Trafik Kazalarında Kusur Oranı Nedir?

Trafik kazalarında kusur oranı, kazaya karışan sürücülerin olayın meydana gelmesindeki sorumluluk derecelerini ve hata paylarını ifade etmektedir. Karayolları Trafik Kanunu ile Karayolları Trafik Yönetmeliği hükümleri çerçevesinde saptanan oranlar, yaşanan maddi veya bedensel zararların ilgili tarafça tazmin edileceğini belirleyen temel ölçüttür.

Hukuk sistemi içerisinde kusur tespiti, kaza anından itibaren başlayan, sigorta şirketlerinin hasar ödeme aşamalarını ve mahkemelerin tazminat hükümlerini doğrudan şekillendiren kritik safhadır. Geçmiş yıllarda uygulanan “sekizde sekiz” puanlama metodunun yerini alan yüzdelik dilimler, güncel yargı pratiklerinde hakkaniyetli sorumluluk paylaşımı sağlanması maksadıyla kullanılmaktadır. Kusur dağılımı, kaza tespit tutanağının düzenlenmesiyle başlayıp, TRAMER heyeti incelemesi veya bilirkişi raporu safhalarından geçerek tazminat alacağının miktarını kesinleştirmektedir. 

Asli Kusur Oranı Nedir?

Asli kusur oranı, trafik kazasının meydana gelmesine ana etken teşkil eden, kural ihlalinin kazanın oluşumuna doğrudan sebebiyet verdiği durumu nitelemektedir. Karayolları Trafik Kanunu kapsamındaki düzenlemeleri kapsamında, sürücülerin trafik güvenliğini tehlikeye atan ağır ihlalleri, asli kusur statüsünde tescil edilmektedir.

Sigorta şirketleri nezdinde gerçekleştirilen işlemlerde asli kusur, %75 sorumluluk payı üzerinden maliyet hesaplamalarına dahil edilmektedir. Adli makamlar ile Sigorta Tahkim Komisyonu heyetleri ise hakkaniyet prensipleri gereğince ilgili oranı %70 şeklinde karara bağlamaktadır.

Kaza tespit tutanağı tanzim edilirken, Karayolları Trafik Kanunu 84. maddesinde belirtilen on iki temel ihlalden herhangi ihlalin varlığı, asli kusur kaydı oluşturmaktadır. Kırmızı ışık ihlali gerçekleştirmek yahut arkadan çarpmak, kaza oluşumundaki temel sorumluluğu kanıtlayan örnek durumlardandır. Manevra kurallarına aykırı hareket eden sürücü, kazanın asıl faili kabul edilerek tazminat yükümlülüğünün merkezinde yer almaktadır. Teknik incelemeler ile beraber ağır ihlalin kaza neticesiyle arasındaki illiyet bağını saptandığında, asli kusur tespiti kesinleşmektedir.

Tali Kusur Oranı Nedir?

Tali kusur oranı, trafik kazasının oluşumunda birincil etken olmayan fakat kaza riskini artıran yahut gereken önlemleri almayan sürücülerin sorumluluk payını ifade etmektedir. Kazaya karışan tarafların dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı hareketleri, tali kusur kapsamında sınıflandırılmaktadır.

Sigorta şirketleri uygulamalarında tali kusur, %25 sorumluluk oranı üzerinden hasar tazmini süreçlerine yansıtılmaktadır. Yargı organları ile Sigorta Tahkim Komisyonu kararlarında, ilgili pay %30 seviyesinde sabitlenmektedir.

Kaza mahalli incelemelerinde, kaza oluşumuna doğrudan sebebiyet vermeyen ancak trafik güvenliği kurallarını ihlal eden eylemler tali kusur sayılmaktadır. Seyir esnasında emniyet kemeri takmamak veya hız sınırını düşük miktarda aşmak, tali kusur kapsamındaki örneklerdir. Yine alkol kullanımı yahut ehliyetsiz araç kullanımı vakaları da kazanın asıl nedeni teşkil etmediği sürece teknik heyetlerce tali kusur olarak tescil edilmektedir.

Asli ve Tali Kusur Örnekleri

Karayolları Trafik Kanunu kapsamındaki teknik kodlar, kazanın oluş şekline göre kusur paylarının atanmasına rehberlik sağlamaktadır. Trafik mevzuatı uyarınca asli ve tali kusur sayılan başlıca haller şöyledir:

• Kırmızı ışık ihlali yapmak yahut dur işaretine uymamak asli kusur teşkil etmektedir.
• Arkadan çarpmak yahut geçme yasağı bulunan yerlerde araç sollamak asli kusur sayılmaktadır.
• Ters yöne girmek yahut bölünmüş yollarda karşı şeride tecavüz etmek asli kusur kapsamına girmektedir.
• Kavşaklarda geçiş önceliğine uymamak asli kusur statüsünde yer almaktadır.
• Kazanın asıl sebebi olmamak kaydıyla alkollü araç kullanmak tali kusur kabul edilmektedir.
• Emniyet kemeri takmamak yahut istiap haddini aşarak yolcu taşımak tali kusur sayılmaktadır.
• Yayaların geçiş haklarına riayet etmemek asli kusur halleri arasında bulunmaktadır.
• Aracın teknik bakımını aksatmak nedeniyle oluşan ikincil riskler tali kusur sınıfına dahil edilmektedir.

Kusur Oranları Neden Önemlidir?

Kusur oranları, sigorta tazminatlarının miktarını, maddi zararların karşılanma düzeyini ve yasal rücu haklarını belirleyen temel noktadır. Haklılık payı, kazazedenin diğer tarafın sigorta poliçesinden alacağı ödemeyi doğrudan etkilemektedir. Yanlış saptanan sorumluluk payları, haksız borç yükümlülüklerine ve tazminat haklarının yitirilmesine yol açmaktadır. Tarafların hukuki olarak kusur oranlarına itiraz etme hakları bulunur. 

Trafik Kazalarında Kusur Oranları Nasıl Belirlenir?

Kusur oranları, kazaya karışan araç sürücülerinin tutanak üzerindeki beyanları, olay yeri fotoğrafları ve kaza krokisi üzerinden teknik verilerle saptanmaktadır. Sigorta şirketlerinin hasar departmanları, Karayolları Trafik Kanunu’ndaki kural ihlallerini baz alarak %0, %25,  %50 ve %100 şeklindeki sorumluluk yüzdelerini tayin etmektedir.

İlgili veriler, Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi (SBM) sistemine girilerek algoritma yardımıyla kusur oranları belirlenmektedir. Kazanın oluş şekli ile trafik kuralları arasındaki illiyet bağı, bu süreçte nihai kusur dağılımının temel dayanağını oluşturmaktadır.

Trafik Kazalarında Kusur Belirleme Süreci Nasıl İşler?

Kusur belirleme süreci, kaza tespit tutanağının ilgili sigorta şirketlerine iletilmesiyle resmiyet kazanmaktadır. Sigorta şirketleri, evrakın sisteme girişinden itibaren 3 iş günü içerisinde kendi kusur tahlillerini yapmaktadır. Şirketler arası mutabakat sağlandığında dosya kesinleşerek sonuç taraflara bildirilmektedir. Mutabakat sağlanamayan hallerde ise dosya Kaza Kusur Değerlendirme Komisyonu’na sevk edilerek 3 iş günü içerisinde kesin karara bağlanmaktadır.

Kaza Tespit Tutanağı Nedir?

Kaza tespit tutanağı, maddi hasarlı trafik kazalarında polisin müdahalesine gerek kalmadan tarafların kendi aralarında düzenledikleri resmi evraktır. Belge, kazanın oluş şeklini, zamanını, yerini ve sürücü bilgilerini kayıt altına alarak sigorta işlemlerine temel oluşturmaktadır. 1 Nisan 2008 tarihinden itibaren uygulanmaya başlanan bu yöntem ile trafik yoğunluğunun azaltılması ve hasar tespitlerinin hızlandırılması hedeflenmiştir.

İstisna olarak, kaza esnasında bedensel yaralama, vefat ya da kamu malına zarar geldiyse, tutanağın kolluk kuvvetleri tarafından düzenlenmesi zorunludur. Yine sürücülerin ehliyetsiz olması, alkol kullanım şüphesi ya da araçların kamu malı olması da kolluk kuvvetlerin tutanak tutmasını gerektiren durumlardır.

Kaza Tespit Tutanağı Nasıl Tutulur?

Kaza tespit tutanağı, kazaya karışan araç sürücülerince, araçlar kaza mahallinden hareket ettirilmeden önce tanzim edilmektedir. Tutanağın geçerliliği adına sürücü belgeleri, sigorta poliçeleri ve ruhsat bilgilerinin forma eksiksiz işlenmesi şarttır.

Tutanak tanzim edilirken uygulanması gereken adımlar şunlardır:

• Araçların darbe aldığı noktalar ile kaza mahalli krokisi net biçimde çizilmelidir.
• Sürücülerin kazanın oluş şekline dair kendi beyanları açıklayıcı ifadelerle forma kaydedilmelidir.
• Kazaya karışan her sürücünün ıslak imzası, tutanağın yasal hüküm doğurması adına zorunluluk arz etmektedir.
• Kaza yerinin farklı açılardan çekilmiş fotoğrafları, teknik incelemelere ışık tutması maksadıyla dosyaya eklenmelidir.

Kaza kusur oranı nasıl sorgulanır? Nereden öğrenilir?

Kaza kusur oranı, Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi (SBM) üzerinden sunulan online sorgulama servisleri vasıtasıyla öğrenilmektedir. Sürücüler, e-Devlet ya da SBM resmi internet sitesindeki “Kaza Tespit Tutanağı (KTT) Sorgulama” sekmesini kullanarak güncel kusur verilerine erişebilir.

Polis Bölgesi İçin Maddi Hasarlı Trafik Kazası Tespit Tutanağı Sorgulama: https://www.turkiye.gov.tr/egm-maddi-hasarli-trafik-kazasi-tespit-tutanagi-sorgulama-gercek-kisi

Sorgulama işlemleri için izlenecek yöntemler şunlardır:

• T.C. kimlik numarası ve araç plakası girilerek sistemdeki aktif kusur kayıtları incelenmektedir.
• Sigorta şirketlerince yapılan bildirimlerin ardından iletilen kısa mesaj (SMS) yahut e-posta içerikleri üzerinden bilgilere ulaşılmaktadır.
• Sigorta acenteleri vasıtasıyla poliçe numarası üzerinden güncel sorumluluk payları teyit edilmektedir. Sorumluluk paylarının sisteme yansımasıyla birlikte, tebliğ edilen oranlara karşı yasal itiraz takvimi işlemeye başlamaktadır.

Kusur oranı kararı kaç gün içerisinde çıkar?

Kusur oranı kararı, kaza tespit tutanağının sigorta şirketlerine ulaşmasını takip eden 3 iş günü içerisinde netleşmektedir. Şirketler arası görüş birliği sağlanamaması hallerinde ise dosya Kaza Kusur Değerlendirme Komisyonu’na sevk edilerek ilave 3 iş günü içerisinde nihai karara bağlanmaktadır. Teknik inceleme safhaları dahil olmak üzere toplam süreç çoğunlukla 6 iş günü içerisinde tamamlanarak sonuçlar araç sahiplerine tebliğ edilmektedir.

Kusur oranlarına itiraz etmek mümkün müdür?

Evet, kusur oranlarına itiraz, saptanan sorumluluk paylarının gerçeği yansıtmadığı hallerde sürücülere tanınan bir haktır. Sürücüler, Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi sistemine yansıyan kararlara karşı, tebliğden itibaren 5 iş günü içerisinde itiraz hakkını kullanmaktadır. Sürücülerin aynı zamanda kaza tespit tutanağına itiraz etmek hakkını da bulunmaktadır.

Online portal üzerinden yapılan müracaatlarda ek deliller, kamera kayıtları ve tanık beyanları sunularak kusur dağılımının yeniden incelenmesi talep edilmektedir. İdari yolların tükenmesi durumunda ise Sigorta Tahkim Komisyonu yahut mahkemeler nezdinde hak arama süreci devam ettirilmektedir.

Tüm bu süreç hem teknik hem prosedür açısından uzmanlık gerektirdiğinden dolayı Çözüm Hukuk’un sigorta avukatlarından yönlendirme alabilirsiniz.

Trafik kazasında %0 kusur ne demektir?

Trafik kazasında %0 kusur, ilgili sürücünün kaza anında herhangi trafik kuralı ihlali gerçekleştirmediği ve olayda tam haklılık statüsüne sahip bulunduğu haldir. Kusursuz bulunan taraf, karşı tarafın trafik sigortası üzerinden maddi zararlarının tamamını tazmin etme hakkına erişmektedir. TRAMER incelemelerinde %0 oranıyla tescil edilen sürücüler, kazanın meydana gelmesinde yasal sorumluluk taşımayan taraf kabul edilmektedir.

Trafik kazasında %25 kusur ne demektir?

Trafik kazasında %25 kusur, kaza oluşumunda hafif düzeyde payı bulunan sürücülerin sahip bulunduğu tali kusur derecesidir. Kısmi kusur şeklinde tanımlanan tespitte, karşı tarafın kazanın asıl sebebini teşkil eden ağır kural ihlali (asli kusur) gerçekleştirdiği kabul edilmektedir. Sürücü, ilgili oranda kusurlu bulunması sebebiyle maddi hasarlarının %75’lik kısmını karşı tarafın sigortasından tahsil etmektedir.

Trafik kazasında %50 kusur ne demektir?

Trafik kazasında %50 kusur, kazaya karışan tarafların sorumluluk derecelerinin eşit dağıtıldığı ve her iki sürücünün de kaza oluşumunda benzer nitelikte kural ihlali yaptığı haldir. Paylaşımlı sorumluluk tespiti; iki tarafın da asli kusur sayılan eylemleri aynı anda gerçekleştirmesi yahut her iki sürücünün de tali kusurlu bulunması neticesinde ortaya çıkmaktadır.

Trafik kazasında %75 kusur ne demektir?

Trafik kazasında %75 kusur, ilgili tarafın kazanın meydana gelmesinde asli (ağır) kusurlu bulunduğunu, diğer tarafın ise tali (hafif) düzeyde sorumluluk taşıdığını belirleyen orandır. Sürücü, kazaya sebebiyet veren temel kural ihlalini gerçekleştirmesi hasebiyle kaza bilançosunun büyük kısmından sorumlu tutulmaktadır. Maddi hasarların tazmini aşamasında sigorta şirketleri, karşı tarafın zararının %75’ini öderken, %75 kusurlu sürücünün hasarının yalnızca %25’lik dilimini karşılamaktadır. 

Trafik kazasında %100 kusur ne demektir?

Trafik kazasında %100 kusur, kazaya sebep olan kural ihlalinin tamamen tek sürücü tarafından gerçekleştirildiği ve karşı tarafın hiçbir sorumluluk payının bulunmadığı tam kusur halidir.

Tam kusurlu bulunan sürücü, kaza neticesinde oluşan her türlü maddi zarardan ve tazminat yükümlülüğünden yasal olarak tek başına sorumlu kılınmaktadır. İlgili tarafın sigorta şirketi, poliçe limitleri dahilinde karşı tarafın tüm hasarlarını karşılarken, %100 kusurlu sürücüye herhangi ödeme yapılmamaktadır. 

Trafik kazasında yaralama suçu şikayete tabi midir?

Trafik kazasında yaralama suçu, Türk Ceza Kanunu 89. maddesi kapsamında düzenlenen taksirle yaralama fiili üzerinden ele alınmaktadır. Mağdurun bedensel zarar gördüğü durumlarda yargılama yapılması, kural olarak zarar gören şahsın şikayetine bağlıdır. Ancak kaza, sürücünün alkol kullanımı yahut ağır kural ihlali neticesinde bilinçli taksirle gerçekleşmişse, soruşturma süreci şikayetten bağımsız biçimde yürütülmektedir. Kamu davası niteliği kazanan dosyalar, şikayetten vazgeçilmesi halinde dahi ceza mahkemeleri nezdinde devam etmektedir.

Trafik kazasında tali kusurlu bir sürücü ceza alır mı?

Tali kusurlu sürücü, trafik kazasının meydana gelmesinde ikincil derecede pay sahibi olsa dahi ceza sorumluluğu altındadır. Türk Ceza Kanunu hükümleri, kazaya sebebiyet veren her failin kendi kusur derecesi üzerinden yargılanmasını öngörmektedir. Mahkemeler, tali kusurlu şahsa verilecek temel cezadan, saptanan sorumluluk oranına göre indirim yapmaktadır. Sorumluluk payının azlığı, yaptırımın tamamen ortadan kalkması sonucunu doğurmamakta, yalnızca yaptırımın miktarını hafifletmektedir.

Asli kusur, ağır kusur mudur?

Asli kusur, trafik mevzuatında tanımlanan temel kural ihlallerini niteleyen teknik terimdir. Ağır kusur ise hukuk düzenince her şahıstan beklenen en temel dikkat ve özenin gösterilmemesi halini kapsayan geniş kavramdır. Her asli kusur hali yargılama safhasında doğrudan ağır kusur sayılmamaktadır. Ancak alkollü araç kullanımıyla yaralamalı kazaya sebebiyet verilmesi, Karayolları Trafik Yönetmeliği 97. maddesi uyarınca doğrudan ağır kusur statüsünde kabul edilmektedir.

Tali kusurlu sürücü tazminat ödemesi yapar mı?

Tali kusurlu sürücü, kazada saptanan sorumluluk payı oranında karşı tarafın uğradığı maddi ve manevi zararları tazmin etmekle yükümlüdür. Zararın tamamından ziyade yalnızca kendi hatasına isabet eden meblağ üzerinden ödeme gerçekleştirmektedir. Sorumluluk payı, sigorta şirketinin rücu işlemlerinde ve mahkemece takdir edilen tazminat tutarlarında indirim gerekçesi sayılmaktadır.

84/1-d kusur oranı nedir?

84/1-d kusur oranı, aynı istikamette seyreden öndeki araca arkadan çarpma durumunu tanımlamaktadır. Kaza, takip mesafesinin korunmaması veya hızın yol şartlarına uydurulmaması neticesinde gerçekleştiği için sürücü doğrudan asli kusurlu sayılmaktadır. TRAMER incelemelerinde, arkadan çarpan taraf %100 kusur oranıyla maddi hasarın tamamından sorumlu kılınmaktadır. Önündeki aracın aniden ve gerekçesiz fren yapması, kusur dağılımının değişmesine imkan tanıyan istisnai haller arasındadır.

84/1-f kusur oranı nedir?

84/1-f kusur oranı, doğrultu değiştirme manevralarının yanlış yapılmasına dair kural ihlallerini kapsamaktadır. Sürücülerin sağa yahut sola dönüşlerde trafik güvenliğini tehlikeye atan eylemleri asli kusur kapsamındadır. Manevra yaparken diğer araçların seyir emniyetini bozan sürücüler, kazanın birincil sorumlusu kabul edilir. 84/1-f’de dönüş kurallarına aykırı hareket edilmesi sebebiyle tazminat yükümlülüğünü %75 ile %100 aralığında kesinleştirmektedir.

84/1-h kusur oranı nedir?

84/1-h kusur oranı, kavşaklarda geçiş önceliğine dair kurallara uyulmaması durumunu ifade etmektedir. Kontrolsüz kavşaklarda sağdan gelen araca yol vermemek ya da levha talimatlarına uymamak asli kusur sayılmaktadır. Geçiş hakkı bulunan sürücünün yolunu kesen sürücü, kazanın asıl faili sıfatıyla tam sorumluluk altına girmektedir.

Kazada kusur oranları %50-%50 dağıtılırsa ne olur?

Kusur oranlarının %50-%50 olarak belirlenmesi, tarafların kazanın oluşumunda eşit derecede sorumlu olduğunu ifade eder. Bu durumda her sürücü, karşı taraftan yalnızca kusur oranı kadar tazminat talep edebilir.

Örneğin, araç hasarının %50’lik kısmı karşı tarafın trafik sigortasından karşılanırken, kalan zarar sürücünün kendisine aittir veya varsa kasko sigortası kapsamında karşılanır. Sigorta şirketleri, poliçe limitleri ve kusur oranları çerçevesinde ödeme yaparak süreci sonuçlandırmaktadır.

Bu tür maddi kayıplar, araç satış sürecinde araç sahibinin karşılaşabileceği zararlar arasında sayılır. Bu durum, kaza sonrası kaza sonucu araç değer kaybı hesaplama işlemlerinin önemini ortaya koyar. Dolayısıyla, Çözüm Hukuk olarak yazmış olduğumuz bu yazıda araç değer kaybı nasıl hesaplanır sorusuna kapsamlı bir yanır vermeyi amaçlamaktayız.

Araç Değer Kaybı Hesaplama Nasıl Yapılır?

Bir kazadan sonra oluşan değer kaybının belirlenmesi, genellikle sigorta eksperlerinin düzenlediği rapor doğrultusunda gerçekleştirilir. Bu hesaplama süreci, aşağıdaki faktörlere bağlı olarak değişkenlik gösterebilir:

• Aracın markası ve modeli
• Üretim yılı
• Geçmiş hasar kayıtları
• Güncel piyasa değeri
• Mevcut kilometre durumu
• Trafiğe çıkış tarihi

Bu kriterler göz önüne alınarak hasar değer kaybı hesaplama süreci uygulanabilmektedir.

Araç Değer Kaybı Hesaplama Metodu

Yukarıda belirtilen bilgiler, bir aracın ortalama piyasa değeri hakkında fikir vermek adına kullanılır. Bu süreçte aracın kilometresinin dikkate alınması da oldukça önemlidir. Önceki sigorta düzenlemelerine göre, 165.000 kilometreyi aşan araçlar için değer kaybı talebinde bulunulamıyordu. Ancak yapılan yeni düzenlemelerle bu sınır kaldırılmış ve tüm araç sahiplerine değer kaybı başvurusunda bulunma hakkı tanınmıştır.

Araç değer kaybı nasıl hesaplanır sorusunun yanıtı da bu noktada devreye girer. Değer kaybı talebi, ister manuel yöntemlerle ister dijital araçlarla yapılabilir. Bu bağlamda, internet üzerinde hizmet veren araç değer kaybı hesaplama araçları, süreci kolaylaştırmak adına kullanıcıların tercih ettiği yöntemlerden biridir.

Sonuç olarak, trafik kazaları sonrasında oluşabilecek maddi zararları telafi etmek amacıyla yapılan değer kaybı hesaplama, araç sahipleri için oldukça önemli bir prosedürdür. Bu işlemin doğru yürütülebilmesi adına ilgili kriterlerin dikkatle değerlendirilmesi gerekir.

Günümüzde ise teknolojik çözümler sayesinde değer kaybı nasıl hesaplanır sorusuna pratik yanıtlar bulmak mümkündür.

Araç Değer Kaybı Hesaplama Robotu

Trafik kazası sonrası hasar gören araçlarda oluşan değer düşüklüğünü belirlemek amacıyla kullanılan çevrim içi sistemlere araç değer kaybı hesaplama robotu adı verilir. Değer kaybı hesaplama robotu gibi sistemler, aracın ikinci el piyasasındaki değerinde meydana gelen kaybı hızlı ve tarafsız bir biçimde analiz ederek, araç sahiplerinin tazminat sürecinde bilgi sahibi olmasına katkı sağlar.

Araç Değer Kaybı Hesaplama Formülü

Araçlarda meydana gelen değer düşüşünün nasıl hesaplandığına dair genel yaklaşım, belli başlı kriterlere dayalıdır. Bu noktada akla gelen ilk soru değer kaybı nasıl hesaplanır olabilmektedir. Hesaplama süreci, hem aracın fiziksel özelliklerini hem de kaza sonrası hasar durumunu dikkate alır.

Yeni araçlar için değer kaybı hesaplama formülü 2026 yılı itibariyle şöyledir:

Değer Kaybı= ( Aracın Hasar Miktarı* Aracın Yıpranma Payı* Kayıp Değer Katsayısı) / 100

Bu değer kaybı hesaplama formülü, kazaya karışmış bir aracın maddi değerindeki azalmanın yaklaşık tutarını ortaya koymak amacıyla kullanılır. Formülde yer alan bileşenler şu şekilde açıklanabilir:

• Araç piyasa değeri: Kazadan önceki ikinci el satış değeri
• Hasar oranı: Aracın kazada gördüğü zararın yüzdesel karşılığı
• Katsayı: Aracın kullanım süresi ve hasar boyutuna bağlı olarak değişen değer

Araç Değer Kaybı Hesaplama Örneği

Örneğin, ikinci el piyasa değeri 500.000 TL olan ve %10 hasar gören bir araçta, katsayının 0,6 olması durumunda araç değer kaybı hesaplama formülü uygulanarak 500.000 x 0,10 x 0,6 = 30.000 TL şeklinde bir para değer kaybı hesaplama tutarı bulunur.

Araç Değer Kaybı Kimden Alınır?

Trafik kazası sonrasında meydana gelen değer kaybının tazmini için başvuru, genellikle kazaya neden olan diğer sürücünün bağlı bulunduğu sigorta kuruluşuna yönlendirilir. Eğer kazada kusurlu değilseniz ya da yalnızca kısmi sorumluluğunuz varsa, karşı tarafın sigorta firması bu kaybınızı karşılamakla yükümlüdür. Türkiye’deki sigorta sistemine göre, zorunlu trafik sigortası yalnızca karşı tarafın zararlarını karşıladığından, sizin aracınızda oluşan değer kaybı için ayrıca bir talepte bulunmanız gerekir.

Bu başvuru doğrudan sigorta şirketine yapılabileceği gibi, gerekli durumlarda yargı yoluna da başvurulabilir. Ancak birçok sigorta şirketi, tazminatları kendi belirledikleri kriterlere göre değerlendirdiğinden, anlaşmazlık yaşanması halinde dava açılması gerekebilir. Bu süreçte bir uzman raporu alınması da başvuruyu destekleyici nitelikte olabilir.

Araç Değer Kaybını Talep Edebilecek Kişiler

Trafik kazalarında kusursuz olan araç sahipleri, uğradıkları maddi zararları belgeleyerek değer kaybı tazmini talep edebilirler. Kazaya neden olmayan tarafın aracında meydana gelen bu zararı karşılamakla yükümlü olan kişi, kazaya kusuruyla sebep olan sürücüdür. Bu nedenle, suçsuz olduğu hâlde aracı değer kaybına uğrayan kişi, sorumluluğu bulunan sürücünün trafik sigortasını düzenleyen sigorta şirketine başvuruda bulunabilir.

Normal şartlar altında, kazada tamamen hatalı olan kişiler bu tür bir tazminat talebinde bulunamaz. Ancak, eğer araçta geçerli bir kasko poliçesi varsa ve bu poliçede değer kaybı teminatı yer alıyorsa, kazada kusurlu olsa bile araç sahibi sigortadan tazminat talep edebilir.

Araç Değer Kaybı Tazmininden Kim Sorumludur?

Bir trafik kazasında sorumluluğu bulunan sürücü, kazada suçu olmayan araç sahibinin zararlarını telafi etmek zorundadır. Bu bağlamda, değer kaybı talepleri doğrudan kusurlu sürücüye ve onun adına poliçe düzenleyen sigorta şirketine yöneltilir. Bu taleplerin geçerli olabilmesi için sigorta şirketine resmi ve yazılı bir şekilde sunulması gerekir.

Kasko Araç Değer Kaybını Karşılar Mı?

Trafik kazalarında sorumluluğu bulunmayan veya az kusurlu olan sürücülerin araçlarında oluşan değer kaybı, karşı tarafın zorunlu trafik sigortası kapsamında karşılanır. Ancak kazada kusurlu olan sürücünün uğradığı değer kaybı bu kapsamda değerlendirilmez. Böyle bir durumda, devreye kasko sigortası girebilir. Eğer kasko poliçesinde değer kaybı ile ilgili özel bir teminat varsa, hatalı sürücünün de zararları karşılanabilir. Ancak böyle bir teminat yer almıyorsa, sigorta şirketi bu zararı ödemekle yükümlü değildir.

Araç Değer Kaybında Sigorta Şirketlerinin Sorumluluğu

Bir trafik kazasının ardından aracın değerinde bir azalma meydana gelirse, kazaya neden olan sürücünün trafik sigortası bu maddi kaybı karşılamakla yükümlüdür. Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası kapsamında, sigorta firması, hatalı sürücünün ortaya çıkardığı zararların telafisinde hukuken sorumlu tutulmaktadır.

Türk Ticaret Kanunu’nun 1409. maddesi, “Sigortacı, sözleşmede kararlaştırılan riskin gerçekleşmesi durumunda oluşan zarar ya da tazminattan mesuldür” ifadesiyle bu yükümlülüğü açıkça ortaya koymaktadır. Yani, kaza sonucu oluşan araç değer kaybı çerçevesinde belirlenen zarar, yalnızca kusurlu sürücüyü değil, onun sigorta sağlayıcısını da kapsar.

Araç Değer Kaybını Talep Edebilmek İçin Gerekli Koşullar

Bu tür bir tazminat talebinde bulunabilmek için belirli kriterlerin sağlanması gerekir. Bu şartlar, değer kaybı başvurusu yapılabilmesinin ön koşullarıdır:

• Kazanın üzerinden en fazla iki yıl geçmiş olmalıdır.
• Oluşan hasar, daha önce aynı bölgeden hasar almamış bir parçada meydana gelmiş olmalıdır.
• Aracınızdaki zarar, küçük onarımlarla giderilebilecek türden olmamalıdır.
• Araç, daha önceden ağır hasar kaydına sahip olmamalıdır.
• Kısa dönemli kiralık araçlar, ticari taksiler, dolmuşlar, test araçları, koleksiyon veya antika araçlar ile belediye hizmet araçları (örneğin itfaiye, çöp kamyonu gibi) için yapılan başvurular kapsam dışıdır.
• Elektrikli scooter ve benzeri motorlu bisikletlerin sebep olduğu zararlar da teminat kapsamında yer almaz.
• Kazada tamamen ya da daha fazla sorumlu olan kişiler karşı tarafın zararını karşılamakla yükümlüdür ve bu kapsamda değer kaybı tazminatı talep edilebilir.

Görüldüğü üzere, değer kaybı başvurusu bazı yasal ve teknik kriterlere bağlıdır.

Araç Değer Kaybının Tespiti

Kaza nedeniyle araçta oluşan değer kaybı, Yargıtay kararlarına göre kazadan önceki piyasa değeri ile kazadan sonraki rayiç bedel arasındaki fark esas alınarak hesaplanmalıdır. Bu fark, hasarın etkisiyle aracın ikinci el piyasasında ne kadar değer kaybettiğini ortaya koyar. Buna ek olarak, modern hesaplama yöntemleri de kullanılmaktadır. Bunlardan biri şöyledir:

Toplam Değer Kaybı = Temel Değer Kaybı x Hasarın Şiddet Katsayısı x Aracın Kullanım Durumu

Sigorta Tahkim Komisyonu’na Başvuru Prosedürü

Sigorta şirketlerinin bazı durumlarda değer kaybı tazminatını ödememesi veya eksik ödeme yapması halinde, araç sahipleri Sigorta Tahkim Komisyonu’na başvurarak haklarını arayabilirler. Bu süreç şu adımlarla işler:

• Sigorta Şirketi İncelemesi: Kazada haklı olan sürücü talepte bulunduğunda, sigorta şirketi bu tazminatı ödemekle yükümlüdür. Ancak bazen şirketler ödemeyi reddedebilir ya da düşük bir miktar önerebilir.
• Tahkim Komisyonu Başvurusu: Şirketin olumsuz ya da yetersiz yanıtı sonrası Tahkim Komisyonu’na başvurmak mümkündür. Ancak başvurudan önce şirketin bu komisyona kayıtlı olup olmadığı kontrol edilmelidir.
• Cevap Süresi: Sigorta firmasının, başvuru tarihinden itibaren 15 iş günü içerisinde yazılı olarak geri dönüş yapması gerekir. Aksi durumda Tahkim süreci başlatılır.
• Başvuru Formu ve Belgeler: İlgili başvuru formu eksiksiz şekilde doldurulmalı, gerekli belgelerle birlikte elektronik ortamda ya da posta yoluyla gönderilmelidir.
• Hakem Atanması: Komisyona yapılan başvuru uygun bulunduğunda, dosya bir hakeme yönlendirilir ve inceleme başlar. Değerlendirme süreci Sigortacılık Kanunu ve ilgili yönetmelik doğrultusunda yürütülür.
• Karar Aşaması: Hakem, sunulan bilgi ve belgeler ışığında en geç dört ay içinde karar vermek zorundadır.
• Zorunlu Sigorta Başvuruları: 18 Nisan 2013 tarihinden sonra yaşanan anlaşmazlıklarda, sigorta firmasının Tahkim Komisyonu’na üye olup olmadığına bakılmaksızın başvuru yapılabilmektedir.

Söz konusu süreç, araç sahiplerinin sahip olduğu hakları korumak ve değer kaybının tazminatını adil bir şekilde elde etmek için uygulanabilecek bir yöntemdir. Uyuşmazlıkların yaşandığı durumlarda, Sigorta Tahkim Komisyonu yardımıyla adil bir çözüm sonucuna ulaşmak mümkündür.

Araç Değer Kaybı Tazminat Davası

Bir trafik kazasının ardından aracın ikinci el piyasa değerinde azalma meydana gelmesi durumunda, bu zararın giderilmesi için yalnızca uzlaşma yollarına değil, doğrudan mahkemeye başvurma imkânı da bulunmaktadır. Ancak yasal sürece geçmeden önce, ilgili sigorta kurumuna resmi bir başvurunun yapılmış olması zorunludur. Bu başvuru yazılı şekilde e-posta ya da posta yoluyla gerçekleştirilebilir.

Eğer bu kuruma yapılan bildirimden itibaren 15 günlük yasal süre içerisinde yanıt alınamazsa veya yapılan ödeme gerçek zararı karşılamaktan uzak kalırsa, uyuşmazlık çözüm yollarından biri olan tahkim yerine, doğrudan araç değer kaybı davası açılması mümkündür.

Karayolları ile ilgili yürürlükteki mevzuata göre, kazada kusuru bulunan kişi ile onun adına poliçe düzenleyen sigorta şirketi, kusuru bulunmayan kişinin uğradığı maddi zarardan birlikte sorumlu tutulmaktadır. Aynı zamanda yargı kararları da, meydana gelen ekonomik kayıptan sigorta şirketlerinin de yükümlü olduğunu açıkça ortaya koymuştur. Bu nedenle, açılacak hukuki süreç hem kazaya neden olan kişiye hem de ilgili sigorta kuruluşuna yöneltilebilir.

Araç Değer Kaybı Taleplerinde Zamanaşımı ve Dava Süresi

Maddi kayıpların karşılanması amacıyla açılacak davalarda, hukuken belirlenmiş olan zaman aşımı süresi çoğunlukla iki yıldır. Türk Borçlar Kanunu’na göre, hukuka aykırı bir eylem sonucunda oluşan zararlarda, mağdur olan kişi en geç iki yıl içinde yargı yoluna başvurmalıdır.

Alternatif çözüm yolu olarak değerlendirilen tahkim başvurularında, ilgili kurulun dört ay içerisinde karar vermesi zorunludur. Bu sürece tebligat işlemleri ve icra takiplerinin de eklendiği düşünüldüğünde, başvurular genellikle altı ay içerisinde sonuçlandırılmakta ve ödeme süreci de tamamlanmaktadır.

Buna karşın, davaların Asliye Mahkemeleri bünyesinde görülmesi durumunda, mahkemelerin yoğunluğu ve işlem sıklığı nedeniyle karar süresi genellikle 18 ila 24 ay arasında değişmektedir.

Araç Değer Kaybı Taleplerinde Görevli ve Yetkili Mahkeme

Bu tür zarar taleplerine ilişkin uyuşmazlıklarda hangi mahkemenin görevli olduğu, davanın taraflarına göre değişiklik gösterebilir. Genel anlamda, zarar tazminine yönelik davalarda yetkili olan mahkeme, Asliye Hukuk Mahkemesi’dir. Bu durum, Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 2. maddesinde açıkça belirtilmiştir.

Ancak dava konusu eğer bir sigorta kuruluşunu da içeriyorsa, bu durumda yargılama yetkisi Asliye Ticaret Mahkemesi’ne geçmektedir. Sadece kazaya karışan kişi ya da aracı kullanan tarafa karşı bir dava açılacaksa, bu dava Asliye Hukuk Mahkemesi’nde görülmelidir. Buna karşılık, sigorta şirketi davaya dâhil edilecekse ya da tek başına sigorta kuruluşuna karşı bir dava söz konusuysa, yetkili mahkeme Asliye Ticaret Mahkemesi olacaktır.

Araç değer kaybı tramere işler mi?

Trafik sigortasının ödediği değer kaybı tazminatı tramer kayıtlarında görünmez.

Araç değer kaybı hesaplama nasıl yapılır?

Araç Değer Kaybı = Baz Değer Kaybı x Hasar Boyutu Katsayısı x Aracın Kullanılmışlık Düzeyi formülü ile araç değer kaybı hesaplama yapılır.

40.000 tl hasar kaydı aracın değerini ne kadar düşürür?

Hasar miktarı 24.001,00TL – 40.000,00TL arası ise araç değer kaybı 25.025,00TL olacaktır.

Araç değer kaybı hesaplama Nedir?

Araçta meydana gelen maddi hasarın onarılması sonrasında ortaya çıkan güncel değer ve hasarlı araç arasındaki fark araç değer kaybı hesaplama ile ortaya çıkmaktadır.

Değer kaybı en fazla ne kadar ödenir?

Değer kaybı tazminatında sigortanın sorumluluğu teminat limitleri ile sınırlıdır. Arta kalan tutar için kusurlu tarafa gidilir. 2026 yılında trafik sigortası maddi teminat limiti 400.000 TL’dir.

30.000 TL hasar kaydı aracın değerini ne kadar düşürür?

Hasarın aracın neresinde meydana, aracın piyasa değeri, daha önceki hasar kayıtları gibi tekenler değer kaybı tutarını belirler. 200 bin TL’lik bir araçta 30 bin TL’lik hasar, 20 bin liralık değer kaybı meydana getirir.

Sigorta değer kaybının ne kadarını öder?

Trafik sigortası araç değer kaybından sorumludur. Teminat limitleri dahilinde ödeme yapılır.

Değer kaybı kaç modele kadar?

Araç değer kaybı tazminatı için aracın marka, model ve yaşının önemi yoktur. Son düzenleme ile birlikte 165.00 kilometre sınırı da kaldırılmıştır.

Kasko, değer kaybını öder mi?

Değer kaybından trafik sigortası sorumludur. Teminat limitlerini aşan durumlarda aracın kaskosu değer kaybı ödemesi yapması için klozlarda değer kaybı maddesi olması gerekiyor.

10.000 TL hasar kaydı aracın değerini ne kadar Düşürür?

7 bin – 18 bin arasında olur. Kesin miktarı; aracın kilometresi, modeli, piyasa değeri değer belirleyecektir.

100.000 TL hasar kaydı aracın değerini ne kadar düşürür?

Değer kaybı tazminatı 60 bin – 150 bin arasında olacaktır. Kilometresi düşük araçlarda değer kaybı daha yüksek çıkmaktadır.

50.000 TL hasar kaydı aracın değerini ne kadar düşürür?

En düşük 30.000 TL en yüksek ise 70.000 TL değer kaybı tazminatı hesaplanır.

KAYNAKÇA:

• https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.5.2918.pdf.
• https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2015/05/20150514-5-1.pdf
• https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=20752&MevzuatTur=9&MevzuatTertip=5
• https://www.tsb.org.tr/tr/kasko-deger-listesi

Rapor Parası Hesaplama Robotu

Rapor parası hesaplamanızı hızlı ve doğru bir şekilde yapmak için Rapor Parası Hesaplama Robotu‘nu kullanın. Bu araç, raporlu olduğunuz süre boyunca almanız gereken iş göremezlik ödeneğini otomatik olarak hesaplar. Brüt maaşınızı ve rapor sürenizi girerek, kolayca ne kadar ödeme alacağınızı öğrenebilirsiniz. Zamandan tasarruf edin, karmaşık hesaplamalarla uğraşmadan sonuçlara ulaşın. Rapor parası hesaplamanızı hemen gerçekleştirmek için Rapor Parası Hesaplama Robotu‘nu deneyin!

Rapor Parası Hesaplama (Geçici İş Göremezlik Ödeneği) Nasıl Yapılır?

Rapor parası hesaplama, esasen işgöremezlik halinden dolayı alınacak ödemenin hesaplanmasıdır. İşgöremezlik kavramı çalışanların;

• İş kazası
• Hastalık
• Meslek hastalığı
• İdari İzinler (Analık, Ölüm vb.)

Gibi hususların ortaya çıkması ile çalışanın geçici olarak çalışma yükümlülüğünü yerine getirememesidir. Rapor parası hesaplama, farklı kriterlere dayanmaktadır. Buna göre rapor parası;

• Rapor türü
• Tedavi şekli
• Alınan brüt maaş
• Rapor süresi

Gibi hususlara göre değişiklik göstermektedir.

Rapor parası (geçici iş göremezlik ödeneği), çalışanın son 3 aylık prime esas kazanç toplamının aynı döneme ait prim gün sayısına bölünmesiyle elde edilen günlük kazancın; tedavi şekline göre ayakta tedavide üçte ikisi (%66,67), yatarak tedavide yarısı (%50) alınarak ve ilk 2 gün hariç tutulup raporlu gün sayısıyla çarpılmasıyla hesaplanır. Hesaplamada brüt maaş, rapor süresi, tedavi türü (ayakta/yatarak) ve raporun SGK tarafından kabul edilen kapsamı (iş kazası, hastalık, meslek hastalığı, analık vb.) dikkate alınır. Raporun SGK sistemine girilmesinden sonra ödeme, raporun üçüncü gününden itibaren başlar ve ortalama 10–15 gün içinde sigortalının hesabına yatırılır.

Sgk Rapor Parası Hesaplama

Sgk rapor parası hesaplama, kişinin uğradığı iş kazası, hastalık, analık gibi haller dolayısıyla geçici olarak işgöremez halde bulunması sonucunda Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından verilecek ödeneğin hesaplanmasıdır. Geçici işgöremezlik ödeneği, 5510 Sayılı Sosyal Sigortalar Ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun [1] 18. Maddesinde düzenlenmiş olup, Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın [2] “Sosyal güvenlik hakkı” kenar başlıklı 60. Maddesi; “Herkes, sosyal güvenlik hakkına sahiptir. Devlet, bu güvenliği sağlayacak gerekli tedbirleri alır ve teşkilatı kurar.” Hükmü de geçici işgöremezlik ödeneğinin kaynağını oluşturur.

10 Günlük Rapor Parası Ne Kadar?

10 günlük rapor parası, çalışanın tedavi şekline göre değişmekle birlikte SGK’nın ilk 2 günü ödememesi nedeniyle yalnızca 8 gün üzerinden hesaplanır; ayakta tedavide günlük brüt kazancın %66,67’si, yatarak tedavide ise %50’si esas alınır.

10 Günlük rapor parasının ne kadar olduğunu bulabilmek ve hesaplama yapmanıza yardımcı olabilmek için öncelikli olarak rapor parası hesaplama formülüne göz atmak gerekmektedir. Rapor parası hesaplama için, tedavinin ayakta mı yoksa yatarak mı olacağı hususu önem taşımaktadır. Şöyle ki;

Günlük brüt kazanç = Toplam brüt ücret/Toplam gün sayısıdır.

Günlük net kazanç ise ayakta tedavi ya da yatarak tedaviye göre değişmektedir. Zira;

• Ayakta tedavide günlük net kazanç = Günlük brüt kazanç x 2/3
• Yatarak tedavide günlük net kazanç = Günlük brüt kazanç x ½’dir.

Rapor ücreti = Günlük net kazanç x (Raporlu gün sayısı – 2)’dir.

İşbu durumdan hareketle kişinin toplam brüt ücreti 40.020 Türk Lirası, toplam gün sayısı da 56 gün olsun.

Günlük brüt kazanç= 40.020/60 = 667 olur.

Ayakta tedavi gören hasta için 667 x 2/3 = 444,66 TL günlük net kazanç olur.

Bu durumda rapor ücreti, 444,66 x (10-2) = 3.557,28 Türk Lirası olacaktır.

10 Günlük Rapor Parası Hesaplama

10 günlük rapor parası, [(Brüt maaş / Gün sayısı) × ⅔] × (10 – 2) formülüyle hesaplanır. Bu formül, ayakta tedavi için geçerlidir ve SGK’nın ilk 2 günü ödememesi esasına dayanır.

Öncelikli olarak kişinin yatarak mı tedavi göreceği, ayakta mı tedavi göreceği hususu önem arz etmektedir. Zira kişinin yatarak ya da ayakta tedavisine göre günlük net kazanç değişmektedir. Bu hususları şu şekilde özetleyebiliriz.

Günlük brüt kazanç = Toplam brüt ücret/Toplam gün sayısı demektir.

Ayakta tedavide günlük net kazanç = Günlük brüt kazanç x 2/3’tür.

Yatarak tedavide günlük net kazanç = Günlük brüt kazanç x ½’dir.

Rapor ücreti = Günlük net kazanç x (Raporlu gün sayısı – 2)’dir.

10 Günlük rapor parası hesaplanacak kişinin yatarak tedavi edildiği, prim gün sayısının 90 olduğu, toplam brüt ücretinin ise 54.000 TL olduğunu varsayalım.

Günlük brüt kazanç = 54.000/90 = 600 TL olur.

Yatarak tedavide günlük net kazanç = 600×1/2= 300 TL olur.

Rapor ücreti = 300 x 8 = 2400 Türk Lirası olarak bulunur.

(Bu hesaplar örnek olarak verilmiş olup, asgari ücret düzeyi gibi hususlara göre değişiklik gösterebilir.)

3 Günlük Rapor Parası Ne Kadar?

3 günlük rapor parası, günlük net kazanç × ödeme oranı × 3 formülüyle hesaplanır. Örneğin, günlük kazanç 100 TL ve oran %50 ise, 3 günlük rapor parası = 100 × 0.50 × 3 = 150 TL olur.

3 günlük rapor parasını hesaplamak için, önce günlük iş göremezlik ödemesini bulmalıyız. Daha sonra bu miktarı 3 ile çarparak toplam tutarı elde ederiz. Örneğin, eğer sigortalının günlük net kazancı 100 TL ve yatarak tedavi ödeme yüzdesi %50 ise:

1. Günlük İş Göremezlik Ödemesi: 100 TL × 0.50 = 50 TL
2. 3 Günlük Rapor Parası: 50 TL × 3 = 150 TL

Bu hesaplama, sigortalının iş göremezlik ödemesi alacağı günlük net kazanç ve ödeme yüzdesine

3 Gün Rapor Alınca Maaş Kesilir Mi?

SGK’dan geçici iş göremezlik ödemesi alabilmek için rapor süresinin en az iki gün olması gerekiyor. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 18. maddesi gereği, SGK üçüncü gün ve sonrası için rapor parası ödemesi yapıyor. Bu durumda, maaştan kesinti yapılır ancak bu kesinti SGK tarafından karşılanır.

5 Günlük Rapor Parası Ne Kadar?

5 günlük rapor parası, SGK’nın sadece 3., 4. ve 5. günler için ödeme yapması nedeniyle günlük net kazanç × ödeme oranı × 3 formülüyle hesaplanır. Örneğin, günlük kazanç 100 TL ve oran %70 ise, 5 günlük rapor parası = 100 × 0.70 × 3 = 210 TL olur.

5 günlük rapor parasını hesaplamak için öncelikle sigortalının günlük net kazancının bilinmesi gerekmektedir. Örneğin, günlük net kazancı 100 TL olan bir sigortalı için iş göremezlik ödemesi (rapor parası) şu şekilde hesaplanabilir:

SGK, 5510 sayılı Kanun gereği yalnızca raporun 3., 4. ve 5. günleri için ödeme yapar. Eğer ödeme oranı %70 ise: Günlük İş Göremezlik Ödemesi = 100 TL × 0.70 = 70 TL

Toplam 5 günlük rapor için SGK’nın ödeyeceği miktar (sadece son üç gün için): Toplam Rapor Parası = 70 TL × 3 = 210 TL

Bu hesaplama, sigortalının iş göremezlik ödemesi alacağı günlük net kazanca ve ödeme yüzdesine bağlıdır. Sigortalının günlük net kazancını ve SGK’nın uyguladığı ödeme yüzdesini bilmeniz gerekmektedir. Bu bilgilere göre hesaplama yapılabilir.

14 Günlük Rapor Parası Ne Kadar? 2026

Geçtiğimiz yıl olduğu gibi 2026 yılında da 14 günlük rapor parası, çalışanın brüt maaşı, toplam prim gün sayısı ve tedavi şekline göre değişiklik göstermektedir. 5510 sayılı Kanun gereği SGK, ilk 2 gün için ödeme yapmadığından hesaplama 12 gün üzerinden yapılır. Tedavinin ayakta gerçekleşmesi halinde günlük brüt kazancın üçte ikisi, yatarak tedavi halinde ise yarısı esas alınır.

Örnek: Brüt maaş 30.000 TL, toplam gün sayısı 30 ise:

• Günlük brüt kazanç: 30.000 / 30 = 1.000 TL
• Ayakta tedavi ödeneği: 1.000 × 2/3 = 666,66 TL
• Yatarak tedavi ödeneği: 1.000 × 1/2 = 500 TL
• Toplam ödeme (ayakta): 666,66 × 12 = 7.999,92 TL
• Toplam ödeme (yatarak): 500 × 12 = 6.000 TL

Raporun SGK sistemine işlenmesinin ardından ödeme, genellikle 10–15 iş günü içinde sigortalının banka hesabına yatırılır. Ödemenin gecikmemesi için rapor bilgilerinin işveren tarafından zamanında sisteme girilmesi gerekir.

20 Günlük Rapor Parası Ne Kadar?

20 günlük rapor durumunda, ilk iki gün hariç 18 gün için ödeme yapılır. Örneğin, günlük net kazanç 100 TL ve ödeme oranı %70 ise:

• Günlük İş Göremezlik Ödemesi: 70 TL (100 TL × 0.70)
• Toplam Rapor Parası: 1,260 TL (70 TL × 18 gün)

1 Ay Rapor Parası Ne Kadar? 2026

2026 yılında bir ay (30 gün) rapor alan bir sigortalıya SGK yalnızca 28 gün için ödeme yapar (hastalık raporlarının ilk 2 günü ödenmez). Ayakta tedavilerde günlük brüt kazancın %66,67’si (2/3), yatarak tedavilerde ise %50’si ödenir.

2026 asgari ücreti baz alındığında; günlük brüt kazanç 1.101,00 TL, ayakta tedavide günlük ödenen tutar 734,00 TL, yatarakta ise 550,50 TL olarak uygulanır. Bu durumda, bir ay rapor alan asgari ücretli bir çalışanın alacağı iş göremezlik ödeneği ayakta tedavide 20.552 TL, yatarakta ise (28 gün üzerinden) 15.414 TL olur.

Ödeme tutarı, çalışanın brüt maaşına göre artar ve SGK’ya bildirilen rapor bilgilerinin doğruluğuna bağlı olarak genellikle 10–15 gün içinde sigortalının banka hesabına yatırılır. Ödemenin yapılabilmesi için rapor süresinin en az 3 gün olması ve son bir yıl içinde en az 90 gün prim ödemesinin tamamlanmış olması gerekir.

Asgari Ücretli Rapor Parası Hesaplama 2026

2026 yılı için brüt asgari ücret 33.030,00 TL olarak belirlenmiştir. Buna göre günlük brüt kazanç:

33.030,00 / 30 = 1.101,00 TL

Geçici iş göremezlik ödeneği hesaplamasında;

• Ayakta tedavilerde günlük ödeme: 1.101,00 × 2/3 = 734,00 TL
• Yatarak tedavilerde günlük ödeme: 1.101,00 × 1/2 = 550,50 TL

Asgari ücretle çalışan bir kişinin 10 günlük rapor alması halinde (ayakta tedavi), SGK’nın ilk iki gün için ödeme yapmaması nedeniyle hesaplama 8 gün üzerinden yapılır:

734,00 × 8 = 5.872,00 TL

Rapor süresinin uzaması halinde, ödenecek tutar raporlu gün sayısıyla orantılı olarak artmaktadır. Ancak net ödeme tutarı yalnızca rapor süresi ve tedavi şekline göre değil, aynı zamanda sigortalının prim gün şartını sağlayıp sağlamadığına ve prime esas kazanç düzeyine göre de değişiklik gösterebilmektedir.

2026 Rapor Parası Ne Kadar?

2026 yılında rapor parası, yatarak tedavi görenler için günlük 734 TL, ayakta tedavi görenler için ise 550,5 TL olarak belirlenmiştir. SGK bu ödemeleri raporun üçüncü gününden itibaren yapar ve ilk iki gün için ödeme yapılmaz.

2026 rapor parası, (Toplam brüt maaş / toplam gün sayısı) × (2/3 ya da 1/2) × (raporlu gün sayısı – 2) formülüyle hesaplanır. Ayakta tedavide ⅔, yatarakta ise ½ oran uygulanır. Örneğin, günlük brüt kazanç 1000 TL, rapor süresi 17 gün ve tedavi ayakta ise: 666,6 × (17 – 2) = 9.999 TL rapor parası alınır.

Maaştan rapor kesintisi hesaplama, günlük net kazanç x (Raporlu geçirilen gün sayısı – 2) şeklinde bulunur. Zira 3 günün üzerinde rapor alındığı takdirde raporlu günler SGK tarafından karşılanmakta, işbu günlere işveren tarafından maaştan rapor kesintisi yapılmaktadır.

Maaştan rapor kesintisi hesaplanırken günlük net kazanç x (Raporlu geçirilen gün sayısı – 2) formülünün kullanılacağını söylemiştik. Günlük net kazancı bulmadan önce, günlük brüt kazancın bulunması gerekmektedir.

Günlük brüt kazanç, toplam brüt ücret/toplam gün sayısı formülü ile bulunur. Örneğin kişinin toplam brüt ücreti 60.000 TL, toplam gün sayısı ise 60 ise günlük brüt kazanç;

60.000/60 = 1000 TL olur.

Günlük net kazancın hesaplanması kişinin ayakta ve yatarak tedavi olması ihtimallerine göre değişmektedir. Şöyle ki;

• Kişi yatarak tedavi oluyorsa günlük net kazanç = Günlük brüt kazanç x ½ formülü ile bulunur.
• Kişi ayakta tedavi görmekte ise günlük net kazanç = Günlük brüt kazanç x 2/3 formülü ile bulunur.

Dolayısı ile örnek olarak, kişinin günlük brüt kazancının 1000 TL, raporlu geçirilen gün sayısının 17 gün olduğu varsayımında;

• Kişi yatarak tedavi görmekte ise günlük net kazanç = 1000 x ½ = 500 TL olur.

Günlük net kazanç 500 TL ise, maaştan rapor kesintisi hesaplanırken; 500 x (raporlu geçirilen gün sayısı olan 17 – 2) = 500 x 15 = 7500 TL olarak bulunur.

• Aynı koşullar altında kişi ayakta tedavi görmekte ise günlük net kazanç = 1000 x 2/3 = 666,6 TL olarak bulunur.

Günlük net kazanç 666,6 TL ise maaştan rapor kesintisi hesaplanırken, 666,6 x (17-2) =

666,6 x 15 = 9999 TL olarak hesaplanmaktadır.

Görüleceği üzere kişinin net kazancı hesaplanırken ayakta tedavi gördüğü takdirde günlük brüt kazanç 2/3 ile, yatarak tedavi gördüğü takdirde günlük brüt kazanç ½ ile çarpılmaktadır.

Başka bir örnek olarak; kişinin toplam brüt kazancı 90.000 TL, kişinin çalıştığı toplam gün sayısı 60 gün olduğu takdirde;

Günlük brüt kazanç = 90000/60=1500 olarak bulunur.

Kişi yatarak tedavi görüyorsa günlük net kazanç = 1500×1/2’den 750 TL olarak bulunur.

Kişi ayakta tedavi görüyorsa günlük net kazanç = 1500×2/3’ten 1000 TL olarak bulunur.

Kişinin raporlu olduğu gün sayısı 13 olarak kabul edilirse,

Kişi yatarak tedavi görüyorsa maaştan rapor kesintisi hesaplama; 750 x 11 = 8250 TL olarak bulunur.

Kişi ayakta tedavi görüyorsa maaştan rapor kesintisi hesaplama; 1000 x 11 = 11.000 TL olarak bulunur.

Bir başka örnek olarak, kişi ayakta tedavi görüyor, raporlu olduğu gün sayısı 22, toplam gün sayısı 60, toplam brüt ücret 60.000 TL olarak kabul edildiği takdirde;

Öncelikli olarak günlük brüt kazancın hesaplanması için 60.000/60= 1000 TL günlük brüt kazanç olarak bulunur.

Kişi ayakta tedavi gördüğü için günlük net kazanç; 1000 x 2/3 = 666,6 TL çıkar.

Maaştan rapor kesintisi hesaplama ; 666,6 x (22-2) = 666,6 x 20 = 13332 TL olarak bulunur.

Dolayısıyla özet olarak, öncelikle günlük brüt ücret hesaplanacak, kişinin ayakta veya yatarak tedavi oluşuna göre günlük net ücret hesaplanacak, günlük net ücret ile raporlu gün sayısının iki eksiği çarpılarak sonuca ulaşılmak suretiyle maaştan rapor kesintisi hesaplanacaktır.

Maaştan Rapor Kesintisi Hesaplama

Maaştan rapor kesintisi, çalışanın geçici iş göremezlik raporu aldığı süre boyunca çalışmadığı günler için uygulanır. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 18. maddesi gereğince, iş göremezlik ödeneği hesaplanırken raporlu olunan günler için maaştan kesinti yapılır.

Raporlu olunan ilk 2 gün için geçici iş göremezlik ödeneği ödenmez ve bu günler maaştan kesilir. Üçüncü günden itibaren ödenek hesaplanır. Günlük iş göremezlik ödeneği, brüt maaşın 3/2’si (yatarak tedavi durumunda) veya brüt maaşın yarısı (ayakta tedavi durumunda) üzerinden hesaplanır. Örneğin, brüt maaşı 6.000 TL olan bir çalışan, ayakta tedavi için rapor aldığında günlük ödeneği 3.000 TL olacaktır. Bu durumda, raporun kaç gün sürdüğüne bağlı olarak toplam kesinti ve ödenek miktarı hesaplanır. Rapor süresi boyunca maaş kesintisi yapılır, ancak iş göremezlik ödeneği SGK tarafından ödenir.

Kısaca, maaştan rapor kesintisi, (Toplam brüt maaş / toplam gün sayısı) × (2/3 ya da 1/2) × (raporlu gün sayısı – 2) formülüyle hesaplanır. Ayakta tedavide oran ⅔, yatarak tedavide ise ½ olarak uygulanır. Örneğin, günlük brüt kazanç 1000 TL ve rapor süresi 17 günse, ayakta tedavi durumunda maaştan rapor kesintisi = 666,6 × 15 = 9.999 TL olur.

2026 Yılı Geçici İş Göremezlik Ödeneği (Rapor Parası) Hesaplama

2026 yılı brüt asgari ücreti esas alındığında, günlük geçici iş göremezlik ödeneği (rapor parası) yatarak ve ayakta tedavi için aşağıdaki şekilde hesaplanmaktadır:

Aylık Brüt Asgari Ücret (2026): 33.030,00 TL

Günlük Brüt Kazanç: 33.030,00 TL / 30 = 1.101,00 TL

Yatarak Tedavide Günlük Ödenek

Yatarak tedavilerde günlük geçici iş göremezlik ödeneği, günlük brüt kazancın %50’si üzerinden hesaplanır.

Hesaplama: 1.101,00 TL × %50 = 550,50 TL (günlük)

Ayakta Tedavide Günlük Ödenek

Ayakta tedavilerde günlük geçici iş göremezlik ödeneği, günlük brüt kazancın %66,67’si (⅔) üzerinden hesaplanır.

Hesaplama: 1.101,00 TL × %66,67 ≈ 734,00 TL (günlük)

Bu hesaplamaya göre 2026 yılında, asgari ücret üzerinden değerlendirme yapıldığında;

• yatarak tedavi gören bir çalışan için günlük geçici iş göremezlik ödeneği yaklaşık 550,50 TL,
• ayakta tedavi gören bir çalışan için ise günlük ödenek yaklaşık 734,00 TL olmaktadır.

Belirtilen tutarlar, prim esas kazancın asgari ücret seviyesinde olduğu varsayımıyla hesaplanmıştır. Sigortalının kazanç düzeyi, prim gün sayısı ve rapor süresine göre ödenecek tutar değişiklik gösterebilir.

İş Göremezlik (Rapor) Ödemesi Nedir?

İş göremezlik (rapor) ödemesi, iş kazası ya da meslek hastalığı nedeniyle geçici olarak çalışamaz durumda olan sigortalı işçilere, Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) tarafından yapılan mali destektir. Bu ödeme, sigortalının sağlığına kavuşana kadar geçen süre boyunca, gelir kaybını telafi etmek amacıyla verilir. Sigortalının normal çalışma gücünü yitirmesi durumunda, doktor raporu ile belirlenen süre zarfında günlük kazancının belirli bir yüzdesi kadar ödeme yapılır. Bu ödeme, sigortalının maaşının bir kısmını kapsayarak, tedavi sürecinde maddi güvence sağlar.

İş Göremezlik Raporu Nedir?

İş göremezlik raporu, bir doktor tarafından verilen ve bir kişinin iş kazası, meslek hastalığı ya da genel sağlık problemleri nedeniyle geçici olarak çalışamayacak durumda olduğunu belgeleyen resmi bir dokümandır. Bu rapor, sigortalının sağlık durumu nedeniyle tam zamanlı veya kısmi olarak çalışamadığı günler için geçici iş göremezlik ödeneği (rapor parası) almasını sağlar. Rapor, işçinin ne kadar süreyle çalışamayacağını ve bu süreçte alması gereken tedavileri detaylandırır, aynı zamanda bu süre zarfında sigortalının mali destek almasına olanak tanır.

İş Göremezlik Raporu Nasıl Alınır?

İş göremezlik raporu, bir sağlık sorunu nedeniyle geçici süreyle çalışamayacak kişilere verilen resmi bir belgedir. Bu rapor, sigortalının sağlık durumunu ve tedavi süresini belirterek, maddi destek almasını sağlar.

1. Doktor muayenesine gidilir.
2. İş göremezlik raporu doktor tarafından düzenlenir.
3. Rapor, SGK’ya işveren veya sigortalı tarafından bildirilir.
4. SGK, uygun görürse ödeme yapar.
5. Rapor süresi bitiminde sağlık durumu tekrar değerlendirilir.

Bu adımlar, iş göremezlik raporu almak için izlenmesi gereken temel süreci oluşturur.

İş Göremezlik Ödemesi Alınan Haller Nelerdir?

1. İş kazası sonucu meydana gelen yaralanmalar.
2. Meslek hastalıkları nedeniyle çalışamaz hale gelinmesi.
3. Genel sağlık sorunları nedeniyle doktor tarafından verilen iş göremezlik raporu.
4. Ameliyat veya ciddi sağlık tedavileri sonrası iyileşme süreci.
5. Hamilelik ve doğum sonrası dönemde verilen doğum izinleri.

Bu durumlar, sigortalı bireylerin geçici olarak çalışamayacakları ve iş göremezlik ödemesi almaya hak kazandıkları zamanları kapsar.

İş Göremezlik Ödemesi Nasıl Alınır?

İş göremezlik ödemesi, iş kazası, meslek hastalığı veya ciddi sağlık sorunları nedeniyle geçici olarak çalışamayan sigortalılara maddi destek sağlar. Bu ödeme, sigortalının iyileşme süresince gelir kaybını telafi etmek için verilir.

1. İlgili sağlık kuruluşundan iş göremezlik raporu alınır.
2. Rapor, işveren aracılığıyla veya sigortalı tarafından doğrudan Sosyal Güvenlik Kurumu’na (SGK) iletilir.
3. SGK, raporu ve sigortalılık durumunu değerlendirir.
4. Uygun görüldüğü takdirde, ödeme sigortalının banka hesabına yatırılır.

Bu adımlar, iş göremezlik ödemesi almak için gerekli süreci oluşturur.

İş Göremezlik Ödemesi Nasıl Hesaplanır?

İş göremezlik ödemesi, sigortalının günlük net kazancının belirli bir yüzdesi olarak hesaplanır:

1. Günlük Net Kazanç: Sigortalının aylık net maaşı / 30 gün
2. Ödeme Yüzdesi: Yatarak tedavi %50, ayakta tedavi %70
3. İş Göremezlik Ödemesi: Günlük net kazanç × ödeme yüzdesi

Bu formül, günlük iş göremezlik ödemesinin miktarını belirlemek için kullanılır.

İş Göremezlik Ödemesi Ne Zaman Yatar?

İş göremezlik ödemesi, SGK tarafından raporun işveren veya sigortalı tarafından SGK’ya teslim edilmesi ve işlemlerin tamamlanması sonrasında yapılır. Raporun SGK’ya ulaşmasından sonra yapılan işlemler birkaç iş günü içerisinde tamamlanır ve ödeme, raporun bitiş tarihini takip eden ayın ilk haftası içinde sigortalının hesabına yatırılır. Ödemelerin zamanında yapılabilmesi için, raporların SGK’ya hızla ulaştırılması gerekmektedir.

İş Kazası Rapor Parası Nasıl Hesaplanır?

İş kazası nedeniyle rapor alınması durumunda, çalışanın iş göremezlik ödeneği (rapor parası) Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) tarafından ödenir. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 18. maddesi uyarınca iş kazası rapor parası hesaplanırken, çalışan raporlu olduğu süre boyunca maaşından kesinti yapılır ve SGK bu sürede iş göremezlik ödeneği sağlar.

İş kazası rapor parası hesaplanırken, çalışanın son üç aylık brüt kazancı üzerinden günlük kazanç hesaplanır. Örneğin, son üç ayda brüt kazancı 18.000 TL olan bir çalışanın günlük kazancı, 18.000 TL / 90 gün = 200 TL olacaktır.

İş kazası sonucu yatarak tedavi gören çalışan için günlük iş göremezlik ödeneği, günlük kazancının 3/2’si (66,67%) oranında hesaplanır. Ayakta tedavi için ise günlük kazancın yarısı (50%) oranında ödenek sağlanır.

Örnek Hesaplama: Brüt günlük kazancı 200 TL olan bir çalışan için yatarak tedavi durumunda günlük iş göremezlik ödeneği 200 TL x 66,67% = 133,34 TL, ayakta tedavi durumunda ise 200 TL x 50% = 100 TL olacaktır.

İş kazası nedeniyle alınan raporlarda, raporun verildiği ilk günden itibaren iş göremezlik ödeneği ödenmeye başlanır. Çalışanın raporlu olduğu gün sayısına göre toplam iş göremezlik ödeneği hesaplanarak ödeme yapılır.

Rapor Parası Sorgulama

Rapor parası (diğer adıyla iş göremezlik ödeneği), çalışanların sağlık raporu aldıkları süre boyunca çalışamadıkları günler için Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) tarafından ödenen bir yardımdır. Rapor parası sorgulaması şu şekilde yapılır:

• e-Devlet Üzerinden Sorgulama
• SGK Üzerinden Sorgulama
• SMS ile Sorgulama

1- e-Devlet Üzerinden Sorgulama

• e-Devlet sistemine turkiye.gov.tr üzerinden T.C. kimlik numaranız ve şifrenizle giriş yapın.
• Ana sayfada “SGK Tescil ve Hizmet Dökümü” veya “4A/4B İş Göremezlik Ödeneği” hizmetini aratın.
• Açılan sayfada rapor parası ile ilgili sorgulama yapabilir ve ödeme durumunuzu kontrol edebilirsiniz.

2. SGK Üzerinden Sorgulama

• Size en yakın SGK il/ilçe müdürlüğüne giderek rapor parası sorgulaması yapabilirsiniz.
• Yanınızda kimlik ve rapor bilgilerinizi bulundurmanız yeterli olacaktır.

3. SMS ile Sorgulama

SGK, SMS yoluyla rapor parası ödemesi hakkında bilgilendirme mesajları atabilir.

Rapor parası, raporun bitiş tarihinden sonra işverence SGK’ya bildirilir ve genellikle rapor bitiş tarihinden itibaren 15 gün içinde banka hesabınıza yatırılır.

Rapor parası sorgulama için tıklayınız.

Sgk Rapor Parası Sorgulama

Sgk rapor parası sorgulama; iş kazası, meslek hastalığı, hastalık ya da analık gibi hususların ortaya çıkması durumunda,

• Rapor türü
• Tedavi şekli
• Rapor süresi
• Alınan brüt maaş

Gibi hususlara göre değişkenlik gösteren rapor parasının hesaplanmasıdır.

1 günlük rapor parası ne kadar 2026?

2026 yılında, hastalık nedeniyle alınan istirahat raporlarında SGK, ilk iki gün için geçici iş göremezlik ödeneği ödemez. Bu nedenle 1 günlük veya 2 günlük raporlar için rapor parası ödenmesi söz konusu değildir.

Geçici iş göremezlik ödeneği, üçüncü günden itibaren sigortalının prime esas brüt kazancı üzerinden hesaplanır. Ayakta tedavilerde günlük brüt kazancın %66,67’si, yatarak tedavilerde ise %50’si esas alınmaktadır.

2026 Yılında Geçici iş göremezlik ödeneklerine ( Rapor Parası) esas günlük kazanç alt sınırı

2026 yılında geçici iş göremezlik ödeneği (rapor parası) hesaplamasında esas alınan günlük prim esas kazanç alt sınırı, brüt asgari ücret temel alınarak belirlenmektedir. Buna göre 2026 yılı için günlük kazanç alt sınırı 1.101,00 TL’dir.

Bu kazanç üzerinden hesaplanan geçici iş göremezlik ödeneği tutarları ise tedavi şekline göre farklılık göstermektedir:

• Yatarak tedavilerde günlük ödenek, günlük kazancın %50’si olup 550,50 TL’dir.
• Ayakta tedavilerde günlük ödenek, günlük kazancın %66,67’si olup yaklaşık 734,00 TL’dir.

Geçici İş Göremezlik Ödeneğinden Faydalanmak İçin Şartlar Nelerdir?

• Sigortalı Olmak.
• Geriye dönük en az 90 gün sigorta yatırılmalı.
• En az 3 gün raporlu olmak.

Geçici iş Göremezlik Ödemeleri (Rapor Parası) Nereden Yapılmaktadır?

PTT üzerinden ve anlaşmalı bankalar aracılığı ile rapor parası ödemeleri yapılmaktadır.

Rapor parası yatıp yatmadığını nereden öğrenebilirim?

Alo 170’i arayarak rapor paranızın yatıp yatmadığını öğrenebilirsiniz.

3 Günlük İş Göremezlik Raporunun Kaç Günü Ödenir?

3 günlük bir rapor alındığında, SGK yalnızca bir gün için ödeme yapar.

4 Günlük Rapor Parası Ne Kadar?

SGK ilk iki gün için ödeme yapmaz, sadece son iki gün için ödeme yapar. Örneğin, günlük net kazanç 100 TL ve ödeme oranı %70 olarak kabul edilirse:

• Günlük İş Göremezlik Ödemesi: 70 TL (100 TL × 0.70)
• Toplam Rapor Parası: 140 TL (70 TL × 2 gün)

14 gün rapor aldım, kaç gün ödeme alırım?

SGK, sadece ilk 2 gün hariç kalan 12 gün için ödeme yapar. Tedavi şekline göre günlük ödeme tutarı değiştiği için toplam ödenek brüt kazanca ve tedavi türüne göre değişir.

Asgari ücretle çalışan bir kişi en fazla ne kadar rapor parası alır?

2026 yılı brüt asgari ücretle çalışan bir kişi, ayakta tedavi durumunda günlük 734 TL, yatarak tedavide 550,50 TL alabilir. Rapor süresi dikkate alındığında toplam ödeme bu değerler üzerinden hesaplanır.

1 ay rapor alırsam maaşım kesilir mi?

Raporlu olunan 30 gün boyunca maaş kesintisi yapılır. Ancak 3. günden itibaren SGK tarafından iş göremezlik ödeneği ödenir. İlk 2 günün ödemesi yapılmaz. Bu nedenle maaştan toplam 30 gün kesinti yapılırken SGK sadece 28 gün için ödeme yapar.

Trafik kazası sonrasında oluşan maddi zararların doğru şekilde hesaplanabilmesi için geliştirdiğimiz hesaplama aracını kullanabilirsiniz. Trafik kazası tazminat hesaplama aracı 2026 yılı güncel verilerine göre tasarlandı. Hesaplama motoru, kusur oranı, gelir durumu, maluliyet oranı ve yaş değişkenlerini dikkate alarak olası tazminat tutarını TL formatında hesaplar. Kullanıcı dostu arayüzü sayesinde mobilde de kolayca kullanılabilir. Bu araç bilgilendirme amaçlı olup, kesin sonuçlar için uzman trafik kazası avukatı desteği alınması önerilir.

Trafik Kazası Tazminat Hesaplama Nedir?

Trafik kazası tazminatı; bedensel zarar (yaralanma veya ölüm) meydana gelmişse, mağdurun veya yakınlarının uğradığı maddi kayıpların karşılanması için zorunlu trafik sigortası veya kusurlu tarafın sigortası tarafından ödenen tazminattır.

Bu tazminatın amacı, kazadan önceki ekonomik ve yaşam standardının olabildiğince geri kazandırılmasıdır.

Trafik kazası tazminat hesaplama ise kazaya karışan kişinin uğradığı zararın maddi ve manevi boyutlarıyla belirlenmesi sürecidir. Bu hesaplamada kişinin gelir durumu, kusur oranı, maluliyet seviyesi, yaşı ve kaza türü gibi veriler esas alınır.

Kazaya bağlı olarak ölüm, yaralanma, iş gücü kaybı, tedavi giderleri, araç hasarı gibi birçok farklı zarar türü ortaya çıkabilir. Bu zararlar, Türk Borçlar Kanunu ve Karayolları Trafik Kanunu çerçevesinde hesaplanır.^[1] Her bir zarar türü için ayrı hesaplama kriterleri ve formüller uygulanır.

Trafik Kazası Tazminatı Hesaplama Nasıl Yapılır?

Trafik kazası tazminatı hesaplama, kazazedeye ödenecek tazminatın belirlenmesi için kusur oranı, maluliyet oranı, yaş, gelir, bakmakla yükümlü olunan kişi sayısı gibi verilerin aktüeryal formüllerle değerlendirilmesidir. Hesaplama süreci, olayın ölümlü mü yoksa yaralanmalı mı olduğuna göre değişir. Ölümlü kazalarda destekten yoksun kalma tazminatı, yaralanmalı kazalarda ise geçici veya sürekli iş göremezlik tazminatı hesaplanır.

Tazminat miktarı belirlenirken şu adımlar izlenir:

• Aktüeryal tablo kullanılarak toplam tazminat değeri bulunur.
• Kusur oranı ve zararın türü tespit edilir.
• Maluliyet oranı ya da ölüm varsa destek süresi hesaplanır.
• Gelir düzeyi ve çalışma süresi dikkate alınarak gelecek kayıplar hesaplanır.

Trafik Kazası Tazminatı Hesaplama Formülü 2026

Toplam tazminat, maddi kalemlerin (geçici + sürekli iş göremezlik + tedavi) toplamına, hakimce takdir edilen manevi tazminatın eklenmesiyle bulunur:

1) Geçici İş Göremezlik
T_geçici = (Aylık Gelir / 30) × Raporlu Gün × (1 − Kusur Oranı)

2) Sürekli İş Göremezlik (Maluliyet)
T_sürekli = Aylık Gelir × Maluliyet Oranı × Aktüeryal Katsayı × (1 − Kusur Oranı)
Aktüeryal katsayı; yaşa ve kalan çalışma süresine göre “bugünkü değer” çarpanıdır (TRH2010/PMF tablolarına göre hesaplanır).^[2]

3) Tedavi ve Diğer Giderler
T_tedavi = (Tedavi + İlaç + Bakım vb.) × (1 − Kusur Oranı)

4) Manevi Tazminat
Hakim takdiridir. Yaralanmanın ağırlığı, kusur ve sosyal durum dikkate alınır (formülize edilmez).

Özet (maddi toplam):
T_maddi = T_geçici + T_sürekli + T_tedavi
Genel toplam: T_toplam = T_maddi + T_manevi

Trafik Kazası Tazminatı Hesaplama Çeşitleri

Trafik kazası tazminatı hesaplama çeşitleri, program veya robot türüne göre değil, doğrudan zarar kalemine göre ayrılır. Bu başlık altında esas olan, hangi zararın hesaplandığını doğru ayırmaktır. Bedensel zararda; tedavi giderleri, kazanç kaybı, çalışma gücünün azalması veya yitirilmesinden doğan kayıplar ve ekonomik geleceğin sarsılmasından doğan zararlar ayrı tazminat kalemleri olarak değerlendirilir. Bu nedenle trafik kazası tazminatı hesabı tek formüllü bir işlem değildir. Her zarar kalemi, kendi hukuki ve teknik esasına göre ayrıca incelenir.

Bu çerçevede trafik kazası tazminatı hesaplama çeşitleri şu şekilde ayrılır:

• Geçici iş göremezlik tazminatı: Yaralananın iyileşme sürecinde çalışamadığı dönem için oluşan gelir kaybıdır.
• Sürekli iş göremezlik tazminatı: Kalıcı sakatlık veya meslekte kazanma gücü kaybı nedeniyle ortaya çıkan sürekli gelir eksilmesidir.
• Bakıcı gideri tazminatı: Yaralanma nedeniyle üçüncü kişi bakımına ihtiyaç doğmuşsa, bu ihtiyacın karşılığı olan giderdir.
• Sağlık harcamaları: Tedavi giderleri, ilaç, ameliyat, fizik tedavi, ulaşım ve tedaviye bağlı zorunlu masraflardır.
• Ekonomik geleceğin sarsılmasından doğan zarar: Kişinin mesleki geleceğinde ve kazanç kapasitesinde meydana gelen uzun vadeli kayıptır.
• Ölüm halinde destekten yoksun kalma tazminatı: Bu kalem yaralanma değil, ölüm sonucunda gündeme gelir.

Bakıcı gideri ve sağlık harcamaları bu başlık altında ayrıca gösterilmelidir. Çünkü uygulamada en sık gözden kaçan kalemler bunlardır. Bakıcı gideri, tali bir masraf değildir. Bedensel zararın doğrudan sonucu olan bağımsız bir tazminat kalemidir. Aynı şekilde sağlık harcamaları da yalnız hastane faturasıyla sınırlı kalmaz. Tedavi için yapılan tüm zorunlu ve belgelendirilebilir giderler bu kapsamda değerlendirilir. Bu nedenle doğru hesaplama, her zarar kaleminin ayrı başlık altında tespit edilmesiyle yapılır.

Trafik kazası tazminatı hesaplama çeşitleri; geçici iş göremezlik, sürekli iş göremezlik, bakıcı gideri, sağlık harcamaları ve ekonomik kayıp başlıkları üzerinden belirlenir. Doğru yöntem, önce zarar türünü ayırmak, sonra her kalemi kendi verisiyle değerlendirmektir. Bu nedenle trafik kazası tazminatı hesaplama programı, excel tablosu veya otomatik araç tek başına yeterli değildir. Sağlıklı sonuç, zarar kalemlerinin ayrı ayrı belirlenmesi ve dosyanın bu kalemler üzerinden incelenmesiyle ortaya çıkar.

Ölümlü Trafik Kazası Tazminat Hesaplama Nasıl Yapılır?

Ölümlü trafik kazasında tazminat hesabının temel kalemi, Türk Borçlar Kanunu m.53 kapsamında düzenlenen destekten yoksun kalma tazminatıdır.^[3] Burada esas alınan husus miras paylaşımı değildir. Esas mesele, ölen kişinin yaşadığı sürede düzenli ve sürekli ekonomik destek sağladığı kişilerin, ölüm nedeniyle bu destekten mahrum kalmasıdır. Bu nedenle hak sahipliği yalnız yasal mirasçılığa bağlanmaz; fiilî, sürekli ve ispatlanabilir destek ilişkisi bulunan kişiler de tazminat talep edebilir. Hesap, ölümle sona eren desteğin parasal karşılığını belirlemeye yöneliktir.

Hesaplamada esas alınan kriterler şunlardır:

• Ölenin net geliri.
• Ölenin yaşı.
• Ölenin mesleği.
• Çalışma ve kazanç süresi.
• Bakiye ömür süresi.
• Aktif dönem süresi.
• Pasif dönem süresi.
• Destek verdiği kişilerin yaşı.
• Destek görenlerin pay oranı.
• Kazadaki kusur oranı.

Bu veriler toplandıktan sonra destek ilişkisi teknik olarak paylaştırılır. Önce aktif dönem ve pasif dönem ayrımı yapılır. Ardından destekten yararlanan kişilere düşen oranlar belirlenir. Uygulamadaki sade anlatımla hesap mantığı şu şekilde özetlenir: Destekten yoksun kalma tazminatı = net gelir x destek payı x destek süresi x aktüeryal katsayı – kusur indirimi. Bu ifade, teknik hesabın basitleştirilmiş özetidir. Gerçek dosyada yaşam tablosu, dönemsel pay değişimi ve sorumluluk hukuku esasları birlikte uygulanır; keyfî artırma veya azaltma yapılamaz.

Ölümlü trafik kazasında tazminat hesabı yalnız matematik işlem değildir. Aynı zamanda sorumluluk hukukunun konusudur. Zorunlu trafik sigortası, 2918 sayılı Kanun’a göre işletene düşen hukuki sorumluluğu poliçe limiti içinde teminat altına alır.^[4] Bu nedenle nihai tutar belirlenirken yalnız gelir ve destek ilişkisi değil, aynı zamanda kusur dağılımı, sigorta kapsamı ve teminat sınırı da dikkate alınır. Sonuç olarak tazminat miktarı; aktüeryal hesap, destek ilişkisi ve sigorta sorumluluğu birlikte değerlendirilerek belirlenir.

Ölümlü trafik kazası tazminat davası süreci yaralanmalı trafik kazası tazminat sürecine göre çok daha hızlı ilerlemektedir. Bunun en temel nedeni ise ölümlü trafik kazalarında sonucun açık bir şekilde gözle görülebilir olmasıdır.

Yaralanmalı Trafik Kazası Tazminat Hesaplama

Yaralanmalı trafik kazalarından doğan maddi tazminat hesaplamaları, anayasa mahkemesinin son düzenlemesi ve Yargıtay kararları hükümleri çerçevesinde gerçekleştirilir. İlgili kanun maddesi uyarınca bedensel zararlar aşağıdaki kalemleri kapsar:

• Tedavi giderleri
• Geçici iş göremezlik
• Sürekli iş göremezlik
• Çalışma gücü kaybının gelire etkisi
• Ekonomik geleceğin sarsılması
• Bakıcı gideri

Tazminatın belirlenmesinde aşağıdaki unsurlar doğrudan etkilidir:

• Mağdurun kaza tarihindeki yaşı ve PMF 1931 veya TRH 2010 yaşam tabloları kullanılarak tespit edilen bakiye ömrü
• Kaza tarihindeki belgelenebilir maaşı (net geliri)
• Yetkili sağlık kurullarından alınan heyet raporu ile tespit edilen maluliyet oranı
• Tarafların olaydaki kusur oranı

Karayolları Trafik Kanunu m.90 gereğince, zorunlu mali sorumluluk sigortası kapsamında sigorta şirketlerinin sorumluluğu genel şartlara ve poliçe teminat limitlerine tabi tutulmuştur.^[5] Teminat limitlerini aşan durumlarda, bakiye zarardan kusurlu sürücü, araç işleteni ve araç sahibi müştereken ve müteselsilen sorumludur.

Tazminat hesaplamalarında Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin 2021/2678 Esas ve 2021/3045 Karar sayılı ilamına göre bilinmeyen dönem hesaplamalarında şu yöntemler izlenir:^[6]

• Progresif rant veya peşin değer formülleri yerine yüzde on artırım ve yüzde on iskontolama yöntemi uygulanır.
• Asgari ücretin üzerinde gelir elde edildiği durumlarda, bu gelirin SGK kayıtları, vergi levhası veya meslek odalarından alınacak emsal ücret araştırması ile ispatlanması zorunludur.
• Belgelendirilemeyen gelir iddialarında hesaplama, yerleşik Yargıtay içtihatları doğrultusunda salt asgari ücret üzerinden yapılarak aktüerya uzmanları tarafından raporlanır.

Geçici ve sürekli işgöremezlik oranlarının tespiti, kaza tarihinde yürürlükte olan Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik veya ilgili diğer sağlık yönetmelikleri hükümlerine göre yapılır. Yargıtay 17. Hukuk Dairesinin 2019/5210 Esas, 2020/3817 Karar sayılı içtihadı uyarınca süreç şu şekilde işler:^[7]

• Maluliyet oranını belirleyen heyet raporlarının Adli Tıp Kurumu İhtisas Kurulu veya üniversitelerin adli tıp anabilim dallarından alınması şarttır.
• Dosya kapsamında çelişkili heyet raporları bulunması halinde Adli Tıp Kurumu Genel Kurulundan veya Adli Tıp Üst Kurulundan nihai rapor alınarak kesinleşmiş oran üzerinden işlem yapılır.

Manevi tazminat talepleri, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 2017/11-68 Esas ve 2019/314 Karar sayılı kararına göre manevi tazminat miktarı hükmedilirken şunlar gözetilir:^[8]

• Tarafların sosyal ve ekonomik durumları
• Kusur oranları
• Yaralanmanın ağırlığı ve duyulan elem

Manevi tazminat bir zenginleşme aracı olmamakla birlikte, mağdurun bozulan ruhsal dengesini telafi edecek makul bir meblağ olarak hüküm altına alınır. Hükmedilecek tutarın, paranın satın alma gücüne ve günün somut ekonomik koşullarına uygun olması gözetilir.

Örnek Hesaplama;

Trafik kazalarından doğan maddi tazminat hesaplamalarının temel mantığını yansıtması amacıyla, güncel yargı uygulamalarındaki aktüerya formüllerinin sadeleştirilmiş bir örneği aşağıda sunulmuştur.

Hesaplamaya esas alınan varsayımsal veriler:

• Mağdurun kaza tarihindeki yaşı: 35
• Belgelenmiş aylık net maaşı: 20.000 TL
• Heyet raporuyla sabit maluliyet oranı: %40
• Mağdurun kazadaki kusur oranı: %25
• TRH 2010 tablosuna göre bakiye ömür çarpanı: 35 yıl

Formül ve hesaplama aşamaları:

• Kusur İndirimi Uygulanması: 20.000 TL – %25 (5.000 TL) = 15.000 TL (Tazminata esas net aylık tutar)
• Aylık İş Gücü Kaybı: 15.000 TL x %40 (Maluliyet Oranı) = 6.000 TL
• Yıllık İş Gücü Kaybı: 6.000 TL x 12 Ay = 72.000 TL
• Toplam Tazminat Tutarı: 72.000 TL x 35 Yıl (Bakiye Ömür) = 2.520.000 TL

Yerel mahkemelerde ve Yargıtay denetiminden geçen dosyalarda, nihai rakam belirlenirken salt bu doğrusal çarpım yerine, bakiye ömür süresindeki gelir artışları ile paranın peşin değeri hesaplanarak yüzde on artırım ve yüzde on iskontolama formülü tatbik edilir.

Trafik Kazası Tazminat Davası Dilekçe Örneği – PDF-WORD (indirmek için üzerine dokun)

Destekten Yoksun Kalma Tazminatı Hesaplama Kriterleri

Destekten yoksun kalma tazminatı, ölen kişinin yaşarken düzenli ve sürekli ekonomik destek sağladığı kişilerin bu destekten mahrum kalması nedeniyle uğradıkları kaybı karşılamaya yöneliktir. Hesaplama, ölenin mirasının paylaşımıyla değil; sağladığı desteğin süre ve miktarıyla ilgilidir.

Hesaplamanın ilk adımı, desteğin net gelirinin paylara bölünmesidir. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi 2021/4130 Esas, 2022/4501 Karar uyarınca uygulanan pay dağılımı şu şekildedir:

Desteğin kendi payı, yaşasaydı yapacağı kişisel harcamalar karşılığı olarak tazminat matrahından düşülür. Geriye kalan tutar hak sahiplerine payları oranında dağıtılır.

Hesaplamanın ikinci adımı bakiye ömür tespitidir. Bakiye ömür, TRH2010 Ulusal Mortalite Tablosu üzerinden hesaplanır. Kural olarak desteğin bakiye ömrü esas alınır; ancak destek alan kişi destekten yaşça büyükse o kez destek alanın bakiye ömrü dikkate alınır.

Destek süresi belirlenirken bazı kesme noktaları gözetilir: sağ kalan eş yeniden evlenirse desteği o tarihte sona erer; çocuklar reşit olduğunda veya evlendiğinde onlara ayrılan pay eşin payına eklenir. Bekar desteğin evleneceği öngörülerek anne-babasına olan katkısının azalacağı da hesaba katılır.

Üçüncü adım aktif-pasif dönem ayrımıdır. Desteğin çalıştığı dönem aktif dönem, emekli olup çalışmayı bıraktığı dönem ise pasif dönemdir. Aktif dönemde belgelenmiş net gelir esas alınır. Pasif dönemde ise kişinin kaza tarihindeki maaşı değil, o dönem geçerli net asgari ücret üzerinden hesaplama yapılır.

Destekten Yoksun Kalma Tazminatı Dava Dilekçesi – PDF (indirmek için üzerine)

Trafik Kazası Platin Tazminat Hesaplama

Trafik kazası sonucu vücuda yerleştirilen platin veya benzeri implantlar nedeniyle doğan maddi ve manevi zararların tazminat hesaplama maluliyet oranının kesinleşmesinden sonra yapılır. Bu hesaplamada, platin maliyeti, tedavi masrafları, iş gücü kaybı, ve manevi zararlar dikkate alınır.

• Platin ve Tedavi Maliyeti: 70.000 TL
• İş Gücü Kaybı: Aylık net gelir 8.000 TL, %25 iş gücü kaybı, 12 ay süresince = 8.000 TL x %25 x 12 = 24.000 TL
• Manevi Tazminat: 40.000 TL

Toplam Tazminat: 70.000 TL + 24.000 TL + 40.000 TL = 134.000 TL

Trafik kazası tazminatı hesaplamada platinin maluliyet oranı, kazada yaralanan kişinin maaşı, kazaya karışan kişinin yaşı, kazadaki kusur oranları önem arz etmektedir. İş kazası tazminat hesaplamasında da durum farklı değildir.

Trafik Kazası Kırık Tazminatı Hesaplama

Trafik kazalarında meydana gelen kırıklar, bedensel bütünlüğün ciddi bir şekilde zarar görmesi anlamına gelir. Bu durumda, mağdurun tazminat hakkı doğar. Trafik kazası kemik kırığı tazminatı hesaplama, kazanın yarattığı maddi ve manevi zararları karşılamak için yapılır.

Kırığın tedavisi için yapılan tüm tıbbi harcamalar, hastane masrafları, ameliyat giderleri ve fizik tedavi süreçleri tazminat hesabına dâhil edilir. Ayrıca, kazazedenin çalışamadığı süre boyunca kaybettiği gelir de hesaplanır. Örneğin, bir kazazedenin ameliyat ve tedavi masrafları toplamda 60.000 TL’yi bulabilir.

Örneğin, bir kazazedenin tedavi masrafları 60.000 TL, iş gücü kaybı 6 ay süresince 14.400 TL, manevi tazminat ise 50.000 TL olarak belirlenebilir. Bu durumda toplam tazminat 124.400 TL olacaktır. Bu hesaplamalar, mahkeme tarafından onaylanan bilirkişi raporları ve tıbbi belgelerle kesinleştirilir. Tazminat talebi, kazaya sebebiyet veren tarafa veya sigorta şirketine yöneltilir. Bu süreçte hukuki destek almak, mağdurun haklarının tam olarak korunması için önemlidir.

Trafik Kazası Uzuv Kaybı Tazminatı Hesaplama (Organ Kaybı)

Trafik kazası uzuv kaybı tazminat hesaplamasında, dört temel faktör dikkate alınır: mağdurun yaşı, maaşı, heyet tarafından belirlenen iş gücü kaybı oranı (heyet oranı), ve mağdurun bakiye ömrü. Bu faktörler, mağdurun gelecekteki gelir kaybını ve yaşam kalitesindeki düşüşü belirler.

• Yaş
• Maaş
• Heyet Oranı
• Bakiye Ömür

Formül:

Tazminat = Aylık Net Gelir × Heyet Oranı × Bakiye Ömür + Tedavi Masrafları + Manevi Tazminat

Trafik Kazası Psikolojik Tazminat Hesaplama

Trafik kazası psikolojik tazminat hesaplanırken, kişinin kaza nedeniyle yaşadığı acı, elem, keder, ıstırap gibi ruhsal ve duygusal zararların yanında yaşadığı travmalar ve uğradığı maddi zararlardan dolayı meydana gelen manevi zararlar dikkate alınır.

Trafik Kazalarında Manevi Tazminat

Ölümle sonuçlanan ya da yaralanmayla sonuçlanan trafik kazasında, haksız fiil işlememiş, suçsuz diye tabir edebileceğimiz insanların yüreğine biraz olsun su serpebilmek için manevi tazminat davası vardır. Manevi zararın karşılığı hiçbir zaman madde ile ölçmek doğru olmayacaktır. Kaza sonucu çekilen sıkıntıları manevi olarak yaşanan elemlerin karşılığı mahkemelerde hakim takdirine bırakılmıştır.

Trafik Kazası Tazminatı Hesaplama Yargıtay Kararları

Trafik kazalarından doğan maddi tazminat davalarında hesaplama yöntemleri, yerel mahkemeler ile Yargıtay daireleri arasındaki denetim süreçleri sonucunda somut ve standart bir formüle bağlanmıştır. Aşağıda, tazminat hesaplama mantığını, aktüerya raporlarında sıklıkla yapılan hataları ve Yargıtay’ın bozma veya onama kararlarıyla şekillenen doğru uygulama yöntemlerini gösteren temel emsal vakalar incelenmiştir.

TRH 2010 Yaşam Tablosu ve Progresif Rant Zorunluluğu

İlgili Karar: Yargıtay 4. Hukuk Dairesi 2021/2678 Esas, 2021/3045 Karar

Yapılan Yanlış: Yerel mahkemenin hükme esas aldığı aktüerya raporunda, bakiye ömür tespiti için Fransız PMF 1931 yaşam tablosunun kullanılması ve peşin sermaye değeri üzerinden (teknik faiz ile indirim yapılarak) tazminat hesaplanması.

Doğru Uygulama: Yargıtay kararı uyarınca, Türkiye koşullarına uygun olmayan PMF 1931 tablosu terk edilmiştir. Hesaplamaların, Hacettepe Üniversitesi tarafından hazırlanan TRH 2010 (Türkiye Hayat Tablosu) üzerinden yapılması zorunludur. Ayrıca hesaplamada teknik faiz veya peşin sermaye formülleri kullanılamaz; her yıl için gelirlerin yüzde on artırılıp yüzde on iskontolanması (progresif rant) yöntemi uygulanır.

Hesaplama Mantığı: TRH 2010 tablosuna göre 30 yaşındaki bir mağdurun muhtemel bakiye ömrü tespit edilir. Bilinmeyen (gelecek) dönem hesaplamalarında mağdurun geliri her yıl %10 oranında artırılır ve aynı anda peşin ödeme yapıldığı için %10 oranında iskontolama (indirim) uygulanır. Bu iki oran birbirini nötrlediği için reel gelir sabit kalır ve mağdurun tazminatından haksız yere teknik faiz kesintisi yapılmamış olur.

Bakıcı Giderinin Brüt Asgari Ücret Üzerinden Hesaplanması

İlgili Karar: Yargıtay 4. Hukuk Dairesi 2023/13348 Esas, 2024/808 Karar

Yapılan Yanlış: Ağır bedensel zarar gören ve bakıma muhtaç hale gelen mağdurun bakıcı gideri tazminatının, mağdura kendi eşi ve annesinin ücretsiz bakması gerekçesiyle hiç hesaplanmaması veya asgari ücretin net tutarı üzerinden eksik hesaplanması.

Doğru Uygulama: Yargıtay içtihatlarına göre mağdurun bakımı aile bireyleri tarafından karşılansa dahi bakıcı gideri tazminatı doğar. Bu zarar, fiili bir ödeme yapılıp yapılmadığına bakılmaksızın hesaplanır. Hesaplama net asgari ücret üzerinden değil, asgari ücretin brüt tutarı üzerinden yapılır.^[9]

Hesaplama Mantığı: Maluliyet raporunda “6 ay süreyle bakıcıya muhtaçtır” veya “sürekli bakıma muhtaçtır” tespiti yapıldığında, mağdurun kendi maaşı ne olursa olsun, hesaplama doğrudan kaza/hüküm tarihindeki Brüt Asgari Ücret üzerinden gerçekleştirilir. Geçici dönem için aylık brüt tutar tespit edilen ayla çarpılır; sürekli bakım gerekiyorsa bakiye ömür boyunca aylık brüt asgari ücret üzerinden aktüeryal katsayılarla çarpım yapılır.

Geçici İş Göremezlikte Belgelendirilmeyen Gelir İddiası

İlgili Karar: Yargıtay 17. Hukuk Dairesi 2019/5210 Esas, 2020/3817 Karar

Yapılan Yanlış: Mağdurun kaza öncesinde aylık 50.000 TL kazandığını beyan etmesi ve tanık beyanlarına dayanılarak, resmi SGK kaydı veya vergi levhası sunulmadan bu beyan edilen afaki tutar üzerinden geçici ve sürekli iş göremezlik tazminatı hesaplanması.

Doğru Uygulama: Hukuk Muhakemeleri Kanunu ve Borçlar Kanunu ispat kuralları gereği, asgari ücretin üzerinde bir gelirin hesaplamaya esas alınabilmesi için bu durumun resmi evrakla kanıtlanması veya ilgili meslek odalarından emsal ücret araştırması yapılarak mahkemeye sunulması şarttır. Kanıtlanamayan gelir beyanları reddedilir ve hesaplama salt asgari ücret üzerinden yapılır.

Hesaplama Mantığı: Kişinin tedavi süreci 4 ay sürmüşse ve geçici iş göremezlik süresi heyet raporuyla sabitse, bu 4 ay boyunca mağdur %100 malul sayılır. Emsal ücret belgelenmemişse kaza tarihinde yürürlükte olan net asgari ücret ile 4 ay çarpılarak (Örn: Net Asgari Ücret x 4) geçici iş göremezlik zararı tespit edilir. Kusur oranı bu tutardan daha sonra indirilir.

Sürekli İş Göremezlikte Pasif Dönem (Emeklilik) Hesabı

İlgili Karar: Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 2017/11-68 Esas, 2019/314 Karar

Yapılan Yanlış: Aktüerya uzmanının, mühendis veya doktor olan mağdurun kaza tarihindeki mevcut yüksek maaşını, mağdurun bakiye ömrünün sonuna (örneğin 80 yaşına) kadar aynı seviyede kazanmaya devam edeceğini varsayarak tek bir katsayı üzerinden kesintisiz hesaplaması.

Doğru Uygulama: Yargıtay, bakiye ömrü iki döneme ayırır: Aktif dönem ve Pasif dönem. Kişinin 65 yaşına kadar bilfiil çalışacağı kabul edilir (Aktif dönem). 65 yaşından sonraki süreç ise emeklilik/pasif dönem olarak adlandırılır. Pasif dönem zararı hesaplanırken kişinin kaza tarihindeki yüksek geliri değil, sadece asgari ücret dikkate alınır.

Hesaplama Mantığı: Mağdurun 30 yaşında olduğunu ve belgelenmiş 40.000 TL net maaş aldığını varsayalım. Aktif dönem olan 30-65 yaş arasındaki 35 yıllık süre için kazanç kaybı 40.000 TL üzerinden hesaplanır. TRH 2010 tablosuna göre kişinin 80 yaşına kadar yaşayacağı öngörülüyorsa, 65-80 yaş aralığındaki 15 yıllık pasif dönem zararı, 40.000 TL üzerinden değil, o dönem geçerli olan net asgari ücret üzerinden maluliyet oranıyla çarpılarak hesaplanır.

Hatır Taşıması (Ücretsiz Taşıma) İndirimi

İlgili Karar: Yargıtay 4. Hukuk Dairesi 2021/11883 Esas, 2022/3307 Karar

Yapılan Yanlış: Sürücünün yolcuyu herhangi bir menfaat temin etmeden ücretsiz taşıdığı (hatır taşıması) durumlarda, mahkemenin bu yasal statüyü göz ardı ederek hesaplanan maddi tazminatın tamamına hükmetmesi.

Doğru Uygulama: Hatır taşıması savunmasının kaza tutanakları, tanık beyanları veya ceza dosyası ile ispatlanması halinde, hesaplanan maddi tazminat tutarı üzerinden hakkaniyet indirimi uygulanması zorunludur. Yerleşik Yargıtay içtihatlarında bu indirim oranı %20 olarak sabitlenmiştir. İndirim zorunlu mali sorumluluk sigortacısı için de geçerlidir.^[10]

Hesaplama Mantığı: Mağdur yolcunun net kazanç kaybı ve maluliyet oranına göre hazırlanan aktüerya raporunda toplam 1.000.000 TL maddi tazminat hesaplanmıştır. Hatır taşıması tespit edildiğinde, mahkeme bu tutardan %20 oranında (200.000 TL) indirim yapar ve nihai tazminat rakamını 800.000 TL olarak hüküm altına alır.

Müterafik Kusur (Birlikte Kusur) İndirimi

İlgili Karar: Yargıtay 4. Hukuk Dairesi 2021/14446 Esas, 2022/1110 Karar

Yapılan Yanlış: Motosiklet sürücüsünün kask takmaması veya araç içindeki yolcunun emniyet kemeri takmaması gibi zararı ve yaralanmanın boyutunu artıran hallerde, tazminattan müterafik kusur indirimi yapılmadan karar verilmesi.

Doğru Uygulama: Zarar görenin zararın doğmasına veya artmasına etki ettiği durumlarda tazminat miktarından indirim yapılır. Yargıtay uygulamalarında kask veya emniyet kemeri kullanmama durumunun ispatı halinde standart olarak %20 oranında müterafik kusur indirimi tatbik edilir.^[11]

Hesaplama Mantığı: Aktüerya raporunda mağdurun asıl kaza oluşumundaki asli kusur oranı (%25) düşüldükten sonra net tazminat 600.000 TL olarak belirlenmiştir. Ceza dosyası veya adli tıp raporunda mağdurun kask takmadığı ve kafa travması geçirdiği sabit ise, bu 600.000 TL üzerinden ek olarak %20 (120.000 TL) müterafik kusur indirimi uygulanır ve karar 480.000 TL üzerinden verilir.

Destekten Yoksun Kalma Tazminatında Paylaştırma İlkeleri

İlgili Karar: Yargıtay 4. Hukuk Dairesi 2021/4130 Esas, 2022/4501 Karar

Yapılan Yanlış: Vefat edenin (desteğin) elde ettiği net gelirin tamamının eş ve çocuklara paylaştırılması, vefat edenin yaşarken yapacağı zorunlu kişisel harcamalarının (kendi payının) gelirden mahsup edilmemesi.

Doğru Uygulama: Yargıtay içtihatlarına göre, destekten yoksun kalma tazminatı hesaplamalarında vefat edenin geliri paylara bölünür. Desteğin evli, bekar veya çocuklu olması durumlarına göre yerleşik paylaştırma tabloları kullanılır. Vefat edenin yaşasaydı kendisine ayıracağı pay ayrıldıktan sonra kalan kısım hak sahiplerine dağıtılır.^[12]

Hesaplama Mantığı: Desteğin evli ve iki çocuklu olduğu varsayımında Yargıtay, gelir dağılımında desteğe 2 pay, eşe 2 pay, çocuklara 1’er pay verir. Toplam 6 pay üzerinden gelirin 2/6’sı (yaklaşık %33) vefat edenin kişisel gideri kabul edilerek tazminat matrahından düşülür. Geriye kalan tutar eş (2 pay) ve iki çocuk (1’er pay) arasında dağıtılarak yaşam tablosu üzerinden bakiye ömür hesabı yapılır. Çocuklar reşit olduklarında veya evlendiklerinde onlara ayrılan paylar düşülmez, eşin payına eklenir.

Maluliyet Raporları Arasındaki Çelişkinin Giderilmesi

İlgili Karar: Yargıtay 4. Hukuk Dairesi 2021/2823 Esas, 2021/4134 Karar

Yapılan Yanlış: Devlet hastanesi sağlık kurulu raporu ile üniversite hastanesi adli tıp anabilim dalı raporu arasında maluliyet oranı açısından açık bir çelişki bulunmasına rağmen, mahkemenin gerekçesiz olarak birini tercih edip hesabı bu oran üzerinden yaptırması.

Doğru Uygulama: Kaza tarihinde yürürlükte olan ilgili sağlık yönetmeliklerine göre alınmış ve birbiriyle çelişen raporların bulunması halinde, Yargıtay kararları uyarınca bu çelişkinin Adli Tıp Kurumu (ATK) 2. İhtisas Kurulu veya ATK Üst Kurulundan alınacak nihai raporla giderilmesi zorunludur.^[13]

Hesaplama Mantığı: Birinci heyet raporunda maluliyet %8, sigorta şirketinin itirazı üzerine alınan ikinci raporda %18 olarak tespit edilmiştir. Mahkeme, dosyayı tüm tıbbi evraklarla birlikte Adli Tıp Kurumuna gönderir. ATK nihai engellilik oranını %12 olarak belirlerse, aktüerya uzmanı maaş ve bakiye ömür hesaplamalarını yalnızca bağlayıcı olan bu %12’lik oran üzerinden gerçekleştirir.

Araç Değer Kaybı Hesaplamasında Serbest Piyasa Rayici

İlgili Karar: Yargıtay 4. Hukuk Dairesi 2021/2675 Esas, 2021/3055 Karar

Yapılan Yanlış: Trafik kazası sonucu hasar gören aracın değer kaybının, Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları ekinde yer alan kilometre ve yaş sınırı içeren matematiksel formüle göre hesaplanması.

Doğru Uygulama: Anayasa Mahkemesinin Karayolları Trafik Kanunu m.90’daki sınırlandırmaları iptal etmesi ve yerleşen Yargıtay içtihatları neticesinde, değer kaybı hesaplamalarında sigorta genel şartlarındaki kısıtlayıcı formül uygulanmaz. Hesaplama, aracın kaza öncesi ikinci el serbest piyasa rayiç değeri ile hasarlı hali onarıldıktan sonraki ikinci el piyasa rayiç değeri arasındaki fark bulunarak yapılır.^[14]

Hesaplama Mantığı: Aracın kaza tarihindeki hasarsız 2. el piyasa değeri 1.200.000 TL’dir. Araç yetkili serviste onarıldıktan sonra, işlenen tramer kaydı, değişen ve boyanan parçalar nedeniyle serbest piyasada satılabileceği rayiç bedel bilirkişi tarafından 1.050.000 TL olarak tespit edilir. İki piyasa değeri arasındaki 150.000 TL’lik fark, aracın net değer kaybı tazminatı olarak belirlenir ve kusur oranına göre hüküm altına alınır.

Trafik Kazası Aktüerya Hesabı Nasıl Yapılır?

Trafik kazası aktüerya hesabı, kaza nedeniyle oluşan maddi kaybın teknik olarak parasallaştırılması işlemidir. Bu hesap yalnız yaralanmalı kazalarda değil, ölümlü kazalarda da uygulanır. Yaralanmada iş gücü kaybı ve geçici zararlar; ölüm halinde ise destekten yoksun kalma zararı hesaplamanın merkezini oluşturur.

Hesaplama yapılırken kaza tarihi, kusur oranı, zarar görenin yaşı, geliri, mesleği, maluliyet oranı, iyileşme süresi, bakiye ömür, aktif ve pasif dönem ayrımı ile dosyadaki ödeme kayıtları esas alınır. Ölümlü dosyalarda desteğin yaşı, geliri ve destek ilişkisi; yaralanmalı kazalarda sağlık kurulu raporu ve çalışma gücü kaybı belirleyici veridir.

Aktüerya raporu, standart bir tablo doldurma işlemi değildir. Her dosya kendi maddi verileriyle incelenir. SGK tarafından yapılan ödemeler, sigorta şirketi ödemeleri, tedavi giderleri, bakıcı gideri ve faiz başlangıcı ayrı değerlendirilir. Bu nedenle nihai tazminat, ancak somut dosya verilerine göre hazırlanan bilirkişi incelemesi ile netleşir.

Trafik Kazası Tazminatı Sigorta Limitleri 2026

Trafik kazası tazminatı sigorta teminat limitleri her yıl değişmektedir. Maddi tazminatın karşılığı olan tazminatı sigorta şirketleri karşılamaktadır. Üzeri bakiye hesaplar için ise kusur aracın sürücüsü, sahibi ve işleteni sorumlu olacaktır.

Yıllara göre Sakatlanma ve Ölüm Tazminatı Rakamları

Trafik Kazası Sigorta Tazminatı Hesaplama yöntemleri sigorta şirketleri arasında farklılık gösterebilmektedir. Bu gibi durumlarda devreye Aktüerler girmektedir. Trafik Kazası Tazminatı Hesaplama Yöntemi aslında birdir ve yargının kabul ettiği bir hesaplama usulü vardır. Trafik Kazası Sonrası Tazminat Hesaplama usulleri önce sigorta şirketi tarafından yapılır. İlgili şirket sizin sunduğunuz evraklar üzerinden alacağınız tazminatı minimumdan hesaplayarak sizinle anlaşma yoluna gitmeye çalışır.

Kimler Tazminat Davası Açabilir?

Kazada yaralanmaya sebebiyet vermiş ise bizzat yaralanan şahıs maddi ve manevi tazminat davası açabilmektedir. Kaza sonucu kişi ağır bedensel yaralanma almışsa, uzuvlarını kaybetmiş, çalışamaz, yükümlülüklerini yerine getiremeyecekse anne, baba, eş, çocuk ve nişanlı manevi tazminat davası açabilmektedir. Kaza sonucu ölüm yaşandıysa anne, baba, eş, çocuk ve nişanlı yani birinci derece akrabalık bağı olan kişiler maddi manevi tazminat davası açabilmektedir.

Kimlere veya Hangi Kuruma Dava Açılabilir?

Araç sürücüsüne tazminat davası açılabilir (TBK m.49). Sürücüsü yaşanılan kazada haksız fiil denilen trafik kurallarına aykırı hareketinden ötürü mahkemeye başvurabilirsiniz. Araç sahibi, KTK m.3 uyarınca aracın işleteni olarak kabul edilir; araç sahibine bu nedenle dava açmak için mahkemeye başvurabilirsiniz (2918 sayılı KTK m.85/1). Eğer kazaya neden olan araç bir firma tarafından işletiliyorsa o firma hakkında da mahkemeye başvurarak dava açabilirsiniz.

Sigorta şirketlerine, trafik kazasına karışan aracın Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (Trafik Sigortası) veya poliçe kapsamına göre İhtiyari Mali Mesuliyet Sigortası (Kasko Sigortası) hangi sigorta şirketi tarafından yapılmışsa, o sigorta şirketi de ölüm, yaralama veya diğer zararlardan sorumludur (KTK m.91).^[4] Bu nedenle mahkemeye başvurarak dava açabilirsiniz.

Trafik Kazası İçin Görevli Mahkemeler Hangileridir?

Ölümlü veya yaralanmayla sonuçlanan trafik kazalarında görevli mahkeme Asliye Hukuk Mahkemesidir (HMK m.2/1). Trafik sigorta şirketine açılacak davalarda görevli mahkeme ise Asliye Ticaret Mahkemesidir (6102 sayılı TTK m.4/1-a, m.5/1).^[15]

Trafik Kazası Tazminatlarında Zamanaşımı

Trafik kazası tazminatlarında zamanaşımı, zarar türüne göre değişir. Maddi hasarlı kazalarda talep süresi, öğrenmeden itibaren 2 yıl ve her hâlde kaza tarihinden itibaren 10 yıldır. Yaralanmalı trafik kazalarında uygulamada çoğu dosyada 8 yıllık uzamış ceza zamanaşımı esas alınır. Ölümlü trafik kazalarında ise bu süre genel olarak 15 yıl kabul edilir. Zamanaşımı hesabı, kaza türüne göre ayrı yapılır.

Sigorta Şirketinin Düşük Miktarda Tazminat Vermesi Durumu

Sigorta şirketinin düşük miktarda tazminat ödemesi, zararın eksik karşılandığı anlamına gelir. Sigortacıya yapılan başvuruya verilen cevap talebi karşılamıyorsa veya 15 iş günü içinde cevap verilmiyorsa, uyuşmazlık Sigorta Tahkim Komisyonu’na taşınabilir. Komisyon, 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu m.30 uyarınca sigorta sözleşmesinden doğan uyuşmazlıkları çözer.^[16] Eksik ödeme, itiraz ve tahkim konusu yapılabilir. Bu süreçte poliçe kapsamı, hesap raporu ve ödeme dayanağı incelenir.

Kaza tarihinden itibaren ilk başvuru yapılmış ise süreç o günden itibaren işlemeye başlar. Sigorta şirketi size paranızı ne kadar geç verirse versin yasal faiziniz işliyor demektir. Trafik kazası tazminat faiz hesaplama yine süreç sonunda devreye girecek ve hakkınız olanı alacaksınızdır.

Trafik Kazası Tazminatı Hesaplama Programı

Trafik kazası tazminatı hesaplama programları, bedensel zararların tespitinde kullanılan aktüeryal formülleri dijital ortama taşıyan yazılımlardır. Yargıtay içtihatları ile benimsenen TRH 2010 yaşam tablosu ve yüzde on artırım, yüzde on iskontolama yöntemi bu programların temel algoritmasını oluşturur. Hesaplama algoritmaları mağdurun kaza tarihindeki yaşı, kesinleşmiş maluliyet oranı, kusur dağılımı ve belgelendirilebilir net geliri üzerinden bakiye ömür süresindeki kazanç kaybını matematiksel olarak tespit eder. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi uygulamalarına göre, nihai tazminat tutarları salt yazılım verileriyle değil, uzman aktüerlerin dosyaya özgü hukuki değerlendirmeleri sonucunda hüküm altına alınır.

↩ [1] Trafik kazasından doğan zararların hukuki çerçevesi, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (haksız fiil, bedensel zarar kalemleri) ile 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun birlikte uygulanmasıyla belirlenir. Bkz. mevzuat.gov.tr – 2918 sayılı KTK

↩ [2] TRH 2010 (Türkiye Hayat Tabloları), Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin 2021/2678 Esas, 2021/3045 Karar sayılı ilamıyla zorunlu hale gelmiştir. Tablo, Hacettepe Üniversitesi Aktüerya Bilimleri Bölümü tarafından hazırlanmış olup Türkiye’nin demografik yapısını yansıtır. Eski uygulama olan Fransız PMF 1931 tablosunun yerini almıştır. Bkz. aktuerya.hacettepe.edu.tr

↩ [3] 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu Madde 53: “Ölüm hâlinde uğranılan zararlar özellikle şunlardır: 1. Cenaze giderleri. 2. Ölüm hemen gerçekleşmemişse tedavi giderleri ile çalışma gücünün yitirilmesinden doğan kayıplar. 3. Ölenin desteğinden yoksun kalan kişilerin bu sebeple uğradıkları kayıplar.” Bkz. mevzuat.gov.tr – TBK

↩ [4] 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu Madde 85/1: “Bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracın bir teşebbüsün unvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen biletle işletilmesi hâlinde, motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi, doğan zarardan müteselsilen sorumlu olurlar.” Madde 91 uyarınca zorunlu mali sorumluluk sigortacısı da aynı zarardan sigorta limiti dahilinde sorumludur. Bkz. mevzuat.gov.tr – KTK

↩ [5] 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu Madde 90: Zorunlu mali sorumluluk sigortasının kapsam ve limitlerini düzenleyen bu madde, Anayasa Mahkemesi’nin çeşitli kararlarıyla kısmen iptal edilmiş; tazminat hesaplamalarında sigorta genel şartlarındaki kısıtlayıcı formüllerin uygulanamayacağı hükme bağlanmıştır. Güncel poliçe teminat limitleri Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından her yıl güncellenir. Bkz. mevzuat.gov.tr – KTK m.90

↩ [6] Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, 2021/2678 Esas, 2021/3045 Karar: TRH 2010 yaşam tablosunun zorunlu kullanımı ve progresif rant yönteminin (yüzde on artırım, yüzde on iskontolama) teknik faiz veya peşin sermaye formüllerinin yerine geçmesi gerektiğine ilişkin temel emsal karar.

↩ [7] Yargıtay 17. Hukuk Dairesi, 2019/5210 Esas, 2020/3817 Karar: Maluliyet oranını belirleyen heyet raporlarının Adli Tıp Kurumu İhtisas Kurulu veya üniversite adli tıp anabilim dallarından alınmasını ve çelişkili raporların ATK Genel Kurulu ya da Üst Kuruluna gönderilerek çözümlenmesini zorunlu kılan içtihat.

↩ [8] Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 2017/11-68 Esas, 2019/314 Karar: Manevi tazminatın tarafların sosyal ve ekonomik durumları, kusur oranları ile yaralanmanın ağırlığı gözetilerek belirlenmesini ve hükmedilecek miktarın paranın satın alma gücüne uygun olmasını zorunlu kılan temel içtihat. Aynı karar pasif dönem hesabında kişinin kaza tarihindeki yüksek maaşı yerine salt asgari ücretin esas alınması gerektiğini de ortaya koymuştur.

↩ [9] Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, 2023/13348 Esas, 2024/808 Karar: Bakıcı gideri tazminatının fiili ödeme yapılıp yapılmadığına bakılmaksızın doğduğunu ve hesaplamanın net asgari ücret üzerinden değil brüt asgari ücret üzerinden yapılması gerektiğini hükme bağlayan içtihat.

↩ [10] Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, 2021/11883 Esas, 2022/3307 Karar: Hatır taşıması (ücretsiz yolcu taşıma) durumunun ispatlanması halinde hesaplanan maddi tazminattan %20 oranında hakkaniyet indirimi yapılmasını zorunlu kılan ve bu indirimin zorunlu mali sorumluluk sigortacısına da yansıtılacağını kabul eden emsal karar.

↩ [11] Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, 2021/14446 Esas, 2022/1110 Karar: Kask veya emniyet kemeri kullanmama gibi müterafik kusur hallerinde hesaplanan tazminattan ek olarak %20 oranında indirim yapılmasını öngören içtihat. İndirim, asıl kusur oranından bağımsız olarak ayrıca tatbik edilir.

↩ [12] Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, 2021/4130 Esas, 2022/4501 Karar: Destekten yoksun kalma tazminatında vefat edenin gelirinin paylara bölünmesi, desteğin kişisel giderleri için kendi payının ayrılması ve geriye kalanın hak sahiplerine dağıtılması gerektiğini hükme bağlayan paylaştırma ilkeleri kararı. Evli ve iki çocuklu destek için 6 pay esası (desteğe 2, eşe 2, her çocuğa 1) kabul edilmiştir.

↩ [13] Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, 2021/2823 Esas, 2021/4134 Karar: Birbiriyle çelişen maluliyet raporlarının bulunması halinde mahkemenin gerekçesiz tercih yapamayacağını, çelişkinin Adli Tıp Kurumu 2. İhtisas Kurulu veya ATK Üst Kurulundan alınacak nihai raporla giderilmesi zorunluluğunu ortaya koyan içtihat.

↩ [14] Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, 2021/2675 Esas, 2021/3055 Karar: Araç değer kaybı hesaplamalarında sigorta genel şartlarındaki kilometre ve yaş sınırlı matematiksel formülün uygulanamayacağını; hesaplamanın kaza öncesi ile onarım sonrası ikinci el serbest piyasa rayiç değerleri arasındaki fark üzerinden yapılması gerektiğini hükme bağlayan içtihat.

↩ [15] 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu Madde 2/1 uyarınca ölümlü ve yaralanmalı trafik davalarında görevli mahkeme Asliye Hukuk Mahkemesidir. Sigorta şirketine karşı açılacak davalarda ise 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.4/1-a ve m.5/1 gereği Asliye Ticaret Mahkemesi görevlidir. Bkz. mevzuat.gov.tr – HMK

↩ [16] 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu Madde 30: Sigorta sözleşmesinden doğan uyuşmazlıkların Sigorta Tahkim Komisyonu’na taşınmasını ve komisyonun bağımsız hakemler aracılığıyla çözümlemesini düzenleyen madde. Sigortacının başvuruya 15 iş günü içinde cevap vermemesi veya verilen cevabın talebi karşılamaması halinde tahkim yoluna başvurulabilir. Bkz. mevzuat.gov.tr – Sigortacılık Kanunu

Büromuz avukatlarının hazırladığı bu yazıda destekten yoksun kalma tazminatına ilişkin genel bilgiler paylaşılmıştır. Hukuki uyuşmazlığa ve sürece dair detaylı bilgi ve yönlendirme için info@cozumavukatlik.com.tr mail adresi ya da 0 (541) 371 06 09 numaralı telefon ile iletişime geçebilirsiniz.

Destekten Yoksun Kalma Tazminatı Nedir?

Destekten yoksun kalma tazminatı, haksız fiil neticesinde hayatını kaybeden şahsın sağlığında maddi yardım sağladığı yakınlarının, mahrum kaldıkları ekonomik desteğin telafi edilmesi amacıyla düzenlenen bir maddi tazminattır.

Vefat edenin desteğinden faydalanan bireylerin yaşam düzeylerinin ölüm sebebiyle kötüleşmesini engellemek amacıyla düzenlenen destekten yoksun kalma tazminatı, Türk Borçlar Kanunu madde 53’te ”Haksız Fiil” bölümü “Ölüm ve Bedensel Zarar” başlığı altında yer almaktadır.

Türk Borçlar Kanunu madde 53/3 uyarınca tazminat; “Ölenin desteğinden yoksun kalan kişilerin bu sebeple uğradıkları kayıplar” olarak tanımlanır. Tazminat talebi, vefat eden şahıs ile hak sahipleri arasında ölüm anında fiilen mevcut bulunan veya gelecekte kurulması kuvvetle muhtemel destek ilişkisine dayanır.

Destekten Yoksun Kalma Tazminatının Şartları Nelerdir?

Tazminat talebinin hukuki geçerlilik kazanması, tıbbi uygulama hatası, trafik kazası ya da iş kazası benzeri haksız fiiller neticesinde gerçekleşen ölüm vakalarında belirli kriterlerin varlığına bağlıdır. Yargılama makamları, tazminat yükümlülüğünün doğması için somut olayda yasal şartların birlikte gerçekleşip gerçekleşmediğini teknik yöntemlerle denetler.

Destekten yoksun kalma tazminatı davası açılabilmesi için gereken temel şartlar şunlardır:

• Şahsın, başka şahısların kusurlu veya hukuka aykırı eylemi neticesinde hayatını kaybetmesi gerekir.
• Hukuka aykırı fiil ile ölüm hadisesi ve oluşan zararlar arasında doğrudan illiyet (nedensellik) bağı bulunması esastır.
• Vefat eden şahıs ile tazminat isteyenler arasında ölüm anında fiili veya gelecekte kurulacak farazi destek ilişkisi mevcut olmalıdır.
• Hayatını kaybeden şahsın yaşarken destek sağlama gücüne ve maddi/manevi bakım imkanına sahip olması şarttır, bakıma muhtaç olmaması gerekmektedir.
• Tazminat talep eden şahısların, vefat sebebiyle ekonomik desteğe ihtiyaç duyması ve sosyal seviyesinin korunması gerekliliği bulunmalıdır. Yargıtay içtihatlarına göre ölen kişi eşi, çocukları ve anne babası desteği konumundadır.

Belirlenen şartların ispat edilmesi, tazminat miktarının tayin edilmesi ve hak kayıplarının önlenmesi açısından hayati nitelik taşır. Burada belirtilen koşulların sağlanamadığı hallerde tazminat talepleri reddedilecektir.

Kimler Destekten Yoksun Kalma Tazminatı Talep Edebilir?

Vefat eden şahsın sağlığında ekonomik yardımda bulunduğu veya gelecekte yardım alması kuvvetle muhtemel bireyler, destek yoksun kalma tazminatı talep etme hakkına sahiptir. Burada mirasçılık kavramına bir parantez açmak gerekir. Tazminat talebi, şahsa bağlı bağımsız hak niteliği taşıması nedeniyle mirasçılık sıfatı ya da miras payı ile doğrudan bağlantılı değildir. Mirasçılar, mirası reddetmiş olsalar dahi vefat sebebiyle mahrum kaldıkları desteğin tazmin edilmesini isteyebilir.

Yargıtay içtihatları uyarınca, vefat eden şahıs ile hak sahipleri arasındaki destek ilişkisi fiili veya farazi nitelik taşıyabilmektedir. Eş, çocuk, anne ve baba arasında destek ilişkisinin varlığı hukuki karine kabul edilmektedir. Karine kapsamı dışındaki şahıslar, nişanlı, burs alan öğrenci, kardeş veya arkadaşların tazminat alabilmesi adına vefat edenden düzenli ve sürekli yardım aldıklarını somut verilerle ispatlaması gerekir

Eşin Eşe Destekliği

Eşler arasındaki destek ilişkisi, hukuki karine olarak kabul edilmektedir ve ispat yükümlülüğü yoktur. Sağ kalan eş, vefat eden eşin gelirinden ya da ev içi hizmetlerinden mahrum kaldığı gerekçesiyle tazminat davası açma hakkına sahiptir. Resmi nikah bulunmayan ancak aile birliği bilinciyle sürekli birliktelik yaşayan bireyler, destek ilişkisinin varlığını ispatladıkları takdirde tazminat hakkından faydalanmaktadır.

Boşanmış eşler, vefat edenden nafaka alıyorlarsa veya boşanmaya rağmen fiilen birlikte yaşıyorlarsa mahrum kaldıkları ekonomik kayıpların karşılanmasını talep edebilmektedir. Tazminat hesaplamaları yapılırken, sağ kalan eşin ilerleyen süreçte yeniden evlenme ihtimali teknik tablolar üzerinden analiz edilmekte ve tazminat tutarından belirli oranda indirim yapılmaktadır.

Anne ve Babanın Çocuğa Destekliği

Anne ve babanın çocuklarına sağladığı destek, Türk Medeni Kanunu uyarınca yasal bakım ve eğitim borcu temeline dayanmaktadır ve ebeveynlerin destek yükümlülüğü, çocukların ergin olmasına, eğitim hayatının tamamlanmasına veya çalışmaya başlamasına kadar devam etmektedir. Tazminat hesaplamalarında çocukların cinsiyeti ve öğrenim durumu destek süresini doğrudan etkilemektedir.

Yerleşik yargı pratiklerine göre anne ve babanın destek süreleri şu kriterlerle belirlenmektedir:

• Erkek çocukları için kural olarak 18 yaşın sonuna kadar destek sağlanacağı kabul edilmektedir.
• Kız çocukları için kentlerde 22 yaşına kadar destek ihtiyacının devam edeceği varsayılmaktadır.
• Yükseköğrenim gören veya görme ihtimali bulunan çocuklar adına destek süresi 25 yaşına kadar uzatılmaktadır.
• Ağır engelli veya sürekli bakıma muhtaç çocuklar için ebeveyn desteğinin ömür boyu süreceği esas alınmaktadır.

Çocuğun Anne ve Babaya Destekliği

Çocukların anne ve babalarına gelecekte destek olacağı hususu, hukuken hayatın olağan akışına uygun bir durum olarak kabul edilmektedir. Yetişkin çocukların vefatı halinde anne ve babanın varlıklı olması veya vefat edenden fiilen para almıyor olması tazminat hakkına engel teşkil etmez. Hizmet yardımları, hastalık anındaki bakım ve aile bütçesine sunulan her türlü katkı maddi destek kapsamında değerlendirilmektedir.

Henüz gelir elde etmeyen küçük yaştaki çocukların ölümü durumunda ise ebeveynlerin ileride mahrum kalacağı farazi destek üzerinden tazminat hesabı yürütülmektedir. Hesaplama aşamasında çocuğun 18 yaşına gelerek çalışmaya başlayacağı varsayılmakta, yetiştirme giderleri düşüldükten sonra net tazminat miktarı belirlenmektedir.

Kardeşin Kardeşe Destekliği

Kardeşler arasında destek ilişkisinin varlığı, eş ve çocukların aksine hukuki karine olarak kabul edilmez ve tazminat talebinin kabul görmesi adına, vefat eden kardeşin sağlığında diğer kardeşe düzenli ve sürekli yardım sağladığının kanıtlanması şarttır.

Kardeşin kardeşe destek sayılabilmesi için aranan özel koşullar şöyledir:

• Vefat eden kardeşin, ekonomik refah içinde bulunması ve yardım etme kapasitesine sahip olması gerekir.
• Tazminat isteyen kardeşin, vefat edenin desteği olmaksızın yoksulluğa düşecek durumda olduğunun ispatı esastır.
• Hak sahibinin, özel bakımı gerektiren ağır hastalığının bulunması veya anne/babanın vefat etmiş olması gibi istisnai haller destek ilişkisini güçlendirmektedir.

Destekten Yoksun Kalma Tazminatı Nasıl Hesaplanır?

Vefat eden şahsın sağlığında elde ettiği gelirler, yardım sağladığı kişilerin sayısı ve yaşam tabloları, destekten yoksun kalma tazminatının hesaplanmasında kullanılan metriklerdir. Tazminat hesaplamasında birkaç kritik nokta vardır:

• Gelir durumunun somut verilerle ispatlanamadığı durumlarda hesaplamalar güncel asgari ücret üzerinden ilerler.
• Vefat edenin çalışabileceği aktif dönem (kural olarak 60 yaş) ve emeklilik sonrası pasif dönem kazançları ayrı başlıklar altında değerlendirilir.
• Progresif rant yöntemi uyarınca, belirlenen her yıl için gelir tutarında %10 artırım ve %10 iskontolama işlemi uygulanmaktadır.

Formül: Tazminat = (Ölenin Net Geliri x Destek Payı) x (Bakiye Ömür) x (Kusur Oranı)

Tazminat hesaplamasına bir örnekle bakalım:

• 2026 net asgari ücret: 28.075,50 TL
• Aylık geliri = 28.075,50 TL
• Eşi ile 2 çocuk destek görüyorsa pay = 1/3
• Destek payı: 28.075,50 ÷ 3 = 9.358,50 TL
• Bakiye ömür = 20 yıl = 240 ay
• Kusur oranı %100
• Tazminat: 9.358,50 x 240 = 2.246.040 TL

Bu rakam, TRH 2010 tablosu ve progresif rant esas alınarak mahkemelerce aktüeryal bilirkişi tarafından ayrıntılı hesaplanır. Toplam tazminat tutarı, vefat edenin kusur oranı, varsa zarar görenin müterafik kusuru ve sigorta şirketinden alınan kısmi ödemeler mahsup edildikten sonra kesinleşir.

Destekten Yoksun Kalma Tazminatı Pay Oranları

Yargıtay, 5510 Sayılı Kanun madde 19 ile 34’e göre destekten yoksun kalma tazminatı pay oranlarını belirlemektedir. Destek payları belirlenirken; miras payları veya Sosyal Güvenlik Kurumu’nun gelir bağlama oranları dikkate alınmamaktadır. Bu duruma göre aşağıdaki örneklere pay oranları şu şekildedir;

Muhtemel Bakiye Ömrün Tespiti

Tazminat hesaplamalarının zaman sınırını belirleyen muhtemel bakiye ömür, vefat edenin ve hak sahiplerinin nüfus kayıtları üzerinden varsayımsal olarak saptanmaktadır. Hak sahiplerinin yaşama ihtimali bulunan sürelerin belirlenmesinde Türkiye verilerine uygun olarak hazırlanan TRH 2010 Ulusal Mortalite Tablosu esas alınmaktadır. Yargıtay’ın bazı özel daireleri PMF 1931 tablosunu kullanmaya devam etse de, güncel yargı eğilimi gerçek verilere en yakın sonuçları veren TRH 2010 tablosu yönündedir.

Destek süresi belirlenirken vefat edenin aktif çalışma hayatını tamamlayacağı yaş sınırı kural olarak 60 kabul edilmekte, mesleki yıpranma payı olan memuriyet veya güvenlik güçleri kadrolarında yasal emeklilik yaşları dikkate alınmaktadır. Çocuklar adına yürütülen hesaplamalarda ise destek süresi erginlik yaşına veya eğitim durumuna göre 18 ile 25 yaş arasında değişmektedir.

Destekten Yoksun Kalma Tazminatı Davası Nedir?

Destekten yoksun kalma tazminatı davası, haksız fiil neticesinde yaşanan can kaybı dolayısıyla mahrum kalınan ekonomik yardımların, kusurlu taraflardan talep edildiği hukuki yoldur. Söz konusu dava, vefat eden şahsın terekesine dahil olmayan, doğrudan doğruya destek alanların şahsında vücut bulan bağımsız bir alacak hakkıdır. Hak sahipleri, bu dava kapsamında maddi zararlarının yanı sıra, yaşanan elem ve kederin telafisi için manevi tazminat isteminde de bulunabilmektedir.

Kusur oranlarının tespiti, aktüeryal hesaplamalar ve delillerin değerlendirilmesi safhalarından oluşan yargılama sürecinde hak kaybına uğramamak ve tüm bu teknik bilgi gerektiren prosedürlere ilişkin doğru yönlendirme alabilmek adına uzman avukatlarımızla iletişime geçebilirsiniz.

Davada Görevli ve Yetkili Mahkeme

Tazminat davasının açılacağı görevli mahkeme; vefatın gerçekleştiği olayın niteliğine ve davalı tarafların statüsüne göre belirlenmektedir. Haksız fiilden kaynaklanan genel tazminat taleplerinde Asliye Hukuk Mahkemeleri görevli kılınmaktadır. Ölüm olayının iş kazası neticesinde meydana gelmesi halinde uyuşmazlıklar İş Mahkemeleri nezdinde çözülmektedir. Davalı taraflar arasında sigorta şirketinin bulunması durumunda ise Asliye Ticaret Mahkemeleri yetki sahibi kabul edilmektedir.

Yetkili mahkeme tayininde; davacı tarafa seçimlik haklar tanınmaktadır:

• Davalı şahısların veya sigorta şirketinin yerleşim yeri mahkemesinde dava açılabilmektedir.
• Haksız fiilin işlendiği veya ölüm hadisesinin meydana geldiği yer mahkemesi yetkilidir.
• Zarar gören hak sahiplerinin ikametgahı mahkemesinde tazminat talepleri ileri sürülebilmektedir.

Dava için Gerekli Evraklar

Yargılama süresinin kısalması ve hak kayıplarının önlenmesi adına eksiksiz hazırlanması gereken dava dosyasında ihtiyaç duyulan temel evraklar şunlardır:

• Olayın oluş şeklini ve kusur durumunu tevsik eden kaza tespit tutanağı veya soruşturma dosyası
• Vefatın nedenini ve tarihini gösteren resmi ölüm raporu
• Aile bağlarını ve hak sahipliğini kanıtlayan vukuatlı nüfus kayıt örneği ile veraset ilamı
• Vefat eden şahsın kaza tarihindeki gerçek gelirini belgeleyen maaş bordroları veya vergi beyannameleri
• Kusurlu kişilere ait sigorta evrakları ve poliçe örnekleri
• Varsa maluliyet derecesini veya tıbbi tedavi süreçlerini içeren Adli Tıp Kurumu raporları

Zamanaşımı Kavramı

Destekten yoksun kalma tazminatı talepleri, kanunda öngörülen yasal süreler içerisinde ileri sürülmediği takdirde zamanaşımına uğramaktadır. Haksız fiillerde genel zamanaşımı süresi, zararın ve tazminat yükümlüsünün öğrenildiği tarihten itibaren 2 yıl, her halükarda fiilin işlendiği tarihten itibaren 10 yıldır. Ölümle sonuçlanan trafik kazalarında, Karayolları Trafik Kanunu uyarınca sigorta şirketine karşı açılacak davalar için 2 yıllık süre uygulanmaktadır.

Şayet ölüm hadisesine sebebiyet veren eylem Türk Ceza Kanunu kapsamında bir suç teşkil ediyorsa, daha uzun olan ceza zamanaşımı süreleri uygulama alanı bulmaktadır. Taksirle ölüme sebebiyet verme vakalarında tazminat davası açma hakkı 15 yıllık ceza zamanaşımı süresine tabidir. Sürelerin takibi, usul hukuku gereği davanın reddedilmemesi adına en kritik noktadır.

Destekten Yoksun Kalma Tazminatı Yargıtay Kararları

Hukuk Genel Kurulu 2007/4-222 Esas, 2007/222 Karar sayılı kararı

“destekten yoksun kalma tazminatı ölüm ile ortaya çıkmasına rağmen, miras bırakanın şahsından doğan ve mirasçılara geçen bir hak değil, doğrudan bu kimselerin kendisinden doğan bağımsız bir haktır.”

Yargıtay’ın görüşüne göre mirası reddeden mirasçıların destekten yoksul kalma tazminat talebinde bulunabileceklerdir. Zira destekten yoksul kalma tazminat talebi miras hukukuna ilişkin bir işlem değildir. Söz konusu tazminat ölen kişinin yakınlarının destekten mahrum kalmaları nedeniyle ödenen bir tazminattır. Dolayısıyla destekten mahrum kalma nedeniyle talep edilen tazminat bağımsız bir hak niteliğindedir[1].

Kararın tümünü okumak için linki kullanabilirsiniz.

Yargıtay 17. Hukuk Dairesi    2018/6431 Esas  ,  2019/323 Karar sayılı kararı

“Bunun yanında amaç zarar görenin malvarlığındaki eksilmeyi giderme olduğuna göre, ölüm nedeniyle desteğini yitirenin elde ettiği çıkarlar varsa, bunların da zarar tutarından indirilmesi gerekir. Aksi halde zarar görenin malvarlığında olaydan önceki duruma göre artış meydana gelmiş olur.”

Ölüm olayı sebebiyle ölen kişinin yakınlarının sigorta şirketinden ödeme alması gibi başka çıkarlar elde etmişse bu tutarların tazminat hesaplanmasında düşürülmesi gerekmektedir. Destekten mahrum kalma nedeniyle hükmedilen tazminat hak sahiplerini zenginleştirmek değildir. Bu tazminattaki amaç yakınını kaybeden kişiye destekten mahrum kalması nedeniyle uğradığı zararı karşılamaktır[2].

Yargıtay 17. Hukuk Dairesi 2014/20408 Esas ,  2017/2550 Karar sayılı kararı

“Destekten yoksun kalma tazminatının konusu, desteğin yitirilmesi nedeniyle yoksun kalınan zarardır. Buradaki amaç, destekten yoksun kalanların, desteğin ölümünden önceki yaşamlarındaki sosyal ve ekonomik durumlarının korunmasıdır.”

Destekten mahrum kalma nedeniyle talep edilen tazminatın konusu, destek veren kişinin ölmesi nedeniyle mahrum kalınan zarardır. Bu tazminattaki amaç ölen kişinin yakınlarının ölümden önceki sosyoekonomik şartlarının muhafaza edilmesidir. Ayrıca ölüm sonrasında ölen kişinin yakınlarının destek olmadan yaşamlarını devam ettirecek tazminatın ödenmesidir[3].

Destekten yoksun kalma tazminatı kimden istenir?

Tazminat talepleri, vefat olayına sebebiyet veren kusurlu şahıslara ve hukuken mesul tutulan kurumlara yöneltilir. Trafik kazalarında, kazaya karışan sürücü, araç işleteni ve zorunlu mali sorumluluk sigortası poliçesini düzenleyen sigorta şirketi tazminatın muhataplarıdır. Ölüm vakası iş kazası kapsamında ise iş sağlığı ve güvenliği önlemlerini almayan işveren tazminat ödemekle yükümlüdür.

Destekten yoksun kalma tazminatını yalnızca kanuni mirasçılar mı alabilir?

Tazminat hakkı, mirasçılık sıfatından bağımsız, şahsa bağlı ve asli niteliktedir. Vefat edenin kanuni mirasçısı olmayan ancak sağlığında düzenli yardım alan şahıslar da destek kaybı sebebiyle dava açabilir. Mirasçılar, mirası reddetmiş olsalar dahi şahsi hakları olan destek tazminatını talep ederler. Dolayısıyla hak sahipliği, akrabalık bağından ziyade vefat eden şahısla kurulan ekonomik destek ilişkisine dayanır.

Ölen kişinin kusuru tazminatı nasıl etkiler?

Vefat edenin kusurlu eylemleri, hesaplanan toplam tazminat miktarından kusur oranında indirim yapılması sonucunu doğurur. Kendi kusuruyla vefat eden şahsın yakınları ise haksız fiil sorumluluğu kapsamında karşı taraftan tazminat talep edemezler. Trafik sigortası kapsamında açılan davalarda, üçüncü kişi konumundaki hak sahiplerinin doğrudan doğan hakları, vefat edenin kusurundan bağımsız analiz edilir. Kusur tespiti, mahkemece atanan teknik bilirkişi heyetlerinin raporları neticesinde kesinleşir.

Sigorta şirketine başvuru zorunlu mudur?

Evet, trafik kazalarından kaynaklanan can kayıplarında, sigorta şirketine karşı dava açılmadan evvel yazılı müracaat yapılması dava şartıdır. Sigorta şirketi ise başvurunun kendisine ulaştığı tarihten itibaren 15 gün içinde başvuruyu yanıtlamakla mükelleftir. Başvurunun reddedilmesi veya süresi içinde yanıtlanmaması hallerinde sigorta tahkim komisyonu ya da ticaret mahkemeleri nezdinde yargılama süreci başlatılır.

Hangi durumlarda tazminat hakkı doğmaz?

Tazminat yükümlülüğü, hukuka aykırı fiil, kusur, zarar ve nedensellik bağı kriterlerinin birlikte gerçekleşmesine bağlıdır. Vefat eden şahsın sağlığında yardım etme gücünün bulunmadığı veya hak sahiplerinin desteğe ihtiyaç duymadığı hallerde tazminat hakkı doğmaz. Ölüm hadisesinin, meşru müdafaa gibi hukuka uygunluk sebepleri çerçevesinde oluşması da tazminat sorumluluğunu ortadan kaldırır. Fiilin, uygun illiyet bağını kesen mücbir sebepler veya üçüncü şahısların ağır kusuruyla gerçekleşmesi tazminat istemlerinin reddine sebebiyet verir.

Ev hanımı veya geliri olmayan kişiler için de tazminat alınabilir mi?

Vefat edenin fiilen gelir elde etmemesi, yakınlarının destekten mahrum kalmadığı sonucunu doğurmaz. Ev hanımlarının, ev içi hizmetleri, çocuk bakımı ve aile düzenine katkıları ekonomik değer taşıyan eylemli destekler sayılır. Kazanç elde etmeyen şahıslar için tazminat hesaplamaları ise yukarıda örneklendirdiğimiz gibi güncel asgari ücret standartları esas alınarak yürütülür. Yargı makamları, bedelsiz hizmet veren şahısların vefatı halinde dahi hak sahiplerine tazminat ödenmesine hükmeder.

Birden fazla kişi destekten yoksun kalma tazminatı talep edebilir mi?

Eğer vefat eden şahıs sağlığından birden fazla kişiye destek sağlıyorsa, her hak sahibi, mahrum kaldığı pay oranında tazminat talebinde bulunabilir. Dava açmayan veya süreci takip etmeyen hak sahiplerinin payları saklı tutulur ve diğer davacılara aktarılmaz.

Tazminat davası açmadan önce arabuluculuk gerekli midir?

Evet, sigorta şirketlerinin taraf olduğu tazminat uyuşmazlıklarında dava sürecine geçmeden önce arabuluculuğa müracaat edilmesi yasal bir zorunluluktur. Bu süreçte anlaşma yapıldığı takdirde düzenlenecek tutanak, mahkeme ilamı niteliğindedir. Uzlaşma sağlanamaması halinde ise hazırlanan son tutanak dava dilekçesine eklenerek süreç yetkili mahkemede tazminat davası ile devam eder.

Çocuklar için destek süresi nasıl belirlenir?

Çocuklarda süre hesabında cinsiyet, öğrenim durumu ve fiziksel kapasite kriterleri belirleyicidir. Erkek çocukları için 18 yaş, yükseköğrenim gören veya görme ihtimali bulunan tüm çocuklar 25 yaş, fiziksel veya zihinsel engel sebebiyle çalışamayacak durumda olan çocuklar içinse destek ilişkisinin ebeveynlerin muhtemel bakiye ömürleri boyunca devam edeceği esas alınır.

KAYNAKLAR

1- Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 2007/4-222 E., 2007/222 K.

2- Yargıtay 17. Hukuk Dairesi         2018/6431 E.  ,  2019/323 K..

3- Yargıtay 17. Hukuk Dairesi        2014/20408 E.  ,  2017/2550 K.

4- https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/631994

Yaralanmalı trafik kazalarında tazminatın tespiti;

• kusur oranı
• bakiye ömür
• aylık gelir ve
• heyet raporu (sağlık kurulu raporu)

ile yapılmaktadır. Her bir başlık, tazminat tutarı üzerinde doğrudan etki sahibidir. Aylık gelir ve yaş (bakiye ömür), değiştirilebilecek veriler olmamakla beraber kusur değerlendirmesi ve alınacak heyet raporu, yaralanmalı trafik kazalarını takip eden avukatın uzmanlığını ortaya koyduğu alanlardır.

Büromuz avukatlarının hazırladığı bu yazıda yaralanmalı trafik kazalarında tazminat talebi ve dava süreçlerine ilişkin genel bilgiler paylaşılmıştır. Hukuki uyuşmazlığa ve sürece dair detaylı bilgi ve yönlendirme için info@cozumavukatlik.com.tr mail adresi ya da 0 (541) 371 06 09 numaralı telefon ile iletişime geçebilirsiniz.

Yaralanmalı Trafik Kazalarında Talep Edilebilecek Tazminat Çeşitleri

Yaralanmalı trafik kazasında ortaya çıkan tazminat hakları, mağdurun beden tamlığının eski hale getirilmesi ve mahrum kaldığı maddi, ekonomik değerlerin yerine konulması temelleri üzerine inşa edilir. Bu hukuki süreçte yalnızca tedavi mevcut durumdaki harcamalar değil, yaralanmanın ciddiyetine ve kapsamına göre ömür boyu sürecek ekonomik etkiler de tazminat hesabı içerisinde bir kriterdir. Günün sonunda tazminat taleplerini mağdurun fiziksel engel derecesi ve yaşadığı ruhsal buhranın boyutu belirler ve talep edilebilecek ana tazminat türleri şöyledir:

• Tedavi giderleri, ambulans ücretinden başlayarak cerrahi müdahalelere ve fizik tedavi seanslarına kadar uzanan harcamaları kapsar.
• Kazanç kaybı, hastanede yatılan ve istirahat edilen süre boyunca elde edilemeyen maaş veya ticari gelirlerin iadesini sağlar.
• Çalışma gücü kaybı, sakatlık oranı doğrultusunda, kazazedenin emeklilik yaşına kadar harcayacağı eforun parasal karşılığıdır.
• Manevi tazminat, bedensel acının ve hayat kalitesindeki düşüşün yarattığı psikolojik yıkımın dindirilmesi için hükmedilen tutardır.

Tazminatınızı almak için yasaların belirlediği çerçevede hareket etmeniz gerekmektedir. İlk olarak sigorta şirketine başvuru şartı yerine getirilmeli. Burada profesyonel hareket ederek hem yaralamalı trafik kazası tazminat miktarınızı arttırmış olursunuz, hem de sigorta şirketinden alacağınız tazminat süresini kısaltırsınız.

Bir örnek üzerinden detaylandıralım. Örneğin, kemik kırığı tazminat talebiniz olacaktır. Kaza sonrasında geçirdiğiniz bütün tedavi evraklarını bir araya toplamanız gerekiyor. Arada kopukluk olursa yani eksik evrak olursa tazminatınızı alamazsınız. Tedavi süreci tamamlandıktan sonra ise hasarınızın ne kadar olduğunun tespiti için bir sağlık kurulu raporu almalısınız. Bütün bu süreçleri tamamladıktan sonra tazminat almak için harekete geçebilirsiniz.

1- Yapılan Tedavi Giderlerinin Tazmini

Trafik kazası sonucunda yaralanan kişinin yeniden sağlığına kavuşabilmesi için yapılan tıbbi harcamalar, bedensel zarara bağlı maddi tazminatın en temel kalemlerinden biridir. Bu kapsamda,

• ambulans ve acil müdahale giderleri
• hastane ve ameliyat masrafları
• doktor muayene ve tedavi ücretleri
• ilaç giderleri
• fizik tedavi ve rehabilitasyon harcamaları
• protez / ortez giderleri ve
• gerektiğinde bakım ve refakat giderleri

talep konusu yapılabilir.

Türk Borçlar Kanunu m.54 uyarınca, bedensel zarar nedeniyle yapılan ve yapılması zorunlu olan tedavi giderleri tazminat kapsamında değerlendirilir. Ancak burada önemli olan nokta, her giderin doğrudan değil, kaza ile illiyet bağı bulunan, makul, belgelenebilir ve gerektiğinde ileride yapılması tıbben öngörülebilir nitelikte olmasıdır. Bedensel zarar kalemleri içinde tedavi giderleri açıkça sayılmakta, uygulamada trafik kazasına bağlı sağlık ve iyileşme harcamaları ayrıca önem taşımaktadır. KTK m.98 sonrasında sağlık kuruluşundaki tedavi harcamaları ile iyileşme sürecindeki bazı dolaylı giderlerin ayrımı da önem kazanmıştır.

Bu nedenle yaralanmalı trafik kazalarında yalnızca bugüne kadar yapılan harcamalar değil, doktor raporları, sağlık kurulu görüşleri veya uzman değerlendirmeleriyle desteklenebilen gelecekteki tedavi ve iyileşme giderleri de somut olayın özelliklerine göre ayrıca tazminat hesabına dahil edilebilir.

2- Kazanç Kaybının Tazmini

Kazanç kaybı, trafik kazası nedeniyle kişinin belirli bir süre çalışamaması, işine ara vermek zorunda kalması veya gelir elde edememesi sonucu ortaya çıkan maddi zararı ifade eder. Bu zarar, kaza tarihi ile kişinin çalışma yaşamına dönebildiği tarih arasında geçen süre bakımından değerlendirilir. Maaşlı çalışanlarda ücret kaybı, serbest meslek sahiplerinde ise iş ve kazanç kaybı bu kapsamda talep edilebilir.

Türk Borçlar Kanunu m.54 kapsamında bedensel zarara bağlı kazanç kaybı, ayrı bir maddi zarar kalemi olarak kabul edilir. Burada esas olan, kişinin yaralanma nedeniyle fiilen çalışamaması ya da gelir elde etme kapasitesinin geçici olarak kesintiye uğramasıdır. Talebin hesaplanmasında maaş bordroları, vergi kayıtları, ticari belgeler, SGK dökümleri, iş göremezlik raporları ve gerektiğinde bilirkişi incelemesi dikkate alınır. TBK m.54’te kazanç kaybı, bedensel zararın ayrı bir unsuru olarak açıkça sayılmaktadır.

Uygulamada, SGK tarafından yapılan geçici iş göremezlik ödemeleri veya benzeri sosyal güvenlik kaynaklı ödemeler varsa, bunların somut dosyada nasıl değerlendirileceği ayrıca incelenir. Bu nedenle kazanç kaybı hesabı her dosyada sabit değil, kişinin çalışma şekline, gelir düzeyine ve iyileşme süresine göre değişen teknik bir hesaplama sürecine tabidir.

3- Çalışma Gücünün Azalmasından veya Yitirilmesinden Doğan Zararların Tazmini

Trafik kazası sonrasında kişinin bedensel bütünlüğünde meydana gelen kalıcı hasar, yalnızca mevcut gelirini değil aynı zamanda çalışma kapasitesini, mesleki verimini ve gelecekteki kazanç potansiyelini de etkileyebilir. Tüm bu tür zararlar, çalışma gücünün azalmasından veya tamamen yitirilmesinden doğan maddi zarar kalemi kapsamında değerlendirilir.

Türk Borçlar Kanunu m.54’e göre, bedensel zarar nedeniyle kişinin çalışma gücünde kalıcı bir azalma meydana gelmişse, buna bağlı ekonomik kayıp ayrıca tazmin edilir. Bu değerlendirmede yalnızca tıbbi tanı değil, kişinin yaşı, mesleği, gelir düzeyi, eğitim durumu, aktif çalışma süresi ve yaralanmanın iş hayatına etkisi birlikte dikkate alınır. Trafik kazalarına ilişkin bedensel zarar kapsamında çalışma gücündeki azalma ya da yitirme ayrı bir zarar kalemi olarak kabul edilmektedir.

Bu zarar kaleminin hesaplanabilmesi için çoğu dosyada sağlık kurulu raporları, maluliyet / sürekli iş göremezlik değerlendirmeleri, gerektiğinde Adli Tıp Kurumu veya uzman sağlık kuruluşlarından alınan raporlar esas alınır. Ancak burada dikkat edilmesi gereken husus, tazminatın yalnızca “rapordaki oran” üzerinden değil, kişinin gerçek yaşam ve çalışma koşulları dikkate alınarak, aktüeryal hesaplama yoluyla belirlenmesidir.

4- Ekonomik Geleceğin Sarsılmasından Doğan Zararların Tazmini

Ekonomik geleceğin sarsılması, trafik kazası sonrasında kişinin iş bulma imkanlarının azalması, kariyer planlarının olumsuz etkilenmesi, mesleki ilerleme fırsatlarının daralması veya dış görünüş / fiziksel bütünlükteki değişiklikler nedeniyle ekonomik geleceğinin zedelenmesi gibi durumları ifade eder. Bu zarar kalemi, her zaman doğrudan bugünkü gelir kaybı şeklinde ortaya çıkmayabilir, bazen kişinin ileride elde etmesi muhtemel ekonomik fırsatların zayıflaması şeklinde de kendini gösterir.

Türk Borçlar Kanunu m.54 kapsamında ekonomik geleceğin sarsılması da bedensel zarara bağlı ayrı bir zarar türü olarak kabul edilmektedir. Özellikle yüz bölgesinde kalıcı iz, estetik bozulma, mesleki görünüm üzerinde etkili deformasyon, sürekli ağrı veya fonksiyon kaybı gibi durumlar, kişinin yalnızca bugünkü gelirini değil, ilerideki ekonomik konumunu da etkileyebilir. Sigorta Tahkim uygulamalarında da ekonomik geleceğin sarsılması, bedensel zararın ayrı bir maddi sonuç kalemi olarak talep edilebilmektedir.

Bu zarar kalemi her olayda otomatik olarak oluşmuş kabul edilmez. Somut olayda, yaralanmanın kişinin mesleki hayatı, toplumsal görünürlüğü, kariyer gelişimi veya gelir artırma potansiyeli üzerinde gerçek ve makul bir olumsuz etki doğurup doğurmadığı ayrıca değerlendirilir. Bu nedenle ekonomik geleceğin sarsılması talebi, çoğu dosyada tıbbi bulgular ile mesleki / ekonomik verilerin birlikte incelenmesini gerektirir. Tüm bu incelemeler ve talepler de alanda uzmanlaşmış bir avukatın yaklaşımı ve yönlendirmeleri ile mümkündür. 

5- Manevi Tazminat

Manevi tazminat, trafik kazası sonucu bedensel veya ruhsal bütünlüğü zarar gören kişinin yaşadığı acı, elem ve ıstırabın kısmen giderilmesini amaçlayan bir tazminat türüdür. Özellikle ağır yaralanma hallerinde, kazazedenin yakınları da yaşadıkları derin üzüntü nedeniyle manevi tazminat talebinde bulunabilir.

Türk Borçlar Kanunu’nun 56. maddesi uyarınca hakim, olayın özelliklerini, tarafların durumunu ve hakkaniyet ilkesini dikkate alarak uygun bir manevi tazminata hükmeder. Bu tazminat, zararın birebir karşılığı olmayıp, yaşanan manevi yıkımın etkilerini bir ölçüde hafifletmeye yöneliktir.

Manevi tazminat miktarının belirlenmesinde başlıca şu unsurlar dikkate alınır:

• Yaralanmanın ağırlığı ve kalıcılığı
• Tedavi süreci ve kişinin yaşam kalitesine etkisi
• Olayın meydana geliş şekli ve kusur durumu
• Mağdurun yaşı, sosyal ve ekonomik durumu
• Zarar veren tarafın ekonomik durumu
• Olayın mağdur üzerinde bıraktığı psikolojik etkiler

Yargıtay içtihatlarında da, trafik kazalarına bağlı manevi tazminatın belirlenmesinde; olayın oluş şekli, kusur oranı, bedensel ve ruhsal zararın ağırlığı ile tarafların sosyal durumlarının birlikte değerlendirilmesi gerektiği kabul edilmektedir.

Sonuç olarak manevi tazminat, maddi bir hesaplama yöntemiyle değil, vakanın özelliklerine göre hakimin takdir yetkisi çerçevesinde belirlenir ve zarar görenin bozulan ruhsal dengesinin kısmen de olsa giderilmesine, onarılmasına hizmet eder.

6- Aracın Uğradığı Zararın Tazmini

Yaralanmalı trafik kazası sonucunda araçta meydana gelen fiziki hasarlar, onarım giderleri ve araç değer kaybı, maddi tazminat kapsamında talep edilebilir. Araç değer kaybı, kazadan önce hasarsız durumdaki piyasa değeri ile kaza sonrasında onarılmış haliyle oluşan piyasa değeri arasındaki farkı ifade eder. Uygulamada bu zarar, gerçek zarar ilkesi çerçevesinde değerlendirilmekte ve serbest piyasa koşulları esas alınmaktadır.

Bunun yanında, aracın tamir süresince kullanılamaması nedeniyle ortaya çıkan araç mahrumiyet zararı veya uygun koşullarda ikame araç bedeli de somut olayın şartlarına göre ayrıca talep edilebilir. Bu tür zararlar özellikle kusursuz veya daha az kusurlu araç sahibinin günlük yaşamı ya da ticari faaliyeti bakımından önem taşır. Bu kalemler çoğu durumda doğrudan kusurlu tarafa yöneltilir ve sigorta şirketinin sorumluluğu, talep edilen zarar kaleminin poliçe kapsamına ve teminat limitine göre değişebilir.

Araçta oluşan maddi zararların miktarı, ekspertiz raporları, servis / onarım kayıtları, yedek parça ve işçilik faturaları, piyasa rayiçleri ve gerektiğinde bilirkişi incelemesi ile belirlenir. Böylece kazaya bağlı araç zararları nakdi olarak hesaplanarak tazminat talebine konu edilir.

Yaralanmalı Trafik Kazalarında Tazminat Kimlerden İstenebilir?

Yaralanmalı trafik kazalarında tazminat talepleri, olayın özelliklerine göre araç sürücüsüne, araç işletenine, araç malikine ve zorunlu trafik sigortasını düzenleyen sigorta şirketine yöneltilebilir.

Sigorta şirketi, zorunlu trafik sigortası poliçesi kapsamında kalan zarar kalemlerinden poliçe teminat limitleri dahilinde sorumludur. Zorunlu mali sorumluluk sigortası, işletene düşen hukuki sorumluluğu limitler dahilinde teminat altına alır; uygulamada bedensel zararlara bağlı bazı tazminat kalemleri de bu kapsamda değerlendirilmektedir.

Araç işleteni ve sürücü ise somut olayın özelliklerine ve kusur durumuna göre sigorta teminatı dışında kalan, eksik karşılanan veya poliçe limitini aşan zararlar bakımından ayrıca sorumlu tutulabilir. Bu nedenle yaralanmalı trafik kazalarında tazminat sorumluluğu, yalnızca sigorta şirketi ile sınırlı olmayıp, olayın taraflarına göre birlikte değerlendirilir.

2026 Yılı Zorunlu Trafik Sigortası Teminat Limitleri

Aşağıdaki tabloda yer alan tutarlar, zorunlu trafik sigortası kapsamında sigorta şirketinin ödemekle yükümlü olduğu azami teminat limitlerini göstermektedir. Yaralanmalı trafik kazalarında bu limitler, tedavi giderleri, geçici veya kalıcı iş göremezlik zararları ve bedensel tazminat taleplerinin karşılanabileceği üst sınırı ifade eder. Sigorta şirketinde yapılacak gerçek ödeme ise kusur oranı, zarar türü, maluliyet durumu ve olayın özel koşullarına göre belirlenir. Dolayısıyla tablodaki tutar doğrudan alınacak tazminat miktarı değil, sigorta güvencesinin üst sınırıdır.

Yaralanmalı Trafik Kazalarında Tazminat Davası Nedir?

Yaralanmalı trafik kazası tazminat davası, motorlu aracın katıldığı kazada oluşan bedensel hasarların ve malvarlığı kayıplarının giderilmesi amacıyla gündeme gelen yasal süreçtir. Bu davalar, Türk Borçlar Kanunu’nda düzenlenen haksız fiil hükümleri (madde 49) ile birlikte Karayolları Trafik Kanunu kapsamındaki özel sorumluluk hükümlerine dayanır.

Tazminat davası kapsamında kazazedenin uğradığı maddi ve manevi zararlar, kusur oranı ve hukuki sorumluluk çerçevesinde ilgili kişiler ve sigorta güvencesi kapsamında karşılanır. Bu süreç, zarar gören kişinin kazadan önceki ekonomik ve sosyal durumuna mümkün olduğunca yeniden kavuşturulmasını amaçlar.

Davada Görevli ve Yetkili Mahkeme

Sigorta şirketlerine karşı açılan tazminat davalarında Asliye Ticaret Mahkemeleri görevlidir. Davalı gerçek kişilere yöneltilen taleplerde ise Asliye Hukuk Mahkemeleri yetki sahibidir. Yine ticaret mahkemelerinin olmadığı yerleşimlerde de Asliye Hukuk Mahkemeleri görevlidir.

Ek bir bilgi olması açısından, kaza kapsamındaki ceza davaları Asliye Ceza Mahkemesi’nde görülürken kazada ölüm meydana gelmesi durumunda Ağır Ceza Mahkemeleri görevlendirilir.

Dava İçin Gerekli Evraklar

Tazminat davasında sürecin başlaması, sağlıklı bir şekilde ilerlemesi ve hak iddialarının somutlaştırılması adına birtakım belgelerin dosyaya sunulması zorunludur. Bu evrakları sıralamak istersek:

• Her iki tarafın ehliyet, ruhsat, sigorta poliçesi
• Vukuatlı nüfus kayıt örneği
• Kaza tespit tutanağı
• İfade zaptı
• Hasar görselleri
• Hastane epikriz raporları
• Adli Tıp Kurumu’ndan alınan maluliyet oranları raporu
• Tedavi masraflarını gösteren faturalar
• Net geliri kanıtlayan maaş bordrosu ya da vergi levhası
• Sigorta şirketine yapılan müracaat belgeleri

Elbette her dava kendine özgü şartlar ve süreçler barındırır ve burada sıraladıklarımızdan farklı evraklara da ihtiyaç duyulabilir.

Zamanaşımı Süresi

Yaralanmalı trafik kazaları sonrasında ortaya çıkan tazminat talebinde zamanaşımı 8 yıldır ve bu süre, kazanın meydana geldiği tarihten itibaren işlemeye başlar. Eğer kazada ölüm meydana gelmişse, zamanaşımı süresi 15 yıla çıkmaktadır.

İnternet ortamında yer alan farklı kaynaklarda zamanaşımına ilişkin yanıltıcı sürelere yer almakta ve bu durum vatandaşlarımızı yanıltmaktadır. Bir kez daha altını çizmek isteriz ki, Yargıtay ve üst mahkemelerin kararlarıyla zamanaşımı 8 yıl olarak belirlenmiştir.

Dava Ortalama Ne Kadar Sürer?

Delillerin toplanma hızı, delil ve tanık sayısı, bilirkişi incelemeleri, davanın karmaşıklığı ve mahkemelerin iş yüküne bağlı olarak yargılama süreci çoğu zaman 1 ila 3 yıl arasında neticelenir. Maluliyet oranının tespiti için Adli Tıp Kurumu’ndan beklenen raporlar ve aktüeryal hesaplama periyotları davanın tamamlanma takvimini doğrudan etkiler ve bazı durumlarda dava süreci gecikerek 3 yılın üzerine çıkabilir. Tüm bu sürecin uzman avukatlarca yönetilmesi, usulden kaynaklı hataların önüne geçilmesi kadar davanın anlamlı bir zaman zarfında sonuçlanmasını da sağlar.

Tazminat Miktarı Nasıl Hesaplanır?

Yaralanmalı trafik kazalarında tazminat hesaplaması yapılırken kazazedenin yaşı, kanıtlanabilir geliri, kusur oranı ve maluliyet derecesi dikkate alınarak teknik aktüeryal yöntemlerle hesaplama yapılır.

Hesaplamada kullanılan teknik detaylar şöyledir.

• Yaşam Tablosu Seçimi: Bakiye ömür tespiti, PMF 1931 veya güncel TRH 2010 tabloları vasıtasıyla gerçekleştirilir.
• Gelir Tespiti: Belgelenebilir net maaş esas alınır fakat ispat yükümlülüğü yerine getirilmediğinde asgari ücret bazlı hesaplama yapılır.
• Artırım ve İskonto: Yargıtay 4. Hukuk Dairesi standartları gereği bilinmeyen dönemler için yüzde on artırım ve yüzde on iskontolama formülü kullanılır.
• Kusur ve Mahsup: Toplam tutardan; mağdurun kusuru ve sigorta şirketince daha önce yapılan ödemeler tenzil edilir.

Örnek Tazminat Hesaplama

Bu bölümde, bir örnek yardımıyla yukarıda açıklamaya çalıştığımız teknik ifadeleri daha anlaşılabilir bir hale getireceğiz.

Mağdurun kaza tarihindeki yaşı: 40

Belgelenmiş aylık net maaşı: 60.000 TL

Heyet raporuyla sabit maluliyet oranı: %20

Mağdurun kazadaki kusur oranı: %25

TRH 2010 tablosuna göre bakiye ömür çarpanı: 35 yıl

Hesaplama adım adım şu şekilde yapılır:

• Kusur İndirimi Uygulanması: 60.000 TL aylık kazançtan %25 mağdur kusuru (15.000 TL) düşüldüğünde tazminata esas net tutar 45.000 TL seviyesine iner.
• Aylık İş Gücü Kaybı: 45.000 TL tutarın %25 maluliyet oranıyla çarpımı neticesinde aylık efor kaybı 11.250 TL olarak saptanır.
• Yıllık Toplam Kayıp: Aylık kayıp 12 ay ile çarpılarak 135.000 TL yıllık zarar belirlenir.
• Bakiye Ömür: TRH 2010 tablosuna göre 40 yaşındaki şahsın 37 yıllık bakiye ömür çarpanı (135.000 TL x 37 Yıl) uygulandığında baz tazminat alacağı 4.995.000 TL tutarına ulaşır.

Not: Nihai rakam, yüzde on artırım ve yüzde on iskontolama formülleri eklendiğinde aktüerya raporuyla kesinleşir.

Yaralanmalı Trafik Kazalarında Sigorta Ödemesi

Yaralanmalı trafik kazalarında, zarar gören kişinin bazı talepleri zorunlu trafik sigortası (Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası) kapsamında karşılanabilir ve sigorta şirketinin sorumluluğu, kusur oranı, zararın niteliği ve poliçe teminat limitleri ile sınırlıdır.

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu ve ilgili sigorta düzenlemeleri uyarınca, hak sahibinin gerekli bilgi ve belgelerle sigorta şirketine başvurması gerekir. Sigorta şirketi, başvuru dosyasını inceleyerek tazminat değerlendirmesini yapar ve gerekli belgelerin eksiksiz şekilde ulaşmasından sonra, poliçe kapsamındaki tutarlar bakımından yasal süreler içinde ödeme yükümlülüğü doğar. Uygulamada bu süre özellikle KTK m. 99 kapsamında 8 iş günü bakımından değerlendirilmektedir.

Yaralanmalı trafik kazalarında zorunlu trafik sigortası kapsamında en sık talep edilen bedensel zarar kalemleri şunlardır:

• Tedavi giderleri
• Geçici iş göremezlik tazminatı
• Sürekli sakatlık / sürekli iş göremezlik tazminatı

Sigorta şirketinin eksik ödeme yapması, başvuruyu reddetmesi veya talebi karşılamaması halinde zarar gören kişi, somut olayın koşullarına göre Sigorta Tahkim Komisyonu’na başvurabilir ya da dava yoluna gidebilir. Bu aşamada poliçe limiti dışında kalan zararlar bakımından, kazaya neden olan sürücü ve araç işleteninin sorumluluğu da gündeme gelebilir. Sigorta şirketine başvuru ve uyuşmazlık sürecinde KTK m. 97’deki başvuru prosedürü de önem taşır.

Yaralanmalı Trafik Kazalarında Adli Tıp Raporu

Yaralanmalı trafik kazalarında oluşan bedensel zararın tespiti, tazminat sürecinin en önemli aşamalarından biridir. Bu süreçte hastane kayıtları, adli raporlar, epikrizler, görüntüleme sonuçları ve gerektiğinde sağlık kurulu raporları birlikte değerlendirilir. Söz konusu belgeler, kişinin uğradığı fiziksel zararların ve tedavi sürecinin resmi olarak ortaya konulmasını sağlar.

Özellikle geçici iş göremezlik, sürekli sakatlık (maluliyet) ve bedensel hasar kaynaklı tazminat taleplerinde, sağlık raporları belirleyici rol oynar. Ancak bu raporlar kusur oranını değil, yaralanmanın niteliğini, kalıcılığını ve kişinin yaşamına etkisini ortaya koyar. Kusur oranı ise çoğu durumda ayrıca teknik bilirkişi incelemesiyle belirlenir.

Kalıcı maluliyet değerlendirmesi, çoğu olayda tedavi sürecinin ve tıbbi iyileşmenin büyük ölçüde tamamlanmasından sonra yapılır. Bu nedenle rapor süreci, yaralanmanın niteliğine göre farklı zamanlarda netleşebilir. Değerlendirme, dosyanın durumuna göre devlet hastaneleri, eğitim ve araştırma hastaneleri, üniversite hastaneleri veya gerektiğinde Adli Tıp Kurumu tarafından yapılabilir.

Sağlık kurulu değerlendirmesinde istenebilecek belgeler

Dosyanın niteliğine göre değişmekle beraber başvuruda talep edilebilecek belgeler şunlardır:

• Trafik kazası tespit tutanağı
• İlk hastane başvurusuna ilişkin adli rapor veya adli form
• Tedavi sürecine ait epikrizler
• Tahlil, tetkik ve görüntüleme sonuçları
• Ameliyat, fizik tedavi ve kontrol kayıtları
• Yaralanmaya bağlı kullanılan medikal destek ürünlerine ilişkin belgeler

Belgelerin eksiksiz sunulması, hem rapor sürecinin sağlıklı ilerlemesi hem de tazminat hesabının doğru yapılabilmesi açısından önem taşır.

Yaralanmalı trafik kazalarında tazminat ödemesini kim yapar?

Tazminat ödemesi, öncelikle zorunlu mali sorumluluk sigortası poliçesini düzenleyen sigorta şirketi tarafından yapılır. Sigorta limitinin yetersiz kalması ya da manevi tazminat talepleri söz konusu olduğunda ise ödeme yükümlülüğü araç sürücüsü ve/veya araç işletenine aittir.

Tazminat hesaplamalarında kusur oranlarının yeri nedir?

Kusur oranları, toplam tazminat miktarından yapılacak indirim oranını belirleyen teknik parametredir. Kazazedenin kazanın oluşumunda payı bulunması, tazminatın kusur yüzdesi doğrultusunda azaltılmasına sebebiyet verir.

Kusur indirimine ufak bir örnekle bakacak olursak; 100.000 TL aylık kazançta mağdurun %25 kusuru varsa 25.000 TL indirim uygulanır ve tazminata esas tutar 75.000 TL seviyesine iner. Fakat mağdurun kusuru %50 ise tazminata esas tutar 50.000 TL olarak belirlenir. Dolayısıyla kusur oranı, tüm tazminat hesaplamasını kökünden etkiler.