyiz aşamaları süreyi uzatır.

Hangi belgelere ihtiyaç vardır?

Sürecin ilk andan itibaren sağlıklı ve kesintisiz ilerleyebilmesi adına başvuru dosyasında şu belgeler yer almalıdır; kaza tespit tutanağı, olay yeri ve araç fotoğrafları, hastane kayıtları ile epikriz raporu, yetkili kuruluştan alınan maluliyet raporu, kimlik fotokopisi, gelir belgesi ve hak sahibine ait banka hesap bilgisi.

Ölümlü trafik kazalarında ayrıca ölüm belgesi, veraset ilamı ve hak sahiplerinin nüfus kayıt örneği istenir. Serbest çalışanlarda vergi levhası, fatura veya meslek odası kaydı geliri ispatlar. Ustalık ve uzmanlık belgesi, gelirin asgari ücretin üzerinde kabul edilmesini sağladığı için varsa mutlaka dosyaya eklenmelidir.

Yolcu konumundakilerin tazminat hakkı nedir?

Yolcu, kazada kusuru bulunmayan taraf olduğu için tazminatın tamamını talep eder. Kazaya karışan araçların işletenleri, sürücüleri ve sigorta şirketleri doğan zarardan müteselsilen sorumludur, yolcu zararının tamamını sorumluların tümünden veya birinden isteyebilir.

Yargıtay, yolcunun kusursuz olması nedeniyle tazminattan kusur indirimi yapılamayacağını, kazaya karışan diğer aracın kusurunun davalıların müteselsil sorumluluğunu ortadan kaldırmayacağını belirtmiştir (Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2024/6044, K. 2024/12004, T. 02.12.2024). Tek taraflı kazalarda da yolcunun talep hakkı doğar, çünkü sorumluluk aracın işletilmesinden kaynaklanır.

Tazminat talebinde müterafik kusur indirimi nedir? Hangi durumlarda gündeme gelir?

Zarar görenin kendi davranışlarıyla zararın doğmasına yahut artmasına katkı vermesi durumlarında gündeme gelen müterafik kusurda hakim, zarar görenin kusurunu dikkate alarak tazminattan indirim yapar (6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu madde 52).

Emniyet kemeri takmamak, kask kullanmamak, alkollü sürücünün aracına binmek ve aşırı yolcu taşınan araca binmek, trafik kazalarında en sık karşılaşılan müterafik kusur durumlarıdır ve bu durumlarda indirim oranı hakimin takdirinde olmakla beraber uygulama %10-%20 bandındadır.

Müterafik kusuru, kusur oranıyla karıştırmamak gerekir. Müterafik kusur, kazanın oluşumuna değil zararın büyümesine ilişkindir ve ayrı bir indirim kalemidir.

Sürücü belgesi bulunmaması ise tek başına indirim sebebi değildir. Yargıtay, sürücü belgesiz araç kullanmanın trafiğin akışına ilişkin bir kural ihlali içermediğini, kazanın meydana gelmesine sebep olan kusur olarak kabul edilemeyeceğini ve yalnızca idari para cezası gerektirdiğini belirterek, ehliyetsizlik gerekçesiyle tazminattan yüzde 20 indirim yapılmasını hukuka aykırı bulmuştur (Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2023/6912, K. 2025/1594, T. 03.02.2025). Ehliyetsiz sürücü ayrıca genel bir trafik kuralını da ihlal etmişse indirim gündeme gelir, ihlal yoksa gelmez.

Manevi tazminat talebi için ayrıca dava mı açmak gerekir?

Trafik kazalarında manevi tazminat talebi için ayrı bir dava sürecine ihtiyaç yoktur, maddi tazminat talebi ile aynı dilekçede istenir. Talep edilmediği takdirde mahkeme kendiliğinden manevi tazminata hükmedez. Dolayısıyla dava açılırken tutarın belirtilmesi gerekir.

Yine zorunlu trafik sigortası manevi tazminatı karşılamadığı için talep sürücüye, araç malikine ve işletene yöneltilir, sigorta şirketi tek davalı ise manevi tazminat reddedilir.

Ölümlü kazalarda eş, çocuklar, anne baba ve ağır bedensel zararda yakınlar kendi adlarına ayrı ayrı manevi tazminat ister. Sigorta Tahkim Komisyonu manevi tazminat talebini inceleyemez, dolayısıyla başvuru doğrudan mahkemeye yapılır.

Tazminat ödemesinde faiz ne zaman ve hangi oranlarda dikkate alınır?

Trafik kazası tazminatlarında faiz, sigorta şirketinin usulüne uygun başvuru sonrasında temerrüde düştüğü tarihten (eksiksiz başvuru yapılmışsa yasal 15 günlük sürenin bitimini izleyen günden, başvuru yapılmamışsa dava veya arabuluculuk tarihinden) itibaren işlemeye başlar.

Sigorta şirketine yöneltilen talep ticari iş niteliğinde sayıldığından temerrüt faizi Merkez Bankasının kısa vadeli avans faizi oranı üzerinden talep edilir ve bu web sayfasının hazırlandığı 09.09.2026 tarihinde güncel oran yıllık yüzde 39,75 olarak uygulanır.

Kusurlu sürücü ve araç işletenine karşı açılan davalarda ise haksız fiil tarihinden itibaren kanuni faiz işletilir ve dava dilekçesinde faiz türü ile başlangıç tarihinin doğru belirtilmesi yüksek tutarlı tazminat dosyalarında hak sahipleri açısından önemli bir maddi fark oluşturur.

Maluliyet oranı yoksa tazminat alınabilir mi?

Kalıcı maluliyetin olmadığı trafik kazalarında sürekli iş göremezlik tazminatı doğmaz fakat iyileşme süresince çalışılamamasından doğan kazanç kaybı, tedavi süreciyle bağlantılı giderler ve manevi tazminat, maluliyet oranından bağımsız kalemlerdir (TBK m. 54 ve m. 56). Refakatçi ve bakıcı gideri de aynı şekilde ayrı bir tazminat kalemi olarak istenebilir.

Trafik kazalarında tedavi giderleri bakımından özel bir düzenleme vardır. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 98. maddesi uyarınca kazaya bağlı sağlık hizmeti bedelleri SGK tarafından karşılanır. Bu nedenle hastane tedavi masrafları kural olarak sigorta şirketinden veya kusurlu sürücüden istenmez, SGK’nın karşılamadığı protez, ortez, yol ve refakat giderleri gibi kalemler ise talep edilebilir.

Maluliyet açısından sıfır oran verilen bir rapor da nihai değildir. Maluliyet raporunun kaza tarihinde yürürlükte olan yönetmelik esaslarına ve usulüne uygun düzenlenmiş olması gerekir ve bu şartları taşımayan rapora itiraz edilebilir. Yargıtay uygulamasında, maluliyet konusunda birbiriyle çelişen raporlar bulunduğunda çelişki giderilmeden karar verilemez.

İtiraz durumunda yeniden değerlendirme kişinin doğrudan başvurusuyla değil, dava veya Sigorta Tahkim Komisyonu süreci içinde yapılır. Mahkeme ya da hakem heyeti, gerekli gördüğünde Adli Tıp Kurumundan veya bir üniversite hastanesinin adli tıp anabilim dalından yeni rapor alınmasına karar verir.

Trafik kazası tazminat hesabında hangi gelir esas alınır, asgari ücret mi?

Trafik kazasında maddi tazminat hesabı yapılırken kişinin belgelenen gerçek geliri esas alınır fakat bu gelirin belgelenemediği durumlarda 2026 yılında belirlenen net asgari ücret yani 28.075,50 TL üzerinden ilerlenir.

Gelirin ispatı noktasında bordro, banka kayıtları, vergi levhası, fatura ve meslek odası kaydı kullanılmalıdır. Nitelikli işçi ve zanaatkar olarak değerlendirilmek ve asgari ücretin 2-3 katı arasında gelir olduğunu göstermek içinse ustalık belgesi, diploma ya da sertifika sunmak gerekir.

Sigortalı olmayan, kayıt dışı çalışan biri trafik kazası tazminatı alabilir mi?

Trafik kazası sonrasında tazminat hakkı sigortalılıktan değil, kazadan doğan bedensel ve ruhsal zararlardan doğar ve SGK kaydının bulunmaması bu hakkı ortadan kaldırmaz fakat esas gelirin belirlenmesinde tartışma yaratır. Burada ilgili meslek olası ya da sendikadan alınacak emsal ücret araştırması, tanık beyanları, işyeri kayıtları ve varsa ödemeye ilişkin belgeler ispatta kullanılır.

Yargıtay uygulamasında yalnızca tanık anlatımı çoğu zaman tek başına yeterli görülmez, meslek kuruluşundan emsal ücretin sorulması aranır. Gerçek gelirin ispatlanamadığı durumlarda hesap kaza tarihindeki net asgari ücret üzerinden yapılır yani tazminat talebi geliri yok gerekçesiyle reddedilemez.

Bu ayrım sigorta şirketine yapılan başvuruda da belirleyicidir. Zorunlu trafik sigortası kapsamında yapılan ödemelerde şirket, belgelenmemiş geliri kural olarak asgari ücret üzerinden değerlendirir ve gerçek gelire ilişkin belgeler dosyaya sunulmazsa teklif edilen tutar fiili kaybın altında kalabilir. Bu nedenle gelir ispatına ilişkin belgelerin başvuru öncesinde toplanması önem taşır.

Aynı esaslar kayıt dışı çalışanların yanı sıra mevsimlik işçiler, gündelikçiler ve serbest çalışanlar için de geçerlidir. Ölümlü trafik kazalarında da destekten yoksun kalma tazminatı hesaplanırken vefat edenin geliri aynı yöntemle belirlenir.

Ev hanımının tazminatı nasıl belirlenir?

Gelir getiren bir işte çalışmıyor olması, ev hanımlarının trafik kazasındaki tazminat hakkını ortadan kaldırmaz. Ev hanımının tazminatı, ev içindeki emeğinin ekonomik değeri üzerinden hesaplanır ve ev hizmetleri para ile ölçülebilen bir emek sayıldığı için Yargıtay uygulamasında hesaplama kaza tarihindeki net asgari ücret üzerinden yapılır. Gerçek gelirin daha yüksek olduğu belgelenebiliyorsa bu gelir esas alınır.

Yaralanmalı kazalarda hesabın çarpanı maluliyet oranıdır. Bu oran, ev işlerini yapabilme gücüne göre değil, Sağlık Bakanlığı tarafından yetkilendirilmiş tam teşekküllü hastanelerden alınan sağlık kurulu raporu ile beden gücündeki kalıcı kayıp esas alınarak belirlenir. Tazminat, maluliyet oranının yanı sıra kusur oranı ve bakiye ömür birlikte değerlendirilerek bilirkişi tarafından hesaplanır ve kazada zarar görenin kusuru varsa tazminattan bu oranda indirim yapılır.

Ölümlü kazalarda ise ev hanımının ailesine verdiği destek de para değeriyle ölçülür ve eşi ve çocukları destekten yoksun kalma tazminatı talep edebilir. Küçük çocuk bakımı ya da bakıma muhtaç bir aile bireyinin bakımı üstlenilmişse, bu durum destek payının ve destek süresinin belirlenmesinde ayrıca değerlendirilir.

SGK’dan aldığım maaş tazminattan düşülür mü?

Mükerrer ödeme yapılmasını önlemek adına SGK tarafından bağlanan gelirin peşin sermaye değeri, trafik kazası sonrasında belirlenen maddi tazminattan düşülür.

Yargıtay, tazminatın saptanmasında net gelir, bakiye ömür, iş görebilirlik çağı, iş göremezlik ve karşılık kusur oranları ile Sosyal Sigortalar tarafından bağlanan gelirin peşin sermaye değeri gibi verilerin hiçbir kuşkuya yer vermeyecek biçimde belirlenmesi gerektiğini vurgulamıştır (Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2017/1179, K. 2021/1563, T. 02.12.2021).

İndirim yalnızca aynı nitelikteki kalem için yapılır. Emekli aylığı, malullük aylığından farklı olarak kazadan doğmadığı için tazminattan düşülmez. Manevi tazminattan hiçbir sosyal güvenlik ödemesi indirilmez.

Tazminat davası açmadan önce sigortaya başvurmak zorunlu mu?

Zorunlu trafik sigortasına karşı tazminat davası açılmadan önce ilgili sigorta şirketine yazılı başvuruda bulunulması zorunludur ve dava şartıdır. KTK’nın 97. maddesine göre sigorta şirketinin başvuruyu 15 gün içinde cevaplamaması ya da verilen cevabın talebi karşılamaması durumunda zarar gören dava açabilir ya da Sigorta Tahkim Komisyonuna başvurabilir.

Sigorta şirketine başvuru yapılmamış veya başvuruda gerekli belgeler eksik bırakılmışsa bu durum tamamlanabilir bir dava şartı eksikliği olarak kabul edilir ve mahkeme eksikliğin giderilmesi için kesin süre verir. Bu süre içerisinde başvuru şartı yerine getirilmezse dava, dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddedilir.

Bu zorunluluk sigorta şirketine yöneltilen talepler bakımından geçerlidir. Kazaya neden olan sürücü veya araç işletenine karşı doğrudan açılan tazminat davalarında KTK m.97’deki sigorta şirketine ön başvuru şartı aranmaz. Ayrıca zorunlu trafik sigortasından kaynaklanan bu uyuşmazlıklarda dava şartı arabuluculuk zorunluluğu bulunmamaktadır.

Sigorta şirketi teklif ettiği tutarı kabul etmezsem ne olur?

Sigorta şirketinin teklifini düşük bularak kabul etmemeniz durumunda hakkınız ortadan kalkmaz, fark için tahkime ya da mahkemeye gidebilirsiniz. Bu süreçte şirketin ödediği tutarı almanız da benzer şekilde hakkı düşürmez, ödemeyi kısmi kabul olarak alıp kalan bakiye için talepte bulunmak mümkündür. Yalnız burada dikkat edilmesi gereken nokta, ibraname ve feragat metinleridir.

Kayıtsız şartsız ibra imzalandığında fark talebi önemli ölçüde zayıflar ve bu yüzden belge imzalanmadan önce çekince konulmalı ve “fazlaya ilişkin haklar saklıdır” ifadesi eklenmelidir. Teklif ile hesap arasındaki farkın nedeni çoğunlukla düşük maluliyet oranı veya yüksek kusur payıdır.

Sigorta Tahkim Komisyonu mu, mahkeme mi daha avantajlı?

Sigorta şirketine karşı yürütülen taleplerde tahkim daha hızlıdır, mahkeme ise kapsam bakımından geniştir. Tahkim başvurusu için önce şirkete yazılı talep gerekir. Talebin reddedilmesi veya trafik sigortasından on beş gün içinde yanıt alınamaması yeterlidir (5684 sayılı Sigortacılık Kanunu madde 30). Bu süreçte hakem kararları ilam niteliğindedir ve dosyalar çoğunlukla altı ay içinde biter. Buna karşılık tahkimde yalnızca sigorta şirketi taraf olabilir.

Manevi tazminat, sürücü ve işletenden talep edilen kalemler ile teminat limitini aşan tutarlar mahkemede istenir. 2026 yılında 35.000 TL’nin üzerindeki hakem kararlarına itiraz, 383.000 TL’yi aşan uyuşmazlıklarda ise temyiz yolu açıktır.

Dava masrafı ve avukatlık ücreti ne kadar tutar?

Trafik kazası sonrası tazminat hesaplama sürecinin hukuki açıdan maliyeti izlenen yola göre değişir. Tahkim başvurusunda uyuşmazlık tutarına göre başvuru ücreti ve bilirkişi ücreti yatırılır, mahkeme harcı ödenmez.

Dava yolunda başvurma harcı, nispi peşin harç, gider avansı, bilirkişi ve keşif ücretleri gündeme gelir. Bedensel zarar davalarında peşin harç talep edilen tutarın binde birkaçı düzeyindedir. Vekalet ücreti ise Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre belirlenir ve haklı çıkan taraf lehine karşı tarafa yüklenir. Tahkim yargılamasında vekalet ücreti mahkemelerdekinden düşüktür.

Yargıtay bu konuda, maktu ücretin altına inilmemek kaydıyla asliye mahkemeleri için hesaplanan ücretin beşte biri oranında vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiğini belirtmiştir (Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2023/11292, K. 2023/13703, T. 18.12.2023).

Kaza sonrası hastane raporu almadıysam tazminat hakkım düşer mi?

Kaza günü hastaneye gitmemiş olmak tazminat hakkını doğrudan düşürmez fakat hukuki süreçte ispatı zorlaştırır. Yaralanma ile kaza arasındaki ilişki sonradan alınan sağlık kayıtları, tedavi evrakları ve tanık beyanlarıyla kurulur. Bu ilişkinin kurulabilmesi için tedavi sürecine ait belgelerin eksiksiz toplanması gerekir.

Yargıtay, psikolojik zarara dayalı taleplerde tüm tedavi evraklarının dosyaya getirtilmesini, muayenenin yapılmasını ve içinde psikiyatri uzmanı bulunan heyetten rapor alınmasını aramıştır (Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2022/7267, K. 2022/11725, T. 06.10.2022). Kaza sonrası ilk günlerde alınan kayıt bulunmayan dosyalarda süreç uzar, bu yüzden şikayet hafif dahi olsa mutlaka hastaneye başvuru yapılmalıdır.

Kusurlu olan taraf tazminat alabilir mi?

Trafik kazasında kusurlu olmak, kişinin hiçbir durumda tazminat alamayacağı anlamına gelmez. Kazada her iki tarafın da kusuru bulunuyorsa, tarafların birbirlerine verdikleri zarar bakımından sorumlulukları kusur oranlarına göre ayrı ayrı değerlendirilir.

Örneğin; kazada A sürücüsünün %25, B sürücüsünün ise %75 kusurlu olduğunu varsayalım. A sürücüsü, B’nin uğradığı zararın %25’inden, B sürücüsü ise A’nın uğradığı zararın %75’inden sorumlu olur. Dolayısıyla A’nın 200.000 TL, B’nin 100.000 TL tazminata esas zararı varsa, B’nin A’nın zararından sorumluluğu 150.000 TL, A’nın B’nin zararından sorumluluğu ise 25.000 TL üzerinden belirlenir. Tarafların karşılıklı alacaklarının mahsup edilmesi konusu kusur oranının belirlenmesinden ayrı bir hukuki işlemdir.

Kazanın meydana gelmesinde %100 kusurlu olan sürücünün kendi zararı bakımından karşı tarafa yüklenebilecek bir sorumluluk bulunmadığından, karşı tarafın zorunlu trafik sigortasından kendi zararı için tazminat talep edemez. Kasko yahut ferdi kaza sigortası gibi kişinin kendi zararını güvence altına alan bir teminatın bulunması durumunda ödeme ilgili poliçenin kapsamına göre değerlendirilir.

Alkollü araç kullanan sürücü tazminat alabilir mi?

Alkollü bir sürücünün karıştığı kazada, sürücünün kendi bedensel zararı zorunlu trafik sigortası tarafından karşılanmaz. Kazada zarar gören üçüncü kişiler açısından ise sigorta şirketi bu kişilere ödemeyapar, ardından alkollü sürücüye bu ödemeyi rücu eder. Tabi burada rücu hakkının doğması için alkolün kazanın oluşumundan etkili olduğunun ispatı gerekir. Yalnızca promilin yüksek olması yeterli sayılmaz. Sürücünün alkollü olduğunu bilmesine rağmen aracına binen yolcunun tazminatında ise müterafik kusur indirimi gündeme gelir.

Emniyet kemeri takmamak tazminatı düşürür mü?

Kaza esnasında emniyet kemeri takılmaması, kazanın oluşumuna değil fakat zararın büyümesine neden olduğu için müterafik kusur indirimi uygulanır ve böylelikle tazminatı düşürür. Tabi indirimin yapılabilmesi, kemer takmış olsaydı yaralanmanın daha hafif olacağının bilirkişi raporuyla ortaya konulmasına bağlıdır. Doğrudan indirim uygulanması söz konusu değildir. Uygulamada müterafik kusur indirimi %10-%20 bandında belirlenir. Bu yaklaşım motosiklet kazalarında da kask kullanmamak bakımından geçerlidir.

Karşı taraf sigortasızsa tazminatı kim öder?

Kusurlu aracın zorunlu trafik sigortasının olmaması durumunda bedensel zararlar için Güvence Hesabı devreye girer ve bu zararları karşılar. Sigortası bulunmayan araçların dışında çalınan araçlarla yapılan ve sürücüsü tespit edilemeyen kazalarda da benzer şekilde Güvence Hesabına başvurulabilir (5684 sayılı Sigortacılık Kanunu madde 14).

Başvuru doğrudan Güvence Hesabına yapılır ve teminat, zorunlu trafik sigortası limitleriyle (kazanın olduğu yıl belirlenen) sınırlıdır. Yargıtay, rizikonun bilgi ve belgeleriyle birlikte ihbar edildiği tarihte Hesabın ödeme yükümlülüğünün doğduğunu, ödememe halinde temerrüdün gerçekleştiğini belirtmiştir (Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2023/2346, K. 2023/11698, T. 01.11.2023). Maddi zararlar ise bu kapsamında dışındadır, talebin doğrudan araç sahibine yöneltilmesi gerekir.

Sigorta şirketiyle ibraname imzaladım, tekrar dava açabilir miyim?

Sigorta şirketiyle ibraname imzalanmış olması dava hakkını her durumda ve koşulda ortadan kaldırmaz. İbraname ile ödenen tutar, gerçek zararın belirgin biçimde altındaysa bu durumda ibraname zararın tamamını kapsamayan makbuz niteliğinde değerlendirilir ve fark için dava açılır. Yine imzalandığı tarihte maluliyet raporu alınmamışsa, zararın kapsamı bilinmeden feragat yapıldığı için geçerli sayılmaz.

Bunlara karşın tutarın gerçek zarara yakın olduğu ve kişinin bilerek feragat ettiği dosyalarda talebin reddedilmesi yüksek olasılıktır. Bu nedenle ibraname imzalanmadan önce “fazlaya ilişkin haklarım saklıdır” şerhi düşmek, sonrasındaki süreçte belirleyici ve güvence niteliğindedir.

Tazminat davalarında görevli ve yetkili mahkeme neresidir?

Görevli mahkemenin belirlenmesinde davalı baz alınır.

Eğer dava sigorta şirketine yöneltiliyorsa uyuşmazlık ticari dava sayılır ve Asliye Ticaret Mahkemesi görevlidir (6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu madde 4). Yalnızca sürücü ve işletene açılan davalarda ise Asliye Hukuk Mahkemesi görevlidir. Sigorta şirketi diğer sorumlularla birlikte davalı gösterildiğinde dosyanın tamamı Asliye Ticaret Mahkemesinde görülür.

Yetki bakımından davacının seçim hakkı vardır. Davalının yerleşim yeri, kazanın meydana geldiği yer, sigorta şirketinin merkez veya şubesinin bulunduğu yer ve zarar görenin yerleşim yeri mahkemesi yetkilidir (6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu madde 16).

Kazanın yaralanmalı ya da ölümlü olması tazminat hesaplamasını nasıl değiştirir?

Kazanın türüne göre tazminat hesaplama yöntemi tümüyle değişir.

• Yaralanmalı kazada tazminat hesabı zarar görenin kendi kaybı üzerinden, ölümlü kazada hak sahiplerinin destek kaybı üzerinden kurulur. 
• Yaralanmada maluliyet oranı çarpan olur, oran yoksa sürekli iş göremezlik doğmaz. Ölümde maluliyet oranı yoktur, bunun yerine ölenin gelirinden kendi payı düşülür ve kalan tutar destek görenler arasında paylaştırılır.
• Yaralanmada tedavi gideri, bakıcı gideri ve geçici iş göremezlik gündeme gelirken, ölümde cenaze gideri ve ölüm anına kadar yapılan tedavi masrafları istenir.
• Manevi tazminat her iki halde de talep edilir, ölümde hak sahibi sayısı arttığı için toplam tutar yükselir.

Trafik Kazası Tazminat Hesaplama Yargıtay Kararları

İçeriğimizin bu son bölümünde, tazminat hesabında birtakım yerleşik uygulamaları oluşturan Yargıtay kararlarını özetledik. Yaşadığınız hukuki probleme ilişkin en sağlıklı ve doğru yönlendirme için uzman avukatlarımızla iletişime geçebilirsiniz.

1- Tazminat hesabında esas alınacak veriler kuşkuya yer bırakmayacak biçimde belirlenir.

Trafik kazası tazminat hesaplama işleminin dayanacağı veri seti Hukuk Genel Kurulu kararıyla tek tek sayılmıştır. Karara göre zarar ve tazminata doğrudan etkili olan net gelir, yaşam tablosundan tespit edilen bakiye ömür, iş görebilirlik çağı, iş göremezlik ve karşılık kusur oranları ile Sosyal Sigortalar tarafından bağlanan gelirin peşin sermaye değeri hiçbir kuşku ve duraksamaya yer vermeyecek şekilde belirlenmelidir. Karar, hesabın hangi kalemler üzerinde yükseldiğini gösterdiği için tazminat dosyalarının çatısını oluşturur. Kurum tarafından bağlanan gelirin peşin sermaye değerinin tazminattan düşülmesi de aynı kararla ortaya konulmuştur (Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2017/1179, K. 2021/1563, T. 02.12.2021).

2- Progresif rant tekniğinde artırım ve iskonto oranı yüzde on uygulanır.

Hukuk Genel Kurulu, tazminat hesabının yöntemini ayrıntısıyla tartıştığı kararında ortalama ücret ve sabit taksitli rant tekniğinin terk edildiğini, yerine 1993 yılından itibaren progresif rant tekniğinin benimsendiğini belirtmiştir. Teknikte reel ücretlerin her yıl artacağı varsayımıyla bilinen son ücret üzerinden artırım yapılır, tazminatın peşin ödenecek olması nedeniyle aynı oranda iskonto uygulanır. Kararda iskontonun gerekçesi de açıklanmıştır: peşin ve sermaye olarak alınan tutardan indirim yapılmazsa tazminat zararı aşar ve tazminatın hiçbir zaman zarardan fazla olamayacağı ilkesi zedelenir. Kurul, ücret artış ve iskonto oranının yüzde on olarak uygulanmasını yerinde bulmuş, Kurumun kendi hesaplarında yüzde beş kullanmasının tazminat hukukunun genel ilkelerini değiştirmeyeceğini belirtmiştir. Aynı kararda bakiye ömür bakımından PMF 1931 tablosunun terk edilmesi gerektiği vurgulanmış, iki tablo karşılaştırılmıştır: cinsiyet ayrımı yapmayan PMF 1931 tablosunda yeni doğanın ömrü 56,64 yıl kabul edilirken, TRH 2010 tablosunda kadınlarda 78,02 erkeklerde 71,93 yıl olarak belirlenmiştir. Aradaki fark başlangıçta 15 ile 22 yıl arasında değişmekte ve tazminat tutarını doğrudan etkilemektedir (Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2018/1027, K. 2021/1708, T. 21.12.2021).

3- Yolcunun tazminatından kusur indirimi yapılmaz.

Kazada yolcu olarak bulunan kişi kusursuz olduğundan zararının tamamını sorumluların tümünden veya birinden isteyebilir. Yargıtay, birden çok aracın karıştığı kazada yolcunun maluliyet tazminatı hesaplanırken kusur indirimi yapılamayacağını, dava dışı sürücünün kusurunun davalıların müteselsil sorumluluğunu ortadan kaldırmayacağını belirtmiştir. Aynı kararda mükerrer ödeme uyarısı da yapılmıştır: aynı zarar için farklı mahkemelerde açılan davalarda, müteselsil sorumlulardan birinin yaptığı ödeme diğerlerini de borçtan kurtarır ve zarar görenin sebepsiz zenginleşmesi önlenir. Kararda ayrıca aynı zamanda suç teşkil eden haksız fiillerde ceza zamanaşımı süresinin zarardan sorumlu tüm ilgililer bakımından uygulanacağı kabul edilmiştir (Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2024/6044, K. 2024/12004, T. 02.12.2024).

4- Geçici iş göremezlik tazminatı teminat kapsamındadır.

Dosyada davacı, kazada yolcu olarak bulunmuş ve kalıcı maluliyet oranı tespit edilememiştir. Mahkeme bu gerekçeyle sürekli iş göremezlik talebini reddederken, dokuz aylık iyileşme sürecine ait geçici iş göremezlik tazminatını net asgari ücret verileri üzerinden hesaplayıp hüküm altına almış, Yargıtay bu yaklaşımı onamıştır. Karar, sigorta şirketlerinin “maluliyet çıkmadı, teminat borcu doğmaz” savunmasını geçersiz kılar; iyileşme süresi başlı başına ayrı bir zarar kalemidir ve Anayasa Mahkemesinin ilgili iptal kararlarından sonra Genel Şartlar gerekçe gösterilerek bu kalemin teminat dışında bırakılması mümkün değildir. Raporun Adli Tıp Kurumunca denetime elverişli bulunacak ayrıntıda düzenlenmesi de aynı kararla arandığı için, iyileşme süresinin başlangıç ve bitiş tarihleri netleştirilmelidir (Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2021/25027, K. 2023/14222, T. 27.12.2023).

5- Bakiye ömür TRH 2010 tablosundan bulunur, aktif ve pasif dönem ayrılır.

Hesabın omurgası bakiye ömür süresidir. Yargıtay, davacının TRH 2010 Yaşam Tablosuna göre muhtemel bakiye ömrünün ve bu süre içinde işleyecek aktif ile pasif dönemlerin hesaplamaya esas olacak şekilde belirlenmesi gerektiğini vurgulamıştır. Somut olayda bakiye ömür belirlenmeden davacının 99 yaşına kadar yaşayacağı varsayımıyla yapılan hesap bozma sebebi sayılmıştır. Karar, sürekli iş göremezlik, bakıcı gideri ve tedavi gideri taleplerinin bir arada bulunduğu dosyalarda hesap yönteminin nasıl kurulacağını göstermesi bakımından yol göstericidir (Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2023/8020, K. 2023/11400, T. 26.10.2023).

6- Bakiye ömür rapor tarihine göre değil olay tarihine göre hesaplanır.

Hesap raporunun düzenlendiği tarihin esas alınması tazminatı düşürür. Yargıtay, hükme esas alınan hesap raporunda muhtemel bakiye ömür süresinin rapor tarihine göre belirlendiğini tespit ederek, TRH 2010 Yaşam Tablosu ve olay tarihi esas alınarak yeniden bilirkişi raporu alınması gerektiğine karar vermiştir. Kaza ile rapor arasında yıllar geçen dosyalarda fark büyür; iki tarih arasındaki her yıl, hesaplanan sürenin kısalması anlamına gelir. Bilirkişi raporu elinize geçtiğinde kontrol edilecek ilk satır bakiye ömrün hangi tarihe göre alındığıdır (Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2023/6912, K. 2025/1594, T. 03.02.2025).

7- Bakıcı gideri gerçek zarar hesabının parçasıdır.

Bakıma muhtaç hale gelen kazazedenin bakıcı gideri, sürekli iş göremezlik tazminatının yanında ayrı kalem olarak hesaplanır. Kararda, bedensel zarara uğrayan hak sahiplerinin bakiye ömürlerinin belirlenmesi gerektiği, gerçek zarar hesabının özü itibarıyla varsayımlara dayandığı ve bu nedenle gerçeğe en yakın verilerin kullanılmasının esas olduğu belirtilmiştir. Bilimsel çalışmalar sonucu üretilen TRH 2010 Yaşam Tablosunun kullanılması da aynı gerekçeye dayanır. Kararda ayrıca bilirkişi raporunda bilinmeyen dönem tazminatının bir yıl esas alınarak hesaplanması hatalı bulunmuş, aktif ve pasif dönem için bakiye ömür süresinin yıllık gelir ile çarpılması gerektiği belirtilmiştir (Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2023/3806, K. 2025/244, T. 08.01.2025). Uygulamada tazminatı en çok düşüren hesap hatalarından biri budur.

8- Maluliyet raporu Adli Tıp Kurumu veya üniversite hastanesinden alınır.

Çalışma gücü kaybının varlığı ve oranı her sağlık kuruluşunca belirlenemez. Yargıtay, haksız fiil sonucu çalışma gücü kaybı iddiası bulunduğunda zararın kapsamının belirlenmesi için maluliyetin varlığı ve oranının saptanması gerektiğini, tespitin Adli Tıp Kurumu İhtisas Dairesi veya üniversite hastanelerinin adli tıp anabilim dalı bölümleri gibi kuruluşlarca yapılması gerektiğini belirtmiştir. Devlet hastanesinden alınan sağlık kurulu raporu tek başına yeterli sayılmaz. Karar, düşük oran verilen dosyalarda itiraz yolunun neden açık olduğunu açıklar (Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2021/15776, K. 2022/9067, T. 20.06.2022).

9- Maluliyet raporu, iyileşmenin durduğu tespit edilmeden alınamaz.

Doğru kuruluştan alınan rapor da tek başına yeterli değildir; raporun zamanlaması ayrıca denetlenir. Yargıtay, alt ekstremite yaralanmasında kaza tarihi ile rapor tarihi arasında bir yıllık süre geçmemişse, hastada iyileşmenin durduğunun ve son bir yıldır düzelme olmadığının tespit edilmesi gerektiğini, bu tespit yapılmadan alınan rapora itibar edilemeyeceğini belirtmiştir. Erken alınan rapor gerçek maluliyeti göstermez ve sigorta şirketinin itiraz gerekçesi haline gelir. Karar, maluliyet raporunun ne zaman istenmesi gerektiğini gösteren pratik bir ölçü koyar (Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2022/10245, K. 2024/5904, T. 10.06.2024).

10- Çelişkili maluliyet raporları giderilmeden karar verilemez.

Dosyada birden fazla rapor bulunduğunda ve oranlar birbirini tutmadığında, çelişki giderilmeden hüküm kurulamaz. Yargıtay, yaralanmanın niteliğine göre konusunda uzman üç kişilik bilirkişi heyetinden rapor alınarak önceki raporlar arasındaki çelişkinin giderilmesi gerektiğine karar vermiştir. Uygulamada sigorta şirketleri düşük oran veren raporu, zarar görenler yüksek oran veren raporu esas almak ister; karar, tercihi yapan merciin gerekçesini denetlenebilir biçimde ortaya koymasını zorunlu kılar (Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2023/10263, K. 2023/12359, T. 21.11.2023).

11- Yara izi tartışmasında da raporlar arasındaki çelişki giderilir.

Maluliyet doğurup doğurmadığı tartışmalı bulgularda dosya kolayca reddedilemez. Yargıtay, çelişkinin giderilmesi için yara nedbesinin keloid veya hipertrofik yara (skar) niteliğinde olup olmadığının ve vücut yüzeyinin yüzde birinden fazla alanı kaplayıp kaplamadığının incelenmesini, tüm tedavi evrakı tamamlanarak kişinin bizzat muayene edilmesini ve içinde plastik cerrahi uzmanının da bulunduğu yetkili sağlık kurulundan rapor alınmasını aramıştır. Karar özellikle yüz ve görünür bölge yaralanmalarında önem taşır; ilk raporda oran verilmemiş olması sürecin sonu değildir (Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2022/8153, K. 2024/3851, T. 25.04.2024).

12- Psikolojik zararda heyette psikiyatri uzmanı bulunmalıdır.

Kazanın bıraktığı ruhsal hasar da maluliyet doğurur. Yargıtay, davacının psikolojik tedavisine ilişkin tüm tedavi evraklarının dosyaya getirtilmesini, muayenesinin yapılmasını ve içinde psikiyatri uzmanının da bulunduğu heyetten kaza tarihinde yürürlükte olan mevzuata göre rapor alınmasını gerekli görmüştür. Travma sonrası stres bozukluğu gibi tanılar bedensel bulgu bulunmayan dosyalarda tazminatın tek dayanağı olabilir. Karar, ruhsal şikâyetlerin başından itibaren kayıt altına alınmasının önemini gösterir (Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2022/7267, K. 2022/11725, T. 06.10.2022).

13- Destek süresi ve dönem ayrımı her hak sahibi için ayrı belirlenir.

Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, tazminat hukukunun genel ilkelerini uyguladığı kararında gerçek zararın hangi süre için hesaplanacağını sınırlarıyla ortaya koymuştur. Karara göre sigortalının 60 yaşına kadar aktif dönemde günlük net geliri üzerinden, 60 yaşından sonra kalan ömrü kadar pasif dönemde asgari ücret üzerinden her yıl için ayrı hesaplama yapılır. Bilinen dönemdeki kazanç mevcut verilere göre artırım ve iskonto uygulanmadan hesaplanırken, bilinmeyen dönem için tazminatın peşin ödenmesi karşısında artırım ve iskonto devreye girer. Destek süresi bakımından eşin kalan ömrü daha uzun olsa dahi süre ölenin kalan ömrüyle sınırlıdır. Çocuklardan erkeğin 18, ortaöğretimde 20, yükseköğrenimde 25 yaşını doldurduğu tarihte gelirden çıkacağı kabul edilir; kız çocuğunun evlenme yaşı bölgelere göre değiştiğinden Türkiye İstatistik Kurumu istatistiklerinden yararlanılır. Karar, destekten yoksun kalma hesabında hak sahibi başına ayrı süre belirlenmesinin zorunlu olduğunu göstermektedir (Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, E. 2022/9703, K. 2022/11510, T. 29.09.2022).

14- Kurum sağlık kurulu raporu ilgililer bakımından bağlayıcı değildir.

Maluliyet oranına itiraz yolunun dayanağını gösteren karar, sürekli iş göremezlik halinin belirlenmesinde izlenecek yolu açıklamıştır. Kurum sağlık tesislerinin raporlarına dayanılarak verilen kararlara karşı ilgililerin Sosyal Sigortalar Yüksek Sağlık Kuruluna itiraz hakkı bulunur. Kurulun raporları Kurumu bağlar, ancak diğer ilgililer yönünden bağlayıcı değildir; ilgililer Adli Tıp Başkanlığından veya tıp fakültelerinin ilgili anabilim dalı konseylerinden inceleme ve araştırma yapılmasını isteyebilir. Karar, 28.06.1976 tarihli ve 6/4 sayılı İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulu kararına dayanmaktadır. Raporlar arasında çelişki doğduğunda hangi rapora üstünlük tanınacağının gerekçelendirilmesi de aynı çerçevede zorunludur (Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, E. 2021/578, K. 2021/6573, T. 20.05.2021).

15- Sigortacının temerrüdü sekiz iş günlük sürenin dolmasıyla gerçekleşir.

Faiz başlangıcı, ödenecek tutarı doğrudan etkiler. Yargıtay, rizikonun bilgi ve belgeleriyle birlikte ihbar edildiği tarihten itibaren sekiz iş günü içinde sigortacının tazminatı ödeme yükümlülüğü bulunduğunu, sürenin sonunda ödememe halinde temerrüdün gerçekleştiğini ve sigortacının temerrüt faizinden sorumlu olduğunu belirtmiştir. Aynı kararda, davadan önce yapılmış başvuru bulunmayan dosyalarda dava tarihinin temerrüt tarihi sayılacağı ifade edilmiştir. Sonuç açıktır: usulüne uygun başvuru, faizi kaza sonrasına çeker (Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2025/11356, K. 2026/2298, T. 26.02.2026).

16- Güvence Hesabının ödeme yükümlülüğü ihbar tarihinde doğar.

Sigortasız araçların karıştığı kazalarda muhatap Güvence Hesabıdır. Yargıtay, rizikonun bilgi ve belgeleriyle birlikte ihbar edildiği tarihte Hesabın tazminatı ödeme yükümlülüğünün doğduğunu, ödememe halinde temerrüdün gerçekleştiğini kabul etmiştir. Başvurunun eksiksiz belgeyle yapılması, faizin ihbar tarihinden işlemesini sağlar (Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2023/2346, K. 2023/11698, T. 01.11.2023).

17- Tahkim yargılamasında vekalet ücreti mahkemedekinin beşte biridir.

Tahkim yolunun maliyet avantajı vekalet ücretinde belirginleşir. Yargıtay, itiraz hakem heyetince davacı lehine hükmedilecek vekalet ücretinin, maktu ücretin altına inilmemek kaydıyla asliye mahkemelerinde görülen işler için hesaplanan ücretin beşte biri oranında belirlenmesi gerektiğini, fazla vekalet ücretine hükmedilmesinin doğru olmadığını belirtmiştir. Karar, tahkim ile mahkeme arasında tercih yapılırken hesaba katılması gereken kalemi somutlaştırır (Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2023/11292, K. 2023/13703, T. 18.12.2023).

Eksik ödeme tespit edildiğinde, sigorta şirketi ile doğrudan iletişime geçmek ilk adım olmalıdır. Sigorta şirketine yazılı bir itirazda bulunarak, eksik ödemenin düzeltilmesini talep edebilirsiniz. Bu itirazınızda, ilgili belgeleri ve kanıtları eklemeyi unutmayın.

Türk Ticaret Kanunu (TTK) 1471. maddesi, sigorta şirketlerinin poliçeye uygun olarak ödeme yapma yükümlülüğünü vurgular. Ayrıca, Sigortacılık Kanunu’nun 30. maddesi, sigorta şirketlerinin hukuka uygun davranmasını ve eksik ödeme durumlarında sigortalının haklarını korumasını öngörür. Eksik ödeme durumunda, bu kanunlara dayanarak sigorta şirketine karşı dava açma hakkınız bulunmaktadır.

• Hayat Sigortaları -Yıllık Hayat Sigortası -Finansman Güvence Sigortası
• Hayat Dışı Sigortalar -Trafik Sigortası -Kasko Sigortası -Zorunlu Deprem Sigortası -Konut Sigortası -Eşyam Güvende Sigortası -Seyahat Sağlık Sigortası
• Bireysel Emeklilik Sistemi
• Katılım Sigortacılığı

Sigorta Şirketinin Ödemeyi Ret Ettiği Durumlar

• Poliçe kapsamının dışında kalan hasarlar
• Poliçe limit aşımı
• Poliçe şartlarına aykırılık/uyumsuzluk

Trafik kazalarında oluşan değer kaybı 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu 97. Maddesi ve Türk Ticaret Kanunu’nun 1409. maddesine dayandırılmaktadır. Araç değer kaybı tazminatından sigorta şirketi teminat limitleri dahilinde sorumludur. 2024 trafik sigortası maddi hasar teminat limiti 200.000 TL’dir. Limitin aşılması durumunda zarardan araç işleteni, Sahibi ve sürücüsü sorumludur.

Sigorta şirketine değer kaybı için başvuru yapıldığında 15 gün içinde zararı telafi etmesi gerekiyor. Zarar karşılanmaz ise uyuşmazlık için sigorta tahkim komisyonuna gidilmeli ya da ticaret mahkemesinde değer kaybı davası açılmalıdır.

Yaralanmalı Trafik Kazası Tazminatı Sigortanın Eksik Ödeme Yapması

Yaralanmalı trafik kazalarında tazminat talepleri, sigortalıların yaşadığı maddi ve manevi zararların karşılanmasını amaçlar. Maddi zarardan sorumlu taraf olan sigorta şirketlerinin en çok ödemeyi ret ettiği tazminat türü trafik kazası maluliyet tazminatıdır.

Türk Ticaret Kanunu’nun (TTK) 1471. maddesi, sigorta şirketlerinin poliçede belirtilen teminatları eksiksiz bir şekilde ödemekle yükümlü olduğunu ifade eder. Yaralanmalı trafik kazasında, maddi tazminat (tedavi masrafları, iş gücü kaybı gibi) ve manevi tazminat (acı ve ıstırap) olmak üzere iki ana kategori altında değerlendirilen teminatların doğru bir şekilde hesaplanıp ödenmesi gerekir.

Sigortaya başvuru yapıldıktan sonra 15 gün içinde ödemesi yapılması yasal bir zorunluluktur. Aksi halde dava yolunu tercih edebilirsiniz. Başvuru sonrası sigorta sorumluluktan kurtulmak için ön ödeme ya da diğer adı ile kısmı ödeme yolunu tercih edebilir. Eksik ödeme yapıldığında, sigorta şirketine yazılı olarak itirazda bulunarak, yapılan ödemenin zararı karşılamadığı bildirilmelidir.

Sigortacılık Kanunu’nun 30. maddesi, sigorta şirketlerinin hukuka uygun davranma yükümlülüğünü vurgular.

Yaralanmalı trafik kazalarından zarara neden olan tazminat türleri:

• Tedavi giderleri
• Kazanç kaybı
• Çalışma gücünün azalmasından ya da yitirilmesinden doğan zararlar
• Manevi tazminat

Ölümlü Trafik Kazası Eksik Ödeme

Ölümlü trafik kazası sonrasında hastane masrafları, cenaze masrafları ile birlikte ölenin yakınlarına karşı destekten yoksun kalma tazminatı ödenmesi de yine sigorta şirketinin görev ve sorumlulukları arasında yer alır. Sigorta şirketinin eksik ödeme yapması muhtemeldir. Haklarınızın ne olduğunu ve ne kadar tazminat alacağınızı bilmelisiniz. Ölümlü trafik kazası tazminat hesaplama ile ne kadar tazminat araç pert değerinin hesaplanması veya araç değer kaybının hesaplanmasından sonra ölümlü trafik kazası sonrasında destekten yoksun kalma tazminatında sık karşılaşılan bir durumdur.

Yangın Sigortası

Yangın veya deprem sonrasında sigorta şirketlerince yapılan ödemeler zaman zaman sigorta şirketinin eksik ödeme yapması durumlarına örnek teşkil etmektedir. Daha önce yukarıda değinmiş olduğumuz “eksik sigorta” durumlarında karşılaşılan bir durumdur. Buna rağmen bu gibi eksik ödemeler de dava konusu yapılabilecek uyuşmazlıklar arasında yer alır.

Deprem Sigortası

Yangın sigortasında olduğu gibi deprem sigortaları da benzer şekilde eksik ödemeye bağlı olarak kişi ve kurumlar ile sigorta şirketleri arasındaki uyuşmazlıklara neden olmaktadır. Bunun da temel nedeni genellikle eksik sigorta olarak adlandırılan sigorta poliçe türleridir.

Ferdi Kaza Sigortası

Trafik sigortaları haricinde meydana gelebilecek kazalar, doğal afetler veya terör olaylarına karşı yapılan sigorta türü ferdi kaza sigortası olarak adlandırılır. Ferdi kaza sigortalarının kapsamı oldukça geniş olması nedeniyle sigorta şirketinin görev ve sorumluluklarının tespitinde sık sık hatalara düşülmektedir. Bu tür ferdi kaza sigortaları da sigorta şirketinin eksik ödeme yapması durumlarına konu olabilmektedir.

Sigorta Hasarınızı Eksik Ödemek İstiyorsa Ne Yapabilirsiniz?

Bunun için genellikle iki farklı hukuki yol izlenmektedir. Bunlardan ilki sigorta tahkim komisyonuna başvurmaktır. Diğer hukuki yol ise sigorta şirketi aleyhine eksik ödeme nedeniyle Asliye Ticaret Mahkemeleri (Asliye Hukuk Mahkemesi) nezdinde açılacak olan davalardır. Ancak bazı sigorta poliçelerine bağlı olarak açılacak olan davalar öncesinde tüketici hakem heyetine başvurma zorunluluğu da bulunmaktadır.

Eksik Ödeme Durumunda Sigorta Tahkim Komisyonu

5684 sayılı “Sigortacılık Kanununa” dayanılarak kişi ve kurumlar ile sigorta şirketleri arasında sigorta poliçelerine bağlı olarak meydana gelebilecek uyuşmazlıkların çözümüne kavuşturulması için sigorta tahkim komisyonu oluşturulmuştur. Yukarıda da belirttiğimiz gibi sigorta şirketinin eksik ödeme yapması konusunda tüketici hakem heyeti veya Asliye Ticaret Mahkemesi nezdinde dava açma imkanı bulunmaktadır. Ancak sigorta tahkim komisyonuna başvuruda bulunabilmek için bu konuda tüketici hakem heyetine başvurulmamış olması ve dava açılmamış olması zorunluluğu bulunmaktadır. Bunun dışında sigorta tahkim komisyonuna başvurabilmek için öncelikle sigorta şirketine uyuşmazlığın çözümü için başvuruda bulunulması gerekir. Başvurunun sigorta şirketi tarafından reddedilmesi veya 15 gün içinde cevap vermemesi halinde sigorta tahkim komisyonuna başvuru hakkımız doğmaktadır. [1] Yargıtay 17. Hukuk Dairesinin 08.10.2019 tarih, 2019/2963 Esas ve 2019/9097 sayılı kararı

Araç Değer Kaybı Eksik Ödeme

Türk Borçlar Kanunu’nun 93. maddesi gereğince, haksız fiil sonucu zarar gören kimseye zararının tamamı ödenmesi gerekir. Bu kapsamda, trafik kazası sonucu araçta oluşan değer kaybı da tamamen karşılanması gereken bir zarardır.

Araç değer kaybı, bir trafik kazası sonucu aracın piyasa değerinin düşmesi durumudur. Kazadan sonra tamir edilen araç, kaza öncesi değerini yitirir ve ikinci el piyasasında daha düşük bir fiyata satılır. Bu değer kaybı, aracın marka, model, yaş, kilometresi ve hasarın şiddeti gibi faktörlere göre değişiklik gösterir.

Eksik Ödeme Nedenleri:

• Sigorta şirketinin erken ödeme ile kazanım elde etmek istemesi
• Hatalı Ekspertiz Raporları
• Yetersiz Tazminat Teklifi
• Sigorta Şartlarının Yanlış Yorumlanması

Sigorta şirketleri kar etmeyi amaçlayan ticari şirketlerdir. Dava yoluna gidilmeden yapılan her ödemede minimum % 30 kar elde etmeyi amaçlar. Araç değer kaybı hesaplama yapılmadan sigorta tarafından yapılan ön ödemeler büyük bir çoğunlukla eksik olacaktır. Ödemenizin tamamını almak için sigorta tahkim yolu tercih edilmeli ya da ticaret mahkemesinde dava açılmalıdır.

Araç değer kaybı, trafik kazalarının sık karşılaşılan bir sonucudur. Sigorta şirketlerinin eksik ödeme yapma eğiliminde olması nedeniyle, yetersiz ödeme durumunda sigorta avukatı devreye girmeli ve haklarınızın tamamını almalıdır.

Trafik Kazası Tazminatında Sigorta Şirketinin Ödemesi Nasıl Mahsup Edilir?

Trafik kazası tazminatında sigorta şirketinin dava öncesi yaptığı ödeme, aynı zarar kalemi için hesaplanan nihai tazminattan mahsup edilir; amaç, aynı zararın ikinci kez tahsil edilmesini önlemektir. Mahsup yapılırken önce toplam zarar belirlenir, sonra sigortadan alınan tutar bu rakamdan düşülür. Ödeme geçici iş göremezlik için yapıldıysa, öncelikle bu kaleme sayılır; manevi tazminata otomatik mahsup edilmez. Sigorta ödemesi yetersiz kaldıysa, kalan kısım sigorta limitleri içinde sigortacıdan, limiti aşan bölüm ise sürücü, işleten ve araç sahibinden istenir. 2918 sayılı Kanun m.111/2, yetersiz ödemenin sonradan tamamlanmasına da imkân tanır. Ancak hangi kalemin hangi kaleme mahsup edileceği, ödeme açıklaması, ibra metni ve kapsamına göre değerlendirilir.

Trafik kazası tazminatında sigorta şirketinin dava öncesi yaptığı ödeme, nominal haliyle değil, mahsup tarihine kadar yasal faiz eklenerek güncellenmiş değeri üzerinden düşülür. Bunun sebebi, zarar ve yararın denkleştirilmesi ilkesidir; Yargıtay uygulaması da bu yöndedir. Örneğin sigorta 01.01.2024’te 10 TL ödedi, 01.01.2025’te yeni bilirkişi raporuyla gerçek zarar 19 TL olarak belirlendi. Bu 10 TL’nin aynı dönemde yasal faiz karşılığı 2,4 TL ise, güncellenmiş ödeme 12,4 TL kabul edilir. Bu durumda 19 TL’den 12,4 TL mahsup edilir ve bakiye alacak 6,6 TL kalır. Kalan bu bakiye için de, sigorta şirketine usulüne uygun başvuru yapılmışsa faiz temerrüt/başvuru tarihinden; başvuru yoksa dava tarihinden itibaren işletilir.

Dikkatinizi çekebilir:

• KTK 57/1-b
• KTK 56/1-c
• KTK 52/1-a
• KTK 52/1-b
• 47/1-C

Trafik kazası sigorta eksik ödeme

Sigorta şirketleri maddi tazminattan sorumludur. Bildirim yapıldığı andan itibaren tazminatın 15 gün içinde yatırılması yasal bir zorunluluktur. Aksi halde zarar gören taraflar dava yoluna gitme hakkı kazanmış olacaktır.

Pert bedelinin eksik ödenmesi

Perte çıkan araçlar için sigorta şirketi teminat limitleri doğrultusunda sorumludur. Eksik ödenmesi durumunda yargılamaya gidebilmek için ibraname imzalarken fazlaya ilişkin haklarınızı saklı tutmanız gerekiyor.

Sovtaj bedelinin eksik ödenmesi

Perte çıkan araçların satışı sovtaj sistemi ile satışa çıkarılır. Sigorta şirketi ihalede ulaşılan rakamın tamamını hak sahibine ödemekle yükümlüdür.

Bedeni hasar tazminatına ve hesaplama sürecine ilişkin dört kritik nokta:

1. 1
   Bedeni hasar tazminatı yalnızca kalıcı sakatlıkla sınırlı değildir. Kırığı iyileşen ve maluliyeti kalmayan kazazede de tedavi giderlerini ve çalışamadığı döneme ait kazanç kaybını talep edebilir.
2. 2
   Tazminat sigorta genel şartlarına göre değil, Türk Borçlar Kanunu ve Yargıtay içtihatlarına göre hesaplanır. Hesabın temelini yaş, gelir, TRH 2010 tablosuna göre belirlenen bakiye ömür, maluliyet oranı ve kusur dağılımı oluşturur.
3. 3
   Maluliyet oranı, kaza tarihinde yürürlükte olan yönetmeliğe göre ve iyileşme süreci tamamlandıktan sonra alınan sağlık kurulu raporuyla belirlenir. Yanlış yönetmelikle ya da erken düzenlenen rapor, tazminatın gerçek zararın altında kalmasına yol açar.
4. 4
   Dava ya da tahkimden önce sigorta şirketine yazılı başvuru zorunludur. Talepler zararın öğrenilmesinden itibaren iki yıl içinde zamanaşımına uğrar ve sigorta şirketine imzalanan yetersiz ibranameler de iki yıl içinde iptal edilebilir.

Trafik kazası sonucunda vücut bütünlüğü zarar gören kişinin tedavi giderlerini, gelir ve çalışma gücü kaybını karşılayan bedeni hasar tazminatında tutar, zarar görenin yaşı, geliri, maluliyet oranı, kazadaki kusur dağılımı ve bakiye ömrü üzerinden hesaplanır ve hesaplamada sigorta genel şartları değil, Türk Borçlar Kanunu ve Yargıtay içtihatları esas alınır.

Büromuz avukatlarının hazırladığı bu yazıda, bedeni hasar tazminatı kapsamına giren zararlara, tazminat tutarının nasıl hesaplanması gerektiğine ve tahsilatına ilişkin genel bilgiler paylaşılmıştır. Hukuki uyuşmazlığa ve sürece dair detaylı bilgi ve yönlendirme için info@cozumavukatlik.com.tr mail adresi ya da 0 (541) 371 06 09 numaralı telefon ile iletişime geçebilirsiniz.

Çözüm Hukuk Bürosu olarak deneyimli avukat kadromuz ve akademik alanda uzmanlaşmış ekibimizle bedeni hasar dosyalarını maluliyet raporunun incelenmesinden tazminat hesabına, sigorta başvurusundan dava takibine kadar tek elden yürütüyor, yalnızca İstanbul trafik kazası avukatlık hizmeti arayışlarında değil Türkiye’nin her ilindeki dosylaarı aynı titizlikle takip ediyoruz.

UZMAN GÖRÜŞÜ

Bedeni hasar dosyalarında tazminat tutarını belirleyen kararlar çoğu zaman dava aşamasına gelmeden, kazadan sonraki ilk aylarda verilir. Maluliyet raporunun iyileşme tamamlanmadan alınması ya da sigorta şirketinin teklifinin gerçek zarar hesaplanmadan kabul edilmesi, sonradan telafisi güç kayıplara yol açar. Bu nedenle ibraname imzalanmadan önce maluliyet raporunun, kusur dağılımının ve sigorta hesabının birlikte incelenmesi, tazminatın eksiksiz belirlenmesinin ilk koşuludur.

Av. Çiğdem Baykara

İş ve Tazminat Hukuku Uzmanı

Bedeni Hasar Nedir?

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 49. ve 54. maddelerinde düzenlenen bedeni hasar (hukuki adıyla bedensel zarar), trafik kazası sonucunda kişinin vücut bütünlüğünün zarar görmesiyle ortaya çıkar ve yalnızca kalıcı sakatlıkla sınırlı değil, tedavi süreci ve çalışamadığınız geçici iş göremezlik dönemi de kapsar.

Bu nedenle kırığı tamamen iyileşen ve kalıcı maluliyeti bulunmayan bir vatandaş da tedavi giderlerini ve çalışamadığı döneme ait kazanç kaybını talep edebilir. Bedeni hasar, maddi hasardan da ayrılır. Maddi hasar araçta ve eşyada oluşan zararı, bedeni hasar ise kişinin vücudunda oluşan zararı ifade eder.

Bedeni hasar tazminatını talep etme hakkı zarar gören kişiye aittir. Yaralandıysanız talebinizi kusurlu sürücüye, araç işletenine ve aracın zorunlu trafik sigortası şirketine yöneltebilirsiniz. Kazanın ölümle sonuçlanması durumunda ise ölenin desteğinden yoksun kalan yakınlar kendi adlarına destekten yoksun kalma tazminatı talep eder (Türk Borçlar Kanunu 53. madde). Kazada sizin de kusurunuz bulunması talebinizi ortadan kaldırmaz, tazminattan yalnızca kusurunuz oranında indirim yapılmasına yol açar.

İş kazasından doğan bedensel zararlarda ise tazminatın muhatabı işverendir ve SGK ödemelerinin mahsubu nedeniyle hesaplama farklı esaslara göre yapılır. Bu konu avukatlarımızın hazırladığı İş Kazası Tazminatı sayfamızda ayrıca ele alınmıştır.

Trafik kazasından doğan bedeni hasar tazminatı standart bir aralığa bağlı olmadığından her dosyada zarar görenin kişisel verileri üzerinden ayrıca hesaplanır ve uzman olmayan kişilerce yapılan hatalı hesaplamalar, dosyanın seyri ve tazminat talepleri açısından büyük mağduriyetler yaratmaktadır.

Bedeni Hasar Kapsamına Giren Bedensel Zararlar Nelerdir?

Bedensel zarar kalemleri, TBK madde 54’de belirlenmiştir ve bu sayım sınırlayıcı değildir. Ölüm durumunda ortaya çıkan destekten yoksun kalma zararı ise aynı kanunun 53. maddesinde ayrıca düzenlenmiştir. Bu kapsamda, talep edilebilecek bedensel zararların detayları şöyledir:

• Tedavi giderleri, ameliyat, ilaç, fizik tedavi, protez ve tıbbi cihaz bedelleri ile tedavi için yapılan ulaşım ve konaklama masraflarını kapsar. Hastanelerin sunduğu belgeli sağlık hizmetlerinin bedeli Karayolları Trafik Kanunu’nun 98. maddesi kapsamında SGK tarafından karşılanır. Bu kapsamın dışında kalan giderler ise sigorta şirketinden talep edilir.
• Kazanç kaybı, iyileşme süresi boyunca çalışamadığınız için elde edemediğiniz geliri karşılar.
• Çalışma gücünün azalmasından ya da yitirilmesinden doğan kayıplar, kalıcı maluliyet nedeniyle ömür boyu eksilen kazancınızın karşılığıdır.
• Ekonomik geleceğin sarsılmasından doğan kayıplar, geliriniz azalmasa dahi iş bulma, terfi etme ve mesleğinizi sürdürme imkanınızın daralmasını tazmin eder.
• Bakıcı gideri, günlük ihtiyaçlarınızı tek başınıza karşılayamadığınız dönemde ödenen refakat bedelidir. 1 Temmuz 2026’da yürürlüğe giren genel şart değişikliğiyle tedavi süresince oluşan bakıcı giderleri ve sağlık kurulu raporuyla tıbben gerekli görülen sürekli bakıcı giderleri sigortanın sağlık giderleri teminatından ödenir.
• Destekten yoksun kalma tazminatı, kazanın ölümle sonuçlanması durumunda ölenin desteğinden yoksun kalan yakınlarının uğradığı kaybı karşılar.

Vatandaşın kaza dolayısıyla yaşadığınız acı ve elemin karşılığı olarak ayrıca ileri sürülen manevi tazminat talebi ise bu kapsamın dışında kalır ve maluliyet oranına dayalı bir formülle hesaplanmaz.

Trafik Kazalarında Bedeni Hasar Tazminatı

Trafik kazasında uğradığınız bedeni hasar, kusurlu aracın zorunlu trafik sigortası tarafından sağlık giderleri teminatı ile sakatlanma ve ölüm teminatı kapsamında karşılanır. Araç işleteni, Karayolları Trafik Kanunu’nun 85. maddesi kapsamında aracın işletilmesinden doğan bedensel zarardan kusuru aranmaksızın sorumludur.

Zorunlu mali sorumluluk sigortası da işletenin bu sorumluluğunu poliçe limitleri içinde üstlenir (Karayolları Trafik Kanunu 91. madde). Talebinizi sigorta şirketine doğrudan yöneltebilirsiniz fakat dava açmadan ya da Sigorta Tahkim Komisyonu’na başvurmadan önce sigorta şirketine yazılı başvuru yapılması zorunludur (Karayolları Trafik Kanunu 97. madde). Sigorta şirketinin ödemesi poliçe limitiyle sınırlı kaldığından limiti aşan zararınız işletenden ve kusurlu sürücüden talep edilir.

Teminattan yararlanan kişiler araç sürücüsüyle sınırlı değildir. Yaya, bisikletli, araçtaki yolcu ve karşı aracın sürücüsü üçüncü kişi sayılır ve bedeni zararını kusurlu aracın zorunlu trafik sigortasından talep eder. Araçta yolcu olarak bulunuyorsanız, bindiğiniz aracın sürücüsü tam kusurlu olsa dahi o aracın sigortasından talep hakkınız devam eder.

Tüm bu tazminat ve sigorta süreçleri oldukça karmaşık teknik detaylar ve prosedürler barındırması dolayısıyla uzman yönlendirmesi ile hareket etmek hak kaybı yaşamamak adına kritiktir. Sürecin büromuz avukatlarınca nasıl yürütüldüğünü Trafik Kazası Avukatı sayfamızda ayrıntılı olarak bulabilirsiniz.

Bedeni Hasar Tazminatı Nasıl Hesaplanır?

Bedeni hasar tazminatı hesaplarken aşağıdaki bilgiler dikkate alınır:

• Zarar görenin yaşı, tazminatın hangi süre boyunca hesaplanacağını belirler.
• Zarar görenin geliri, belgelenebiliyorsa gerçek kazanç üzerinden, belgelenemiyorsa net asgari ücret üzerinden alınır.
• Maluliyet oranı, çalışma gücünüzde kalıcı olarak meydana gelen kaybı gösterir ve hesabın çarpanını oluşturur.
• Kusur oranı, kazada sizin de kusurunuz varsa tazminattan bu oranda indirim yapılmasına yol açar.
• Bakiye ömür, yaşınıza ve cinsiyetinize göre yaşamınızı sürdürmeniz beklenen süredir.
• Aktif ve pasif dönem ayrımı, 60 yaşına kadar çalışarak gelir elde edeceğiniz kabul edilen süre ile 60 yaşından sonraki süreyi birbirinden ayırır.

Bu değişkenlerin hangi yöntemle tazminat hesabına katılacağı 2020 yılından bu yana köklü biçimde değişti. Anayasa Mahkemesi, tazminat hesabını sigorta genel şartlarına bırakan kanun hükmünü iptal etti (E. 2019/40, K. 2020/40, 17.07.2020). İptal kararından sonra hesaplama, genel şartlardaki tablolara göre değil, Türk Borçlar Kanunu ve Yargıtay içtihatlarına göre yapılmaya başlandı.

1 Temmuz 2026’da yürürlüğe giren genel şart değişikliği de aynı yönde düzenlendi. Sakatlanma ve destekten yoksun kalma teminatlarının Türk Borçlar Kanunu’nun haksız fiil hükümlerine göre belirleneceği hükme bağlandı ve hesaplama cetvellerini içeren ekler yürürlükten kaldırıldı. Bakiye ömrün belirlenmesinde ise eski PMF 1931 tablosu yerine güncel TRH 2010 yaşam tablosu kullanılmaya başlandı.

Geleceğe yönelik dönemde ise progresif rant yöntemi uygulanıyor. Bu yöntemde gelir her yıl %10 artırılır ve aynı oranda iskonto edilir. İki oran birbirini dengelediğinden, hesaba her yıl için bir yıllık gelir kadar zarar girer.

Hesaplamanın temel formülü, aktif ve pasif dönem zararlarının toplanmasıyla kurulur.

• Aktif dönem zararı, yıllık net gelirin 60 yaşına kadar kalan yıl sayısıyla çarpılmasıyla bulunur.
• Pasif dönem zararı ise yıllık net asgari ücretin, bakiye ömürden aktif dönem düşüldükten sonra kalan süreyle çarpılmasıyla hesaplanır.

İki tutarın toplamı maluliyet oranıyla çarpılır ve zarar görenin kusuru oranında indirilir. SGK tarafından bağlanmış bir gelir varsa, bu gelirin peşin sermaye değeri son aşamada tazminattan düşülür.

Formülün uygulamada nasıl işlediğini 35 yaşında, aylık net geliri 45.000 TL olan, maluliyet oranı %20 ve kazadaki kusuru %25 olarak belirlenen erkek bir kazazede üzerinden gösterebiliriz:

• TRH 2010 tablosuna göre 35 yaşındaki erkeğin bakiye ömrü 39,67 yıldır. Bu sürenin 25 yılı 60 yaşına kadar olan aktif döneme, kalan 14,67 yılı pasif döneme düşer.
• Yıllık net gelir 540.000 TL olduğundan aktif dönem zararı 540.000 × 25 = 13.500.000 TL olarak hesaplanır.

2026 yılında aylık net asgari ücret 28.075,50 TL, yıllık tutarı 336.906 TL olduğundan pasif dönem zararı 336.906 × 14,67 = 4.942.411 TL olur.

İki dönemin toplamı 18.442.411 TL’dir.

Bu tutar %20 maluliyet oranıyla çarpıldığında 3.688.482 TL’ye ulaşılır.

Vatandaşın %25 kusuru nedeniyle yapılan indirimle birlikte talep edilebilecek tazminat 2.766.362 TL olarak bulunur.

Burada önemli bir nokta olarak, 31 Temmuz 2026’dan itibaren meydana gelen kazalarda faiz başlangıç tarihinin değiştiğini de ifade etmek gerekir. Türk Borçlar Kanunu’nun 55. maddesine göre tazminatın kazancın bilindiği döneme ait kısmına olay tarihinden, geleceğe yönelik hesaplanan kısmına ise karar tarihinden itibaren kanuni faiz işler. Daha önceki kazalarda faiz eski düzene göre işlemeye devam eder.

Örnekteki tutarlar temsilidir ve kesin tazminat, maluliyet raporu ile kusur dağılımı kesinleştikten sonra aktüer bilirkişi raporuyla belirlenir. Büromuz avukatları bu raporlardaki hesaplama hatalarına itiraz ederek tazminatınızın eksiksiz belirlenmesini sağlar.

Maluliyet Oranına Göre Bedeni Hasar Tazminatı Hesaplama

Maluliyet oranı, bedeni hasar tazminatında gelir kaybının ne kadarının tazmin edileceğini belirleyen çarpandır ve çalışma gücünüzde kalıcı olarak meydana gelen kaybı yüzde olarak gösterir.

%20 maluliyet, toplam gelir kaybının beşte birinin tazmin edileceği anlamına geldiğinden oranın tek puan değişmesi dahi tazminat tutarını doğrudan etkiler.

Yukarıdaki örnekte 18.442.411 TL’lik gelir kaybı tabanı ve %25 kusur indirimi sabit tutulduğunda, %10 maluliyet oranında tazminat 1.383.181 TL, %30 maluliyet oranında ise 4.149.542 TL olarak hesaplanır.

Kritik bir nokta olarak, birden fazla yaralanmanın bulunduğu dosyalarda ise oranlar doğrudan toplanmaz, Balthazard formülüyle birleştirilir. Bu formülde en yüksek oran olduğu gibi alınır ve sıradaki oran geriye kalan sağlam çalışma gücüne uygulanır.

Örneğin; %30 ve %20 oranında iki yaralanması bulunan kazazedenin toplam maluliyeti %50 değil, %30’a kalan %70’in %20’si olan 14 puanın eklenmesiyle %44 olarak belirlenir. Oranların doğrudan toplandığı ya da yanlış birleştirildiği raporlar itiraz konusu yapılarak düzeltilir.

Kemik Kırığı Nedeniyle Bedeni Hasar Tazminatı

Kemik kırığı nedeniyle ödenecek tazminat, kırığın kendisine göre değil, kırık iyileştikten sonra kalıcı bir maluliyet kalıp kalmadığına göre belirlenir. Kaynama tamamlandıktan sonra eklem hareketinde kısıtlılık, kısalık, şekil bozukluğu ya da süreğen ağrı kalmışsa sağlık kurulu raporunda kalıcı maluliyet oranı belirlenir ve tazminat bu oran üzerinden hesaplanır.

Kırık sorunsuz kaynamış ve geride herhangi bir kısıtlılık kalmamışsa maluliyet oranı sıfır çıkar ve çalışma gücü kaybı kalemi doğmaz. Bu durumda dahi tedavi giderleriniz ile iyileşme sürecinde çalışamadığınız döneme ait geçici iş göremezlik kaybınızı talep edebilirsiniz.

Platin ve vida gibi implantların çıkarılması için ikinci bir ameliyat gerekiyorsa, bu ameliyata bağlı giderler ve ameliyat sonrası iyileşme süresi de tazminat hesabına dahil edilir. Kırık türlerine göre ayrıntılı değerlendirmeyi Trafik Kazası Tazminat Hesaplama sayfamızda bulabilirsiniz.

Bedeni Hasar Tazminatında Heyet Raporu ve Maluliyet Tespiti

Bedeni hasar tazminatına esas maluliyet oranı, yetkili hastanelerin sağlık kurullarından ya da dava sürecinde Adli Tıp Kurumu veya üniversitelerin adli tıp anabilim dallarından alınan heyet raporuyla belirlenir. Rapor tek hekim imzasıyla değil, yaralanmanın bulunduğu branşın uzmanını da içeren sağlık kurulu tarafından düzenlenir ve kaybettiğiniz çalışma gücünü yüzde olarak göstererek tazminat hesabına doğrudan yansır.

Maluliyet değerlendirmesi için iyileşme sürecinin tamamlanması beklenir. Tedavisi devam ederken alınan erken tarihli rapor gerçek oranı yansıtmaz ve Yargıtay, omurga kırığı gibi yaralanmalarda kaza tarihinden itibaren on iki ay geçmeden düzenlenen raporu hükme esas almamaktadır (Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2024/5157, K. 2025/14411).

Raporda hangi yönetmeliğin uygulanacağı ise rapor tarihine göre değil, kaza tarihine göre belirlenir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu da maluliyet oranının kaza tarihinde yürürlükte bulunan yönetmeliğe göre tespit edilmesi gerektiğini açıkça vurgulamıştır (E. 2024/423, K. 2025/169, T. 26.03.2025).

Buna göre 20 Şubat 2019 ve sonrasında meydana gelen kazalarda Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik, 1 Haziran 2015 ile 20 Şubat 2019 arasındaki kazalarda Özürlülük Ölçütü, Sınıflandırması ve Özürlülere Verilecek Sağlık Kurulu Raporları Hakkında Yönetmelik, 1 Eylül 2013 ile 1 Haziran 2015 arasındaki kazalarda ise Maluliyet Tespiti İşlemleri Yönetmeliği uygulanır.

On sekiz yaşından küçükler için düzenlenen raporlarda ise Çocuklar İçin Özel Gereksinim Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik esas alınır. Yönetmelik seçimi uygulamada en sık yapılan hatalardan biridir.

Büromuzun trafik kazası alanında uzmanlaşan avukatları raporda esas alınan yönetmeliği kaza tarihiyle karşılaştırarak inceler ve yanlış yönetmeliğe göre düzenlenen raporlara itiraz ederek mahkemeden yeni rapor alınmasını sağlar.

Bedeni Hasar Tazminatı Nasıl Alınır?

Bedeni hasar tazminatı dört aşamada alınır ve sigorta şirketine başvuru aşaması kanunla zorunlu tutulmuştur:

• İlk aşamada deliller toplanır. Kaza tespit tutanağı, ceza soruşturması dosyası, hastane kayıtları ve maluliyet raporu dosyanın temelini oluşturur.
• İkinci aşamada sigorta şirketine yazılı başvuru yapılır. Karayolları Trafik Kanunu’nun 97. maddesi uyarınca dava açmadan ya da tahkime gitmeden önce sigorta şirketine yazılı başvuru yapılması zorunludur ve bu başvuru dava şartıdır.
• Üçüncü aşamada sigorta şirketinin yanıtı beklenir. Sigorta şirketi başvuruyu en geç 15 gün içinde yazılı olarak yanıtlar. Süre dolduğunda ya da gelen yanıt talebinizi karşılamadığında uyuşmazlık doğmuş sayılır.
• Son aşamada uyuşmazlık Sigorta Tahkim Komisyonu’na taşınır ya da dava açılır.

Sigorta Tahkim Komisyonu’na başvuru zorunlu bir aşama değildir ve tahkime hiç gitmeden doğrudan dava açabilirsiniz. Tahkim, yargılamaya göre daha kısa sürede sonuçlandığı için sıklıkla tercih edilir ve zorunlu trafik sigortasından doğan uyuşmazlıklarda sigorta şirketinin Komisyon’a üye olması aranmaz fakat buradaki seçimin geri alınamayacağını unutmamak gerekir.

Aynı uyuşmazlık için dava açılmışsa ya da tüketici hakem heyetine başvurulmuşsa tahkim yolu kapanır. Bu nedenle tahkim ile dava arasındaki tercih, dosyadaki maluliyet raporunun güçlü olup olmadığına, sigorta şirketinin itiraz noktalarına ve talep edilen tutara göre baştan doğru yapılmalıdır.

Büromuz avukatları, sigorta şirketine yapılacak ilk başvurudan itibaren dosyanızdaki maluliyet raporunu, kusur dağılımını ve sigorta şirketinin hesaplamasını birlikte inceler. Tahkim ile dava yolu arasındaki tercihi bu inceleme sonucunda dosyanızın koşullarına göre sizinle birlikte belirler ve seçilen yolda süreci tahsilat aşamasına kadar sizin adınıza yürütür.

Karşı aracın zorunlu trafik sigortası bulunmuyorsa başvuru Güvence Hesabı’na yapılır. Güvence Hesabı, aracın sigortasız olduğu, kaza yapan aracın tespit edilemediği ve aracın çalınmış ya da gasbedilmiş olduğu durumlarda bedensel zararları karşılar.

Sigorta şirketinin iflas ettiği ya da ruhsatının iptal edildiği durumlarda ise bedensel zararlarla birlikte maddi zararları da öder (5684 sayılı Sigortacılık Kanunu 14. madde). Ödeme, kaza tarihinde geçerli olan zorunlu trafik sigortası teminat limitleriyle sınırlıdır ve manevi tazminat Hesabın kapsamı dışında kalır. Güvence Hesabı’na başvuru da zorunlu trafik sigortası için öngörülen zamanaşımı süreleri içinde yapılır.

Bedeni Hasar Tazminatı İçin Gerekli Belgeler

Bedeni hasar tazminatı için zararın varlığını ve tutarını ispatlayan belgelere ihtiyaç vardır. Sigorta başvurusu ve dava aşamasında talep edilen belgeler şöyledir:

• Kazanın nasıl meydana geldiğini gösteren kaza tespit tutanağı ya da kolluk tutanağı.
• Kusur dağılımının belirlenmesinde kullanılan ifade tutanakları ve soruşturma evrakı.
• Yaralanmanın niteliğini ve tedavi sürecini ortaya koyan epikriz ve tedavi evrakı.
• Sürekli maluliyet oranını belirleyen sağlık kurulu raporu.
• Tazminat hesabının hangi gelir üzerinden yapılacağını gösteren gelir belgesi ve SGK hizmet dökümü.
• Ödemenin hak sahibine yapılması için kimlik fotokopisi ve banka hesap bilgisi.

Kazanın ölümle sonuçlanması durumunda dosyaya ayrıca veraset ilamı ve nüfus kayıt örneği eklenir. Bu belgeler, destekten yoksun kalan yakınların kimler olduğunu ortaya koyar. Eksik belgeyle yapılan başvuru, sigorta şirketinin ek belge istemesine ve sürecin uzamasına yol açtığından dolayı dosyanın ilk andan eksiksiz hazırlanması tazminatın gecikmeden alınmasını sağlar.

Sigorta Şirketinin Bedeni Hasar Tazminatını Eksik Ödemesi veya Reddetmesi

Sigorta şirketinin başvurunuzu reddetmesi ya da gerçek zararınızın altında ödeme yapması süreci sona erdirmez ve aradaki farkı Sigorta Tahkim Komisyonu’na başvurarak ya da dava açarak talep edebilirsiniz. Bu aşamada şirketin hesabı aktüer bilirkişi tarafından esas alınan gelir, yaşam tablosu, dönem ayrımı ve maluliyet oranı yönünden yeniden denetlenir ve daha önce yapılan ödeme belirlenen tazminattan mahsup edilir.

Ödeme sırasında ibraname imzalamış olmanız da talep hakkınızı tek başına ortadan kaldırmaz. Karayolları Trafik Kanunu’nun 111. maddesi kapsamında yetersiz olduğu açıkça belli olan tazminat anlaşmaları, yapıldıkları tarihten itibaren iki yıl içinde iptal edilebilir ve bu süre içinde açılan tazminat davası, ibranameyle bağlı kalınmak istenmediğinin açıklanması için yeterli sayılır.

İki yıllık süre hak düşürücü nitelikte olduğundan ibraname imzaladıysanız sürenin dolmadan değerlendirilmesi gerekir. Eksik ödemeye karşı izlenecek yolu Sigorta Şirketinin Eksik Ödeme Yapması sayfamızda ayrıntılı olarak bulabilirsiniz.

İş Kazalarında Bedeni Hasar Tazminatı

İş kazasından doğan bedeni hasar tazminatı, trafik kazasından üç temel noktada ayrılır.

• Talep sigorta şirketine değil, iş sağlığı ve güvenliği yükümlülüklerini yerine getirmeyen işverene yöneltilir.
• Maluliyet oranı, genel çalışma gücü kaybını değil, kazazedenin yaptığı meslekteki kazanma gücü kaybını ölçen Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliği’ne göre belirlenir. Bu nedenle aynı yaralanma, farklı mesleklerde farklı oran doğurur.
• Sosyal Güvenlik Kurumu da sürece dahil olur ve koşulları varsa kazazedeye sürekli iş göremezlik geliri bağlar. Bağlanan bu gelirin peşin sermaye değerinin rücuya tabi kısmı, işverenden istenecek tazminattan düşülür (5510 sayılı Kanun 21. madde).

İş kazası tazminatının nasıl hesaplandığını, dosyanın nasıl yürütüldüğünü ve büromuzun size hangi noktalarda destek sağlayabileceğini İş Kazası Avukatı sayfamızda ayrıntılı olarak bulabilirsiniz.

Bedeni Hasar Tazminatında Zamanaşımı Süresi

Trafik kazasından doğan bedeni hasar talepleri, zararın ve sorumlunun öğrenildiği tarihten itibaren iki yıl içinde zamanaşımına uğrar. Zararın ne zaman öğrenildiğinden bağımsız olarak kaza tarihinden itibaren on yıl geçtikten sonra ise talepte bulunulamaz (Karayolları Trafik Kanunu 109. madde).

Kaza aynı zamanda suç oluşturuyorsa daha uzun olan ceza zamanaşımı uygulanır ve süre yaralanmalı kazalarda sekiz, ölümlü kazalarda on beş yıla çıkar. İş kazasında işverene karşı açılacak tazminat davalarında ise zamanaşımı süresi on yıldır.

Sürelerin işleyişini ve kesilme hallerini Trafik Kazası Tazminat Hesaplama sayfamızda ayrıntılı olarak bulabilirsiniz.

Bedeni Hasar Tazminatına İlişkin Yargıtay Kararları

Bedeni hasar tazminatı hesabındaki güncel uygulamayı aşağıdaki iki karar özetler niteliktedir:

Birinci karar, poliçe genel şartlarındaki cetvellerin ve teknik faizin kullanılamayacağını ortaya koyar. Yargıtay, Anayasa Mahkemesi’nin iptal kararının ardından Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları ekindeki cetvellerin iş gücü kaybı hesabında kullanılamayacağına, cetvellerle birlikte getirilen yüzde 1,8 teknik faizin de uygulanamayacağına karar verdi ve teknik faize dayanan bilirkişi raporunu yetersiz bularak hükmü bozdu (Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2021/4443, K. 2021/6445, T. 07.10.2021). Aynı kararda bakiye ömrün kaza tarihi itibarıyla belirlenmesi gerektiği de vurgulandı; yaşam tablosu rapor tarihine göre değil, olayın gerçekleştiği tarihe göre seçilir.

İkinci karar, bakiye ömrün hangi tabloyla bulunacağını belirler. Yargıtay, 1931 tarihli PMF cetvelleri yerine Türkiye’ye özgü ve güncel verileri içeren TRH 2010 yaşam tablosunun esas alınması gerektiğine hükmederek, PMF tablosuna dayanan hesabı bozdu ve dosyaya ek rapor alınmasını istedi (Yargıtay 17. Hukuk Dairesi, E. 2020/2598, K. 2021/34, T. 14.01.2021). TRH 2010 kadın ve erkek için ayrı bakiye ömür verdiğinden, aynı yaştaki iki kazazedede hesap cinsiyete göre farklılaşır.

Bedeni hasar tazminatı ne kadar sürede ödenir?

Sigorta şirketi, başvuru belgelerinin eksiksiz teslim edilmesinden itibaren sekiz iş günü içinde poliçe teminatı kapsamındaki tazminatı ödemekle yükümlüdür (KTK 99. madde). Uygulamada süreyi asıl uzatan unsur, kalıcı maluliyetin belirlenmesi için iyileşme sürecinin tamamlanmasının beklenmesidir.

Ödeme yapılmaz ya da eksik yapılırsa başvurulabilecek Sigorta Tahkim Komisyonu’nda hakem, dosya kendisine teslim edildikten sonra dört ay içinde karar verir. Dava yolunda ise yargılama süresi, istinaf aşamasıyla birlikte genellikle bir buçuk ile iki yıl arasında tamamlanır.

3. derece kemik kırığı için ne kadar tazminat ödenir?

Kırığın derecesi tek başına tazminat tutarını belirlemez. Birinciden altıncıya kadar uzanan kırık derecelendirmesi, ceza hukukunda kemik kırığının hayat fonksiyonlarına etkisine göre cezanın artırılmasında kullanılan bir ölçüttür (Türk Ceza Kanunu 87. madde) ve tazminat hesabında karşılığı yoktur. Tazminat, kırık kaynadıktan sonra geride kalan kalıcı maluliyet oranı üzerinden hesaplanır. Bu nedenle aynı derecedeki kırık, yaşı, geliri, kusur oranı ve iyileşme süreci farklı iki kazazedede farklı tutarlar doğurur. Ağır dereceli kırıklarda kalıcı maluliyet olasılığı yükselse de oran sağlık kurulu raporuyla belirlenmeden tutar hesaplanamaz ve rapor, iyileşme süreci tamamlandıktan sonra alındığında gerçek zararı yansıtır.

Bedeni hasar tazminatı hesaplamasında aktüerya hesabı nedir?

Aktüerya hesabı, kazazedenin gelecekte yaşayacağı gelir kayıplarının bugünkü değerinin bulunmasıdır. Kazazedenin kaybı tek seferde değil, bakiye ömrü boyunca her yıl yeniden doğduğundan peşin ödenecek tazminatın bu kaybın tamamını karşılaması gerekir.

Hesapta bakiye ömür TRH 2010 tablosundan belirlenir, süre aktif ve pasif dönem olarak ikiye ayrılır ve geleceğe yönelik dönemde progresif rant yöntemi uygulanır. Hesabı mahkemece görevlendirilen aktüer bilirkişi yapar ve raporunda kullandığı tabloyu, oranları ve dönem ayrımını gerekçelendirir. Sigorta şirketinin yaptığı ödeme de aynı yöntemle denetlenir ve hatalı tablo ya da dönem ayrımı kullanıldığı tespit edilirse aradaki fark talep edilir.

Kalıcı sakatlık olmadan bedeni hasar tazminatı alınır mı?

Evet, kalıcı sakatlık bulunmasa dahi bedeni hasar tazminatı alınır. Maluliyet oranının sıfır çıkması yalnızca çalışma gücü kaybı kalemini ortadan kaldırır. Kırığı kaynayan, ameliyat olup işine dönen ve geride iz kalmayan bir kazazede de tedavi giderlerini, çalışamadığı döneme ait gelir kaybını ve varsa bakıcı giderini talep edebilir. Geçici iş göremezlik süresi hekim raporuyla belirlenir ve kayıp, günlük kazancın rapor süresiyle çarpılmasıyla hesaplanır. Yaralanmanın tamamen iyileşmesi manevi tazminat hakkını da ortadan kaldırmaz.

Organ kaybı nedeniyle tazminat nasıl hesaplanır?

Organ kaybında hesaplama yöntemi değişmez, değişen maluliyet oranıdır. Oran, kaza tarihinde yürürlükte olan yönetmeliğin ekindeki kılavuza göre kaybedilen organın işlevi esas alınarak belirlenir ve organ kayıplarında genellikle yüksek çıkar. Bulunan oran, yıllık gelir ile aktif ve pasif dönem süreleri üzerinden hesaplanan gelir kaybıyla çarpılır ve ardından kusur indirimi uygulanır.

Birden fazla organ ya da uzuv kaybında oranlar doğrudan toplanmaz, Balthazard formülüyle birleştirilir. Organ kaybı dosyalarında protez ve tıbbi cihaz bedelleri, sürekli yardıma ihtiyaç doğmuşsa bakıcı gideri ve mesleğini sürdüremeyen kazazede için ekonomik geleceğin sarsılmasından doğan kayıp ayrıca talep edilir.

Bedeni hasar tazminatında sigorta şirketinin ödeme limiti nedir?

2026 yılında zorunlu trafik sigortasının bedensel zararlar için kişi başı teminatı 3.600.000 TL’dir ve bu tutar sağlık giderleri ile sakatlanma ve ölüm teminatları için ayrı ayrı uygulanır.

Kaza başı teminat ise araç türüne göre değişir ve otomobil ile taksilerde 18.000.000 TL, kamyonet, kamyon ve çekicilerde 36.000.000 TL, motosikletlerde 10.800.000 TL’dir. Limiti aşan zarar araç işleteninden ve kusurlu sürücüden talep edilir. Kusurlu tarafın ihtiyari mali mesuliyet sigortası varsa aradaki fark bu poliçenin limiti kadar karşılanır.

Kusurlu olan kişi bedeni hasar tazminatı alabilir mi?

Kazada kusurlu olmak tazminat hakkını ortadan kaldırmaz, yalnızca tutarı kusur oranında azaltır.

Örneğin; kavşakta hız sınırını aşarak seyreden bir sürücüye, kırmızı ışıkta geçen bir aracın çarptığını düşünelim. Bilirkişi incelemesinde kırmızı ışıkta geçen sürücü asli kusurlu olarak %75, hız sınırını aşan sürücü tali kusurlu olarak %25 kusurlu bulunur.

Hız sınırını aşan sürücünün yaralanması nedeniyle hesaplanan bedeni hasar zararı 1.000.000 TL ise, kendi kusuruna düşen 250.000 TL tazminattan indirilir ve karşı aracın sigortasından 750.000 TL talep edebilir. Sınır tam kusurda ortaya çıkar.

Tek taraflı kazada tam kusurlu sürücü üçüncü kişi sayılmadığından kendi aracının zorunlu trafik sigortasından bedeni hasar tazminatı alamaz. Araçtaki yolcu ise sürücünün kusurundan etkilenmez ve talebini tam olarak ileri sürer. Kusur oranı kaza tespit tutanağıyla değil, yargılamada bilirkişi incelemesiyle kesinleşir.

Bedeni hasar tazminatı manevi tazminatı da kapsar mı?

Bedeni hasar tazminatı manevi tazminatı kapsamaz ve iki talep ayrı ayrı ileri sürülür. Bedeni hasar tazminatı ölçülebilir maddi kayıpları karşılar ve maluliyet oranı ile gelir üzerinden hesaplanır. Manevi tazminat ise çekilen acı ve elemin karşılığıdır ve formülle değil, hakim tarafından olayın ağırlığı, tarafların kusuru ve ekonomik durumları gözetilerek takdir edilir.

Manevi tazminat zorunlu trafik sigortasının kapsamı dışında kaldığından talep araç işletenine ve kusurlu sürücüye yöneltilir. Sigorta şirketinden manevi tazminat alınabilmesi için ihtiyari mali mesuliyet poliçesine manevi tazminat klozu eklenmiş olması gerekir.

Çalışmayan, öğrenci veya emekli kişilerin bedeni hasar tazminatı nasıl hesaplanır?

Geliri bulunmayan kazazedenin tazminatı net asgari ücret üzerinden hesaplanır ve 2026 yılında aylık net asgari ücret 28.075,50 TL’dir. Çalışma gücü kaybı her kazazede için doğduğundan ev hanımı, öğrenci ve işsiz kişilerde gelir belgesinin bulunmaması tazminat hakkını ortadan kaldırmaz.

Ev hanımında hesap, ev işlerini yapamamaktan doğan kaybın karşılığı olarak asgari ücret üzerinden yapılır. Emekli kazazedede emekli aylığı kaza nedeniyle kesilmediğinden kayıp aylık üzerinden değil, çalışma gücündeki kayıp üzerinden ve asgari ücret esas alınarak hesaplanır.

Çocuklarda ise hesaplama, çalışma çağının başlayacağı yaş esas alınarak kurulur. Belgelenmiş geliri asgari ücretin üzerinde olan kazazedede ise bordro, vergi kaydı ya da meslek odası kaydıyla ispatlanan gerçek gelir esas alınır.

SGK’dan bağlanan gelir bedeni hasar tazminatından düşülür mü?

Evet, ancak gelirin tamamı değil, yalnızca rücuya tabi kısmı tazminattan düşülür. Bu kuralın amacı, aynı zararın iki kez tahsil edilmesini önlemektir. Mahsup, sürekli iş göremezlik gelirinin ilk peşin sermaye değeri üzerinden yapılır ve tutar kusur dağılımına göre belirlenir.

Zarara üçüncü bir kişi sebep olmuşsa SGK ilk peşin sermaye değerinin yarısını rücu edebildiğinden mahsup da bu tutarla sınırlı kalır (5510 sayılı Kanun 21. madde). Hesaplamada önce kusur oranına göre tazminat bulunur, ardından rücuya tabi tutar düşülür ve varsa hakkaniyet indirimi en son uygulanır. Kurumun rücu hakkının bulunmadığı ödemeler ise tazminattan düşülmez (Türk Borçlar Kanunu 55. madde).

Kasko poliçesi bedeni hasarı karşılar mı?

Standart bir kasko poliçesi bedeni hasarı karşılamaz. Kasko, sigortalı aracın kendisinde oluşan maddi zararı güvence altına alır ve sürücü ile yolcuların yaralanması ya da ölümü teminat dışında kalır.

Poliçeye ferdi kaza ek teminatı eklenmişse sürücü ve yolcular için ölüm, sürekli sakatlık ve tedavi gideri teminatı doğar ve ödeme poliçede yazılı tutar üzerinden, kusur aranmaksızın yapılır. Ferdi kaza teminatından yapılan ödeme, zorunlu trafik sigortasından alınacak tazminattan da düşülmez.

Büromuz avukatlarının hazırladığı bu yazıda destekten yoksun kalma tazminatına ilişkin genel bilgiler paylaşılmıştır. Hukuki uyuşmazlığa ve sürece dair detaylı bilgi ve yönlendirme için info@cozumavukatlik.com.tr mail adresi ya da 0 (541) 371 06 09 numaralı telefon ile iletişime geçebilirsiniz.

Destekten Yoksun Kalma Tazminatı Nedir?

Destekten yoksun kalma tazminatı, haksız fiil neticesinde hayatını kaybeden şahsın sağlığında maddi yardım sağladığı yakınlarının, mahrum kaldıkları ekonomik desteğin telafi edilmesi amacıyla düzenlenen bir maddi tazminattır.

Vefat edenin desteğinden faydalanan bireylerin yaşam düzeylerinin ölüm sebebiyle kötüleşmesini engellemek amacıyla düzenlenen destekten yoksun kalma tazminatı, Türk Borçlar Kanunu madde 53’te ”Haksız Fiil” bölümü “Ölüm ve Bedensel Zarar” başlığı altında yer almaktadır.

Türk Borçlar Kanunu madde 53/3 uyarınca tazminat; “Ölenin desteğinden yoksun kalan kişilerin bu sebeple uğradıkları kayıplar” olarak tanımlanır. Tazminat talebi, vefat eden şahıs ile hak sahipleri arasında ölüm anında fiilen mevcut bulunan veya gelecekte kurulması kuvvetle muhtemel destek ilişkisine dayanır.

Destekten Yoksun Kalma Tazminatının Şartları Nelerdir?

Tazminat talebinin hukuki geçerlilik kazanması, tıbbi uygulama hatası, trafik kazası ya da iş kazası benzeri haksız fiiller neticesinde gerçekleşen ölüm vakalarında belirli kriterlerin varlığına bağlıdır. Yargılama makamları, tazminat yükümlülüğünün doğması için somut olayda yasal şartların birlikte gerçekleşip gerçekleşmediğini teknik yöntemlerle denetler.

Destekten yoksun kalma tazminatı davası açılabilmesi için gereken temel şartlar şunlardır:

• Şahsın, başka şahısların kusurlu veya hukuka aykırı eylemi neticesinde hayatını kaybetmesi gerekir.
• Hukuka aykırı fiil ile ölüm hadisesi ve oluşan zararlar arasında doğrudan illiyet (nedensellik) bağı bulunması esastır.
• Vefat eden şahıs ile tazminat isteyenler arasında ölüm anında fiili veya gelecekte kurulacak farazi destek ilişkisi mevcut olmalıdır.
• Hayatını kaybeden şahsın yaşarken destek sağlama gücüne ve maddi/manevi bakım imkanına sahip olması şarttır, bakıma muhtaç olmaması gerekmektedir.
• Tazminat talep eden şahısların, vefat sebebiyle ekonomik desteğe ihtiyaç duyması ve sosyal seviyesinin korunması gerekliliği bulunmalıdır. Yargıtay içtihatlarına göre ölen kişi eşi, çocukları ve anne babası desteği konumundadır.

Belirlenen şartların ispat edilmesi, tazminat miktarının tayin edilmesi ve hak kayıplarının önlenmesi açısından hayati nitelik taşır. Burada belirtilen koşulların sağlanamadığı hallerde tazminat talepleri reddedilecektir.

Kimler Destekten Yoksun Kalma Tazminatı Talep Edebilir?

Vefat eden şahsın sağlığında ekonomik yardımda bulunduğu veya gelecekte yardım alması kuvvetle muhtemel bireyler, destek yoksun kalma tazminatı talep etme hakkına sahiptir. Burada mirasçılık kavramına bir parantez açmak gerekir. Tazminat talebi, şahsa bağlı bağımsız hak niteliği taşıması nedeniyle mirasçılık sıfatı ya da miras payı ile doğrudan bağlantılı değildir. Mirasçılar, mirası reddetmiş olsalar dahi vefat sebebiyle mahrum kaldıkları desteğin tazmin edilmesini isteyebilir.

Yargıtay içtihatları uyarınca, vefat eden şahıs ile hak sahipleri arasındaki destek ilişkisi fiili veya farazi nitelik taşıyabilmektedir. Eş, çocuk, anne ve baba arasında destek ilişkisinin varlığı hukuki karine kabul edilmektedir. Karine kapsamı dışındaki şahıslar, nişanlı, burs alan öğrenci, kardeş veya arkadaşların tazminat alabilmesi adına vefat edenden düzenli ve sürekli yardım aldıklarını somut verilerle ispatlaması gerekir

Eşin Eşe Destekliği

Eşler arasındaki destek ilişkisi, hukuki karine olarak kabul edilmektedir ve ispat yükümlülüğü yoktur. Sağ kalan eş, vefat eden eşin gelirinden ya da ev içi hizmetlerinden mahrum kaldığı gerekçesiyle tazminat davası açma hakkına sahiptir. Resmi nikah bulunmayan ancak aile birliği bilinciyle sürekli birliktelik yaşayan bireyler, destek ilişkisinin varlığını ispatladıkları takdirde tazminat hakkından faydalanmaktadır.

Boşanmış eşler, vefat edenden nafaka alıyorlarsa veya boşanmaya rağmen fiilen birlikte yaşıyorlarsa mahrum kaldıkları ekonomik kayıpların karşılanmasını talep edebilmektedir. Tazminat hesaplamaları yapılırken, sağ kalan eşin ilerleyen süreçte yeniden evlenme ihtimali teknik tablolar üzerinden analiz edilmekte ve tazminat tutarından belirli oranda indirim yapılmaktadır.

Anne ve Babanın Çocuğa Destekliği

Anne ve babanın çocuklarına sağladığı destek, Türk Medeni Kanunu uyarınca yasal bakım ve eğitim borcu temeline dayanmaktadır ve ebeveynlerin destek yükümlülüğü, çocukların ergin olmasına, eğitim hayatının tamamlanmasına veya çalışmaya başlamasına kadar devam etmektedir. Tazminat hesaplamalarında çocukların cinsiyeti ve öğrenim durumu destek süresini doğrudan etkilemektedir.

Yerleşik yargı pratiklerine göre anne ve babanın destek süreleri şu kriterlerle belirlenmektedir:

• Erkek çocukları için kural olarak 18 yaşın sonuna kadar destek sağlanacağı kabul edilmektedir.
• Kız çocukları için kentlerde 22 yaşına kadar destek ihtiyacının devam edeceği varsayılmaktadır.
• Yükseköğrenim gören veya görme ihtimali bulunan çocuklar adına destek süresi 25 yaşına kadar uzatılmaktadır.
• Ağır engelli veya sürekli bakıma muhtaç çocuklar için ebeveyn desteğinin ömür boyu süreceği esas alınmaktadır.

Çocuğun Anne ve Babaya Destekliği

Çocukların anne ve babalarına gelecekte destek olacağı hususu, hukuken hayatın olağan akışına uygun bir durum olarak kabul edilmektedir. Yetişkin çocukların vefatı halinde anne ve babanın varlıklı olması veya vefat edenden fiilen para almıyor olması tazminat hakkına engel teşkil etmez. Hizmet yardımları, hastalık anındaki bakım ve aile bütçesine sunulan her türlü katkı maddi destek kapsamında değerlendirilmektedir.

Henüz gelir elde etmeyen küçük yaştaki çocukların ölümü durumunda ise ebeveynlerin ileride mahrum kalacağı farazi destek üzerinden tazminat hesabı yürütülmektedir. Hesaplama aşamasında çocuğun 18 yaşına gelerek çalışmaya başlayacağı varsayılmakta, yetiştirme giderleri düşüldükten sonra net tazminat miktarı belirlenmektedir.

Kardeşin Kardeşe Destekliği

Kardeşler arasında destek ilişkisinin varlığı, eş ve çocukların aksine hukuki karine olarak kabul edilmez ve tazminat talebinin kabul görmesi adına, vefat eden kardeşin sağlığında diğer kardeşe düzenli ve sürekli yardım sağladığının kanıtlanması şarttır.

Kardeşin kardeşe destek sayılabilmesi için aranan özel koşullar şöyledir:

• Vefat eden kardeşin, ekonomik refah içinde bulunması ve yardım etme kapasitesine sahip olması gerekir.
• Tazminat isteyen kardeşin, vefat edenin desteği olmaksızın yoksulluğa düşecek durumda olduğunun ispatı esastır.
• Hak sahibinin, özel bakımı gerektiren ağır hastalığının bulunması veya anne/babanın vefat etmiş olması gibi istisnai haller destek ilişkisini güçlendirmektedir.

Destekten Yoksun Kalma Tazminatı Nasıl Hesaplanır?

Vefat eden şahsın sağlığında elde ettiği gelirler, yardım sağladığı kişilerin sayısı ve yaşam tabloları, destekten yoksun kalma tazminatının hesaplanmasında kullanılan metriklerdir. Tazminat hesaplamasında birkaç kritik nokta vardır:

• Gelir durumunun somut verilerle ispatlanamadığı durumlarda hesaplamalar güncel asgari ücret üzerinden ilerler.
• Vefat edenin çalışabileceği aktif dönem (kural olarak 60 yaş) ve emeklilik sonrası pasif dönem kazançları ayrı başlıklar altında değerlendirilir.
• Progresif rant yöntemi uyarınca, belirlenen her yıl için gelir tutarında %10 artırım ve %10 iskontolama işlemi uygulanmaktadır.

Formül: Tazminat = (Ölenin Net Geliri x Destek Payı) x (Bakiye Ömür) x (Kusur Oranı)

Tazminat hesaplamasına bir örnekle bakalım:

• 2026 net asgari ücret: 28.075,50 TL
• Aylık geliri = 28.075,50 TL
• Eşi ile 2 çocuk destek görüyorsa pay = 1/3
• Destek payı: 28.075,50 ÷ 3 = 9.358,50 TL
• Bakiye ömür = 20 yıl = 240 ay
• Kusur oranı %100
• Tazminat: 9.358,50 x 240 = 2.246.040 TL

Bu rakam, TRH 2010 tablosu ve progresif rant esas alınarak mahkemelerce aktüeryal bilirkişi tarafından ayrıntılı hesaplanır. Toplam tazminat tutarı, vefat edenin kusur oranı, varsa zarar görenin müterafik kusuru ve sigorta şirketinden alınan kısmi ödemeler mahsup edildikten sonra kesinleşir.

Destekten Yoksun Kalma Tazminatı Pay Oranları

Yargıtay, 5510 Sayılı Kanun madde 19 ile 34’e göre destekten yoksun kalma tazminatı pay oranlarını belirlemektedir. Destek payları belirlenirken; miras payları veya Sosyal Güvenlik Kurumu’nun gelir bağlama oranları dikkate alınmamaktadır. Bu duruma göre aşağıdaki örneklere pay oranları şu şekildedir;

Muhtemel Bakiye Ömrün Tespiti

Tazminat hesaplamalarının zaman sınırını belirleyen muhtemel bakiye ömür, vefat edenin ve hak sahiplerinin nüfus kayıtları üzerinden varsayımsal olarak saptanmaktadır. Hak sahiplerinin yaşama ihtimali bulunan sürelerin belirlenmesinde Türkiye verilerine uygun olarak hazırlanan TRH 2010 Ulusal Mortalite Tablosu esas alınmaktadır. Yargıtay’ın bazı özel daireleri PMF 1931 tablosunu kullanmaya devam etse de, güncel yargı eğilimi gerçek verilere en yakın sonuçları veren TRH 2010 tablosu yönündedir.

Destek süresi belirlenirken vefat edenin aktif çalışma hayatını tamamlayacağı yaş sınırı kural olarak 60 kabul edilmekte, mesleki yıpranma payı olan memuriyet veya güvenlik güçleri kadrolarında yasal emeklilik yaşları dikkate alınmaktadır. Çocuklar adına yürütülen hesaplamalarda ise destek süresi erginlik yaşına veya eğitim durumuna göre 18 ile 25 yaş arasında değişmektedir.

Destekten Yoksun Kalma Tazminatı Davası

Destekten yoksun kalma tazminatı davası, haksız fiil neticesinde yaşanan can kaybı dolayısıyla mahrum kalınan ekonomik yardımların, kusurlu taraflardan talep edildiği hukuki yoldur. Söz konusu dava, vefat eden şahsın terekesine dahil olmayan, doğrudan doğruya destek alanların şahsında vücut bulan bağımsız bir alacak hakkıdır. Hak sahipleri, bu dava kapsamında maddi zararlarının yanı sıra, yaşanan elem ve kederin telafisi için manevi tazminat isteminde de bulunabilmektedir.

Kusur oranlarının tespiti, aktüeryal hesaplamalar ve delillerin değerlendirilmesi safhalarından oluşan yargılama sürecinde hak kaybına uğramamak ve tüm bu teknik bilgi gerektiren prosedürlere ilişkin doğru yönlendirme alabilmek adına uzman avukatlarımızla iletişime geçebilirsiniz.

Davada Görevli ve Yetkili Mahkeme

Tazminat davasının açılacağı görevli mahkeme; vefatın gerçekleştiği olayın niteliğine ve davalı tarafların statüsüne göre belirlenmektedir. Haksız fiilden kaynaklanan genel tazminat taleplerinde Asliye Hukuk Mahkemeleri görevli kılınmaktadır. Ölüm olayının iş kazası neticesinde meydana gelmesi halinde uyuşmazlıklar İş Mahkemeleri nezdinde çözülmektedir. Davalı taraflar arasında sigorta şirketinin bulunması durumunda ise Asliye Ticaret Mahkemeleri yetki sahibi kabul edilmektedir.

Yetkili mahkeme tayininde; davacı tarafa seçimlik haklar tanınmaktadır:

• Davalı şahısların veya sigorta şirketinin yerleşim yeri mahkemesinde dava açılabilmektedir.
• Haksız fiilin işlendiği veya ölüm hadisesinin meydana geldiği yer mahkemesi yetkilidir.
• Zarar gören hak sahiplerinin ikametgahı mahkemesinde tazminat talepleri ileri sürülebilmektedir.

Dava için Gerekli Evraklar

Yargılama süresinin kısalması ve hak kayıplarının önlenmesi adına eksiksiz hazırlanması gereken dava dosyasında ihtiyaç duyulan temel evraklar şunlardır:

• Olayın oluş şeklini ve kusur durumunu tevsik eden kaza tespit tutanağı veya soruşturma dosyası
• Vefatın nedenini ve tarihini gösteren resmi ölüm raporu
• Aile bağlarını ve hak sahipliğini kanıtlayan vukuatlı nüfus kayıt örneği ile veraset ilamı
• Vefat eden şahsın kaza tarihindeki gerçek gelirini belgeleyen maaş bordroları veya vergi beyannameleri
• Kusurlu kişilere ait sigorta evrakları ve poliçe örnekleri
• Varsa maluliyet derecesini veya tıbbi tedavi süreçlerini içeren Adli Tıp Kurumu raporları

Zamanaşımı Kavramı

Destekten yoksun kalma tazminatı talepleri, kanunda öngörülen yasal süreler içerisinde ileri sürülmediği takdirde zamanaşımına uğramaktadır. Haksız fiillerde genel zamanaşımı süresi, zararın ve tazminat yükümlüsünün öğrenildiği tarihten itibaren 2 yıl, her halükarda fiilin işlendiği tarihten itibaren 10 yıldır. Ölümle sonuçlanan trafik kazalarında, Karayolları Trafik Kanunu uyarınca sigorta şirketine karşı açılacak davalar için 2 yıllık süre uygulanmaktadır.

Şayet ölüm hadisesine sebebiyet veren eylem Türk Ceza Kanunu kapsamında bir suç teşkil ediyorsa, daha uzun olan ceza zamanaşımı süreleri uygulama alanı bulmaktadır. Taksirle ölüme sebebiyet verme vakalarında tazminat davası açma hakkı 15 yıllık ceza zamanaşımı süresine tabidir. Sürelerin takibi, usul hukuku gereği davanın reddedilmemesi adına en kritik noktadır.

Destekten Yoksun Kalma Tazminatı Yargıtay Kararları

Hukuk Genel Kurulu 2007/4-222 Esas, 2007/222 Karar sayılı kararı

“destekten yoksun kalma tazminatı ölüm ile ortaya çıkmasına rağmen, miras bırakanın şahsından doğan ve mirasçılara geçen bir hak değil, doğrudan bu kimselerin kendisinden doğan bağımsız bir haktır.”

Yargıtay’ın görüşüne göre mirası reddeden mirasçıların destekten yoksul kalma tazminat talebinde bulunabileceklerdir. Zira destekten yoksul kalma tazminat talebi miras hukukuna ilişkin bir işlem değildir. Söz konusu tazminat ölen kişinin yakınlarının destekten mahrum kalmaları nedeniyle ödenen bir tazminattır. Dolayısıyla destekten mahrum kalma nedeniyle talep edilen tazminat bağımsız bir hak niteliğindedir[1].

Kararın tümünü okumak için linki kullanabilirsiniz.

Yargıtay 17. Hukuk Dairesi    2018/6431 Esas  ,  2019/323 Karar sayılı kararı

“Bunun yanında amaç zarar görenin malvarlığındaki eksilmeyi giderme olduğuna göre, ölüm nedeniyle desteğini yitirenin elde ettiği çıkarlar varsa, bunların da zarar tutarından indirilmesi gerekir. Aksi halde zarar görenin malvarlığında olaydan önceki duruma göre artış meydana gelmiş olur.”

Ölüm olayı sebebiyle ölen kişinin yakınlarının sigorta şirketinden ödeme alması gibi başka çıkarlar elde etmişse bu tutarların tazminat hesaplanmasında düşürülmesi gerekmektedir. Destekten mahrum kalma nedeniyle hükmedilen tazminat hak sahiplerini zenginleştirmek değildir. Bu tazminattaki amaç yakınını kaybeden kişiye destekten mahrum kalması nedeniyle uğradığı zararı karşılamaktır[2].

Yargıtay 17. Hukuk Dairesi 2014/20408 Esas ,  2017/2550 Karar sayılı kararı

“Destekten yoksun kalma tazminatının konusu, desteğin yitirilmesi nedeniyle yoksun kalınan zarardır. Buradaki amaç, destekten yoksun kalanların, desteğin ölümünden önceki yaşamlarındaki sosyal ve ekonomik durumlarının korunmasıdır.”

Destekten mahrum kalma nedeniyle talep edilen tazminatın konusu, destek veren kişinin ölmesi nedeniyle mahrum kalınan zarardır. Bu tazminattaki amaç ölen kişinin yakınlarının ölümden önceki sosyoekonomik şartlarının muhafaza edilmesidir. Ayrıca ölüm sonrasında ölen kişinin yakınlarının destek olmadan yaşamlarını devam ettirecek tazminatın ödenmesidir[3].

Destekten yoksun kalma tazminatı kimden istenir?

Tazminat talepleri, vefat olayına sebebiyet veren kusurlu şahıslara ve hukuken mesul tutulan kurumlara yöneltilir. Trafik kazalarında, kazaya karışan sürücü, araç işleteni ve zorunlu mali sorumluluk sigortası poliçesini düzenleyen sigorta şirketi tazminatın muhataplarıdır. Ölüm vakası iş kazası kapsamında ise iş sağlığı ve güvenliği önlemlerini almayan işveren tazminat ödemekle yükümlüdür.

Destekten yoksun kalma tazminatını yalnızca kanuni mirasçılar mı alabilir?

Tazminat hakkı, mirasçılık sıfatından bağımsız, şahsa bağlı ve asli niteliktedir. Vefat edenin kanuni mirasçısı olmayan ancak sağlığında düzenli yardım alan şahıslar da destek kaybı sebebiyle dava açabilir. Mirasçılar, mirası reddetmiş olsalar dahi şahsi hakları olan destek tazminatını talep ederler. Dolayısıyla hak sahipliği, akrabalık bağından ziyade vefat eden şahısla kurulan ekonomik destek ilişkisine dayanır.

Ölen kişinin kusuru tazminatı nasıl etkiler?

Vefat edenin kusurlu eylemleri, hesaplanan toplam tazminat miktarından kusur oranında indirim yapılması sonucunu doğurur. Kendi kusuruyla vefat eden şahsın yakınları ise haksız fiil sorumluluğu kapsamında karşı taraftan tazminat talep edemezler. Trafik sigortası kapsamında açılan davalarda, üçüncü kişi konumundaki hak sahiplerinin doğrudan doğan hakları, vefat edenin kusurundan bağımsız analiz edilir. Kusur tespiti, mahkemece atanan teknik bilirkişi heyetlerinin raporları neticesinde kesinleşir.

Sigorta şirketine başvuru zorunlu mudur?

Evet, trafik kazalarından kaynaklanan can kayıplarında, sigorta şirketine karşı dava açılmadan evvel yazılı müracaat yapılması dava şartıdır. Sigorta şirketi ise başvurunun kendisine ulaştığı tarihten itibaren 15 gün içinde başvuruyu yanıtlamakla mükelleftir. Başvurunun reddedilmesi veya süresi içinde yanıtlanmaması hallerinde sigorta tahkim komisyonu ya da ticaret mahkemeleri nezdinde yargılama süreci başlatılır.

Hangi durumlarda tazminat hakkı doğmaz?

Tazminat yükümlülüğü, hukuka aykırı fiil, kusur, zarar ve nedensellik bağı kriterlerinin birlikte gerçekleşmesine bağlıdır. Vefat eden şahsın sağlığında yardım etme gücünün bulunmadığı veya hak sahiplerinin desteğe ihtiyaç duymadığı hallerde tazminat hakkı doğmaz. Ölüm hadisesinin, meşru müdafaa gibi hukuka uygunluk sebepleri çerçevesinde oluşması da tazminat sorumluluğunu ortadan kaldırır. Fiilin, uygun illiyet bağını kesen mücbir sebepler veya üçüncü şahısların ağır kusuruyla gerçekleşmesi tazminat istemlerinin reddine sebebiyet verir.

Ev hanımı veya geliri olmayan kişiler için de tazminat alınabilir mi?

Vefat edenin fiilen gelir elde etmemesi, yakınlarının destekten mahrum kalmadığı sonucunu doğurmaz. Ev hanımlarının, ev içi hizmetleri, çocuk bakımı ve aile düzenine katkıları ekonomik değer taşıyan eylemli destekler sayılır. Kazanç elde etmeyen şahıslar için tazminat hesaplamaları ise yukarıda örneklendirdiğimiz gibi güncel asgari ücret standartları esas alınarak yürütülür. Yargı makamları, bedelsiz hizmet veren şahısların vefatı halinde dahi hak sahiplerine tazminat ödenmesine hükmeder.

Birden fazla kişi destekten yoksun kalma tazminatı talep edebilir mi?

Eğer vefat eden şahıs sağlığından birden fazla kişiye destek sağlıyorsa, her hak sahibi, mahrum kaldığı pay oranında tazminat talebinde bulunabilir. Dava açmayan veya süreci takip etmeyen hak sahiplerinin payları saklı tutulur ve diğer davacılara aktarılmaz.

Tazminat davası açmadan önce arabuluculuk gerekli midir?

Evet, sigorta şirketlerinin taraf olduğu tazminat uyuşmazlıklarında dava sürecine geçmeden önce arabuluculuğa müracaat edilmesi yasal bir zorunluluktur. Bu süreçte anlaşma yapıldığı takdirde düzenlenecek tutanak, mahkeme ilamı niteliğindedir. Uzlaşma sağlanamaması halinde ise hazırlanan son tutanak dava dilekçesine eklenerek süreç yetkili mahkemede tazminat davası ile devam eder.

Çocuklar için destek süresi nasıl belirlenir?

Çocuklarda süre hesabında cinsiyet, öğrenim durumu ve fiziksel kapasite kriterleri belirleyicidir. Erkek çocukları için 18 yaş, yükseköğrenim gören veya görme ihtimali bulunan tüm çocuklar 25 yaş, fiziksel veya zihinsel engel sebebiyle çalışamayacak durumda olan çocuklar içinse destek ilişkisinin ebeveynlerin muhtemel bakiye ömürleri boyunca devam edeceği esas alınır.

KAYNAKLAR

1- Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 2007/4-222 E., 2007/222 K.

2- Yargıtay 17. Hukuk Dairesi         2018/6431 E.  ,  2019/323 K..

3- Yargıtay 17. Hukuk Dairesi        2014/20408 E.  ,  2017/2550 K.

4- https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/631994