KTK 34/A Trafik Cezası’na ilişkin dört kritik nokta:

1. 1
   KTK 34/A trafik cezası 2026 yılında 2.719 TL’dir ve tebliğden itibaren bir ay içinde ödenirse %25 indirimle 2.039,25 TL’ye düşer.
2. 2
   Aracı başka biri kullansa dahi ceza araç sahibine kesilir. Araç satılmışsa noter devir belgesiyle itiraz edilir.
3. 3
   İlk yakalanmada muayene için yedi iş günü verilir. Bu süre içinde muayene yaptırılmazsa 5.662 TL’lik 34/B cezası uygulanır ve araç trafikten men edilir.
4. 4
   TÜVTÜRK’e ödenen gecikme bedeli idari para cezasından bağımsızdır ve araç hiç trafiğe çıkmasa da her ay için işlemeye devam eder.

34/a trafik cezası, muayenesi yapılmamış aracı trafiğe çıkaran araç sahibine kesilen idari para cezasıdır. Ceza, aracın muayene süresi bitmesine rağmen trafiğe çıkarılmasıyla doğar. 2026 yılında tutarı 2.719 TL’dir ve 10 ceza puanı içerir. Ceza tebliğinden itibaren bir ay içinde ödenirse %25 indirimle 2.039,25 TL olur.

Büromuz avukatlarının hazırladığı bu yazıda, KTK 34/A trafik cezasının kapsamına, ceza puanına, nasıl ödenebileceğine, erken ödeme indirimine ve cezaya itiraz sürecine ilişkin genel bilgiler paylaşılmıştır. Hukuki uyuşmazlığa ve sürece dair detaylı bilgi ve yönlendirme için info@cozumavukatlik.com.tr mail adresi ya da 0 (541) 371 06 09 numaralı telefon ile iletişime geçebilirsiniz.

UZMAN GÖRÜŞÜ

Muayenesiz araç dosyalarında en sık karşılaştığımız sorun, ilk cezadan sonra verilen yedi iş günlük sürenin göz ardı edilmesidir. Bu süre içinde muayene yaptırılmadığında daha yüksek tutarlı 34/B cezası uygulanır ve araç trafikten men edilerek sorun büyür. Muayene süresinin ruhsattan düzenli olarak takip edilmesi ve ek-33 belgesinin muayene makbuzuyla birlikte saklanması, olası bir itirazda en güçlü delili oluşturur.

Av. Çiğdem Baykara

İş ve Tazminat Hukuku Uzmanı

KTK 34/A Trafik Cezası Nedir?

KTK 34/a trafik cezası, araç muayenesi zorunluluğuna aykırı davranışın yaptırımıdır (2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu 34. madde). Muayene süresi biten aracı trafiğe çıkaran araç sahibine idari para cezası verilir. Özel otomobilde ilk muayene üç yıl sonra yapılır, sonraki muayeneler her iki yılda tekrarlanır. Sonraki muayene tarihi araç ruhsatında yazılıdır.

Park halindeki araç değil, yola çıkan araç cezalandırılır. Ruhsattaki tarih geçtikten sonra yola çıkan her araç denetimde ceza riskiyle karşılaşır.

Muayenesiz Araç Kullanma Cezası Ne Kadar? (2026)

Muayenesiz araç kullanma cezası, 34/a trafik cezası olarak 2026’da 2.719 TL’dir. Tutar, 2025’teki 2.167 TL’nin yüzde 25,49 yeniden değerleme oranıyla artırılmasıyla belirlenmiştir. Muayene ücreti ve gecikme bedeli cezaya dahil değildir, TÜVTÜRK’e ayrıca ödenir. Ceza tutarı her yıl yeniden değerleme oranında güncellenir.

Muayenesi Geçen Araçla Yakalanırsa Ne Olur?

Denetimde polis plakadan muayene tarihini sorgular. Muayene süresi geçmişse tutanak düzenlenir ve 2.719 TL ceza araç sahibine yazılır. Aynı tutanakla ek-33 belgesi verilir ve yedi iş günü içinde muayene yaptırılması istenir.

İlk Kez Yakalanma ve 7 Günlük Süre

İlk yakalanmada ceza kesilir ve muayene için yedi iş günü verilir. Süre iş günü olarak hesaplandığından hafta sonları sayılmaz. Muayene yedi iş günü içinde yaptırılırsa 34/b ihlali doğmaz. Muayene ücreti ve gecikme bedeli istasyonda ödenir. Süre sonunda araç yine muayenesiz yola çıkarsa 34/b uygulanır.

İkinci Kez Yakalanma

Yedi iş günü içinde muayene yaptırmadan araçla yeniden yola çıkan araç sahibine 34/b uygulanır. 2026 cezası 5.662 TL’dir ve ilk ayda ödenirse 4.246,50 TL olur. Ceza puanı 10’dur. Araç trafikten men edilir ve en yakın muayene istasyonuna gönderilir.

Muayene Gecikme Bedeli Nedir? Nasıl Hesaplanır?

Gecikme bedeli, muayene süresi geçirilen her ay için muayene ücretinin %5’i kadardır (2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu 35. madde). Ay kesirleri tam ay sayılır. 2026’da otomobil muayene ücreti 3.288,84 TL’dir. İki ay beş gün gecikme üç ay sayılır ve 3.288,84 × 0,15 işlemiyle 493,33 TL bedel çıkar.

Önemli bir nokta olarak, gecikme bedeli idari para cezasından ayrıdır. Araç hiç trafiğe çıkmasa da bedel işlemeye devam eder.

Muayenesiz Araçla Kaza Yapılırsa Sigorta Öder mi?

Muayenesizlik sigortayı kendiliğinden geçersiz kılmaz. Zorunlu trafik sigortası, kazada zarar gören üçüncü kişinin zararını öder.

Aracın muayenesinin olmaması, zorunlu trafik sigortasında tek başına rücu sebebi sayılmaz. Rücu yalnızca Genel Şartlar’da sayılan hallerde gündeme gelir. K

asko tazminatı poliçe şartlarına göre değerlendirilir. Zorunlu trafik sigortası olmayan araç muayeneye alınmaz. Kazadan bağımsız olarak 2.719 TL ceza ayrıca yazılır.

KTK 34/A Trafik Cezası Nasıl Sorgulanır ve Ödenir?

KTK 34/A trafik cezası, e-Devlet Kapısı’ndaki trafik cezası sorgulama hizmetinden, GİB İnteraktif Vergi Dairesi’nden ve Emniyet Genel Müdürlüğü’nün sorgulama sayfasından görülür. Sorgulama plaka ve T.C. kimlik numarasıyla yapılır.

Ödeme e-Devlet, GİB İnteraktif Vergi Dairesi, vergi daireleri, internet ve mobil bankacılık üzerinden yapılır. Muayene geçerlilik tarihi EGM ve TÜVTÜRK sistemlerinden kontrol edilir. Ödeme makbuzu iade talebinin dayanağı olduğundan saklanır.

Muayenesiz Araç Cezasında Erken Ödeme İndirimi

Erken ödeme indirimi, tebliğden sonraki ilk ay içinde yapılan ödemeye uygulanır ve oran %25’tir. 2.719 TL’lik 34/a trafik cezası 2.039,25 TL’ye, 5.662 TL’lik 34/b cezası 4.246,50 TL’ye iner. Ödeme itiraz hakkını etkilemez (5326 sayılı Kabahatler Kanunu 17. madde). İndirimli ödeme yapan araç sahibi, ceza kesinleşmeden itiraz yoluna gidebilir.

KTK 34/A Trafik Cezasına Nasıl İtiraz Edilir?

Dilekçe ihlalin yapıldığı yerdeki Sulh Ceza Hakimliği’ne verilir. Dilekçede tutanak tarihi ve numarası, plaka, 2.719 TL ceza tutarı, itiraz gerekçeleri ve deliller yazılır.

İtiraz başvurusu harca tabi değildir ve avukatla temsil zorunlu değildir. Gerekçe olarak muayenenin süresinde yapıldığı, muayenenin ek-33 süresi içinde yaptırıldığı, araç sahibinin başka kişi olduğu ya da tutanaktaki plaka ve tarih bilgisinin hatalı yazıldığı ileri sürülür. İhlali ispat yükü idaredir.

Muayenesiz Araç Cezasına İtiraz Süresi

İtiraz süresi, cezanın tebliğ veya tefhim tarihinden itibaren 15 gündür ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nda düzenlenmiştir (5326 sayılı Kabahatler Kanunu 27. madde). Süre hak düşürücüdür yani süresi geçen başvuru reddedilir ve 34/a trafik cezası kesinleşir. Muayenesiz araç cezaları 15.000 TL’nin altında kaldığından dolayı hakimliğin kararı kesindir (5326 sayılı Kabahatler Kanunu 28. madde).

Muayenesiz Araç Cezasına İtiraz İçin Gerekli Belgeler

İtiraz dilekçesinde kullanılması gereken belgeler, itiraz gerekçesine bağlı değişkenlik gösterecektir. Muayene tarihini, ek süreyi ve araç devrini kanıtlayan belgeler şöyledir:

• Ceza tutanağının veya tebliğ belgesinin fotokopisi.
• Araç ruhsatının fotokopisi.
• Muayene raporu veya muayene tarihini gösteren TÜVTÜRK kaydı.
• Ek-33 belgesi ve muayenenin yedi iş günü içinde yapıldığını gösteren makbuz.
• Muayene randevusu çıktısı.
• Araç satılmışsa noter satış sözleşmesi yahut devir belgesi.
• Kimlik fotokopisi.
• Ödeme yapılmışsa banka dekontu.
• Avukat vekilse vekaletname.

Belgeler dilekçe ekine sıra numarasıyla konulmalı ve dilekçenin delil bölümünde tek tek yazılmalıdır.

Muayenesiz Araç Kullanma Cezası İtiraz Dilekçesi Örneği

Avukatlarımızın hazırladığı bu dilekçe örneği, muayenesiz araç kullanma cezasına itiraz dilekçesinin yapısını genel hatlarıyla göstermesi açısından hazırlanmış olup her olayın farklı nitelikler taşıdığını ve dilekçe içeriğinin olay özelinde değişkenlik göstermesi gerektiğinin altını çizmek isteriz.

Dilekçede muayenenin yapıldığı, ek-33 süresine uyulduğu, aracın devredildiği ve tutanağın hatalı olduğu iddiaları ayrı maddelerde yazılır. Olaya uymayan maddeler çıkarılır, köşeli parantezli alanlar doldurulur.

[İl] SULH CEZA HAKİMLİĞİ’NE

İTİRAZ EDEN: [Ad Soyad], T.C. Kimlik No: [Kimlik No]

VEKİLİ: Av. [Avukat Adı Soyadı]

KONU: [Tutanak No] sayılı 34/a idari para cezasının iptali talebidir.

İTİRAZ EDİLEN CEZA: [Tarih] tarihli tutanak, [Plaka] plakalı araç, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu 34/a, 2.719 TL.

TEBLİĞ TARİHİ: [Gün/Ay/Yıl]

AÇIKLAMALAR:

1. [Plaka] plakalı araç adıma kayıtlıdır. [Tarih] tarihinde yapılan denetimde aracın muayene süresinin dolduğu gerekçesiyle 2.719 TL idari para cezası yazılmıştır.
2. [Seçenek A] Araç, [Muayene Tarihi] tarihinde muayeneden geçmiştir ve muayene raporu ekte sunulmuştur. Ceza, geçerli muayene bulunduğu halde yazılmıştır.
3. [Seçenek B] Denetimde ek-33 belgesi düzenlenmiş ve muayene, verilen yedi iş günü içinde [Muayene Tarihi] tarihinde yaptırılmıştır. Makbuz ekte sunulmuştur.
4. [Seçenek C] Araç, [Tarih] tarihinde noter satışıyla [Alıcı Adı]’na devredilmiştir. İhlal tarihinde araç sahibi değilim.
5. [Seçenek D] Tutanakta [plaka / tarih / yer] bilgisi hatalı yazılmıştır. Doğru bilgi [Doğru Bilgi]’dir.
6. İhlalin gerçekleştiği idare tarafından ispat edilmemiştir.

HUKUKİ NEDENLER:

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu ve ilgili mevzuat.

DELİLLER:

Ceza tutanağı, araç ruhsatı, muayene raporu, ek-33 belgesi, muayene randevusu, devir belgesi, kimlik fotokopisi ve her türlü yasal delil.

SONUÇ VE İSTEM:

Açıklanan nedenlerle [Tutanak No] sayılı idari para cezasının iptaline karar verilmesini saygıyla arz ve talep ederim.

[Tarih]

İtiraz Eden / Vekili

[Ad Soyad] – [İmza]

Muayenesiz araç kullanma cezası ödenmezse ne olur?

Tebliğ tarihinden itibaren bir ay içinde ödenmeyen cezaya her ay için %5 faiz işler (2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu 115. madde). Başlanan her ay tam ay hesaplanır ve faizle birlikte ödenecek tutar cezanın iki katını geçemez. 2.719 TL’lik cezada üst sınır 5.438 TL olur. Ödenmeyen ceza tahsil dairesine aktarılır ve 6183 sayılı Kanun hükümlerine göre takip edilir.

Muayenesiz araç kullanma cezası kaç ceza puanıdır?

34/a ve 34/b ihlallerinin ceza puanı 10’dur. Puanlar bir yıllık dönemde toplanır ve 100 puana ulaşan sürücünün belgesi iki ay geri alınır (2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu 118. madde).

Araç muayenesi 1 gün geçerse ceza kesilir mi?

Kanunda gün noktasında bir tolerans belirlenmemiştir. Muayene süresi biten aracın ertesi günden itibaren trafiğe çıkması 34/a ihlalidir ve 2.719 TL ceza yazılır. Gecikme bedeli bir günde bile tam ay üzerinden hesaplanır.

Muayene randevusu olan araçla istasyona giderken ceza kesilir mi?

Tespit sonrası araç sahibine ek-33 belgesiyle yedi iş günü izin verilir. Muayene süresi dolmuş araçla istasyona giderken ceza yazılırsa (görevli memura durumu anlatabilirsiniz) randevu kaydı itiraz dilekçesine delil olarak eklenir.

Muayenesiz araç cezası sürücüye mi, araç sahibine mi yazılır?

Muayenesiz araç kullanma durumunda ceza araç sahibine yazılır. Aracı başka kişi kullansa da dahi 2.719 TL’lik idari para cezası araç sahibinden tahsil edilir. Araç satılmışsa devir belgesinin itirazda sunulması gerekmektedir.

Muayenesiz motosiklet kullanmanın cezası farklı mıdır?

Motosiklet de aynı kurala tabidir ve ceza 2.719 TL’dir. Motosikletin ilk muayenesi üç yaşında, sonraki muayeneleri ikişer yıl arayla yapılır. 2026’da motosiklet muayene ücreti 1.674,53 TL olduğundan aylık gecikme bedeli 83,73 TL’dir.

Ödenmemiş trafik cezası olan araç muayeneden geçer mi?

Ödenmemiş trafik cezası, motorlu taşıtlar vergisi ve HGS geçiş ücreti borcu aracın muayenesini engeller. Araç sahibi borcu ödedikten sonra muayene yaptırır. Eğer borç yapılandırıldıysa yine yapılandırma süresince muayene yaptırabilir.

Muayenesiz araç cezası ödendikten sonra itiraz edilebilir mi?

Cezanın ödenmesi, itiraz hakkını ortadan kaldırmaz. İtiraz başvurusu yine tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içinde yapılabilir. İtiraz sonucunda ceza kaldırılırsa ödenen tutar iade edilir. İade için kesinleşmiş karar örneği ve ödeme makbuzuyla cezayı tahsil eden birime başvurulması gerekmektedir.

Muayenesiz araç cezası kameradan tespit edilerek yazılabilir mi?

Plaka tanıma sistemi ile yapılan denetimlerde araçların muayene durumu sorgulanabilir. Tespit edilen araç sahibine ceza tebliğ edilir ve 15 günlük itiraz süresi tebliğle başlar.

KTK 78/1-B Trafik Cezası’na ilişkin dört kritik nokta:

1. 1
   Kask takmama cezası 2026 yılında ilk ihlalde 2.500 TL’dir ve 1 yıl içindeki tekrarlarda 5.000 TL’ye, ardından 10.000 TL’ye yükselir.
2. 2
   Ceza plakaya değil, kask takmayan sürücüye ve yolcuya ayrı ayrı yazılır. 15 ceza puanı ise yalnızca sürücüye işlenir.
3. 3
   Çene kayışı bağlı olmayan kask ve standart dışı bisiklet kaskı, kask takılmamış gibi değerlendirilir.
4. 4
   Cezaya tebliğden itibaren 15 gün içinde Sulh Ceza Hakimliği’ne itiraz edilir. Erken ödeme indiriminden yararlanmak itiraz hakkını ortadan kaldırmaz.

KTK 78/1-b trafik cezası, motosiklet ve motorlu bisiklet kullanırken kask takmayan sürücü ve yolcuya uygulanan idari para cezasıdır. Kask takmama cezası 2026 yılı için ilk ihlalde 2.500 TL, 1 yıl içindeki ikinci ihlalde 5.000 TL, üçüncü ve sonraki ihlallerde 10.000 TL’dir. Tebliğden itibaren 1 ay içinde ödenen cezalarda %25 indirim uygulanır.

Büromuz avukatlarının hazırladığı bu yazıda, KTK 78/1-b trafik cezasının kapsamına, ceza puanına, nasıl ödenebileceğine, erken ödeme indirimine ve cezaya itiraz sürecine ilişkin genel bilgiler paylaşılmıştır. Hukuki uyuşmazlığa ve sürece dair detaylı bilgi ve yönlendirme için info@cozumavukatlik.com.tr mail adresi ya da 0 (541) 371 06 09 numaralı telefon ile iletişime geçebilirsiniz.

UZMAN GÖRÜŞÜ

Kask takmama cezası tek başına küçük bir idari yaptırım gibi görünse de, asıl sonucunu bir trafik kazasından sonra doğurur. Kask takmayan sürücünün tazminatı, kaskın yaralanmayı önleyeceğinin ispatlandığı ölçüde müterafik kusur gerekçesiyle azaltılır. Bu nedenle kask meselesi, ceza tutanağının ötesinde, kaza sonrası tazminat dosyasının sonucunu doğrudan etkileyen bir unsur olarak değerlendirilmelidir.

Av. Çiğdem Baykara

İş ve Tazminat Hukuku Uzmanı

KTK 78/1-b Trafik Cezası Nedir?

78/1-b, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 78. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendidir. Bu bent, sürücülerin koruma başlığını (kask) ve koruma gözlüğünü, yolcuların ise koruma başlığını usulüne uygun kullanmasını zorunlu tutar. Kuralı ihlal eden sürücü veya yolcuya idari para cezası uygulanır (Karayolları Trafik Kanunu 78. madde).

Kaskın yalnızca araçta bulundurulması yetmez. Başa takılması ve çene kayışının bağlanması gerekir. Takılmayan ya da usulüne aykırı takılan kask ihlal sayılır.

KTK 78/1-b ile 78/1-a Arasındaki Fark

78/1-a ve 78/1-b, 2918 sayılı Kanun’un 78. maddesinde yer alan ayrı koruma yükümlülükleridir. İkisi de ilk ihlalde 2.500 TL idari para cezası getirir. Farklar kapsamda, çocuk hükmünde ve ehliyet sonucunda ortaya çıkar.

• 78/1-a emniyet kemeri ile çocuk koruma sistemi kuralını, 78/1-b ise koruma başlığı ve koruma gözlüğü kuralını düzenler.
• 78/1-b motosiklet ve motorlu bisiklet gibi iki tekerlekli araçları, 78/1-a ise kemerin bulunduğu araçları ilgilendirir.
• 78/1-b ihlalinde ehliyet doğrudan geri alınmaz. 78/1-a ihlalinin 1 yıl içinde dört veya daha fazla kez tekrarında sürücü belgesi her seferinde 30 gün geri alınır.
• 78/1-a kapsamında 15 yaşını doldurmamış çocuğun koruyucu sistem kullanmasını sağlamayan sürücüye 5.000 TL ceza verilir. 78/1-b için böyle ayrı düzenleme bulunmaz.
• Kask cezasında ehliyet doğrudan geri alınmaz, emniyet kemeri cezasında 1 yıl içinde dördüncü ihlalde 30 gün geri alınır.

Kask Takmama Cezası Ne Kadar? (2026)

2026 yılında kask takmama cezası ilk ihlalde 2.500 TL’dir. Aynı kuralın 1 yıl içinde ikinci ihlalinde 5.000 TL, üçüncü ve sonraki ihlallerde her seferinde 10.000 TL uygulanır (7574 sayılı Kanun). Ayrıca tebliğden itibaren 1 ay içinde ödeme yapan sürecülere %25 indirim uygulanır.

Kask Takma Zorunluluğu Hangi Araçlar İçin Geçerlidir?

Kural motosiklet ve motorlu bisiklet sürücüleri ile yolcularını kapsar. Elektrikli bisiklet de motorlu bisiklet kapsamında değerlendirildiği için kask takmak zorunludur.

Motosiklette Yolcu (Artçı) Kask Takmazsa Ceza Kime Yazılır?

Kask takmayan yolcuya yani kanundaki şekliyle artçıya da ayrıca ceza yazılır. Kanun metni 78/1-b ihlalinde idari para cezasının sürücülere ve yolculara uygulanacağını düzenler, dolayısıyla cezayı ihlali yapan kişi öder.

Kask Takmama Cezasının Ceza Puanı

Kask takmama ihlali 15 ceza puanıdır ve puan yalnızca sürücüye işlenir, yolcuya ceza puanı işlenmez. 1 yıl içinde toplam puan 100’ü aşan sürücünün belgesi geri alınır. Bu durum aday sürücülerde sınır 75 puandır.

Her puan ihlal tarihinden 1 yıl sonra hesaptan kendiliğinden düşer ve erken ödeme puanı silmez. Kask cezası tek başına sürücü belgesinin geri alınması sonucunu doğurmaz, ehliyet ancak puan sınırı aşılırsa geri alınır.

KTK 78/1-b Trafik Cezası Nasıl Sorgulanır ve Ödenir?

78/1-b trafik cezası, Gelir İdaresi Başkanlığı’nın İnternet Vergi Dairesi sisteminde ceza tutanağındaki seri numarasıyla sorgulanır ve ödenir. e-Devlet üzerinden de ceza sorgusu ve itiraz takibi yapılabilir.

Kask Takmama Cezasında Erken Ödeme İndirimi

Tebliğden itibaren 1 ay içinde ödeme yapılırsa cezada %25 indirim uygulanır (Kabahatler Kanunu 17. madde). İlk ihlalde 2.500 TL ceza 1.875 TL, ikinci ihlalde 5.000 TL ceza 3.750 TL, üçüncü ve sonraki ihlallerde 10.000 TL ceza 7.500 TL olur. 1 ay geçerse indirim hakkı sona erer.

KTK 78/1-b Trafik Cezasına Nasıl İtiraz Edilir?

Cezaya, tutanağın düzenlendiği yerdeki Sulh Ceza Hakimliği’ne verilen dilekçe ile itiraz edilir. Dilekçede kaskın takılı olduğu, tespitin hatalı olduğu veya tutanağın usule aykırı düzenlendiği gibi itiraz sebepleri açıkça yazılır. Ardından hakimlik itirazı inceler ve kararını verir. Verilen bu karar kesindir (Kabahatler Kanunu 27. madde).

Kask Takmama Cezasına İtiraz Süresi

Kask takmama cezasına itiraz süresi, cezanın tarafınıza tebliğinden itibaren 15 gündür ve bu süre Kabahatler Kanunu’nun 27. maddesinde düzenlenmiştir. Süre geçtikten sonra yapılan itirazlar süre yönünden reddedilecektir.

Kask Takmama Cezasına İtiraz İçin Gerekli Belgeler

Kask takmama cezasına itiraz için gerekli belgeler tutanak, tebligat, kimlik ve delillerdir. Başvuru dosyası dilekçeye eklenen belgelerle tamamlanır ve belgelerin tümü şöyledir:

• Trafik idari para cezası karar tutanağının veya tebligatın örneği.
• Tebliğ tarihini gösteren tebligat zarfı ya da e-Tebligat kaydı.
• Nüfus cüzdanı veya kimlik kartının fotokopisi.
• Avukat aracılığıyla başvuruluyorsa vekaletname.
• Kaskın takılı olduğunu gösteren fotoğraf, kamera kaydı veya tanık bilgileri gibi deliller.

Belgeler dilekçenin ekine konulur ve dilekçede ayrıca sayılır. Eksik belge itirazın incelenmesini engellememekle beraber savunmanın delil gücünü azaltır.

Kask Takmama Cezası İtiraz Dilekçesi Örneği

Kask takmama cezasına itiraz dilekçesi, ceza tutanağının numarasını, itiraz sebebini ve talebi açıkça yazan belgedir.

Avukatlarımızın hazırladığı bu dilekçe örneği, itiraz dilekçesinin yapısını genel hatlarıyla göstermesi açısından hazırlanmış olup her olayın farklı nitelikler taşıdığını ve dilekçe içeriğinin olay özelinde değişkenlik göstermesi gerektiğinin altını çizmek isteriz.

…… SULH CEZA HAKİMLİĞİNE

İTİRAZ EDEN: …… (T.C. Kimlik No ……)

ADRES: ……

VEKİLİ: Çözüm Hukuk Bürosu

KONU: …… tarih ve …… seri numaralı trafik idari para cezası karar tutanağına itiraz

AÇIKLAMALAR:

1. İtiraz edene …… tarihinde 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 78/1-b maddesi gereğince …… TL idari para cezası uygulanmıştır. Ceza tebligatı …… tarihinde tebliğ edilmiştir.
2. İtiraz eden olay anında kaskını usulüne uygun biçimde takmıştır. Tutanakta yer alan tespit gerçeği yansıtmamaktadır.
3. Tutanakta ihlalin yeri, saati ve tespit şekli yeterince açıklanmamıştır. Eksiklik savunma hakkını kısıtlamaktadır.
4. İtiraz süresi içinde olduğumuzdan başvuru yasal süreye uygundur.

HUKUKİ SEBEPLER: 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu 27. madde ve ilgili mevzuat

DELİLLER: Tutanak, tebligat, kimlik, kamera kaydı, fotoğraf, tanık beyanı ve her türlü yasal delil

SONUÇ VE İSTEM: Yukarıda açıklanan sebeplerle idari para cezası karar tutanağının iptaline karar verilmesini saygılarımla talep ederim.

Tarih ……

İtiraz Eden / Vekili ……

EKLER: Tutanak ve tebligat örneği, kimlik fotokopisi, vekaletname, deliller

Kask Takmama Cezası Ödenmezse Ne Olur?

Ceza süresinde ödenmezse indirim hakkı kaybolur ve her ay için Kasım 2026 itibariyla %5 gecikme zammı uygulanır (Karayolları Trafik Kanunu 115. madde). Ödenmeyen borç Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından tahsil edilir ve haciz dahil takip işlemleri yapılabilir.

Kask Takmamanın Trafik Kazası Tazminatına Etkisi

Kask takmayan sürücünün trafik kazası tazminatı, kask eksikliğinin yaralanmayı artırdığı ölçüde azaltılır yani müterafik kusur indirimi uygulanır. Tazminat borçlusu, kaskın ilgili yaralanmayı önleyeceğini ispatlarsa mahkeme indirim yapar. Diğer taraftan, kaskla ilgisi olmayan bacak kırığı gibi zararlarda indirim yapılmaz.

Tazminat sürecinde olay yeri tutanağı, sağlık raporları ve sigorta yazışmaları saklanır. Kask takılıp takılmadığı tartışmalıysa kamera kaydı ve tanık beyanları delil olur. İndirim savunmasına karşı kaskın yaralanmayı önleyemeyeceği ortaya konulur.

Uzman avukatlarımızın hazırladığı Motosiklet Kazalarında Tazminat ve Sigorta Süreçleri web sayfasını inceleyerek konuya ilişkin daha fazla bilgi edinebilirsiniz.

Kask takmama cezası plakaya mı yazılır?

Ceza araç sahibine ya da plakaya değil, kask takmayan sürücü yahut yolcuya uygulanır. Kanun, idari para cezasının ihlali yapan sürücüye ve yolcuya verileceğini düzenler. Araç başkasına ait olsa bile cezayı ihlali yapan kişi öder.

Elektrikli bisiklet ve scooter kullanırken kask takmak zorunlu mu?

Elektrikli bisiklet motorlu bisiklet kapsamında olduğundan kask takmak zorunludur. Elektrikli scooter, yani skuter, 78. maddenin (b) bendinde ayrıca sayılmaz. Scooter’ın kullanım kuralları Karayolları Trafik Kanunu’nun 20. ve 28. maddelerinde düzenlenir.

50 cc motosiklette kask takmak zorunlu mu?

50 cc motosiklet ve moped için de kask takmak zorunludur. Kural motor hacmine bağlı değildir.

Kask takılı ancak çene kayışı bağlı değilse ceza yazılır mı?

Çene kayışı bağlı olmayan kask usulüne uygun takılmış sayılmaz ve bu durum ihlal kabul edilerek ceza yazılır. Kask başta dursa bile kayışsız kask korumayı sağlamaz.

Motosiklet kaskı yerine bisiklet kaskı takmak yeterli mi?

Motosiklet ve motorlu bisiklet için standartlara uygun koruma başlığı aranır. Standardı karşılamayan bisiklet kaskı yeterli sayılmaz ve kask takılmamış gibi değerlendirilir.

Kask takmama cezası tekrar alınırsa ne olur?

Kask ihlali tekrarlandıkça ceza kademeli artar ve ceza puanı birikir. 1 yıl içinde üç ihlalin toplam cezası 17.500 TL, toplam puanı 45’tir. Üçünde de indirimli ödeme yapılırsa toplam 13.125 TL ödenir. 1 yıl içinde toplam puanı 100’ü aşan sürücünün belgesi geri alınır.

Kask takmama cezası ödenmeden motosiklet kullanılabilir mi?

Ödenmemiş kask cezası motosiklet kullanmaya engel değildir. Borç gecikme zammıyla büyür ve Gelir İdaresi Başkanlığı’nın takibine girer.

Kask takmama cezası kameradan tespit edilerek yazılabilir mi?

Kask ihlali, denetim yapan trafik görevlisi tarafından tespit edilir ve ceza tutanağına geçirilir. Kamera kaydı ihlali ispatlayan ya da çürüten delil olarak itirazda kullanılır. Dilekçede kaydın getirtilmesi talep edilir.

Kask takmama cezasında motosiklet bağlanır mı?

Kask cezasında motosiklet bağlanmaz ve trafikten men edilmez ve sürücü belgesine de doğrudan el konulmaz. Kask takılana kadar araç yola devam edemez.

Kask takılı ancak gözlük takılmadıysa ceza yazılır mı?

Koruma gözlüğü, 78/1-b bendinde sürücü için kask ile birlikte sayılan zorunlu donanımdır. Gerekli hallerde gözlüğü kullanmayan sürücüye de kask ihlali ile aynı tutarda ceza uygulanır. Yolcular içinse yalnızca kask zorunludur.

Kiralık motosiklette kask cezası kime yazılır?

Ceza, motosikleti kiralayan firmaya değil, kaskı takmayan sürücü veya yolcuya yazılır. Kiralık araç ceza sorumluluğunu değiştirmez, ihlali yapan kişi cezayı öder.

Kaçak yapının ihbarı, şikayeti ve cezasına ilişkin dört kritik nokta:

1. 1
   Kaçak yapı cezası, aykırı alanın metrekaresi ile yapının sınıfına göre hesaplanır. Ruhsatsız yapıda ceza %180 artar ve 2026 yılında III-B sınıfı yapıda metrekare başına temel tutar 539,26 TL’dir.
2. 2
   İdari para cezası ile yıkım ayrı işlemlerdir. Yapıyı yıkımdan kurtaran tek yol, mühürden sonraki 1 ay içinde yapıyı ruhsata uygun hale getirmek veya ruhsat almaktır.
3. 3
   Şikayet belediye sınırları içinde belediyeye, sınır dışında valiliğe veya CİMER üzerinden yapılır. Kaçak yapıyı ihbar etmek için kanunda bir süre sınırı bulunmaz.
4. 4
   Cezaya ve yıkım kararına karşı tebliğden itibaren 60 gün içinde idare mahkemesinde dava açılır. Dava yıkımı kendiliğinden durdurmadığı için yürütmenin durdurulması ayrıca talep edilmelidir.

Kaçak yapı cezası, ruhsatsız veya ruhsata aykırı yapılan yapı için belediye encümeninin verdiği idari para cezasıdır ve bu cezanın tutarı, aykırı alanın metrekaresi ile yapı sınıfına göre hesaplanır ve ruhsatsız yapıda %180 artar.

Para cezasının yanında yapı mühürlenir ve 1 ay içinde ruhsata bağlanmayan yapı için yıkım kararı çıkar. Şikayet belediyeye, belediye sınırı dışında valiliğe veya CİMER’e yapılır. İdari para cezasına ve yıkım kararına karşı durdurma ve itiraz davası açma süresi tebliğden itibaren 60 gündür. 2026 yılı için III-B sınıfı yapıda temel ceza metrekare başına 539,26 TL’dir.

Büromuz avukatlarının hazırladığı bu yazıda, kaçak yapıların nereye ve nasıl şikayet edilebileceğine, şikayete ilişkin yanıt sürülerine, karara itiraz adına açılabilecek davalara ve idari para cezalarına ilişkin genel bilgiler paylaşılmıştır. Hukuki uyuşmazlığa ve sürece dair detaylı bilgi ve yönlendirme için info@cozumavukatlik.com.tr mail adresi ya da 0 (541) 371 06 09 numaralı telefon ile iletişime geçebilirsiniz.

UZMAN GÖRÜŞÜ

Kaçak yapı dosyalarında en sık karşılaştığımız yanılgı, idari para cezasının ödenmesiyle yapının yasal hale geldiğinin düşünülmesidir. Ceza ile yıkım birbirinden bağımsız işlemler olduğu için, mühürden sonraki 1 aylık sürenin ruhsat başvurusu veya aykırılığın giderilmesi için değerlendirilmemesi, yapının tamamen kaybedilmesine yol açabilir. Bu süre içinde yapının imar planına uygun olup olmadığının incelenmesi, dosyanın seyrini belirleyen ilk adımdır.

Av. Çiğdem Baykara

İş ve Tazminat Hukuku Uzmanı

Kaçak Yapı Nedir? Hangi Yapılar Kaçak Sayılır?

İmar Kanunu kaçak yapıyı kendi adıyla tanımlamaz. Kanun, ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı başlanan yapıyı düzenler (3194 sayılı İmar Kanunu 32. madde). Yapı, karada ve suda kurulan kalıcı veya geçici, kamuya ya da özel kişilere ait yeraltı ve yerüstü inşaatıdır ve kanun kapsamındaki bütün yapılar için yapı ruhsatı alınması zorunludur (21. madde). Ruhsatlı yapıda yapılan her değişiklik de yeniden ruhsata bağlıdır. Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği ruhsatsız veya ruhsata aykırı inşaatı kaçak inşaat olarak anar.

Ruhsat durumuna göre kaçak sayılan yapı türleri şunlardır.

• Yapı ruhsatı alınmadan inşasına başlanan yapılar.
• Ruhsata, ruhsat eki etüt ve projelere aykırı yapılan yapılar.
• Ruhsatlı binaya izinsiz eklenen kat, çatı katı ve alan büyüten ilaveler.
• Yeniden ruhsat alınmadan yapılan esaslı tadilatlar.
• İmar planına ve imar mevzuatına aykırı yapılan yapılar.
• Ruhsat tarihinden itibaren 5 yıl içinde tamamlanamadığı için ruhsatsız sayılan yapılar.

Ruhsat gerektirmeyen işler kaçak sayılmaz. Sıva, boya, doğrama, tesisat tamiri ve çatı onarımı gibi taşıyıcı sistemi, dış cepheyi ve ıslak hacimlerin yerini değiştirmeyen basit tamir ve tadilat ruhsat istemez (Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği 4. madde).

Şartları sağlayan müstakil konutta basit garaj örtüsü ile en fazla 7 m2 rüzgarlık holü de 14 Ocak 2026’dan itibaren ruhsata tabi değildir. Yapı kullanma izni alınmadan kullanılan yapı kaçak sayılmaz fakat ayrı yaptırıma bağlanır (3194 sayılı Kanun 31. madde). Yapının kaçak sayılması ruhsat durumuna ve ruhsata uygunluğa bağlıdır.

Kaçak Yapı Cezası Ne Kadar? (2026)

Kaçak yapıya ilişkin para cezası, aykırı alanın metrekaresi ile yapının sınıf ve grubuna göre hesaplanır (3194 sayılı İmar Kanunu 42. madde) ve kanundaki ceza cetveli, her yıl hükümet tarafından belirlenen yeniden değerleme oranıyla artırılır ve bu oran 2026 için %25.49’dur.

Sınıf ve grup, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının 3 Şubat 2026 tarihli ve 33157 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan yapı yaklaşık birim maliyetleri tebliğine göre belirlenir.

2026 için metrekare tutarları şöyledir:

• I-A sınıfında 79,72 TL
• II-A sınıfında 215,12 TL
• III-A sınıfında 485,38 TL
• III-B sınıfında 539,26 TL
• IV-A sınıfında 620,14 TL
• V-A sınıfında 1.025,37 TL
• V-D sınıfında 1.701,10 TL’dir.

Kural olarak hesaplanan cezanın 9.473 TL’nin altında olması mümkün değildir.

Cezayı artıran etkenler kanunda yüzde oranlarıyla sayılmıştır ve detayları şöyledir:

• Yapı ruhsatsızsa ceza %180, yapılaşmaya yasaklanmış alanda %80, özel imar rejimine tabi alanda %50 artar.
• Can ve mal güvenliğini tehdit eden yapıda ve iskan alındıktan sonra yapılan ruhsatsız yeni inşaatta artış %100’dür.
• Kamu tesisi alanında %60, kamuya veya başkasına ait parselde %40, diğer maliklerin muvafakati olmayan hisseli parselde %30 eklenir.
• Uygulama imar planı bulunan alanda %20, tamamlanmış ve kullanılan yapıda %20, çevre ve görüntü kirliliğine yol açan yapıda %20, tamamlanmış fakat kullanılmayan yapıda %10 artış uygulanır.

Cezanın hesaplanmasında oranlar toplanır ve temel tutara uygulanır, bileşik hesaplanmaz.

Temel cezaya ilave ceza da eklenebilir. İlave ceza, aykırılığa konu alan ile arsanın emlak vergisine esas asgari metrekare birim değerinin çarpımıdır. Tebliğden itibaren 1 ay içinde aykırılık giderilir ve yapı mevzuata uygun hale getirilirse ilave ceza tahsil edilmez. Encümen kararında 1 aylık süre yazılmamış olsa da ilave ceza geçerlidir (Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, E.2024/68, K.2025/61, 1 Ekim 2025). Aynı aykırılık yapı inşa sürecinde tekrarlanırsa para cezası iki katı uygulanır.

Cezaya ilişkin indirim zemini ise Kabahatler Kanunu’ndan gelir. Ceza, tebliğden itibaren 1 ay içinde ödenirse %25 indirim yapılır (5326 sayılı Kabahatler Kanunu 17. madde). Süre geçerse indirim hakkı kaybedilir. Aykırılık da aynı 1 ay içinde giderilirse ilave ceza ayrıca tahsil edilmez.

Kaçak Yapılara Uygulanan İdari Para Cezaları

Ruhsatsız ve ruhsata aykırı yapılara uygulanan idari para cezaları İmar Kanunu’nun tek maddesinde toplanmıştır. Ceza kararını ilgili idarenin encümeni verir ve karar, aykırılığın tespit edildiği tarihten itibaren 10 iş günü içinde alınır ve sorumlulardan her biri için ayrı ceza düzenlenir. Sorumlular yapı sahibi, yapı müteahhidi ve aykırılığı 6 iş günü içinde idareye bildirmeyen fenni mesuldür. Fenni mesul, yapının teknik sorumlusu olan mühendis veya mimardır.

Cezalar üç gruba ayrılır.

İlk grup ruhsatsız ve ruhsata aykırı yapılardır. Alan olarak ölçülebilen aykırılıkta metrekare cetveli uygulanır. Alana vurulamayan cephe, malzeme, bahçe duvarı, kapı ve pencere gibi imalatlarda ceza, Bakanlıkça yayımlanan birim fiyat listesindeki bedelin %20’sidir.

İkinci grup yükümlülüklere uymayanlara verilen sabit cezalardır. Kanun metnindeki sabit tutarlar 2.000 TL, çevre ve sağlık aykırılığında 4.000 TL, can ve mal güvenliği tehdidinde 6.000 TL’dir ve yeniden değerleme oranıyla güncellenir. Anayasa Mahkemesi, sabit cezanın yapı sahibine uygulanmasını Anayasa’ya aykırı bulmamıştır (E.2025/35, K.2025/239, 26 Kasım 2025). Karara göre sabit cezayı doğuran fiil ruhsatsız yapı yapmak değil, mühürden sonra tanınan 1 aylık sürede aykırılığı gidermemektir.

Üçüncü grup özel cezalardır. Ruhsatsız yapıda kullanılacak hazır betonu temin eden veya bulunduran kişiye 500.000 TL idari para cezası verilir (7579 sayılı Kanun, 22 Mayıs 2026 tarihli ve 33261 sayılı Resmî Gazete). Can ve mal güvenliğini tehdit eden ancak plana uygun yapıda süresi içinde takviye veya yıkım yapılmazsa da ayrı sabit ceza uygulanır. Hakkında Türk Ceza Kanunu’ndan mahkumiyet kararı verilenlerin ödediği idari para cezası faizsiz iade edilir.

Kaçak Yapı Nedeniyle Hapis Cezası Verilir mi?

Kaçak yapı yapan veya yaptıran kişiye 1 yıldan 5 yıla kadar hapis cezası verilebilir (Türk Ceza Kanunu 184. madde). Ruhsatsız yapıya elektrik, su veya telefon bağlanmasına izin verenler de aynı cezayla karşılaşır. Hüküm belediye sınırları içinde ve özel imar rejimine tabi yerlerde uygulanır. Yer şartı sınai faaliyet hükmünde aranmaz.

Yapı imar planına ve ruhsata uygun hale getirilirse kamu davası açılmaz, açılmış dava düşer. Konteyner, prefabrik ve bina vasfı taşımayan imalatta yalnızca idari para cezası uygulanır. Ceza yapı sahibi, yaptıran ve müteahhit için aynıdır. Yapı kullanma izni alınmamış binada sınai faaliyete izin verenlere 2 yıldan 5 yıla kadar hapis cezası verilir. Suç şikayete bağlı değildir ve asliye ceza mahkemesinde görülür.

Kaçak Yapı Cezası Nasıl Hesaplanır?

Kaçak yapıda para cezası hesaplanırken öncelikle aykırı alan metrekare olarak bulunur. Sonra yapının sınıf ve grubuna göre metrekare tutarı alanla çarpılır. Ardından uygulanacak artırım oranları toplanıp temel tutara eklenir. Son adımda ise ilave ceza hesaplanır ve toplama katılır.

Örneğin; ruhsatsız yapılmış 100 metrekare bir konutu ele alalım. Bu yapı, III-B sınıfındadır, uygulama imar planı bulunan alandadır, tamamlanmıştır ve kullanılmaktadır.

Temel tutar 100 × 539,26 = 53.926,00 TL’dir. Artırım oranı %180 + %20 + %20 = %220 olduğundan artırım 118.637,20 TL’dir. Temel ceza ile artırım toplamı 172.563,20 TL’ye ulaşır.

Arsanın emlak vergisine esas asgari birim değeri örnekte 1.000 TL kabul edilirse ilave ceza 100 × 1.000 = 100.000 TL olur. Genel toplam 272.563,20 TL’dir.

Süresinde ödemede %25 indirimle 204.422,40 TL ödenir. Aykırılık da 1 ay içinde giderilirse ilave ceza düşer ve ceza 172.563,20 TL olur, 1 ay içinde ödemeyle ceza 129.422,40 TL’ye iner.

Kaçak Kat, Çatı Yükseltme ve Tadilat Cezası

Kaçak kat, çatı yükseltme ve tadilat için kanunda ayrı ceza maddesi yoktur. Hepsi ruhsata aykırılık sayılır ve aynı ceza cetveline bağlanır. Aykırılık yapı alanını artırıyorsa metrekare cetveli ve artırım oranları uygulanır. Alan kazandırmayan imalatta ceza, imalatın birim fiyat listesindeki bedelinin %20’sidir. Artırım oranları imalat bedeline de uygulanır.

Taşıyıcı sistemi, inşaat alanını, taban alanını, bağımsız bölüm sayısını veya kullanım amacını etkileyen iş esaslı tadilattır ve ruhsat ister. Sıva, boya ve doğrama değişimi gibi basit tamir ve tadilatta ruhsat ve ceza uygulanmaz. Ceza yalnızca aykırı kısım üzerinden hesaplanır, ruhsatlı kısım hesaba katılmaz.

Ruhsatlı Binaya Kaçak Kat Çıkmanın Cezası

Ruhsatlı binaya kaçak kat çıkmanın cezası, eklenen katın alanı üzerinden hesaplanır. Bina için verilmiş ruhsat ve iskan cezanın dışında kalır, ruhsatsızlık artırımı eklenen kat için uygulanır. İskan alındıktan sonra ruhsatsız yeni inşaat yapılması %100 ek artırım doğurur. Kat kullanılıyorsa %20, uygulama imar planı varsa %20 artırım daha eklenir.

Örnek olarak; iskanlı binaya eklenen 80 metrekare kaçak kat III-B sınıfında değerlendirilirse temel tutar 80 × 539,26 = 43.140,80 TL olur. Artırım oranı ruhsatsız %180, iskan sonrası inşaat %100, plan %20 ve kullanım %20 olmak üzere %320’dir. Toplam ceza 43.140,80 × 4,2 = 181.191,36 TL’dir. İlave ceza ayrıca eklenir ve kaçak kat ruhsata bağlanamıyorsa yıkım kararı da verilebilir.

Belediyeden Habersiz Çatı Yükseltme ve Çatı Katı Cezası

Belediyeden habersiz çatı yükseltme ve çatı katı için de kanunda özel hüküm yoktur. İş, inşaat alanını, emsale konu alanı veya bağımsız bölüm sayısını artırıyorsa esaslı tadilat sayılır. Ruhsatsız yapılan esaslı tadilata metrekare cetveli ve %180 ruhsatsızlık artırımı uygulanır. Çatı onarımı basit tamir olduğundan ruhsat ve ceza gerektirmez.

Örneğin; 3 kata kadar apartmanda ruhsatsız yapılan 60 metrekare çatı katı III-A sınıfında hesaplanır. Temel tutar 60 × 485,38 = 29.122,80 TL’dir. Artırım oranı yine %220’dir. Toplam ceza 29.122,80 × 3,2 = 93.192,96 TL’dir. Ayrıca ilave ceza hesaplanır ve çatı katı kullanım amacı değiştiren bağımsız bölüm oluşturuyorsa ruhsat zorunluluğu devam eder.

Dükkan Genişletme ve Kaçak Tadilat Cezası

Dükkan genişletme, kapalı alan oluşturuyorsa metrekare cetveline göre cezalandırılır. Dükkan önüne veya arkasına yapılan kapalı ek, ruhsata aykırı inşaat alanıdır. Az katlı ticari yapılar III-B sınıfında yer aldığından 20 metrekare ruhsatsız genişletme için temel tutar 20 × 539,26 = 10.785,20 TL olur. Artırım oranı %220 olduğundan toplam ceza 10.785,20 × 3,2 = 34.512,64 TL’dir.

Kaçak tadilat alan artırmıyorsa ceza birim fiyat listesindeki imalat bedelinin %20’sidir. İmalat bedeli 150.000 TL ise temel ceza 30.000 TL olur ve artırım oranları imalat bedeline de uygulanır. Vitrin değişimi, cephe düzenlemesi ve dış kapı değişimi tadilat grubuna girer. Taşıyıcı sistemi etkileyen duvar yıkımı ise alan üzerinden değerlendirilir. İşyeri kapalı alan kazanıyorsa ayrıca yıkım yaptırımı gündeme gelir.

Hazine Arazisine ve Tarım Arazisine Kaçak Yapı Cezası

Hazine arazisine yapılan ruhsatsız yapıda İmar Kanunu cezası kamuya ait parsel nedeniyle %40 artırılır. İdari para cezası ecrimisilden bağımsızdır. Ecrimisil, Hazine taşınmazının izinsiz kullanım bedelidir. Rayiç kira esasına göre istenir ve tespit tarihinden geriye en fazla 5 yıl için hesaplanır.

Hakkı olmayan yere tecavüz suçu da gündeme gelir ve 6 aydan 3 yıla kadar hapis ile 1000 güne kadar adli para cezası öngörür (Türk Ceza Kanunu 154. madde). 19 Temmuz 2003’ten sonra Hazine taşınmazına yapılan yapı ek işleme gerek kalmadan Hazineye geçer (4706 sayılı Kanun 5. madde).

Tarım arazisinde ceza 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu’ndan gelir. İzinsiz tarım dışı kullanım ve yapılaşmada metrekare başına ceza 10 TL’den 2.500 TL’ye çıkarılmıştır (7584 sayılı Kanun, 20 Haziran 2026 tarihli ve 33286 sayılı Resmî Gazete).

Valilik işi durdurur ve tebliğden itibaren 1 ay içinde izin başvurusu ister. Başvuru yapılmazsa veya uygun görülmezse yıkım için 2 ay süre verilir. Süre sonunda yapı yıkılmazsa faaliyet durdurulur ve ceza üç katına çıkar. İzinsiz yapılmış tesise elektrik, su ve doğal gaz bağlayan kuruma da idari para cezası verilir.

Kaçak Yapı Nereye ve Nasıl Şikayet Edilir?

Kaçak yapı şikayeti, belediye ve mücavir alan sınırları içinde belediyenin imar veya yapı kontrol birimine, sınırların dışında valiliğe yazılı olarak yapılır (3194 sayılı İmar Kanunu 5. madde). Dilekçede ad, soyad, imza ve adres bulunur, yapının il, ilçe, mahalle, ada ve parsel bilgisi yazılır. Fotoğraf eklenmesi ihbarı somut hale getirir. Başvuru CİMER üzerinden de yapılır ve ALO 150 hattından alınır. ALO 181 hattı imar konularında başvuru kabul eder. Ruhsatsız yapıya ilişkin suç duyurusu Cumhuriyet Başsavcılığına yapılır.

Köyde Kaçak Yapı İhbarı Nereye Yapılır?

Köydeki ruhsatsız yapının şikayeti için ihbar belediye sınırı dışında kaldığından dolayı valiliğe, uygulamada kaymakamlığa yapılır. Muhtarlık ihbar makamı değildir, yapı tatil tutanağının nüshası yalnızca muhtara bırakılır.

Büyükşehir sınırlarındaki köyler mahalle olduğundan ilçe belediyesine başvurulur. Köy yerleşik alanlarında ruhsat ve kullanma izni aranmaz (3194 sayılı Kanun 27. madde). Türk Ceza Kanunu’ndaki hapis hükmü belediye sınırı dışındaki köy yapılarına uygulanmaz.

Kaçak Yapı Şikayet Dilekçesi Örneği

Kaçak yapı şikayet dilekçesi, yapının yerini, aykırılığı ve istenen işlemi açıkça yazan belgedir ve dilekçe, belediye başkanlığının imar ve şehircilik müdürlüğüne, belediye sınırı dışında valiliğe verilir.

Avukatlarımızın hazırladığı bu dilekçe örneği, kaçak yapı şikayetinde dilekçenin yapısını genel hatlarıyla göstermesi açısından hazırlanmış olup her olayın farklı nitelikler taşıdığını ve dilekçe içeriğinin olay özelinde değişkenlik göstermesi gerektiğinin altını çizmek isteriz.

…… BELEDİYE BAŞKANLIĞI İMAR VE ŞEHİRCİLİK MÜDÜRLÜĞÜNE

ŞİKAYETÇİ: …… (T.C. Kimlik No ……)

ADRES: ……

VEKİLİ: Çözüm Hukuk Bürosu

ŞİKAYET EDİLEN: …… (yapı sahibi veya müteahhit biliniyorsa ad ve soyad, bilinmiyorsa yapı maliki)

KONU: Ruhsatsız yapılan yapının tespiti, yapı tatil tutanağı düzenlenerek mühürlenmesi, idari para cezası verilmesi ve ruhsata bağlanamıyorsa yıkılması talebidir.

AÇIKLAMALAR

1. …… ili, …… ilçesi, …… mahallesi, …… ada, …… parselde bulunan taşınmazda …… tarihinden itibaren inşaat faaliyeti yürütülmektedir.
2. Yapı için belediyenizden yapı ruhsatı alınmamıştır. Ruhsat alındığı iddia ediliyorsa yapılan imalat ruhsat ve eki projelere aykırıdır.
3. Aykırılık …… (kaçak kat, çatı katı, ilave, genişletme) niteliğindedir ve yaklaşık …… m2 alana sahiptir.
4. Yapının güncel fotoğrafları ve konum bilgisi dilekçe ekindedir.
5. Yapı mevzuata aykırı olarak yapıldığı için yerinde tespit yapılması, yapının mühürlenerek inşaatın durdurulması ve yapı tatil tutanağının tapuya bildirilmesi gerekmektedir.
6. Aykırılığın giderilmemesi halinde ruhsatın iptal edilerek yapının yıktırılmasını ve sorumlular hakkında idari para cezası verilmesini talep ediyorum.
7. Kimlik ve iletişim bilgilerimin yapı sahibi ile üçüncü kişilere açıklanmamasını talep ediyorum.

HUKUKİ SEBEPLER: İmar Kanunu, Dilekçe Hakkının Kullanılmasına Dair Kanun, Türk Ceza Kanunu ve ilgili mevzuat.

DELİLLER: Fotoğraflar, konum bilgisi, tapu kaydı, keşif ve her türlü yasal delil.

SONUÇ VE İSTEM: Açıklanan nedenlerle, yapının yerinde tespit edilmesini, mühürlenerek inşaatın durdurulmasını, mevzuata aykırı imalatın yıktırılmasını ve idari para cezası verilmesini, başvurumun sonucunun yazılı olarak bildirilmesini saygılarımla arz ve talep ederim. ../../….

ŞİKAYETÇİ VEKİLİ

Çözüm Hukuk Bürosu

EKLER: Fotoğraflar, tapu kaydı, vekaletname, kimlik fotokopisi.

Dilekçede pratikte sıklıkla karşılaştığımız hata, eksik bırakılan bilgi ada ve parsel numarasıdır. İdare yapıyı ada ve parselle tespit eder. Fotoğrafların çekim tarihi yazılırsa inşaatın ilerleyişi belgelenir. Belediye sınırı dışındaki yapılar için hitap kısmı valiliğe veya kaymakamlığa çevrilir. Başvuru mutlaka ad, soyad, imza ve adres taşımalıdır. Bunlardan biri eksikse dilekçe incelenemez (3071 sayılı Dilekçe Hakkının Kullanılmasına Dair Kanun 6. madde).

Kaçak yapı şikayet edilirse ne olur?

Şikayet üzerine belediye veya valilik yapının inşaat durumunu yerinde tespit eder. Ruhsatsız veya ruhsata aykırı yapı mühürlenir ve inşaat derhal durdurulur. Yapı tatil tutanağı yapıya asılır, asılma tebliğ sayılır ve nüshaları muhtara ile Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği il müdürlüğüne gönderilir.

Aykırılık en geç 7 gün içinde tapu kaydının beyanlar hanesine işlenir. Yapı sahibine ruhsata uygun hale getirmesi veya ruhsat alması için en çok 1 ay verilir. Tapu şerhi aykırılık giderilmeden kaldırılamaz.

Kaçak yapı yıkım kararı hangi durumlarda verilir?

Yıkım kararı, yapı tatil tutanağından sonraki 1 ay içinde aykırılık giderilmezse ve ruhsat alınmazsa verilir. Yapının ruhsata bağlanamayacağı veya aykırılığın giderilemeyeceği anlaşılırsa ruhsat 1 aylık süre beklenmeden iptal edilir ve yıkıma geçilir. Kararı belediye ve mücavir alanda belediye encümeni, sınırların dışında il idare kurulu verir. Yıkım masrafı yapı sahibinden tahsil edilir. Aykırılık giderilmez ve 2 ay içinde yıkım kararı alınmazsa Bakanlık yapıyı yıkabilir.

Kaçak yapı nasıl ruhsatlandırılır?

Kaçak yapı, imar planına, emsale, yüksekliğe ve çekme mesafelerine uygunsa ruhsata bağlanabilir. Yapı sahibi mühürden sonra en çok 1 ay içinde belediyeye yapı ruhsatı veya ruhsatlı yapıda tadilat projesiyle başvurur. Ruhsat alınır veya yapı ruhsata uygun hale getirilirse mühür kaldırılır. Plana aykırı yapı ruhsatlandırılamaz.

Kaçak yapı cezasına ve yıkım kararına nasıl itiraz edilir?

Cezaya ve yıkım kararına itiraz, idare mahkemesinde iptal davası açılarak yapılır. Dava süresi encümen kararının tebliğinden itibaren 60 gündür (2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu 7. madde). Yapı tatil tutanağı yapıya asılınca tebliğ edilmiş sayılır ve tutanağa karşı süre asılma gününden işler.

İdareye yapılan başvuru dava süresini durdurur. Dava açmak yıkımı ve tahsili kendiliğinden durdurmaz. Dilekçede yürütmenin durdurulması ayrıca istenir. Yürütmenin durdurulması, kararın dava bitene kadar uygulanmasını durduran geçici karardır ve açık hukuka aykırılık ile telafisi güç zarar birlikte aranır (27. madde). İdari para cezası için Kabahatler Kanunu’ndaki sulh ceza yolu değil, idari yargı yolu işler.

Kaçak yapı cezası ödenmezse ne olur?

Ödenmeyen ceza 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun’a göre tahsil edilir. Ödeme emri tebliğ edilir, ödeme yapılmazsa haciz uygulanır. Dava açılması tahsili kendiliğinden durdurmaz, yürütmeyi durdurma kararı verilirse tahsil durur. Ekonomik durumu elverişli olan kişi cezayı dört eşit taksitle ödeyebilir. İlk taksit ödeme süresi içinde, kalan 3 taksit 1 yıl içinde ödenir.

Kaçak yapı cezası kime kesilir?

Ceza yapı sahibine, yapı müteahhidine ve aykırılığı 6 iş günü içinde bildirmeyen fenni mesule kesilir. Her sorumluya ayrı ceza düzenlenir. Yapı sahibi, tapuda malik görünen kişi değil, aykırılığı yapan veya yaptıran kişidir.

Kat karşılığı sözleşmede ise müteahhidin aykırılığı için arsa sahibine ceza verilemez (Danıştay 14. Daire, E.2018/5803, K.2019/1436, 27 Şubat 2019). Yapı sahibi ile müteahhit aynı kişiyse tek eylem için ceza tek kez verilir. Yapı denetim kuruluşuna İmar Kanunu cezası kesilmez, 4708 sayılı Kanun’daki yaptırım uygulanır.

Kaçak yapı cezası ödendikten sonra yapı yıkılmaktan kurtulur mu?

Cezanın ödenmesi yapıyı yıkımdan kurtarmaz. İdari para cezası ile yıkım ayrı işlemlerdir ve birinin ödenmesi veya iptali diğerini ortadan kaldırmaz. Kanunda ceza ödenince yıkım yapılmaz diyen hüküm yoktur. Yapıyı kurtaran yol, 1 ay içinde ruhsata uygun hale getirmek veya ruhsat almaktır. Ödenen ceza ruhsat yerine geçmez.

Kaçak yapı için şikayet süresi var mı?

Ruhsatsız yapıya ilişkin ihbar ve şikayet için kanunda hak düşürücü süre öngörülmemiştir. İhbar yapı yapılırken, tamamlandıktan sonra ve kullanılırken yapılabilir. Yapı tamamlansa da ruhsatsızlık devam ettiğinden idare tespit, mühür ve ceza yetkisini kullanabilir. İhbarın yapım aşamasında yapılması mührün inşaatı derhal durdurmasını sağlar.

Kaçak yapı para cezasında zamanaşımı var mı, kaçak yapı kaç yıl sonra yıkılmaz?

İdari para cezasında zamanaşımı vardır ve ceza miktarına göre 3, 4 veya 5 yıldır (5326 sayılı Kabahatler Kanunu 20. madde). Süre fiilin işlendiği günden başlar. Fiil aynı zamanda suç oluşturuyorsa suçun dava zamanaşımı olan 8 yıl uygulanır. Yıkım yetkisi için ise kanunda zamanaşımı süresi düzenlenmemiştir ve belirli yıl sonra yıkılmaz diyen hüküm yoktur.

Kaçak yapı ihbarı isimsiz yapılabilir mi?

Dilekçe hakkı kanununa göre başvuruda ad, soyad, imza ve adres bulunmalıdır (3071 sayılı Kanun 4. madde). Eksik başvuru incelenemez. Başbakanlığın 2004/12 sayılı Genelgesi istisna getirir. İsimsiz ihbar somut bilgi, bulgu veya olaya dayanıyorsa idare ihbar kabul ederek işlem yapabilir. CİMER başvurusunda kimlik bilgisi zorunludur, kimlik bilgisi eksik başvuru işleme alınmaz.

Kaçak yapı şikayetinde bulunan kişinin kimliği açıklanır mı?

Cumhurbaşkanlığı İletişim Merkezi Yönetmeliği 7. madde kapsamında CİMER üzerinden yapılan kaçak yapı şikayetlerinde kimlik ve iletişim bilgileri gizlenir. Kamu kurumları başvuru sahibinin kişisel verilerini 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu çerçevesinde korur.

Komşunun kaçak yapısı nasıl şikayet edilir?

Komşunun yaptığı ruhsatsız yapı, yapının bulunduğu yerin belediyesine yazılı dilekçeyle şikayet edilir. Dilekçeye ada ve parsel numarası, yapının kaçak olduğu kısım ve fotoğraflar eklenir. Belediye şikayeti reddederse veya cevap vermezse idare mahkemesinde dava açılabilir. Dava için kişisel, meşru ve güncel menfaatin ihlal edilmesi gerekir ve komşuluk tek başına yeterli sayılmaz. Işık, manzara ve yol kaybı gibi somut zararlar dilekçede açıkça yazılmalıdır.

Apartmanda ortak alana yapılan kaçak yapı nasıl şikayet edilir?

Ortak alana yapılan ruhsatsız ilave için şikayet hem belediyeye hem sulh hukuk mahkemesine götürülebilir. Ortak yerlerde inşaat ve tesis için bütün kat maliklerinin beşte dördünün yazılı rızası gerekir (634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu 19. madde). Rıza yoksa kat maliki el atmanın önlenmesi ve eski hale getirme davasını sulh hukuk mahkemesinde açar. Bu davalarda kritik bir nokta olarak, 1 Eylül 2023’ten itibaren davadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır (7445 sayılı Kanun ile eklenen Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu 18/B madde).

Belediye kaçak yapı şikayetine cevap vermezse ne yapılır?

Belediye başvuruya 30 gün içinde cevap vermezse istek reddedilmiş sayılır (2577 sayılı Kanun 10. madde). Reddedilmiş sayılma tarihinden itibaren 60 gün içinde idare mahkemesinde dava açılır. Görevini ihmal eden kamu görevlisi hakkında Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusu yapılır ve ceza 3 aydan 1 yıla kadar hapistir (Türk Ceza Kanunu 257. madde).

Kaçak yapı şikayeti kaç günde sonuçlanır?

Şikayete gelecek yanıtın süresi, başvuru yapılan kuruma bağlı değişkenlik göstermektedir. Belediye, başvuru sahibine en geç 30 gün içinde gerekçeli cevap verir (3071 sayılı Kanun 7. madde). CİMER başvurularında şikayet için süre aynı 30 gündür ve ara cevap verilebilir. Ceza kararı, tespit tarihinden itibaren 10 iş günü içinde alınır ve mühür ve inşaatın durdurulması derhal yapılır.

Kaçak yapı satın alan kişi cezadan sorumlu olur mu?

Kaçak yapıyı sonradan satın alan kişi, ilk inşadaki aykırılıklar için cezadan sorumlu tutulmaz (Danıştay 14. Daire, E.2014/7357, K.2015/899, 4 Şubat 2015). Satın alan kişi yalnızca kendi yaptığı ilavelerden sorumludur. Aykırılığın alımdan önce var olduğunu ispat eden malike ceza kesilemez. Ceza yapıya değil kişiye bağlıdır ve önceki malike kesilen ceza yeni malike geçmez. Yapı üzerindeki tapu şerhi ise aykırılık giderilmeden kalkmaz.

Yapı denetim kuruluşu nasıl şikayet edilir?

Yapı denetim kuruluşu hakkında Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının il müdürlüğüne veya valiliğe yazılı şikayet yapılır. Kuruluşun faaliyetleri ihbar veya şikayet üzerine denetlenir ve savunması alınır (Yapı Denetim Kuruluşlarının Faaliyetlerinin Denetlenmesi Tebliği 4. madde).

CİMER ve ALO 181 de şikayet açısından başvuru kanallarıdır. Eğer şikayet sonrasındaki denetlemelerde sorun bulunursa kuruluşa idari para cezası verilebilir, yeni iş almaktan men edilebilir veya izin belgesi iptal edilebilir (4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun 8. madde).

Belediye encümeni, ruhsatsız veya ruhsata aykırı her yapı için idari para cezası verir. Tutarı aykırılığın alanı, yapının sınıfı ve grubu belirler. Ruhsatsız yapıda %180 artış, uygulama imar planı ve kullanımda %20’şer artış ile ilave ceza toplama eklenir. Para cezasının yanında yapı mühürlenir ve 1 ay içinde ruhsata bağlanmazsa yıkım kararı alınır. Hapis cezası 1 yıldan 5 yıla kadardır ve yapı ruhsata uygun hale getirilirse dava düşer. Şikayet belediyeye, sınır dışında valiliğe veya CİMER’e yapılır ve cevap için süre 30 gündür. Cezaya ve yıkıma karşı idare mahkemesinde 60 gün içinde dava açılır, yürütmenin durdurulması ayrıca istenir. Cezanın ödenmesi yıkımı engellemez. Satın alan kişi önceki malikin aykırılığından ceza almaz. Her dosyanın sonucu yapının ruhsat durumuna, imar planına ve tapu kaydına göre değişir.

Ruhsatsız silah taşıma suçuna ilişkin dört kritik nokta:

1. 1
   Ruhsatsız silah taşımanın cezası, 30 Kasım 2024’teki değişiklikle iki yıldan dört yıla kadar hapis ve yüz günden beş yüz güne kadar adli para cezasına yükseltilmiştir.
2. 2
   Konutta tek silah bulundurmada alt sınır bir yıl, taşımada iki yıldır. Araçta ele geçirilen silah ise bulundurma değil taşıma sayılır.
3. 3
   Keleş ve tam otomatik silahlarda ceza beş yıldan başlar. Yivsiz av tüfeği ve kurusıkı tabanca ise suç değil kabahattir ve idari para cezasına tabidir.
4. 4
   Temel fıkrada alt sınır iki yıl olduğundan ceza paraya çevrilemez. Cezaevi dışında kalmanın yolu HAGB veya ertelemeden geçer.

Ruhsatsız silah taşıma suçunun cezası Kasım 2026 itibariyla iki yıldan dört yıla kadar hapis ve yüz günden beş yüz güne kadar adli para cezasıdır. Ceza aralığı 30 Kasım 2024’te yürürlüğe giren değişiklikle yükseltilmiştir ve internet ortamında yer alan bir yıldan üç yıla kadar hapis bilgisi güncel ve doğru değildir değildir. Cezanın niteliğini ve kapsamını silahın sayısı, niteliği, nerede ele geçirildiği ve failin sabıka durumu belirler.

Büromuz avukatlarının hazırladığı bu yazıda, ruhsatsız silah taşıma suçunun şartlarına, cezanın kapsamında, cezanın HAGB, etkin pişmanlık ve adli para cezasına çevrilme sürecine ve adli sicil kaydına etkisine dair ilişkin genel bilgiler paylaşılmıştır. Hukuki uyuşmazlığa ve sürece dair detaylı bilgi ve yönlendirme için info@cozumavukatlik.com.tr mail adresi ya da 0 (541) 371 06 09 numaralı telefon ile iletişime geçebilirsiniz.

UZMAN GÖRÜŞÜ

Ruhsatsız silah dosyalarında sonucu çoğu zaman sanığın beyanı değil, kriminal inceleme raporu belirler. Silahın atışa elverişli olup olmadığı ve nitelik bakımından vahim sayılıp sayılmadığı, hangi fıkranın uygulanacağını ve dolayısıyla cezaevi riskinin bulunup bulunmadığını doğrudan şekillendirir. Bu nedenle ilk ifadeden önce avukatla görüşülmesi ve raporun usule uygun düzenlenip düzenlenmediğinin incelenmesi, savunmanın en kritik adımıdır.

Av. Çiğdem Baykara

İş ve Tazminat Hukuku Uzmanı

Ruhsatsız Silah Taşıma Suçu Nedir?

Ruhsatsız silah taşıma suçu 6136 sayılı Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanun’un 13. maddesinde düzenlenmiştir ve suçun konusu, ruhsatı bulunmayan ateşli silah, mermi ve silahın ana veya balistik önemi taşıyan parçalarıdır ve satın alma, taşıma ve bulundurma fiillerinin tamamı madde kapsamına girer.

Suçun mağduru belirli bir kişi değil, korunan hukuki değer kamu güvenliğidir. Fiil, silahın kullanılmasını veya birine yöneltilmesini gerektirmez. Ruhsatsız silahın üzerinde taşınması tek başına suçu oluşturur.

Halk arasında kullanılan kaçak silah ifadesi ile adliye yazışmalarında geçen 13/1 maddesi ifadesi aynı suça karşılık gelir. Kanun metninde kaçak silah terimi yer almaz kaçakçılık, silahın toplu olarak ya da ticaret amacıyla ülkeye sokulması ve satılması halinde ayrı bir suç olarak düzenlenmiştir. Dosyanızda hangi fıkranın uygulandığı iddianamede yazar ve uygulanacak ceza aralığını doğrudan belirler.

Ruhsatsız Silah Taşıma Suçunun Şartları

Ruhsatsız silah taşıma suçunun oluşması için aşağıdaki dört şartın birlikte gerçekleşmesi gerekir.

• Ele geçirilen alet, ateşli silah niteliği taşımalıdır.
• Silah atışa ve kullanıma elverişli olmalıdır.
• Silahın taşınmasına imkan veren geçerli bir ruhsat bulunmamalıdır.
• Fail kasten hareket etmiş, yani silahı bilerek ve isteyerek taşımış olmalıdır.

Atışa elverişlilik, failin beyanıyla değil kriminal inceleme raporuyla tespit edilir. İnceleme, Adli Tıp Kurumu Fizik İhtisas Kurulu ya da polis veya jandarma kriminal laboratuvarları tarafından yapılır. Atışa elverişli olmadığı raporla ortaya konulan silah suçun konusunu oluşturmaz.

Ölçüt müdahalenin derecesidir. Sarjör takılması gibi basit işlemlerle çalışır hale gelen silahta elverişlilik kabul edilir, onarımı silah ustasının aletli müdahalesini gerektiren silahta kabul edilmez. Taşıma, silahın kişinin üzerinde ya da fiili hakimiyet alanında bulunmasıyla gerçekleşir ve cepte, çantada veya araç içinde ele geçirilen silah taşıma sayılır.

Ruhsatsız Silah Taşımanın Cezası (2026)

6136 sayılı Kanun’un 13. maddesi tek bir ceza öngörmez. Maddenin birinci fıkrası temel halii, ikinci fıkrası sayı veya nitelik bakımından vahim hali, üçüncü ve dördüncü fıkraları ise konutta bulundurma ile pek az sayıda mermiyi ayrı aralıklara bağlar. Hangi fıkranın uygulanacağı, ele geçirilen silahın türüne ve sayısına göre belirlenir.

Hangi ceza aralığının uygulanacağını ise suç tarihi belirler. 30 Kasım 2024’ten önce işlenen fiillerde failin lehine olan eski aralık geçerlidir ve temel fıkrada ceza bir yıldan üç yıla kadar hapis olarak uygulanır (Türk Ceza Kanunu 7. madde). Maddenin fıkraları izleyen başlıklarda ayrı ayrı incelenmektedir.

İlk Defa Ruhsatsız Silah Yakalatmanın Cezası

Tek bir ruhsatsız tabancayla ilk kez yakalanan kişi hakkında iki yıldan dört yıla kadar hapis cezası ile birlikte yüz ile beş yüz gün adli para cezası uygulanır (6136 sayılı Kanun 13. maddenin birinci fıkrası).

İlk defa yakalanmış olmak kanunda ayrı indirim sebebi sayılmaz ve failin daha önce aynı suçu işleyip işlemediğine göre farklı aralık öngörmez. Sabıka kaydının bulunmaması cezanın miktarında değil, cezanın infaz edilip edilmeyeceği aşamasında sonuç doğurur.

Mahkeme temel cezayı alt sınırdan belirleyebilir, ardından duruşmadaki tutumu nedeniyle takdiri indirim uygulayabilir. Sabıkasızlığın asıl etkisi hükmün açıklanmasının geri bırakılması ile erteleme kurumlarında ortaya çıkar. İki kurumun şartlarının hangi durumlarda gerçekleştiğini ilerleyen bölümlerde bulabilirsiniz.

İkinci veya Üçüncü Kez Ruhsatsız Silah Yakalatmanın Sonuçları

Aynı suçun yeniden işlenmesi durumunda 6136 sayılı Kanun ayrı bir ağırlaştırıcı sebep öngörmez ve sonucu genel tekerrür hükümleri belirler. Tekerrür için önceki suçtan verilen hükmün kesinleşmiş olması yeterlidir, cezanın infaz edilmiş olması aranmaz (Türk Ceza Kanunu 58. madde).

Süre sınırı da vardır. Önceki ceza beş yıldan fazla hapis ise beş yıl, beş yıl veya daha az hapis ya da adli para cezası ise üç yıl geçtikten sonra işlenen suçta tekerrür uygulanmaz. Süreler önceki cezanın infaz edildiği tarihten işlemeye başlar.

Tekerrürün asıl etkisi infazda ortaya çıkar. Mükerrir hükümlü, süreli hapis cezasının yarısını değil üçte ikisini cezaevinde çektikten sonra koşullu salıverilmeye hak kazanır. İkinci kez tekerrür hükümleri uygulanan hükümlüde oran 4 Haziran 2025’ten itibaren dörtte üçtür (5275 sayılı Kanun 108. madde).

Cezanın infazı tamamlandıktan sonra bir yıldan az olmamak üzere denetimli serbestlik tedbiri uygulanır. Mükerrir hakkında hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı da verilemez çünkü kurum failin geçmişinde kesinleşmiş kasıtlı suç mahkumiyeti bulunmamasını şart koşar. İlk dosyada hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilmişse ortada açıklanmış hüküm bulunmadığından tekerrür işlemez.

Birden Fazla veya Nitelikli Silah Taşımanın Cezası

Silahın sayı veya nitelik bakımından vahim sayıldığı hallerde ceza beş yıldan sekiz yıla kadar hapis ve beş yüz günden beş bin güne kadar adli para cezasına yükselir (6136 sayılı Kanun 13. maddenin ikinci fıkrası).

Nitelik bakımından vahim silahlar kanunda tek tek sayılmıştır. Tüfekler ile seri ateşli, kısa sürede çok sayıda ve etkili biçimde mermi atabilen tam otomatik veya dürbünlü tabancalar ve benzerleri fıkranın kapsamına girer (6136 sayılı Kanun 12. maddenin dördüncü fıkrası).

Sayı bakımından vahimlik ise kanunda rakamla belirlenmemiş, mahkemenin takdirine bırakılmıştır. Yargıtay uygulamasında niteliksiz tabancalarda vahimlik eşiği beş adette başlar. İki, üç veya dört tabanca kural olarak temel fıkra kapsamında değerlendirilir. Değerlendirme yapılırken silahın sayısı, türü ve niteliği birlikte ele alınır, dolayısıyla tek bir dürbünlü tabanca sayı az olmasına rağmen vahim sayılır.

Ruhsatsız Mermi Taşımanın Cezası

Ruhsatsız mermi taşıma ve bulundurma da aynı maddenin kapsamındadır ve ceza ele geçirilen mermi sayısına göre değişir. Mermilerin pek az sayıda olması ve mahkemece vahim görülmemesi halinde altı aya kadar hapis ile otuz günden başlayıp 500 güne kadar çıkabilen adli para cezasına hükmolunur (6136 sayılı Kanun 13. maddenin dördüncü fıkrası).

Kanunda sayısal eşik bulunmaz, Yargıtay uygulamasında elli adede kadar mermi pek az sayıda kabul edilir. Elli bir ile iki yüz elli arasındaki mermi konutta bulundurma fıkrası kapsamında mutat sayıda sayılır, iki yüz elliyi aşan mermi temel fıkraya, beş bini aşan mermi ise vahim hal fıkrasına girer. Silahla birlikte mermi ele geçirildiğinde ayrı suç oluşmaz, fiil tek suç sayılır ve mermi sayısı cezanın belirlenmesinde dikkate alınır.

Ruhsatsız Silah Bulundurma Cezası ve Taşımadan Farkı

Bulundurma, silahın konutta ya da iş yerinde tutulmasıyken taşıma ise silahın konut ve iş yeri dışına çıkarılmasıdır. Ayrım fiilin nerede gerçekleştiğine bakılarak yapılır, silahın ateşlenip ateşlenmediğine değil. İki fiilin aynı suç sanılması yaygındır oysa fark cezaya doğrudan yansır.

Bulundurmada alt sınır bir yıl iken taşımada iki yıldan başlar. Konutta ele geçirilen silahın hafif fıkradan değerlendirilebilmesi için silahın tek adet olması ve mermilerin mutat sayıyı aşmaması gerekir. Konutta bulundurma ile bulundurma ruhsatlı silahın dışarı çıkarılmasına dair detayları hemen aşağıda yer alan bölümlerde bulabilirsiniz.

Evde Ruhsatsız Silah Bulundurmanın Cezası

Konutta veya iş yerinde tek bir ruhsatsız ateşli silahın mutat sayıdaki mermisiyle bulundurulması durumunda ceza bir yıldan üç yıla kadar hapistir (6136 sayılı Kanun 13. maddenin üçüncü fıkrası). Adli para cezası bakımından aralık temel fıkrayla aynıdır.

Fıkranın uygulanabilmesi iki şartın birlikte gerçekleşmesine bağlıdır. Silah tek adet olmalı ve nitelik bakımından vahim silahlardan sayılmamalıdır. Konutta birden fazla silah ele geçirildiğinde fıkra uygulanmaz, dosya temel fıkraya ya da sayı vahimse ağır fıkraya kayar. Üçüncü fıkra, seri muhakeme usulü kapsamında kalan tek fıkradır ve usulün nasıl işlediği yargılama süreci başlığında anlatılmaktadır.

Ateşli silahın özensiz muhafaza edilmesi sonucu çocuğun silahı ele geçirmesi 18 Ağustos 2026’dan itibaren ayrı suç sayılmaktadır. Fiilin cezası bir yıldan üç yıla kadar hapistir.

Bulundurma Ruhsatlı Silahı Taşımanın Cezası

Bulundurma ruhsatlı silahın ruhsatta yazılı adres dışına çıkarılması suç oluşturur çünkü ruhsat yalnızca o adreste bulundurma yetkisi verir. Silahın başka bir yere götürülmesi ancak zorunlu hallerde ve mahallin en büyük mülki amirinden alınan silah nakil belgesiyle mümkündür. Belgede yazılı gün ve güzergah dışında silah dışarı çıkarılamaz (Ateşli Silahlar Yönetmeliği 4. madde).

Konut veya iş yeri değişikliği nedeniyle silahın nakil izin belgesi alınmadan taşınması ise ayrı bir hükme bağlanmıştır. Kanun fiili 30 Kasım 2024’ten itibaren on bin Türk Lirasından yirmi beş bin Türk Lirasına kadar idari para cezasıyla karşılar (6136 sayılı Kanun 13. maddenin altıncı fıkrası). Adres değişikliğinin ruhsatı veren mülki amirliğe bildirilmemesi de aynı şekilde idari yaptırım konusudur. Ruhsatın kapsadığı adres dışında, izin belgesi olmaksızın ve nakil amacı taşımadan silahın üzerinde taşınması taşıma fiili sayılır ve temel fıkradan ceza verilir.

Miras Yoluyla Kalan Ruhsatsız Silah

Ruhsat sahibinin ölümüyle ruhsat kendiliğinden iptal edilir ve silah emanete alınır (Ateşli Silahlar Yönetmeliği 18. madde). Mirasçılara tebligat yapılır ve silahın akıbeti tebligat tarihinden itibaren altı ay içinde belirlenir. Süre içinde devir veya ruhsatlandırma işlemi yapılmazsa silah müsadere edilmek üzere adli mercilere gönderilir.

Mirasçılardan biri silahı kendi adına ruhsatlandırmak isterse bütün mirasçıların yazılı muvafakati aranır ve başvuru valiliğe yapılır. Başvuran kişinin yirmi bir yaşını doldurmuş olması, sağlık raporu sunması ve ruhsat engeli taşımaması gerekir. Mirasçı silahı istemiyorsa ruhsat şartlarını taşıyan üçüncü kişiye devredebilir ya da doğrudan kolluğa teslim edebilir.

Babadan kalan silahın evde tutulmaya devam edilmesi en sık yapılan hatadır. Ruhsat ölümle birlikte geçersiz hâle geldiğinden silah hukuken ruhsatsız duruma düşer ve elde tutulması konutta bulundurma fıkrası kapsamında sorumluluk doğurur.

Mirasçının silahın varlığından ya da ruhsatın iptal edildiğinden haberdar olmaması savunmada ileri sürülür fakat değerlendirme somut delillere göre yapılır. Riski ortadan kaldıran en sağlıklı yol, silahın vakit kaybetmeden en yakın polis merkezine veya jandarma komutanlığına teslim edilmesidir.

Silah Ruhsatının Süresinin Dolması

Taşıma ve bulundurma ruhsatları onay tarihinden itibaren beş yıl geçerlidir ve şartların devam etmesi halinde her beş yılda bir yenilenir (Ateşli Silahlar Yönetmeliği 3. madde). Yenileme başvurusu ruhsatı veren valiliğe yapılır ve ruhsat sahibine yenileme tarihi tebliğ edilir.

Beş yıllık sürenin bitiminden itibaren altı ay içinde yenileme yapılmazsa ruhsat, başka bir işleme gerek kalmaksızın iptal edilir. İptalden sonra aynı kişiye yeniden ruhsat verilmesi, kanunda öngörülen idari para cezasının ödenmesi şartına bağlıdır (6136 sayılı Kanun 6. madde).

Ruhsatı iptal edilen silahın taşınması ya da bulundurulması artık ruhsatsız silah suçunu oluşturur ve iki yıldan başlayan hapis cezası gündeme gelir. Yenileme tarihinin takibi ruhsat sahibine düşer, tebligatın ulaşmaması yükümlülüğü ortadan kaldırmaz.

Silah Türüne Göre Ruhsatsız Silah Cezası

Silahın türü, uygulanacak kanunu ve fıkrayı doğrudan belirler. Yivsiz av tüfekleri 6136 sayılı Kanun’un kapsamı dışındadır ve 2521 sayılı Avda ve Sporda Kullanılan Tüfekler, Nişan Tabancaları ve Av Bıçaklarının Yapımı, Alımı, Satımı ve Bulundurulmasına Dair Kanun’a tabidir.

Bu ayrım sonucu kökünden değiştirir. Yivsiz tüfekte fiil suç değil kabahat sayılır ve yaptırım hapis cezası yerine idari para cezası olur. Tabanca, yivli av tüfeği ve tam otomatik silahlar ise 6136 sayılı Kanun kapsamındadır. Vahim hAl kuralı silah türünden bağımsız işler ve kuralın ayrıntısı birden fazla veya nitelikli silah başlığında verilmiştir.

Ruhsatsız Tabanca Cezası

Yedi buçuk ve dokuz milimetre gibi standart çaplardaki tabancaların ruhsatsız taşınması temel fıkra kapsamındadır ve alt sınırı iki yıl olan hapis cezasını gerektirir. Tek bir standart tabanca kural olarak vahim sayılmaz; çapın büyüklüğü ya da markanın değeri fıkrayı değiştirmez.

Tabancanın dürbünlü olması veya tam otomatik atış yapabilmesi durumunda dosya vahim hal fıkrasına geçer ve ceza beş yıldan başlar. Tabancanın yedi buçuk ya da dokuz milimetre olması fıkrayı etkilemez; ayrım yalnızca silahın tam otomatik atış yapıp yapmadığına ve dürbün taşıyıp taşımadığına göre kurulur.

Keleş, Thomson ve Tam Otomatik Silah Cezası

Halk arasında keleş olarak bilinen Kalaşnikof ile Thomson gibi tam otomatik silahlar nitelik bakımından vahim kabul edilir ve vahim hal fıkrasındaki ağır ceza uygulanır. Vahimlik mahkemenin takdirine bırakılmamıştır. Silah, kanunda sayılan seri ateşli ve kısa sürede çok sayıda mermi atabilen silahlardan olduğu için tek adet ele geçirilmesi dahi ağır fıkrayı devreye sokar.

Silahın niteliği kriminal laboratuvar raporuyla saptanır ve rapor dosyanın hangi fıkradan yürüyeceğini belirler. Ceza aralığının alt sınırı beş yıl olduğundan cezanın ertelenmesi, paraya çevrilmesi ve hükmün açıklanmasının geri bırakılması ihtimali ortadan kalkar. Takdiri indirim uygulansa dahi sonuç iki yılın altına inmediği için sanık bakımından cezaevi gündeme gelir.

Pompalı ve Kısa Pompalı Tüfek Cezası

Standart pompalı tüfek yivsiz av tüfeği sayılır ve 2521 sayılı Kanun kapsamında kalır ve ruhsatnamesiz taşınması idari para cezası gerektirir. Namlusu ya da dipçiği kısaltılmış pompalı tüfekte durum değişir. Yönetmelik, namlu uzunluğu fişek yatağı hariç otuz santimetreyi ve tüm uzunluğu elli santimetreyi geçmeyen saçma atabilen silahları tabanca saymaktadır (Ateşli Silahlar Yönetmeliği 2. madde). Kısaltma sonucunda tüfek iki ölçünün de altına inerse av tüfeği niteliğini yitirir, tabanca sayılır ve 6136 sayılı Kanun kapsamına girer ve fiil kabahat olmaktan çıkıp suç haline gelir.

Ölçüler birebir uygulanır. Namlusu otuz santimetreyi ya da toplam boyu elli santimetreyi aşan tüfekte tanım gerçekleşmez ve dosya kabahat kapsamında kalır. Kriminal raporunda yazılı ölçü değerleri dosyanın sonucunu doğrudan belirler.

Ruhsatsız Av Tüfeği Cezası

Yivsiz av tüfeğinin ruhsatnamesiz bulundurulması veya taşınması suç değil kabahattir ve yaptırımı her tüfek için uygulanan idari para cezasıdır (2521 sayılı Kanun 13. madde). Kanun metnindeki tutar 500 TL’dir ve her yıl yeniden değerleme oranında artırılır. Bu kapsamda 2026 yılında uygulanan tutar 8.000 TL’nin üzerindedir.

Cezayı mahallin mülki amiri verir, tüfek belge tamamlanana kadar muhafaza altına alınır ve bir ay içinde ruhsat alınmazsa mülkiyeti kamuya geçirilir. Yivli av tüfekleri ise ruhsata tabidir ve ruhsatsız taşınması 6136 sayılı Kanun kapsamında suç oluşturur (6136 sayılı Kanun 4. madde). Av tüfeği dosyasının yanlışlıkla 6136 sayılı Kanun’a göre değerlendirilmesi sık rastlanan nitelendirme hatasıdır ve soruşturma aşamasında itiraz edilmesi gerekir çünkü hata hapis cezası riski doğurur.

Kurusıkı Tabanca Taşımanın Cezası

Kurusıkı tabancalar 5729 sayılı Ses ve Gaz Fişeği Atabilen Silahlar Hakkında Kanun’a tabidir ve ruhsat rejimine bağlı değildir. Satın alandan beklenen, bir ay içinde mülki amirliğe bildirim yapmaktır.

Taşıma kanunda yasaklanmıştır ve ihlal suç değil kabahat sayılarak idari para cezası ile silahın müsaderesine bağlanmıştır. Fişekleri boşaltılmış ve kullanıma imkan vermeyecek biçimde kutusunda götürülen silah nakil sayılır, şartlara uyulmadığında fiil taşımaya dönüşür.

Öldürmeye elverişli hale getirilmiş yani gerçek mermi atar duruma dönüştürülmüş kurusıkı tabanca artık ateşli silah sayılır. Dönüştürülmüş silahı taşıyan ya da bulunduran kişi hakkında 6136 sayılı Kanun’un temel fıkrası işletilir ve yaptırım idari para cezasından hapse yükselir.

Güncel idari para cezası tutarları ile bildirim usulüne dair detaylar için Kurusıkı Tabanca Taşıma Suçu ve Cezası web sayfamızı inceleyebilirsiniz.

Ruhsatsız Silah Taşıma Suçunda HAGB, Erteleme ve Adli Para Cezasına Çevirme

Ruhsatsız silah dosyalarında sanığın asıl merak ettiği soru cezaevine girip girmeyeceğidir. Burada yanıtı belirleyen üç kurum vardır. Hükmün açıklanmasının geri bırakılması, cezanın ertelenmesi ve cezanın paraya çevrilmesi sanığın cezaevi dışında kalmasını sağlayan yollardır.

Üçünün de uygulanabilmesi hükmedilen cezanın süresine bağlıdır. Dolayısıyla mahkemenin belirlediği temel ceza ve indirim oranları sonucu doğrudan değiştirir. Kurumlar birlikte uygulanmaz. Mahkeme önce hükmün açıklanmasının geri bırakılmasını değerlendirir, şartları oluşmazsa ertelemeye, o da mümkün değilse çevirme imkanına bakar.

Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB)

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması, mahkemenin kurduğu hükmü açıklamayarak sanığı denetim altında tutmasıdır ve iki yıl veya daha az süreli hapis cezasıyla adli para cezalarında uygulanabilir (Ceza Muhakemesi Kanunu 231. madde).

Uygulanması şu üç şarta bağlıdır; sanığın daha önce kasten işlenen suçtan mahkum olmamış olması, mahkemenin yeniden suç işlemeyeceği kanaatine varması ve suçtan doğan zararın giderilmesi birlikte aranır. Denetim süresi beş yıldır ve mahkeme süre içinde bir yılı aşmamak üzere denetimli serbestlik tedbiri belirleyebilir.

Denetim süresi kasıtlı yeni bir suç işlenmeden geçirilirse hüküm ortadan kaldırılır ve dava düşer. Karar adli sicile mahkumiyet olarak işlenmez, ayrı bir sisteme kaydedilir ve yalnızca soruşturma ya da kovuşturmayla bağlantılı olarak yetkili adli makamlarca görülebilir. Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararına karşı istinaf yoluna başvurulur ve maddenin ilgili fıkraları 31 Temmuz 2026’da yürürlüğe giren düzenlemeyle yeniden yazılmıştır.

Hapis Cezasının Ertelenmesi

Erteleme, iki yılı aşmayan hapis cezasının infazının geri bırakılmasıdır ve fiil işlendiğinde on sekiz yaşını doldurmamış ya da altmış beş yaşını bitirmiş kişilerde sınır üç yıla çıkar (Türk Ceza Kanunu 51. madde). Şartları, sanığın daha önce kasten işlenen bir suçtan üç aydan fazla hapis cezasına mahkum edilmemiş olması ve mahkemede yeniden suç işlemeyeceği kanaatinin oluşmasıdır.

Erteleme ile hükmün açıklanmasının geri bırakılması arasındaki temel fark adli sicildedir. Ertelemede mahkumiyet hükmü kurulur ve adli sicile işlenir. Mahkeme bir yıldan az üç yıldan fazla olmamak üzere denetim süresi belirler ve süre, mahkum olunan ceza süresinden kısa olamaz. Denetim süresinde kasıtlı suç işlenirse ya da yükümlülüklere uyulmazsa ertelenen ceza kısmen veya tamamen infaz edilir, süre iyi hâlli geçirilirse ceza infaz edilmiş sayılır.

Hapis Cezasının Adli Para Cezasına Çevrilmesi

Kısa süreli hapis cezası (hükmedilen bir yıl veya daha az süreli ), failin kişiliği ile ekonomik ve sosyal durumu gözetilerek adli para cezasına çevrilebilir (Türk Ceza Kanunu 50. madde). Ruhsatsız silah taşıma suçunun temel fıkrasında alt sınır iki yıl olduğundan, takdiri indirim uygulansa dahi sonuç bir yıl sekiz aya iner ve çevirme imkanı doğmaz.

Konutta bulundurma fıkrasında ise alt sınır bir yıldır; alt sınırdan ceza verilen dosyada hüküm tam bir yıl olduğu için çevirme gündeme gelir. Pek az sayıda mermi fıkrasında ceza altı ayı aşmadığından çevirme kural olarak mümkündür. Hesaplamanın nasıl yapıldığı ve günlük tutarın nasıl belirlendiği noktasındaki detaylar için Adli Para Cezası web sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.

Ruhsatsız Silah Taşıma Cezasının Yatarı Ne Kadardır?

Kesinleşen hapis cezasında hükümlü, cezasının yarısını çektiğinde koşullu salıverilmeye hak kazanır (5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun 107. madde). Ruhsatsız silah suçları koşullu salıverilme oranı yükseltilen istisnalar arasında sayılmamıştır ve genel oran uygulanır. Koşullu salıverilmesine bir yıl veya daha az süre kalan iyi halli hükümlünün kalan süresi denetimli serbestlik tedbiri altında infaz edilebilir. Hükümlünün, cezaevinde geçirmesi gereken sürenin en az onda birini kurumda geçirmiş olması aranır (5275 sayılı Kanun 105/A maddesi).

Örneğin; temel fıkradan alt sınırdan ceza verilip takdiri indirim uygulanan dosya üzerinden kurulabilir. İki yıllık temel cezadan altıda bir indirim yapıldığında sonuç bir yıl sekiz ay, yani 600 gündür. Koşullu salıverilme için gereken süre cezanın yarısı olan 300 gündür.

Denetimli serbestlikten yararlanabilmek için 300 günün onda birinin, yani 30 günün cezaevinde geçirilmesi gerekir. Kalan 270 gün, yaklaşık dokuz ay, denetimli serbestlik tedbiri altında dışarıda geçirilir. Hükümlü onuncu ayın sonunda koşullu salıverilir ve cezanın kalan bölümü denetim süresi olarak işler.

Alanda uzman avukatlarımızın hazırladığı Ceza Aldım, Ne Kadar Yatarım? web sayfasında infaz hesaplamalarına ve ceza sürelerine dair detayları bulabilirsiniz.

Ruhsatsız Silah Taşıma Suçunda Tutuklama ve Adli Kontrol

Ruhsatsız silah taşıma suçu tutuklama bakımından katalog suçlar arasında yer almaz. Katalogda sayılan 6136 sayılı Kanun suçu silah kaçakçılığıdır (Ceza Muhakemesi Kanunu 100. madde). Tutuklama kararı verilebilmesi için kuvvetli suç şüphesini gösteren somut delillerin yanında kaçma şüphesi ya da delilleri karartma girişimi gibi genel tutuklama nedenlerinin bulunması aranır. Konutta bulundurma fıkrasında üst sınırın 30 Kasım 2024’te iki yıldan üç yıla çıkarılması tutuklama yasağını da ortadan kaldırmıştır.

Uygulamada tek başına ruhsatsız silah taşıma dosyalarında tutuklama yerine yurt dışına çıkış yasağı, imza yükümlülüğü ve konutu terk etmeme gibi adli kontrol tedbirleri tercih edilir (Ceza Muhakemesi Kanunu 109. madde).

Silahla başka bir suç işlenmişse tablo değişir ve tutuklama ihtimali yükselir. Ruhsatsız silahla kasten yaralama ya da kasten öldürme işlendiğinde iki suç tek fiil sayılmaz. Korunan hukuki değerler farklı olduğundan her biri için ayrı ceza verilir. Adli kontrol kararının kapsamı ve karara itiraz usulü Adli Kontrol Kararı web sayfamızı inceleyebilirsiniz.

Ruhsatsız Silah Taşıma Suçunda Yargılama Süreci ve Görevli Mahkeme

Ruhsatsız silah dosyası, silahın ele geçirilmesinden hükmün kurulmasına kadar belirli aşamalardan geçer. Bu aşamalar şöyledir:

• Kolluk, silahı ele geçirdiği anda şüpheliyi yakalar ve yakalama tutanağı düzenler.
• Silaha ve mermilere el konulur, el koyma işlemi hakim onayına sunulur.
• Silah kriminal laboratuvara gönderilir ve atışa elverişlilik ile nitelik yönünden incelenir.
• Cumhuriyet savcılığı soruşturmayı yürütür, şüphelinin ifadesini alır ve kriminal raporu bekler.
• Yeterli şüpheye ulaşıldığında iddianame düzenlenir ve mahkemeye sunulur.
• İddianamenin kabulüyle kovuşturma başlar ve yargılama asliye ceza mahkemesinde görülür.

Seri muhakeme usulü, soruşturma aşamasında savcılığın cezayı belirleyip mahkemeden onay istediği hızlandırılmış yoldur. Usulün kapsamı 30 Kasım 2024’te daraltılmıştır ve maddenin birinci ve beşinci fıkraları kapsam dışına çıkarılmış, yalnızca konutta bulundurmaya ilişkin üçüncü fıkra kapsamda bırakılmıştır (Ceza Muhakemesi Kanunu 250. madde).

Görevli mahkeme bütün fıkralarda asliye ceza mahkemesidir. Vahim halde ceza yükselmesine rağmen görev değişmez çünkü ağır ceza mahkemesinin görev ölçütü üst sınırın on yılı aşmasıdır ve vahim halin üst sınırı sekiz yılda kalır (5235 sayılı Kanun 12. madde). Görev yalnızca ruhsatsız silahla ağır cezalık başka bir suç işlenmişse değişir ve dosyanın tamamına ağır ceza mahkemesi bakar.

Ruhsatsız Silah Taşıma Suçunda Zamanaşımı

Dava zamanaşımı süresi, suçun kanundaki cezasının üst sınırına göre belirlenir (Türk Ceza Kanunu 66. madde). Temel fıkrada üst sınır dört yıl olduğundan dava zamanaşımı sekiz yıldır. Konutta bulundurma ve pek az sayıda mermi fıkralarında da süre aynıdır.

Vahim halde durum değişir. Üst sınır sekiz yıl olduğu ve beş yılı aştığı için zamanaşımı on beş yıla çıkar, dolayısıyla vahim hâl dosyalarında sekiz yıllık süreyi esas almak hak kaybı doğurur. Zamanaşımı suç tarihinden itibaren işlemeye başlar ve taşıma ve bulundurma kesintisiz devam eden fiiller olduğundan süre, fiilin sona erdiği yakalama tarihinden hesaplanır. Soruşturma ve kovuşturma işlemleri zamanaşımını keser ve süre kesilme tarihinden itibaren yeniden işler.

Ruhsatsız silahla yakalanınca ne olur?

Ruhsatsız silahla yakalanan kişi kolluk tarafından gözaltına alınır, silaha el konulur ve ifadesi alınarak Cumhuriyet savcılığına sevk edilir. Gözaltı süresi kural olarak yirmi dört saati aşmaz, savcılık dosyayı değerlendirip serbest bırakma ya da sulh ceza hakimliğine sevk kararı verir.

Silah kriminal laboratuvara gönderilir ve atışa elverişli olup olmadığı ile nitelik bakımından vahim sayılıp sayılmadığı rapora bağlanır ve rapor gelmeden hangi fıkradan ceza isteneceği netleşmez. Tek silahla yakalanan ve sabıkası bulunmayan kişi genellikle adli kontrol tedbiriyle serbest bırakılır. İlk ifadede silahın kime ait olduğu ve nasıl ele geçtiği konusunda verilen beyan dosyanın tamamını etkilediğinden, ifade öncesinde avukatla görüşülmesi yerinde olur.

Ruhsatsız silah cezası kaç TL’dir?

Ruhsatsız silah taşıma suçunda adli para cezası gün üzerinden hesaplanır ve temel fıkrada yüz günden beş yüz güne kadar belirlenir. Bir gün karşılığı tutar hakim tarafından en az yüz, en fazla beş yüz Türk Lirası olarak takdir edilir (Türk Ceza Kanunu 52. madde).

Temel fıkrada adli para cezası böylece en az 10.000 TL, en çok 250.000 TL olur; tutar failin ekonomik durumuna göre belirlenir. Adli para cezası hapis cezasının yerine değil, hapis cezasıyla birlikte hükmolunur, dolayısıyla ödeme yapılması hapis cezasını ortadan kaldırmaz. Yivsiz av tüfeği ve kurusıkı tabanca gibi kabahat kapsamındaki fiillerde ise hapis değil yalnızca idari para cezası uygulanır.

Arabada ruhsatsız silah bulundurmanın cezası nedir?

Arabada ele geçirilen ruhsatsız silah bulundurma değil taşıma sayılır, dolayısıyla temel fıkra uygulanır ve alt sınır iki yıl hapistir. Ateşli Silahlar Yönetmeliği taşıt araçlarını mesken veya iş yeri saymadığından, konutta bulundurmaya ilişkin hafif fıkra araç içinde uygulanmaz.

Silahın torpido gözünde, koltuk altında ya da bagajda bulunması sonucu değiştirmez. Kişinin araçla birlikte hareket halinde olması taşımayı tamamlar. Aracın başkasına ait olması tek başına sorumluluğu kaldırmaz, silahın kimin hakimiyetinde bulunduğu araştırılır. Park halindeki araçta sürücü yokken bulunan silahta ise taşıma kastının ispatı tartışılır.

Ruhsatsız silah taşımak sabıka kaydına işler mi?

Mahkumiyet hükmü kurulduğunda ruhsatsız silah taşıma suçu adli sicile işlenir. Hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilirse mahkumiyet doğmaz ve işveren ile kamu kurumlarının talep ettiği adli sicil belgesinde kayıt görünmez. Hapis cezası ertelendiğinde ise mahkumiyet hükmü kurulduğu için kayıt adli sicile girer, denetim süresi iyi halli geçirilince ceza infaz edilmiş sayılır ve kayıt arşive alınır.

Arşiv kaydı, hak yoksunluğu doğurmayan mahkumiyetlerde arşive alınma şartlarının oluştuğu tarihten itibaren beş yıl geçmekle silinir (5352 sayılı Adli Sicil Kanunu 12. madde). Adli sicil kaydının silinmesi için infazın tamamlanmış olması aranır. (Adli sicil kaydının silinmesine ilişkin talebe dair Adli Sicil Kaydı Sildirme Dilekçesi Örneği içeriğimizi inceleyebilirsiniz.)

Ruhsatsız silah taşıma suçu memuriyete engel midir?

Ruhsatsız silah taşıma suçu memuriyete girişi engelleyen sayılı suçlar arasında yer almaz fakat hükmedilen cezanın süresi engel doğurabilir. Devlet memurluğuna alınmada aranan şart, kasten işlenen bir suçtan bir yıl veya daha fazla hapis cezasına mahkum olmamaktır (657 sayılı Devlet Memurları Kanunu 48. madde).

Ölçüt bir yılı aşma değil bir yıla ulaşmadır. Tam bir yıl hapis cezası da engel sayılır. Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararında kesinleşmiş mahkûmiyet doğmadığından kural olarak engel oluşmaz, ertelenen hapis cezası ise mahkumiyet sayıldığı için engel doğurur. Memur hakkında ayrıca disiplin soruşturması yürütülebileceğinden ceza dosyasının sonucu tek başına belirleyici olmaz.

Ruhsatsız silah taşıma suçunda şikayetten vazgeçmek davayı düşürür mü?

Ruhsatsız silah taşıma suçu şikayete bağlı değildir ve kamu düzenine yöneldiği için Cumhuriyet savcılığı tarafından resen soruşturulur. Dosyada şikayetçi sıfatıyla görünen kişi bulunsa dahi vazgeçme beyanı yargılamayı sona erdirmez.

Suç uzlaştırma kapsamına da girmez çünkü uzlaştırma belirli bir mağduru bulunan ve kanunda sayılan suçlar bakımından uygulanır (Ceza Muhakemesi Kanunu 253. madde). Dosyanın kapanması ancak beraat, düşme ya da hükmün açıklanmasının geri bırakılması gibi yargılama sonucuna bağlı kararlarla mümkün olur.

Ruhsatsız silah taşıma suçunda silaha el konulur mu?

Ruhsatsız silaha soruşturmanın başında el konulur ve yargılama sonunda müsaderesine karar verilir. Müsadere, suçta kullanılan veya bulundurulması suç oluşturan eşya hakkında uygulanan güvenlik tedbiridir (Türk Ceza Kanunu 54. madde).

Ruhsatsız silah bizatihi yasak eşya sayıldığından müsadere için failin mahkum edilmesi aranmaz, suçun işlendiğinin tespiti yeterlidir. Sanık beraat etse dahi ruhsatsız silah sahibine iade edilmez, geçerli ruhsatı bulunan silah ise beraat halinde iade edilir. Kabahat kapsamındaki yivsiz av tüfeği ve kurusıkı tabancada ise müsadere değil mülkiyetin kamuya geçirilmesi işletilir ve karar idare tarafından verilir.

Ruhsatsız silah taşıma suçunda etkin pişmanlık hükümleri uygulanır mı?

6136 sayılı Kanun ruhsatsız silah suçları bakımından etkin pişmanlık hükmü içermez. Kanunda yer alan ve belirli bir süre içinde silahını teslim edene takibat yapılmayacağını öngören düzenlemeler geçici maddelerdir ve süreleri dolduğundan bugün uygulanabilir değildir.

Silahın kendiliğinden teslim edilmesi cezayı ortadan kaldırmaz fakat mahkemece takdiri indirim sebebi olarak değerlendirilebilir ve cezada altıda biri geçmeyecek oranda indirim yapılabilir (Türk Ceza Kanunu 62. madde). Teslimin soruşturma başlamadan önce yapılması, failin pişmanlığını ortaya koyduğu için indirim ihtimalini güçlendirir. Silahın nereden temin edildiğinin açıklanması da aynı kapsamda değerlendirilir.

Ruhsatsız silah taşıma suçunda beraat kararı verilebilir mi?

Evet, şartları bulunduğunda beraat kararı verilir ve uygulamada üç gerekçe öne çıkar. Bu gerekçeler şöyledir:

• Kriminal inceleme raporunda silahın atışa elverişli olmadığının saptanması halinde suçun konusu oluşmaz. Basit bir müdahaleyle çalışır duruma gelen silah ise elverişli sayılır.
• Sanığın silahın varlığından haberdar olmadığının ortaya konulması kastı ortadan kaldırır ve ortak kullanılan araç ya da konutlarda hakimiyetin kime ait olduğu ayrıca araştırılır.
• Arama kararı bulunmadan ya da usule aykırı yürütülen aramada ele geçirilen silah hukuka aykırı delil sayılır ve hükme esas alınamaz.

Dosyada eksik kalan kriminal inceleme ya da tamamlanmamış arama tutanağı, savunmanın üzerine kurulacağı temel noktalardır.

Ruhsatsız silah cezası para cezasına çevrilir mi?

Temel fıkradan verilen hapis cezası para cezasına çevrilemez çünkü çevirme yalnızca bir yılı aşmayan hapis cezalarında mümkündür ve fıkranın alt sınırı iki yıldır. Konutta tek silah bulundurma fıkrasında alt sınır bir yıl olduğundan, alt sınırdan hüküm kurulan dosyada çevirme ihtimali doğar. Mermiye ilişkin hafif fıkrada üst sınır altı ay olduğundan çevirmenin önünde engel bulunmaz.

Hükmedilen adli para cezası ile hapis cezasının para cezasına çevrilmesi birbirine karıştırılmamalıdır. Birincisi hapis cezasının yanında ayrıca hükmolunur, ikincisi hapis cezasının yerine geçer. Çevirme mümkün olmayan dosyalarda cezaevi dışında kalmanın yolu hükmün açıklanmasının geri bırakılmasından ya da ertelemeden geçer.

Ruhsatsız silah affı var mı?

Kasım 2026 itibariyla yürürlükte ruhsatsız silahları kapsayan af düzenlemesi bulunmamaktadır. Geçmişte çıkarılan teslim düzenlemeleri kanunun geçici maddelerinde yer almıştır. Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne af niteliğinde kanun teklifleri sunulmuş olmakla birlikte, teklifler yasalaşmamıştır. Af beklentisiyle silahı elde tutmak riski büyütür çünkü bulundurma kesintisiz devam eden fiildir ve suç her geçen gün işlenmeye devam eder. Zamanaşımı da fiil sona ermeden işlemeye başlamadığından bekleme süre kazandırmaz.

Ruhsatsız silah cezası alan kişi sonradan silah ruhsatı alabilir mi?

Mahkumiyet ruhsat almayı süresiz biçimde engellemez fakat belirli bir süre geçmeden başvuru kabul edilmez. Ruhsat verilmesini engelleyen haller arasında taksirli suçlar dışında bir yıldan fazla hapis cezasına mahkumiyet ile ateşli silahla işlenen suçlardan mahkumiyet sayılmıştır (Ateşli Silahlar Yönetmeliği 16. madde).

Ruhsatsız silah taşıma suçu listede adıyla geçmez. Engel, hükmedilen cezanın bir yılı aşması ya da silahın başka bir suçta kullanılmış olması üzerinden doğar. Engel kapsamına girenlere, cezanın infazının tamamlandığı tarihten itibaren beş yıl geçmesi ve yasaklanmış hakların geri verilmesi kararı alınması halinde ruhsat verilebilir. Devletin güvenliğine ve anayasal düzene karşı suçlarda engel süreklidir ve af kaldırmaz.

Ehliyeti yanında bulundurmama cezasına ilişkin dört kritik nokta:

1. 1
   Ehliyeti yanında bulundurmama cezası 2026 yılında 2.719 TL’dir ve sürücü belgesine 5 ceza puanı işlenir.
2. 2
   Tebliğden itibaren bir ay içinde ödeme yapılırsa %25 indirim uygulanır ve tutar 2.039,25 TL’ye düşer.
3. 3
   Sürücü belgesi bilgileri yüklü kimlik kartını gösteren sürücüye ceza yazılmaz. e-Devlet görüntüsü, fotoğraf veya fotokopi ise geçerli değildir.
4. 4
   Belgesi geçerli olan sürücünün aracı bağlanmaz. Hiç belgesi olmayan sürücüye ise 40.000 TL ceza kesilir ve araç trafikten men edilir.

Ehliyeti yanında bulundurmama cezası, halk arasındaki adıyla ehliyet taşımama cezası, 2026 yılında 2.719 TL olarak uygulanır ve sürücü belgesine 5 ceza puanı işlenir. Ceza, geçerli sürücü belgesi bulunan fakat denetimde belgeyi gösteremeyen sürücüye idari para cezası olarak kesilir. Erken ödeme indirimli tutar 2.039,25 TL olur ve itiraz süresi tebliğden itibaren 15 gündür. Kimlik kartına sürücü belgesi bilgisi yüklenen sürücüye ceza yazılmaz, denetimde yalnızca kartın gösterilmesi yeterlidir. Sürücü belgesinin hiç bulunmaması ise ayrı ihlaldir ve 40.000 TL cezaya ve aracın bağlanmasına yol açar.

Büromuz avukatlarının hazırladığı bu yazıda, ehliyeti yanında bulundurmama cezasının tutarına, ceza puanına, itiraz sürecine ve erken ödeme indirimine ilişkin genel bilgiler paylaşılmıştır. Hukuki uyuşmazlığa ve sürece dair detaylı bilgi ve yönlendirme için info@cozumavukatlik.com.tr mail adresi ya da 0 (541) 371 06 09 numaralı telefon ile iletişime geçebilirsiniz.

UZMAN GÖRÜŞÜ

Ehliyeti yanında bulundurmama cezasında en sık karşılaştığımız yanılgı, ceza yazıldıktan sonra ehliyetin emniyete gösterilmesinin cezayı ortadan kaldıracağının düşünülmesidir. İhlal denetim anında gerçekleştiği için cezanın kaldırılması ancak 15 günlük süre içinde sulh ceza hâkimliğine yapılacak itirazla mümkündür. Sürücü belgesi bilgilerinin kimlik kartına yüklenmesi ise bu cezayla karşılaşmamanın en pratik yoludur.

Av. Ezgi Bozkurt

Tazminat ve Sigorta Hukuku Uzmanı

Ehliyeti Yanında Bulundurmama Cezası Nedir? (KTK 44/1-b)

Sürücüler araç kullanırken sürücü belgesini yanlarında bulundurmak ve yetkililerin her isteyişinde göstermek zorundadır. Yükümlülüğü ihlal eden sürücüye idari para cezası kesilir (2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu 44. madde birinci fıkra (b) bendi). Ceza, sürücü belgesi geçerli olduğu halde belgenin denetim anında gösterilememesi durumunda uygulanır.

Ehliyet unutma, ehliyet taşımama cezası ve 44/1-b aynı ihlalin adlarıdır ve tutanakta madde numarası 44/1-b yazar. Sürücü belgesinin hiç bulunmaması ya da geçersiz olması farklı ihlaldir ve çok daha ağır yaptırıma bağlanmıştır.

Ehliyeti Yanında Bulundurmama Cezası Ne Kadar? (2026)

Ceza tutarı 2026 yılı için 2.719 TL olarak belirlenmiştir. Tutar her yıl yeniden değerleme oranına göre güncellenir. 2026 için örneğin %25,49’dur güncelleme oranı. Tebliğden itibaren bir ay içinde ödeme yapılırsa %25 indirim uygulanır ve ödenecek tutar 2.039,25 TL’ye düşer. İhlal ceza puanı doğurur, araç trafikten men edilmez ve belgeye el konulmaz.

Ehliyeti Evde Unutunca Trafik Polisi Ceza Yazar mı?

Ehliyetini evde unutan sürücüye, geçerli sürücü belgesi bulunsa bile 2.719 TL idari para cezası kesilir Trafik polisi denetim sırasında sürücü belgesi bilgilerini sistem üzerinden sorgulayabilir. Sorgulamada belgenin geçerli olduğunun görülmesi cezayı tek başına ortadan kaldırmaz, yalnızca ehliyetsiz araç kullanma ihlalinin bulunmadığını gösterir. Kimlik kartına belge bilgisi yüklenmiş sürücünün durumu farklıdır ve kartın gösterilmesi belge ibrazı sayılır.

Ehliyet Yerine Hangi Belgeler Gösterilebilir?

Denetimde sürücü belgesinin yerini sürücü belgesi bilgileri yüklü T.C. kimlik kartı ile geçici sürücü belgesi tutar. Elektronik çıktı, uygulama görüntüsü ve fotokopi 44/1-b cezasını önlemez.

• Sürücü belgesi bilgileri yüklü çipli T.C. kimlik kartı geçerlidir ve ceza yazılmasını önler.
• e-Devlet üzerinden alınan belge veya ekran görüntüsü geçerli değildir, fiziki sürücü belgesinin yerini tutmaz.
• Dijital sürücü belgesi uygulamaları geçerli değildir; ekranda görünen kayıt tek başına belge ibrazı sayılmaz.
• Ehliyetin fotoğrafı veya fotokopisi geçerli değildir; denetimde belge gösterme yükümlülüğünü karşılamaz.
• Geçici sürücü belgesi geçerlidir ve nüfus müdürlüğünce düzenlenir.

Sürücü belgesinin kimlik kartına yüklenmesi uygulaması 2020 yılında başlamıştır.

Ruhsatı Yanında Bulundurmama Cezası

Araç tescil belgesini araçta bulundurmama cezası 2026 yılında 1.057 TL’dir ve 10 ceza puanı doğurur. Yükümlülük sürücü belgesiyle aynı bentte yer almaz ve tutanakta madde numarası 23/2-a yazar (2918 sayılı Kanun 23. madde).

Araç bilgileri kayıtlardan tespit edilemezse araç trafikten men edilir. Ehliyet ile tescil belgesinin birlikte bulunmaması şu iki farklı hükmü ilgilendirir; 44/1-b sürücüye 2.719 TL ve 5 puan, 23/2-a araca 1.057 TL ve 10 puan sonucunu doğurur. Tescil belgesi kaybedilir veya çalınırsa aracın kayıtlı olduğu trafik tescil kuruluşuna başvurularak yeni belge çıkarılır.

Ehliyeti Yanında Bulundurmama ile Ehliyetsiz Araç Kullanma Arasındaki Farklar

Ehliyeti yanında bulundurmamada sürücünün geçerli belgesi vardır fakat denetimde gösterilememiştir. Buna karşın ehliyetsiz araç kullanmada sürücünün hiç belgesi yoktur ya da belge geçersizdir.

Bu ayrım yaptırımın ağırlığını doğrudan değiştirir. Sürücü belgesi olmadan araç kullanmak 40.000 TL ceza ve aracın bağlanmasıyla sonuçlanır (2918 sayılı Kanun 36. madde). Sürücü belgesi geçici olarak geri alınmış ya da iptal edilmiş kişinin araç kullanması aynı madde kapsamındadır ve ceza 200.000 TL’ye çıkar.

Sürücü belgesinin süresinin dolması ehliyetsizlik sayılmaz ve cezası 4.712 TL’dir ve belgedeki tüm sınıfların süresi dolmuşsa belge geri alınır (2918 sayılı Kanun 39. madde).

• Ehliyeti yanında bulundurmama 2.719 TL tutarındadır, 5 ceza puanı doğurur, araç bağlanmaz.
• Ehliyetsiz araç kullanma 40.000 TL tutarındadır, araç bağlanır.
• Geri alınan veya iptal edilen belgeyle araç kullanma 200.000 TL tutarındadır, araç bağlanır, aracı kullandıran işletene tescil plakası üzerinden 40.000 TL kesilir.

Ehliyeti Yanında Bulundurmama Cezası Nasıl Sorgulanır ve Ödenir?

Ehliyeti yanında bulundurmama cezası e-Devlet Kapısı’ndaki sürücü belgesi ve şahıslara yazılan ceza sorgulama hizmetinden, GİB İnteraktif Vergi Dairesi’nden ve Emniyet Genel Müdürlüğü’nün sorgulama sayfasından görülür. Sorgulama T.C. kimlik numarası ve plaka bilgisiyle yapılır. Ödeme e-Devlet, GİB İnteraktif Vergi Dairesi ile internet ve mobil bankacılık üzerinden gerçekleştirilir. Ödeme makbuzu, ceza sonradan kaldırılırsa iade talebinin dayanağını oluşturduğu için saklanmalıdır.

Ehliyeti Yanında Bulundurmama Cezasına Nasıl İtiraz Edilir?

Ehliyeti yanında bulundurmama cezasına itiraz, tebliğ veya tefhim tarihinden itibaren 15 gün içinde sulh ceza hakimliğine dilekçe verilerek yapılır (5326 sayılı Kabahatler Kanunu 27. madde). Başvuru harca tabi değildir ve avukatla temsil zorunlu tutulmamıştır. İtiraz sebebi olarak sürücü belgesinin denetim anında gösterildiği, belge bilgilerinin kimlik kartına yüklü olduğu ya da tutanaktaki kimlik ve plaka bilgisinin hatalı yazıldığı ileri sürülür. Süresinde itiraz edilmeyen ceza kesinleşir.

Ehliyeti Yanında Bulundurmama Cezası Ödenmezse Ne Olur?

Tebliğ tarihinden itibaren bir ay içinde ödenmeyen cezaya her ay için %5 faiz işler (2918 sayılı Kanun 115. madde). Ay kesirleri tam ay sayılır ve faizle birlikte ödenecek tutar cezanın iki katını geçemez. 2.719 TL’lik cezada üst sınır 5.438 TL olur. İtiraz edilmişse tahsil işlemleri ceza kesinleşmeden yapılmaz. Ödenmeyen ceza tahsil dairesine aktarılır ve 6183 sayılı Kanun hükümlerine göre takip edilir.

Ehliyeti yanında bulundurmama cezası kaç ceza puanı?

Ehliyeti yanında bulundurmama cezasının puanı 5’tir. Puanlar bir yıllık dönem içinde toplanır ve yıl içinde 100 puana ulaşan sürücünün belgesi iki ay süreyle geri alınır ve sürücü eğitime tabi tutulur (2918 sayılı Kanun 118. madde). Aynı yıl ikinci kez 100 puana ulaşıldığında süre dört aya çıkar, psikoteknik değerlendirme ve psikiyatri muayenesi istenir. Beş puanlık ihlal belgeye tek başına işlem yaptırmaz, yıl içindeki toplama eklenir.

Ehliyeti yanında bulundurmama cezasında erken ödeme indirimi var mı?

Erken ödeme indirimi, tebliğden sonraki ilk ay içinde yapılan ödemeye uygulanır. Süre 31 Ocak 2024’te yapılan yönetmelik değişikliğiyle 15 günden bir aya çıkarılmıştır. İndirimin koşulu, ödemenin kanun yoluna başvurmadan önce yapılmasıdır (5326 sayılı Kanun 17. madde). Önce sulh ceza hakimliğine itiraz eden sürücü indirim hakkını kaybeder. İndirimli ödeme yapan sürücü ise itiraz hakkını korur.

Kimlik kartına ehliyet bilgileri nasıl yüklenir?

Sürücü belgesi bilgileri kimlik kartına nüfus müdürlüğünde yüklenir. Randevu randevu.nvi.gov.tr adresinden ya da ALO 199 hattından alınır ve randevu türü olarak kimlik ve ehliyet birleştirme seçilir. Başvuru bizzat yapılır. İşlem ücretsizdir ve çipli kimlik kartı gerektirir.

Ehliyetini kaybeden kişi araç kullanabilir mi?

Kaybedilen ehliyet sürücüyü ehliyetsiz kılmaz fakat belge elde olmadığı için denetimde gösterilemez ve ceza yazılır. Kayıp belge için nüfus müdürlüğüne başvurulur ve yeni sürücü belgesi çıkarılmalıdır. Yeni belge düzenlenene kadar nüfus müdürlüğünden alınan geçici sürücü belgesi ile araç kullanılabilir.

Geçici sürücü belgesi ehliyet yerine geçer mi?

Geçici sürücü belgesi denetimde ehliyet yerine geçer ve ceza yazılmasını önler. Belge herhangi bir nüfus müdürlüğünde düzenlenir. Kalıcı sürücü belgesi teslim edildiğinde geçici belge geçersiz olur ve ibraz edilirse ehliyet gösterilmemiş sayılır.

Ehliyeti yanında olmayan sürücünün aracı bağlanır mı?

Ehliyeti yanında olmayan ama geçerli belgesi bulunan sürücünün aracı bağlanmaz. Yaptırım para cezasıyla sınırlıdır ve sürücü yoluna devam eder. Araç ancak sürücünün hiç belgesi yoksa ya da belgesi geri alınmış veya iptal edilmişse bağlanır ve geçerli belgesi olan kişiye teslim edilir.

Ehliyeti yanında bulundurmama cezası plakaya mı yazılır?

Ehliyeti yanında bulundurmama cezası sürücüye yazılır, araç plakasına yazılmaz. Sürücü belgesi kişiye bağlı olduğu için tutanağa ihlali işleyen kişinin kimlik bilgileri yazılır ve ceza puanı yalnızca ilgili kişinin belgesine işlenir. Araç sahibi ile sürücü farklı kişilerse araç sahibine ceza kesilmez.

Ceza yazıldıktan sonra ehliyet ibraz edilirse ceza iptal edilir mi?

Ceza tutanağı düzenlendikten sonra ehliyetin polise veya emniyete gösterilmesi cezayı kendiliğinden iptal ettirmez. İhlal denetim anında oluştuğu için cezanın kaldırılması sulh ceza hakimliğine yapılacak itirazla mümkündür. Belge kopyası dilekçeye eklenir ve hakimlik kararı dosyadaki delillere göre verir. Ceza itirazla kaldırılmadıkça ödeme yükümlülüğü sürer.

Aracını ehliyetsiz birine kullandıran araç sahibine ceza verilir mi?

Aracını sürücü belgesi bulunmayan kişiye kullandıran araç sahibine, aracı işleten sıfatıyla 40.000 TL idari para cezası verilir. Ceza tescil plakası üzerinden araç sahibine bildirilir ve sürücüye kesilen ehliyetsizlik cezasından ayrıdır. Araç sahibi aracın çalındığını ya da izni olmadan kullanıldığını belgeleyerek itiraz edebilir.

Adli sicil kaydı sildirme dilekçesine ilişkin dört kritik nokta:

1. 1
   Kayıt önce adli sicilden silinip arşive alınır (5352 sayılı Kanun m.9), ardından süre dolduğunda arşiv kaydı da tamamen silinir (m.12).
2. 2
   Şartlar oluştuğunda Genel Müdürlük kaydı kendiliğinden siler. Dilekçe, kayıt hala görünüyorsa veya hatalı işlenmişse verilir.
3. 3
   Arşive alma, arşiv silme ve düzeltme talepleri Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğü’ne, memnu hakların iadesi ise mahkemeye yöneltilir.
4. 4
   Dilekçe harç ödenmeden e-Devlet, posta veya Cumhuriyet başsavcılığındaki adli sicil birimi aracılığıyla verilir.

Adli sicil kaydı sildirme dilekçesi, kesinleşmiş mahkumiyetin sabıka kaydından silinmesi için Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğüne verilen yazılı taleptir. Sicil kaydı iki aşamada temizlenir. Önce adli sicil kaydı silinip arşive alınır, ardından arşiv kaydı da silinir. Arşiv kaydı sıradan mahkumiyetlerde beş yıl, hak yoksunluğu doğuran mahkumiyetlerde on beş ya da otuz yıl sonra silinir. Şartlar oluştuğunda Genel Müdürlük silme işlemini kendiliğinden yapar, şartlar oluştuğu halde kayıt görünüyorsa veya hatalı işlenmişse dilekçe verilir.

Büromuz avukatlarının hazırladığı bu yazıda, adli sicil kaydının sildirilmesi sürecine, farklı taleplere ilişkin dilekçe örneklerine ve dilekçe hazırlanırken dikkat edilmesi gerekenlere ilişkin genel bilgiler paylaşılmıştır. Hukuki uyuşmazlığa ve sürece dair detaylı bilgi ve yönlendirme için info@cozumavukatlik.com.tr mail adresi ya da 0 (541) 371 06 09 numaralı telefon ile iletişime geçebilirsiniz.

UZMAN GÖRÜŞÜ

Adli sicil kaydı sildirme dosyalarında en sık karşılaştığımız sorun, kaydın hangi aşamada bulunduğu belirlenmeden dilekçe verilmesi ve talebin yanlış mercie yöneltilmesidir. Dilekçenin sonuç vermesi, infazın tamamlandığı tarihin belgeyle gösterilmesine ve talebin bu tarihten itibaren işleyen kanuni süreyle eşleştirilmesine bağlıdır.

Av. Çiğdem Baykara

İş ve Tazminat Hukuku Uzmanı

Adli Sicil Kaydı Sildirme Nedir?

Adli sicil kaydı, kesinleşmiş mahkumiyet kararlarının 5352 sayılı Adli Sicil Kanunu kapsamında tutulan kaydıdır ve halk arasında sabıka kaydı olarak da bilinir. Adli sicil kaydı sildirme, kaydın kanunda sayılan şartlar gerçekleştiğinde temizlenmesidir. Beraat kararı, kovuşturmaya yer olmadığı kararı ve henüz sonuçlanmamış dava sabıka kaydında görünmez. Silme talebi 11 Nisan 2012’den itibaren mahkemeye değil, Genel Müdürlüğe yöneltilir.

Sildirme iki aşamadan oluşur. İlk aşamada adli sicil kaydı silinerek arşive alınır, ikinci aşamada arşiv kaydı tamamen silinir. Arşive alınan kayıt sıradan sabıka kaydı belgesinde çıkmaz, yalnızca kanunda sayılan kurumlarca sorgulanabilir. Hangi dilekçenin verileceği kaydın hangi aşamada bulunduğuna göre değişir.

Adli Sicil ve Arşiv Kaydı Hangi Şartlarda Silinir?

Adli sicil kaydı, mahkumiyetin sonuçları ortadan kalktığında silinerek arşive alınır. Arşiv kaydının tamamen silinmesi için ise ayrıca süre geçmesi gerekir. İki aşamanın şartları farklıdır ve dilekçenin dayanacağı madde de talebin türüne göre değişir. Adli sicil kaydının silinip arşive alınmasını gerektiren durumlar dört tanedir (5352 sayılı Adli Sicil Kanunu 9. madde).

• Cezanın veya güvenlik tedbirinin infazının tamamlanması, adli para cezasında cezanın tamamının ödenmesi.
• Ceza mahkumiyetini bütün sonuçlarıyla ortadan kaldıran şikayetten vazgeçme veya etkin pişmanlık.
• Ceza zamanaşımının dolması.
• Genel af.

Dört halden herhangi biri gerçekleştiğinde kayıt Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğünce silinir ve arşive aktarılır. İlgilinin ölümü durumunda adli sicil bilgileri arşive alınmadan tamamen silinir. Arşiv kaydının tamamen silinmesi için gereken süreler mahkumiyetin türüne göre değişir (5352 sayılı Kanun 12. madde).

• Sıradan mahkumiyetlerde, kaydın arşive alınma koşullarının oluştuğu tarihten itibaren beş yıl geçmesi.
• Anayasa’nın 76. maddesi ile Türk Ceza Kanunu dışındaki kanunlarda hak yoksunluğuna yol açan mahkumiyetlerde, yasaklanmış hakların geri verilmesi kararı alınması şartıyla on beş yıl geçmesi.
• Aynı nitelikteki mahkumiyetlerde, yasaklanmış hakların geri verilmesi kararı aranmaksızın otuz yıl geçmesi.
• İlgilinin ölümü.

Süreler kaydın arşive alınma koşullarının oluştuğu tarihten işlemeye başlar. İnfazla arşive alınan kayıtta başlangıç, infazın tamamlandığı gündür. Sürelerin dolması beklenmeden arşiv kaydının silindiği haller de vardır. Fiilin kanunla suç olmaktan çıkarılması halinde kayıt talep aranmadan temizlenir. Kanun yararına bozma veya yargılamanın yenilenmesi sonunda beraat ya da ceza verilmesine yer olmadığı kararı kesinleşirse önceki mahkumiyetin kaydı silinir. Akıl hastalığı nedeniyle hükmedilen güvenlik tedbirinin kaydı da infazın tamamlanmasıyla silinir.

Silme işlemi kural olarak talep beklenmeden yapılır. Süre dolduğu halde kayıt silinmemişse, infaz tamamlandığı halde sicil güncellenmemişse veya kayıt hatalı işlenmişse dilekçe verilmesi gerekir.

Adli Sicil (Sabıka) Kaydı Sildirme Dilekçesi Örneği

Adli sicil kaydı sildirme dilekçesi örneği, talebin türüne göre dört farklı metinle hazırlanır. Talep türü değiştikçe dilekçenin hitap edildiği merci ve dayandığı kanun maddesi de değişir.

Cezası infaz edilmiş mahkumiyetin sabıka kaydından çıkarılması için arşive alınma dilekçesi verilir. Arşive alınmış kaydın süresi dolduğunda tamamen silinmesi arşiv kaydının silinmesi dilekçesiyle istenir. Mahkumiyete bağlı hak yoksunluğunu kaldırmak isteyen kişi memnu hakların iadesi dilekçesini mahkemeye sunar. Kayıtta yanlış kimlik, suç, ceza veya tarih bilgisi bulunuyorsa hatalı kaydın düzeltilmesi dilekçesi kullanılır.

Adli Sicil Kaydının Arşive Alınması Talepli Dilekçe Örneği

Adli sicil kaydının arşive alınması dilekçesi, cezası infaz edilmiş mahkumiyetin sabıka kaydından çıkarılmasını ister. Dilekçe Adalet Bakanlığı Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğüne hitaben yazılır. Hapis cezasında infazın bitiş tarihi, adli para cezasında ödemenin tamamlandığı tarih dilekçedeki en önemli bilgidir.

T.C. ADALET BAKANLIĞI

ADLİ SİCİL VE İSTATİSTİK GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE

TALEP EDEN: …… (T.C. Kimlik No ……)

ADRES: ……

VEKİLİ: ……

KONU: Adli sicil kaydının silinerek arşive alınması talebidir.

AÇIKLAMALAR:

1. …… Mahkemesinin …… Esas, …… Karar sayılı kararıyla …… suçundan …… cezasına mahkum edildim. Karar …… tarihinde kesinleşmiştir.
2. Cezam …… tarihinde infaz edilerek tamamlanmıştır. Adli para cezasının tamamı …… tarihinde ödenmiştir.
3. Adli sicil kaydımda mahkumiyet kararım halen görünmektedir.
4. Kaydın silinerek arşive alınmasını talep ediyorum.

HUKUKİ SEBEPLER: 5352 sayılı Adli Sicil Kanunu 9. madde ve ilgili mevzuat.

DELİLLER: Mahkumiyet kararı, infazın tamamlandığına dair belge, adli sicil kaydı ve her türlü yasal delil.

SONUÇ VE İSTEM: Açıklanan nedenlerle, adli sicil kaydımın silinerek arşive alınmasına karar verilmesini saygılarımla arz ve talep ederim. ../../….

TALEP EDEN

……

EKLER: Mahkumiyet kararı, infaz belgesi, adli sicil kaydı.

Kayıt zamanaşımı, şikayetten vazgeçme, etkin pişmanlık veya genel af nedeniyle arşive alınacaksa konu satırı aynı kalır. Açıklamalar bölümünün ikinci maddesine infaz yerine ilgili sebep yazılır.

Adli Sicil Arşiv Kaydının Silinmesi Dilekçe Örneği

Adli sicil arşiv kaydının silinmesi dilekçesi, arşive alınmış kaydın süre dolduktan sonra tamamen silinmesini ister. Dilekçe yine Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğüne verilir ve mahkemeye hitap edilmez. Kaydın arşive alındığı tarih ve mahkumiyetin türü süre hesabının dayanağıdır, dilekçede açıkça yazılır.

T.C. ADALET BAKANLIĞI

ADLİ SİCİL VE İSTATİSTİK GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE

TALEP EDEN: …… (T.C. Kimlik No ……)

ADRES: ……

VEKİLİ: ……

KONU: Adli sicil arşiv kaydının tamamen silinmesi talebidir.

AÇIKLAMALAR

1. …… Mahkemesinin …… Esas, …… Karar sayılı kararıyla …… suçundan …… cezasına mahkum edildim. Karar …… tarihinde kesinleşmiştir.
2. Mahkumiyet kaydım …… tarihinde silinerek arşive alınmıştır.
3. Kaydın arşive alınma koşullarının oluştuğu tarihten itibaren …… yıl geçmiştir.
4. Yasaklanmış hakların geri verilmesine ilişkin …… Mahkemesinin …… tarihli kararı bulunmaktadır.
5. Arşiv kaydımın tamamen silinmesini talep ediyorum.

HUKUKİ SEBEPLER: 5352 sayılı Adli Sicil Kanunu 12. madde ve ilgili mevzuat.

DELİLLER: Mahkumiyet kararı, infaz belgesi, adli sicil ve arşiv kaydı, yasaklanmış hakların geri verilmesi kararı ve her türlü yasal delil.

SONUÇ VE İSTEM: Açıklanan nedenlerle, adli sicil arşiv kaydımın tamamen silinmesine karar verilmesini saygılarımla arz ve talep ederim. ../../….

TALEP EDEN

……

EKLER: Mahkumiyet kararı, infaz belgesi, adli sicil ve arşiv kaydı, varsa geri verme kararı.

Dilekçedeki dördüncü açıklama yalnızca yasaklanmış hakların geri verilmesi kararı alınmış kişiler için yazılır. Hak yoksunluğu doğurmayan sıradan mahkumiyette dördüncü açıklama çıkarılır ve kararın örneği eklere konmaz.

Memnu Hakların İadesi Dilekçe Örneği

Memnu hakların iadesi dilekçesi, kanundaki adıyla yasaklanmış hakların geri verilmesi talebini içerir. Dilekçe, mahkumiyeti veren mahkemeye ya da hükümlünün ikametgahının bulunduğu yerdeki aynı derecedeki mahkemeye verilir. Hükmü veren mahkeme asliye ceza ise asliye ceza, ağır ceza ise ağır ceza mahkemesine hitap edilir. Cezanın infazı tamamlandıktan sonra üç yıl geçmeden talepte bulunulamaz.

…… ASLİYE CEZA MAHKEMESİ HAKİMLİĞİNE

TALEP EDEN: …… (T.C. Kimlik No ……)

ADRES: ……

VEKİLİ: ……

KONU: Yasaklanmış hakların geri verilmesi talebidir.

AÇIKLAMALAR

1. …… Mahkemesinin …… Esas, …… Karar sayılı kararıyla …… suçundan …… hapis cezasına mahkum edildim. Karar …… tarihinde kesinleşmiştir.
2. Cezam …… tarihinde infaz edilerek tamamlanmıştır. İnfazın tamamlandığı tarihten itibaren üç yıldan fazla süre geçmiştir.
3. Üç yıllık süre boyunca yeni suç işlemedim. Hayatımı iyi hâlli olarak sürdürüyorum. Çalıştığım yer, ailem ve çevrem iyi halimi gösteren somut durumlardır.
4. Mahkamiyetim nedeniyle …… Kanunu’nun …… maddesi uyarınca …… hakkından yoksun bırakılmış durumdayım.
5. Yoksunluğun devamı mağduriyetime yol açmaktadır. Yasaklanmış hakların geri verilmesi şartları gerçekleşmiştir.

HUKUKİ SEBEPLER: 5352 sayılı Adli Sicil Kanunu 13/A madde, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu ve ilgili mevzuat.

DELİLLER: Mahkumiyet kararı ve kesinleşme şerhi, infazın tamamlandığına dair yazı, adli sicil ve arşiv kaydı, ikametgah belgesi, çalışma belgesi, tanık ve her türlü yasal delil.

SONUÇ VE İSTEM: Açıklanan nedenlerle, yasaklanmış hakların geri verilmesine ve kararın adli sicil arşivine kaydedilmesine karar verilmesini saygılarımla arz ve talep ederim. ../../….

TALEP EDEN

……

EKLER: Mahkumiyet kararı, infaz yazısı, adli sicil ve arşiv kaydı, ikametgah belgesi.

Dilekçede en çok eksik bırakılan iki bilgi infazın tamamlandığı tarih ve yoksun kalınan somut haktır. Üç yıllık süre kesinleşme tarihinden değil, infazın tamamlandığı tarihten başlar. Hangi kanunun hangi maddesinin hak yoksunluğu doğurduğu açıkça yazılırsa mahkeme talebin kapsamını doğrudan görür.

İyi hal iddiasının belgeyle desteklenmesi, mahkemenin kanaat oluşturmasını kolaylaştırır. Ceza genel af veya etkin pişmanlık dışında başka hukuki nedenle sona ermişse süre kesinleşmeden itibaren beş yıldır ve hapis cezasına üç yıl eklenerek bulunan süreden az olamaz.

Hatalı Adli Sicil Kaydının Düzeltilmesi Dilekçe Örneği

Hatalı adli sicil kaydının düzeltilmesi dilekçesi, sicilde yanlış yazılan kimlik, suç, ceza veya tarih bilgisinin düzeltilmesini ister. Dilekçe Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğüne verilir ve hatayı gösteren belge eklenir. Silme talebinden farkı, kaydın yok edilmesinin değil doğru hale getirilmesinin istenmesidir.

T.C. ADALET BAKANLIĞI

ADLİ SİCİL VE İSTATİSTİK GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE

TALEP EDEN: …… (T.C. Kimlik No ……)

ADRES: ……

VEKİLİ: ……

KONU: Adli sicil kaydındaki hatanın düzeltilmesi talebidir.

AÇIKLAMALAR

1. Adli sicil kaydım incelendiğinde …… bilgisinin hatalı yazıldığı görülmüştür.
2. Kayıtta …… yazmaktadır. Doğrusu ……’dır.
3. Doğru bilgi …… Mahkemesinin …… Esas, …… Karar sayılı kararıyla sabittir.
4. Hatanın düzeltilmesini talep ediyorum.

HUKUKİ SEBEPLER: 5352 sayılı Adli Sicil Kanunu 3. madde, Adli Sicil Yönetmeliği 4. madde ve ilgili mevzuat.

DELİLLER: Mahkeme kararı, nüfus kayıt örneği, adli sicil kaydı ve her türlü yasal delil.

SONUÇ VE İSTEM: Açıklanan nedenlerle, adli sicil kaydımdaki hatanın düzeltilmesine karar verilmesini saygılarımla arz ve talep ederim. ../../….

TALEP EDEN
……

EKLER: Mahkeme kararı, nüfus kayıt örneği, adli sicil kaydı.

Hata kimlik bilgisindeyse nüfus kayıt örneği, suç veya ceza bilgisindeyse kesinleşme şerhli mahkeme kararı eklenir. Kayıt başkasına ait mahkumiyeti gösteriyorsa kimlik bilgilerinin karşılaştırılması dilekçede ayrıca istenir.

Adli Sicil Kaydı Sildirme Dilekçesi Nasıl Yazılır?

Adli sicil kaydı sildirme dilekçesi hitap, talep eden bilgileri, konu, açıklamalar, hukuki sebepler, deliller ve sonuç bölümleriyle yazılır. Hitap satırına Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğü, memnu hakların iadesinde ise ilgili mahkeme yazılır.

Açıklamalar bölümünde mahkumiyetin dosya bilgileri ve infazın tamamlandığı tarih olayların gerçek sırasıyla verilir. Sonuç bölümünde ise istenen işlem tek cümleyle belirtilir, dilekçe tarihlenip imzalanır. Metin en anlamlı ölçüde kısa tutulur ve talebin türü konu satırında açıkça yazılır.

Dilekçede Bulunması Gereken Bilgiler ve Belgeler

Adli sicil kaydı sildirme dilekçesinde talep edenin ad soyadı, T.C. kimlik numarası, adresi ve telefon numarası yer alır. Kayıt sahibi adına avukat başvuruyorsa vekilin bilgileri de yazılır.

Mahkumiyeti veren mahkemenin adı, esas ve karar numarası, karar ve kesinleşme tarihi, suçun türü ile hükmedilen ceza dilekçeye girer. Ekler arasında mahkeme kararı ya da kesinleşme şerhi, infazın tamamlandığını gösteren belge ve adli para cezasında ödeme makbuzu bulunur. Vekille başvuruda vekaletnamenin arşiv kaydı bilgisini kapsayan açık yetki içermesi gerekir (5352 sayılı Kanun 10. madde).

Adli Sicil Kaydı Sildirme Dilekçesi Nereye ve Nasıl Gönderilir?

Adli sicil kaydı sildirme dilekçesi, Adalet Bakanlığı Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğüne gönderilir. Genel Müdürlüğün adresi Devlet Mahallesi, Vekaletler Caddesi, 06420 Çankaya/Ankara, e-posta adresi adlisicil@adalet.gov.tr‘dir.

Başvuru e-Devlet’te yer alan Adli Sicil Silme ve Düzeltme Talebi hizmetiyle de yapılabilir. Hizmet 18 Ağustos 2022’den beri açıktır, arşive alma, silme ve düzeltme taleplerini tek ekranda toplar. Dilekçe iadeli taahhütlü postayla da gönderilebilir.

Dilekçe Cumhuriyet başsavcılığı bünyesindeki adli sicil birimine de bırakılabilir, birim talebi Genel Müdürlüğe iletir. Genel Müdürlük kendi internet sitesinde resmi dilekçe örneği yayımlar. Memnu hakların iadesi dilekçesi ise Genel Müdürlüğe değil, mahkemeye verilir.

Dilekçede Silme Talebinin Dayanağı Nasıl Gösterilir?

Adli sicil kaydının silinmesi talebinin dayanağı dilekçede hukuki sebep ve olgusal gerekçe olarak iki ayrı yerde gösterilir.

Hukuki sebep bölümüne 5352 sayılı Adli Sicil Kanunu ile talebe uygun madde yazılır. Olgusal gerekçe tarihlerle ve belgeyle kurulur. Arşive alma talebinde dayanak infazın tamamlandığı tarih, arşiv silme talebinde arşive alınma tarihinden geçen süre, düzeltme talebinde hatayı gösteren belgedir.

İnfazı 10 Mart 2020’de tamamlanan sıradan mahkumiyette arşiv kaydının silinme şartı 10 Mart 2025’te oluşur ve dilekçede tarih belgeyle gösterilir. Genel afta Genel Müdürlük silme işlemini talep beklemeden yapar (Adli Sicil Yönetmeliği 11. madde).

Arşiv kayıtlarının silinmesini de Genel Müdürlük bünyesindeki komisyon kendiliğinden yürütür (Adli Sicil Yönetmeliği 13. madde). Genel afta ve komisyon işleminde dilekçe dayanak göstermekten çok kaydın silinmediğini bildirir.

Adli Sicil Kaydı Sildirme Dilekçesinde Sık Yapılan Hatalar

Adli sicil kaydı sildirme dilekçesinde pratikte gördüğümüz en sık hata, talebin yanlış merciye verilmesidir. Arşiv kaydının silinmesini mahkemeden istemek yanlış merci örneğidir çünkü silme yetkisi Genel Müdürlüktedir.

Yine süre dolmadan verilen dilekçe de sonuçsuz kalır. Dilekçeye infaz belgesinin eklenmemesi, mahkeme dosya numarasının eksik yazılması ve kanun numarasının yanlış yazılması diğer yaygın hatalardır. İnternetteki bazı dilekçe örneklerinde Adli Sicil Kanunu 5235 veya 5232 sayılı olarak geçer, doğru numara 5352’dir.

Sabıka kaydı ceza bittikten sonra otomatik silinir mi, yine de dilekçe gerekir mi?

Sabıka kaydı ceza bittikten sonra Genel Müdürlük tarafından kendiliğinden silinip arşive alınır ve çoğu durumda dilekçe gerekmez. Adalet Bakanlığının 2022 açıklamasına göre 1.473.084 kayıt talep olmaksızın, 410.877 kayıt başvuru üzerine silinmiştir. İnfaz bilgisi sisteme geç ulaşırsa kayıt silinmeden görünmeye devam eder. e-Devlet’ten alınan adli sicil kaydı belgesinde mahkumiyet hala yer alıyorsa dilekçe verilir.

Adli sicil kaydı sildirme dilekçesi verilirken ücret ödenir mi?

Adli sicil kaydı sildirme dilekçesi verilirken harç veya ücret ödenmez. Kanundaki ücret hükmü 12 Temmuz 2012’de yürürlükten kalkmıştır (5352 sayılı Kanun 17. madde). e-Devlet başvurusunda masraf çıkmaz, postayla gönderimde yalnızca posta ücreti ödenir. Memnu hakların iadesinde de harç alınmaz, tebligat gibi masraflar hükümlüye aittir. Ücret karşılığında kaydı sildireceğini söyleyen kişilerin yasal dayanağı yoktur.

Adli sicil kaydı sildirme dilekçesi avukatsız hazırlanıp verilebilir mi?

Adli sicil kaydı sildirme dilekçesi avukatsız hazırlanıp verilebilir. Kayıt sahibi e-Devlet’teki Adli Sicil Silme ve Düzeltme Talebi hizmetinden kendi başvurusunu yapar ve Genel Müdürlüğün yayımladığı resmi dilekçe örneğini kullanabilir.

Memnu hakların iadesi talebini kanun hükümlünün kendisine de vekiline de tanır. Avukat desteği özellikle ret kararına karşı idare mahkemesinde dava açılacağı, çok sayıda kaydın aynı anda takip edileceği veya mahkeme sürecinin yürütüleceği dosyalarda gündeme gelir.

Dilekçeye cezanın infaz edildiğini gösteren belge eklenmeli mi?

Dilekçeye cezanın infaz edildiğini gösteren belge eklenmelidir çünkü kayıt infazın tamamlandığı tarih esas alınarak silinip arşive alınır. Hapis cezasında infazın tamamlandığına dair yazı yahut müddetname, adli para cezasında ödeme makbuzu tarihi kanıtlar. Adli para cezası taksitlendirilmişse son taksidin ödendiği gün infazın tamamlandığı gün sayılır. Ödenmemiş adli para cezası bulunan kayıt arşive alınmaz ve silme süresi işlemeye başlamaz.

Devam eden dava silme dilekçesinin kabulüne engel midir?

Devam eden dava veya soruşturma, adli sicil kaydının silinmesine kanunen engel değildir. Sabıka kaydı yalnızca kesinleşmiş mahkumiyetleri kapsadığından derdest dosya kaydı etkilemez. Her kayıt kendi infaz durumuna ve süresine göre değerlendirilir. Memnu hakların iadesinde mahkeme kişinin hayatını iyi halli sürdürdüğü kanaatini aradığı için derdest dosya kanaati etkileyebilir.

Birden fazla kayıt için tek dilekçe verilebilir mi?

Birden fazla kayıt için tek dilekçe verilebilir ve bu dilekçede her mahkumiyetin mahkemesi, esas ve karar numarası ile infaz durumu ayrı ayrı yazılmalıdır. Genel Müdürlük her kaydın şartlarını bağımsız değerlendirir, dolayısıyla bazı kayıtlar silinirken süresi dolmamış kayıt arşivde kalabilir. Her kayda ait infaz belgesi dilekçeye eklenir.

Memnu hakların iadesi ve kaydın silinmesi aynı dilekçede istenebilir mi?

Memnu hakların iadesi ve kaydın silinmesi aynı dilekçede istenemez çünkü iki talebi farklı merciler karara bağlar. Yasaklanmış hakların geri verilmesine mahkeme, kaydın silinmesine Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğü karar verir. Geri verme kararı kaydı silmez, hak yoksunluğuna yol açan mahkumiyetlerde arşiv kaydının silinme süresini 30 yıldan 15 yıla indirir. Kesinleşen karar arşive kaydedilir ve örneği silme dilekçesine eklenir. Karar mahkumiyet hükmünü ortadan kaldırmadığı için devlet memurluğuna girişte tek başına yeterli kabul edilmez.

HAGB kararı için silme dilekçesi vermek gerekir mi?

HAGB kararı için adli sicil silme dilekçesi vermek gerekmez çünkü karar sabıka kaydına ve arşiv kaydına işlenmez. Karar ayrı sisteme kaydedilir ve yalnızca soruşturma veya kovuşturmayla bağlantılı olarak savcı, hakim yahut mahkeme istediğinde kullanılır (Ceza Muhakemesi Kanunu 231. madde). Denetim süresi beş yıldır ve süre ihlalsiz geçerse hüküm ortadan kalkar, dava düşer. e-Devlet adli sicil kaydı belgesinde HAGB kararı görünmez.

UYAP kaydının silinmesi için dilekçe verilebilir mi?

UYAP kaydının silinmesi için dilekçe verilebilir fakat kanunda UYAP kayıtlarının silinmesine dair usul bulunmaz. UYAP, soruşturma ve dava dosyalarının tamamını içeren yargı bilişim sistemidir. Takipsizlik, beraat ve düşme kararı verilen dosyalar da sistemde kalır. Adli sicil kaydı silindiğinde UYAP’taki dosya silinmez. Kamu Denetçiliği Kurumu kayıtların mevzuat gereği saklandığını belirterek silme talebini reddetmiştir.

Yurt dışında yaşayan kişi dilekçeyi nasıl verir?

Yurt dışında yaşayan kişi adli sicil kaydı sildirme dilekçesini e-Devlet üzerinden verir. Genel Müdürlük yurt dışından başvuruyu resmi sayfasında e-Devlet kanalına bağlamıştır. Memnu hakların iadesi için hükmü veren mahkemeye hükümlünün kendisi ya da vekili başvurur.

Dilekçe reddedilirse yeni bir dilekçe verilebilir mi?

Dilekçe reddedilirse ret sebebi ortadan kalktığında yeni dilekçe verilebilir. Süre dolmadığı için reddedilen talep ise süre tamamlanınca yenilenir. Genel Müdürlüğün ret kararına karşı tebliğden itibaren 60 gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açılır ve 2026’da başvurma harcı 732 TL’dir.

İdare dilekçeye 30 gün içinde gerekçeli cevap vermek zorundadır ve cevap gelmezse talep reddedilmiş sayılır (3071 sayılı Kanun 7. madde). Memnu hakların iadesinde ret kararına karşı Ceza Muhakemesi Kanunu’ndaki kanun yoluna iki hafta içinde başvurulur.

Velayet davası dilekçesine ilişkin dört kritik nokta:

1. 1
   Velayetin değiştirilmesinde boşanmadan sonra doğan yeni olgular, kaldırılmasında ise daha hafif önlemlerin sonuç vermediği gösterilir.
2. 2
   İdrak çağındaki çocuğun görüşü alınmadan verilen velayet kararı usule aykırıdır ancak görüş hakimi bağlamaz.
3. 3
   Kişisel ilişki günleri ve saatleri ile iştirak nafakası talebi aynı dilekçede açıkça gösterilmelidir.
4. 4
   Gizli ses kaydı veya izinsiz alınan mesajlar ispatta dikkate alınmaz.

Velayet davası dilekçe örneği, talebin velayetin ilk kez düzenlenmesi, değiştirilmesi, kaldırılması, ortak kullanılması, geçici olarak belirlenmesi ya da çocukla kişisel ilişki kurulması olmasına göre farklı içerik taşır.

Velayet 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 335 ve devamı maddelerinde, dilekçenin zorunlu unsurları ise 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 119. maddesinde düzenlenmiştir ve maktu harca tabi velayet talepleri aile mahkemesinde görülür.

Velayetin değiştirilmesinde boşanma hükmü kesinleştikten sonra doğan yeni olguların, kaldırılmasında ise daha hafif önlemlerin sonuç vermediğinin gösterilmesi, dilekçenin sonucunu belirleyen temel unsurdur.

Büromuz avukatlarının hazırladığı bu yazıda, velayetin değiştirilmesi, geçici olarak belirlenmesi ve çocukla kişisel ilişki kurulması senaryolarına dair dilekçe örnekleri ve dilekçenin hazırlanması sürecinde dikkat edilmesi gerekenlere ilişkin genel bilgiler paylaşılmıştır. Hukuki uyuşmazlığa ve sürece dair detaylı bilgi ve yönlendirme için info@cozumavukatlik.com.tr mail adresi ya da 0 (541) 371 06 09 numaralı telefon ile iletişime geçebilirsiniz.

UZMAN GÖRÜŞÜ

Velayet dilekçesinde sonucu belirleyen, ebeveynin yaşadığı haksızlıkların anlatılması değil, her olgunun çocuğun okul düzeni, bakım rutini ve yaşadığı ortamla ilişkilendirilerek belgeye bağlanmasıdır. Yargıtay’ın da kabul ettiği üzere maddi durumun iyi olması tek başına yeterli olmadığından, dilekçe çocuğun hangi düzen içinde daha sağlıklı büyüyeceğini somut biçimde göstermelidir.

Av. Çiğdem Baykara

İş ve Tazminat Hukuku Uzmanı

Velayet Davası Nedir? Dava Dilekçesi Nasıl Yazılır?

Velayet, ergin olmayan çocuk üzerinde ana ve babaya tanınan hak ve yükümlülüklerin bütünüdür ve çocuğun bakımı, eğitimi, temsili ve mallarının yönetimi kapsamdadır.

Kanun velayeti ana ve babaya birlikte tanır (4721 sayılı Kanun 335. madde) ve evlilik sürdüğü sürece hak ana ve baba tarafından birlikte kullanılır. Ortak hayata son verilmiş veya ayrılık gerçekleşmişse hakim velayeti eşlerden birine verebilir (4721 sayılı Kanun 336. madde).

Boşanma kararı verilirken velayet ve kişisel ilişki hakim tarafından düzenlenir (4721 sayılı Kanun 182. madde). Boşanmadan sonra velayetin el değiştirmesi ise yeni olguların zorunlu kılmasına bağlıdır (4721 sayılı Kanun 183. madde). İki hüküm aynı talebi değil, iki ayrı aşamayı düzenler.

Velayetin kaldırılması, eşlerden birinden alınarak diğerine verilmesi ve kaldırılan velayetin geri verilmesi kanunda çekişmesiz yargı işi olarak sayılmıştır (6100 sayılı Kanun 382. madde). Yetkili mahkeme, talepte bulunanın veya ilgililerden birinin oturduğu yer mahkemesidir (6100 sayılı Kanun 384. madde). Yargılamada niteliğine uygun düştüğü ölçüde basit yargılama usulü ile resen araştırma ilkesi uygulanır (6100 sayılı Kanun 385. madde). G

örevli mahkeme aile mahkemesidir. Aile mahkemesi kurulamayan yerlerde bu dava ve işlere, Hakimler ve Savcılar Kurulunca belirlenen asliye hukuk mahkemesi bakar (4787 sayılı Aile Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yargılama Usullerine Dair Kanun 2. ve 4. madde). Yargıtay uygulamasında yargılama “dava” olarak adlandırılır ve taraflara davacı ile davalı sıfatı verilir.

Dilekçenin taşıması zorunlu unsurlar kanunda sayılmıştır ve eksiklik, dosyanın esasına girilmeden usulden kayba yol açtığı için aşağıdaki noktalara mutlak özen gösterilmelidir:

• Mahkemenin adı yazılır.
• Davacı ile davalının adı, soyadı ve adresleri gösterilir.
• Davacının Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası belirtilir.
• Varsa tarafların kanuni temsilcilerinin ve davacı vekilinin adı, soyadı ile adresleri eklenir.
• Davanın konusu ve malvarlığı haklarına ilişkin davalarda konunun değeri yazılır.
• Dayanılan vakıaların sıra numarası altında kısa açıklamaları yapılır.
• Her bir vakıanın hangi delille ispat edileceği gösterilir.
• Dayanılan hukuki sebepler belirtilir.
• Talep sonucu açık bir biçimde yazılır.
• Davacının, varsa kanuni temsilcisinin veya vekilinin imzası bulunur.

Velayet Davası Dilekçe Örneği

Genel velayet dilekçesi, tarafların evliliği resmen devam ederken ortak hayatın fiilen sona erdiği ve çocuğun tek ebeveynin yanında yaşadığı tabloya göre hazırlanır. Velayet kural olarak hala birlikte kullanıldığı için mahkemeden hakkın tek ebeveyne bırakılması istenir. Aynı metin, boşanma kararında velayet hiç düzenlenmemiş dosyalarda açıklamalar bölümü değiştirilerek kullanılır.

[YER] NÖBETÇİ AİLE MAHKEMESİ’NE

DAVACI: [Ad Soyad] – T.C.

ADRESİ: [Açık adres]

VEKİLİ: Av. [Ad Soyad] – Çözüm Hukuk Bürosu, Osmaniye, İsmail Erez Blv. No 9 D 6, 34146 Bakırköy/İstanbul

DAVALI: [Ad Soyad] – T.C.

ADRESİ: [Açık adres]

KONU: Müşterek çocuk [Ad Soyad]’ın velayetinin davacıya verilmesi talebidir.

HARCA ESAS DEĞER: Velayet talebi parayla ölçülemediğinden maktu harca tabidir.

AÇIKLAMALAR

1- Taraflar [tarih] tarihinde evlenmiş, bu evlilikten [doğum tarihi] doğumlu [Ad Soyad] dünyaya gelmiştir.

2- Taraflar arasındaki ortak hayat [tarih] tarihinde sona ermiş, davalı müşterek haneden ayrılmıştır. Ayrı yaşama [sebep] nedeniyle haklı olup birlikte yaşamanın sürdürülmesi beklenemez durumdadır. Çocuk bu tarihten bu yana davacının yanında yaşamakta; barınma, beslenme ve okul düzeni davacı tarafından sağlanmaktadır.

3- Çocuk [okul adı] bünyesinde [sınıf] sınıfına devam etmektedir. Veli görüşmeleri, aşı ve kontrol randevuları ile [varsa tedavi süreci] davacı tarafından yürütülmüştür.

4- Davalı, ayrılıktan sonra çocuğun bakım ve eğitim giderlerine düzenli katkı sunmamış, [süre] boyunca çocukla görüşmek için girişimde bulunmamıştır. Bu husus taraflar arasındaki yazışmalar ve tanık beyanlarıyla ispat edilecektir.

5- Ortak hayat sona erdiğinden velayetin eşlerden birine verilmesi gerekmektedir. Çocuğun kurulu okul düzeninin, arkadaş çevresinin ve yaşam alanının korunması velayetin davacıya bırakılmasını gerektirir.

6- Mahkemenizden sosyal inceleme raporu alınmasını ve çocuğun görüşünün kendisine uygun koşullarda tespit edilmesini talep ediyoruz.

HUKUKİ NEDENLER: 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, 4787 sayılı Kanun ve ilgili mevzuat.

DELİLLER: Nüfus kayıt örneği, çocuğun okul ve sağlık kayıtları, tarafların gelir ve konut durumuna ilişkin belgeler, taraflar arasındaki yazışmalar, sosyal inceleme raporu, tanık beyanları ve her türlü yasal delil.

SONUÇ VE İSTEM: Yukarıda açıklanan nedenlerle müşterek çocuk [Ad Soyad]’ın velayetinin davacıya verilmesine, çocuk ile davalı arasında çocuğun yararına uygun kişisel ilişki tesisine, yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini saygılarımla talep ederim. [Tarih]

Davacı Vekili

Av. [Ad Soyad] – İmza

EKLER:

1. Nüfus kayıt örneği.
2. Öğrenci belgesi ve okul devam durumu.
3. Çocuğa ait sağlık kayıtları.
4. Davacıya ait gelir belgesi ve konut durumunu gösteren belge.
5. Taraflar arasındaki yazışma çıktıları.
6. Tanık listesi.
7. Vekaletname.

Bu dilekçede en çok müdahale edilmesi gereken yer açıklamalar bölümüdür. Tarihler, okul bilgisi ve bakım düzenine ilişkin ayrıntılar dosyaya özgüdür ve genel ifadelerle doldurulan bir açıklamalar bölümü delil listesiyle eşleşmediği için hâkime somut bir karşılaştırma imkanı vermez.

Sonuç ve istem bölümünde kişisel ilişki talebinin yer alması da önemlidir çünkü velayetin verilmesiyle diğer ebeveynin çocukla görüşme düzeni aynı kararda şekillenir. Vekaletname sunulmayacaksa vekil satırı silinir ve dilekçe davacının kendi imzasıyla verilir.

Velayetin Değiştirilmesi Dilekçe Örneği

Velayetin değiştirilmesi talebi, mevcut bir mahkeme kararının değiştirilmesini istediği için ayrı bir eşiği aşmak zorundadır. Kanun bu eşiği, ana veya babanın başkasıyla evlenmesi, başka bir yere gitmesi veya ölmesi gibi yeni olguların zorunlu kılması koşuluna bağlamıştır. Böyle bir olgu varsa hakim, resen veya ebeveynlerden birinin istemi üzerine gerekli önlemleri alır.

Velayet kendisine bırakılan taraf kişisel ilişki düzenlemesinin gereklerini yerine getirmezse, çocuğun menfaatine aykırı olmamak kaydıyla velayet değiştirilir ve hakim kişisel ilişki kararında bu hususu taraflara ihtar eder (4721 sayılı Kanun 324. madde).

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, annenin baba ile kişisel ilişkiyi sürekli engellemesini velayet hakkının kötüye kullanılması sayarak velayetin babaya verilmesi gerektiğine karar vermiştir (HGK, 01.04.2015, 2013/1926 E., 2015/1139 K.).

[YER] NÖBETÇİ AİLE MAHKEMESİ’NE

DAVACI: [Ad Soyad] – T.C.

ADRESİ: [Açık adres]

VEKİLİ: Av. [Ad Soyad] – Çözüm Hukuk Bürosu, Osmaniye, İsmail Erez Blv. No 9 D 6, 34146 Bakırköy/İstanbul

DAVALI: [Ad Soyad] – T.C.

ADRESİ: [Açık adres]

KONU: Müşterek çocuk [Ad Soyad]’ın velayetinin davalıdan alınarak davacıya verilmesi ve iştirak nafakası talebidir.

HARCA ESAS DEĞER: Nafaka talebi bakımından yıllık [tutar] TL (fazlaya ilişkin haklarımız saklıdır).

AÇIKLAMALAR

1- Taraflar [mahkeme adı]’nın [tarih] tarihli, [esas no] esas ve [karar no] karar sayılı hükmü ile boşanmış; müşterek çocuğun velayeti davalıya bırakılmıştır. Karar [tarih] tarihinde kesinleşmiştir.

2- Kararın kesinleşmesinden sonra [değişikliği yaratan olgu: davalının başka bir şehre taşınması / çocuğun okul düzeninin bozulması / davalının çocuğu uzun süre üçüncü kişilere bırakması] gerçekleşmiştir. Bu olgu [belge adı] ile ortaya konulmaktadır.

3- Davalı, hükümde belirlenen kişisel ilişki günlerinde çocuğu [süre / kaç kez] teslim etmemiş, davacının görüşme taleplerini karşılıksız bırakmıştır. Teslim tutanakları, icra dosyası kayıtları ve mesaj dökümleri ektedir.

4- Çocuğun devam ettiği okuldaki devamsızlık ve başarı durumu [belge] ile belgelenmiştir. [Varsa] rehberlik servisi görüşme kayıtları da sunulmuştur.

5- Davacı, çocuğa [adres] adresinde kendisine ait oda ayırmış; çalışma saatleri ve gelir durumu bakım yükünü karşılamaya elverişlidir. Gelir belgesi ve konut bilgisi eklerde yer almaktadır.

6- Yukarıdaki olguların velayetin devamını çocuğun yararına aykırı kıldığı, sosyal inceleme raporu ve idrak çağındaki çocuğun görüşü ile ortaya çıkacaktır. Bu nedenlerle velayetin değiştirilmesi talep edilmektedir.

HUKUKİ NEDENLER: Türk Medeni Kanunu’nun velayete ilişkin hükümleri, Hukuk Muhakemeleri Kanunu, 4787 sayılı Kanun, Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Sözleşmesi ve ilgili mevzuat.

DELİLLER: Kesinleşme şerhli boşanma kararı, nüfus kayıt örneği, çocuk teslim tutanakları ve icra dosyası, okul kayıtları, davacının gelir ve konut belgeleri, mesaj ve e-posta dökümleri, sosyal inceleme raporu, tanık beyanları ve her türlü yasal delil.

SONUÇ VE İSTEM: Açıklanan nedenlerle müşterek çocuk [Ad Soyad]’ın velayetinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, çocuk ile davalı arasında kişisel ilişki düzenlenmesine, davalı aleyhine aylık [tutar] TL iştirak nafakasına hükmedilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini saygılarımla talep ederim. [Tarih]

Davacı Vekili

Av. [Ad Soyad] – İmza

EKLER:

1. Kesinleşme şerhli boşanma kararı.
2. Nüfus kayıt örneği.
3. Çocuk teslimine ilişkin tutanaklar ve icra dosyası örneği.
4. Okul devamsızlık ve başarı durumu belgesi.
5. Davacının gelir belgesi ve konut durumunu gösteren belge.
6. Mesaj ve e-posta dökümleri.
7. Tanık listesi ve vekaletname.

Bu dilekçenin ayırt edici yönü, ikinci maddeden itibaren yalnızca boşanma kararından sonra ortaya çıkan olguların anlatılmasıdır. Boşanma dosyasında tartışılmış ve karara bağlanmış hususların yeniden ileri sürülmesi talebi güçlendirmez, aksine dosyayı eski uyuşmazlığın tekrarına çevirir.

İştirak nafakası talebi eklendiğinde harca esas değerin dilekçeye yazılması gerekir çünkü nafaka parayla ölçülebilen bir taleptir. Değişiklik sebebi tek bir olguya dayanıyorsa o olgunun hangi belgeyle ispat edileceği aynı madde içinde yazılmalıdır.

Velayetin Kaldırılması Dilekçe Örneği

Velayetin kaldırılması, hakkın diğer ebeveyne devrinden daha ağır bir sonuç doğurduğu için kanunda son çare olarak düzenlenmiştir. Kaldırma kararı ancak çocuğun korunmasına ilişkin diğer önlemlerden sonuç alınamaması ya da bu önlemlerin yetersiz kalacağının önceden anlaşılması halinde verilebilir.

Kanun bunun için iki sebep grubu sayar. İlki, ana ve babanın deneyimsizliği, hastalığı, başka bir yerde bulunması veya benzeri bir sebeple velayet görevini gereği gibi yerine getirememesidir. İkincisi, çocuğa yeterli ilgiyi göstermemesi veya yükümlülüklerini ağır biçimde savsaklamasıdır (4721 sayılı Kanun 348. madde).

[YER] NÖBETÇİ AİLE MAHKEMESİ’NE

DAVACI: [Ad Soyad] – T.C.

ADRESİ: [Açık adres]

VEKİLİ: Av. [Ad Soyad] – Çözüm Hukuk Bürosu, Osmaniye, İsmail Erez Blv. No 9 D 6, 34146 Bakırköy/İstanbul

DAVALI: [Ad Soyad] – T.C.

ADRESİ: [Açık adres]

KONU: Müşterek çocuk [Ad Soyad] üzerindeki velayetin davalıdan kaldırılması, kademeli olarak velayetin davalıdan alınıp davacıya verilmesi talebidir.

AÇIKLAMALAR

1- [Doğum tarihi] doğumlu müşterek çocuğun velayeti [mahkeme adı]’nın [tarih] tarihli kararıyla davalıya bırakılmıştır. Nüfus kayıt örneği ve kesinleşme şerhli karar ektedir.

2– Davalı, çocuğun bakım ve gözetimini [süre] boyunca üstlenmemiş; çocuk fiilen [kim / hangi adres] tarafından bakılmıştır. Bu durum tanık beyanları ve [belge] ile ortaya konulacaktır.

3- Çocuğun okula devamı [oran / gün sayısı] ölçüsünde sağlanamamış, zorunlu sağlık kontrolleri yapılmamıştır. Okul ve aile hekimliği kayıtları eklerde sunulmuştur.

4- [Varsa] davalı hakkında çocuğa yönelik koruyucu ve destekleyici tedbir kararı verilmiş, buna rağmen tablo değişmemiştir. İlgili dosya numarası [numara] olup kayıtların mahkemenizce celbini talep ediyoruz.

5- Çocuğun korunması bakımından daha hafif önlemlerin sonuç vermediği, bu nedenle velayetin kaldırılması dışında bir yol kalmadığı anlaşılmaktadır.

6- Davacı, çocuğun bakımını üstlenmeye hazır olup barınma ve gelir koşulları eklerde gösterilmiştir. Velayetin davalıdan kaldırılmasına, kaldırma koşullarının oluşmadığı kanaatine varılması halinde velayetin davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmesini talep ediyoruz.

HUKUKİ NEDENLER: Türk Medeni Kanunu’nun çocuğun korunmasına ve velayetin kaldırılmasına ilişkin hükümleri, Hukuk Muhakemeleri Kanunu, 4787 sayılı Kanun, 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu ve ilgili mevzuat.

DELİLLER: Nüfus kayıt örneği, kesinleşme şerhli mahkeme kararı, okul devam ve rehberlik kayıtları, aile hekimliği ve hastane kayıtları, varsa tedbir kararı dosyası, kolluk ve sosyal hizmet kayıtları, sosyal inceleme raporu, tanık beyanları ve her türlü yasal delil.

SONUÇ VE İSTEM: Açıklanan nedenlerle müşterek çocuk [Ad Soyad] üzerindeki velayetin davalıdan kaldırılmasına ve çocuğun davacıya bırakılmasına, kademeli olarak velayetin davalıdan alınıp davacıya verilmesine, yargılama süresince çocuğun davacı yanında kalması yönünde tedbir kararı verilmesine, yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini saygılarımla talep ederim. [Tarih]

Davacı Vekili

Av. [Ad Soyad] – İmza

EKLER:

1. Nüfus kayıt örneği ve kesinleşme şerhli karar.
2. Okul devam, başarı ve rehberlik kayıtları.
3. Aile hekimliği ve hastane kayıtları.
4. Varsa koruyucu ve destekleyici tedbir dosyası bilgisi.
5. Davacının gelir belgesi ve konut durumunu gösteren belge.
6. Tanık listesi ve vekaletname.

Velayetin kaldırılması talebinde dilekçenin yükü diğer örneklerden ağırdır çünkü mahkemeye daha hafif önlemlerin neden yetersiz kaldığı da gösterilmelidir. Bu nedenle beşinci madde boş bırakılmamalı, çocuk hakkında daha önce alınmış tedbirler, yapılan ihtarlar veya sosyal hizmet başvuruları varsa tarih ve dosya numarasıyla yazılmalıdır.

Ortak Velayet Talepli Dilekçe Örneği

Ortak velayet, boşanma sonrasında hakkın tek ebeveyne verilmesi yerine ana ve baba tarafından birlikte kullanılmasını ifade eder ve ortak velayet talebinin dayanağı, eşlerin evlilik ilişkisinde ve çocuklarla ilişkilerde özel hukuk alanındaki hak ve sorumluluklar bakımından eşit olduğunu düzenleyen hükümdür (Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’ne Ek 7 No’lu Protokol 5. madde).

Boşanma hükmü kesinleştikten sonra ortak velayete geçiş, velayetin değiştirilmesi talebidir ve yeni olgu koşuluna tabidir. Yargıtay uygulamasında talebin kabulü, tarafların iletişimi sürdürebiliyor olmasına ve düzenin çocuğun yararına uygun bulunmasına bağlıdır ve eşlerden biri velayetin tek başına kendisine verilmesini istiyorsa ortak velayete karar verilmez.

[YER] NÖBETÇİ AİLE MAHKEMESİ’NE

DAVACI: [Ad Soyad] – T.C.

ADRESİ: [Açık adres]

VEKİLİ: Av. [Ad Soyad] – Çözüm Hukuk Bürosu, Osmaniye, İsmail Erez Blv. No 9 D 6, 34146 Bakırköy/İstanbul

DAVALI: [Ad Soyad] – T.C.

ADRESİ: [Açık adres]

KONU: Müşterek çocuk [Ad Soyad] bakımından velayetin taraflarca ortak kullanılmasına karar verilmesi talebidir.

AÇIKLAMALAR

1- Taraflar [mahkeme adı]’nın [tarih] tarihli ve [esas/karar no] sayılı kararı ile boşanmış, müşterek çocuğun velayeti [taraf] tarafına bırakılmıştır.

2- Boşanmadan bu yana taraflar çocuğun eğitimi, sağlığı ve günlük düzenine ilişkin kararları fiilen birlikte almaktadır. Okul kayıt işlemleri, veli toplantıları ve sağlık randevuları her iki tarafın katılımıyla yürütülmüştür.

3- Taraflar [ilçe/şehir] sınırları içinde, birbirine [mesafe] uzaklıkta ikamet etmektedir. Çocuğun okulu her iki adrese de ulaşım bakımından elverişlidir.

4- Davalı, velayetin ortak kullanılmasına ilişkin talebe muvafakat etmektedir. İmzalı muvafakat beyanı dilekçe ekinde sunulmuştur.

5- Taraflar çocuğun kalacağı günleri, tatil dönemlerini ve masrafların paylaşımını gösteren ortak bir düzen üzerinde anlaşmış olup düzen ek protokolde ayrıntılı biçimde yer almaktadır. Boşanma kararından bu yana oluşan [yeni olgu] velayetin birlikte kullanılmasını gerekli kılmaktadır.

6- Velayetin ortak kullanılması çocuğun her iki ebeveynle ilişkisini sürdürmesini sağlayacağından çocuğun yararına uygundur.

HUKUKİ NEDENLER: Anayasa 90. madde, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’ne Ek 7 No’lu Protokol 5. madde, Türk Medeni Kanunu’nun velayete ve velayetin değiştirilmesine ilişkin hükümleri ve Hukuk Muhakemeleri Kanunu.

DELİLLER: Kesinleşme şerhli boşanma kararı, nüfus kayıt örneği, davalının muvafakat beyanı, ortak velayet düzenine ilişkin protokol, ikametgah belgeleri, okul kayıtları, sosyal inceleme raporu, tanık beyanları ve her türlü yasal delil.

SONUÇ VE İSTEM: Açıklanan nedenlerle müşterek çocuk [Ad Soyad] bakımından velayetin taraflarca ortak kullanılmasına, ekte sunulan düzenin karara yansıtılmasına ve yargılama giderlerinin taraflar arasında paylaştırılmasına karar verilmesini saygılarımla talep ederim. [Tarih]

Davacı Vekili

Av. [Ad Soyad] – İmza

EKLER:

1. Kesinleşme şerhli boşanma kararı ve nüfus kayıt örneği.
2. Davalının imzalı muvafakat beyanı.
3. Ortak velayet düzenini gösteren protokol.
4. Taraflara ait ikametgah belgeleri.
5. Çocuğa ait okul kayıtları.
6. Vekaletname.

Ortak velayet talebinde dilekçenin iddiası dördüncü ve beşinci maddelerden gelir. Karşı tarafın muvafakati bulunmayan dosyalarda Yargıtay talebin reddi yönünde yaklaşır. Muvafakat varsa mahkeme düzenin uygulanabilirliğini inceler. Dolayısıyla protokolde çocuğun hangi günlerde hangi ebeveynin yanında kalacağı, okul dönemi ile tatil dönemi ayrımı ve masrafların hangi oranda paylaşılacağı yazılı olarak gösterilmelidir.

Taraflar arasında anlaşmazlık çıktığında izlenecek yol da aynı metne eklenmelidir. Tarafların farklı şehirlerde yaşadığı dosyalarda çocuğun okul düzeni bozulacağı için talebin kabul şansı azalır.

Geçici Velayet (Tedbir) Talepli Dilekçe Örneği

Geçici velayet, görülmekte olan bir boşanma veya ayrılık davası sürerken çocuğun hangi ebeveynin yanında kalacağının karara bağlanmasıdır. Hakim, taraflar talep etmese bile dava süresince çocuğun bakımına ve korunmasına ilişkin geçici önlemleri resen alır (4721 sayılı Kanun 169. madde).

Geçici velayet talebi yeni dava dilekçesiyle değil, mevcut dosyaya sunulan ara karar dilekçesiyle ileri sürülür ve dosya numarası üzerinden verilir. Kararın geçici niteliği, esas hakkındaki hüküm kesinleşene kadar sürdüğü ve koşullar değişirse yeniden düzenlenebildiği anlamına gelir.

[YER] [NUMARA]. AİLE MAHKEMESİ’NE

DOSYA NO: [Esas numarası]

TALEP EDEN DAVACI: [Ad Soyad] – T.C.

ADRESİ: [Açık adres]

VEKİLİ: Av. [Ad Soyad] – Çözüm Hukuk Bürosu, Osmaniye, İsmail Erez Blv. No 9 D 6, 34146 Bakırköy/İstanbul

DAVALI: [Ad Soyad] – T.C.

ADRESİ: [Açık adres]

KONU: Yargılama süresince müşterek çocuğun davacı yanında kalmasına ve tedbir nafakasına ilişkin ara karar verilmesi talebidir.

AÇIKLAMALAR

1- Mahkemenizin yukarıda numarası yazılı dosyasında taraflar arasındaki boşanma davası görülmektedir. Dava [tarih] tarihinde açılmış olup ilk duruşma [tarih] günü yapılacaktır.

2- [Doğum tarihi] doğumlu müşterek çocuk, dava tarihinden bu yana davacının yanında yaşamaktadır. Çocuğun okulu [okul adı] olup ikamet adresine [mesafe/süre] uzaklıktadır.

3- Davalı, [tarih] tarihinde çocuğu okul çıkışında habersiz olarak yanına almış ve [süre] boyunca davacıya bilgi vermemiştir. Olaya ilişkin kolluk kaydı ve mesaj dökümleri ektedir.

4- Çocuğun yargılama süresince yaşam ve okul düzeninin korunması, bu yöndeki belirsizliğin giderilmesini gerektirmektedir.

5- Davacının geliri çocuğun giderlerini tek başına karşılamaya yetmemektedir. Davalının gelir durumu [belge] ile ortaya konulmuştur.

6- Bu nedenlerle çocuğun dava süresince davacı yanında kalmasına, davalı ile çocuk arasında kişisel ilişki düzenlenmesine ve tedbir nafakasına karar verilmesini talep ediyoruz.

HUKUKİ NEDENLER: Türk Medeni Kanunu’nun boşanma davası süresince alınacak geçici önlemlere ilişkin hükümleri ve Hukuk Muhakemeleri Kanunu.

DELİLLER: Mahkemenizin [esas numarası] sayılı dosyası, nüfus kayıt örneği, çocuğun okul kayıtları, kolluk kaydı, mesaj dökümleri, tarafların gelir belgeleri, tanık beyanları ve her türlü yasal delil.

SONUÇ VE İSTEM: Açıklanan nedenlerle yargılama süresince müşterek çocuk [Ad Soyad]’ın davacı yanında kalmasına, davalı ile çocuk arasında [gün ve saat aralığı] biçiminde kişisel ilişki tesisine, dava tarihinden itibaren aylık [tutar] TL tedbir nafakasına duruşma günü beklenmeksizin ara kararla hükmedilmesini saygılarımla talep ederim. [Tarih]

Davacı Vekili

Av. [Ad Soyad] – İmza

EKLER:

1. Nüfus kayıt örneği.
2. Çocuğa ait öğrenci belgesi ve okul adresi bilgisi.
3. Kolluk kaydı örneği.
4. Mesaj ve çağrı kayıtları.Tarafların gelir durumuna ilişkin belgeler.

Bu talebin ayrı bir harca tabi olmaması, dosyanın içinde verilmesinden kaynaklanır ve yeni bir dava açılmadığı için başvurma harcı yeniden ödenmez. Talep duruşma gününden önce karara bağlanmasını gerektiriyorsa dilekçede bu husus açıkça yazılmalı ve aciliyeti doğuran olgu belgeyle birlikte sunulmalıdır.

Çocuğun fiilen bulunduğu yerin değiştiği dosyalarda tarih ve saat bilgisi önemlidir çünkü mahkeme mevcut düzeni esas alarak karar verir. Boşanma davası bulunmayan dosyalarda aynı talep, velayet davasının sonuç bölümüne tedbir istemi olarak eklenir.

Kişisel İlişki Kurulması Talepli Dilekçe Örneği

Kişisel ilişki, velayeti altında bulunmayan yahut kendisine bırakılmayan çocukla ana ve babadan her birinin uygun ilişki kurma hakkıdır.

Velayet kendisine bırakılan taraf, diğerinin çocukla ilişkisini zedelemekten kaçınmakla yükümlüdür ve çocuğun huzuru tehlikeye düşerse, hak kötüye kullanılırsa ya da çocuk ağır biçimde savsaklanırsa hak reddedilebilir ya da geri alınabilir.

Mahkemece düzenleme yapılmadığı sürece velayet sahibinin veya çocuğu teslim alan kişinin rızası olmadan kişisel ilişki kurulamaz. Olağanüstü durumlarda çocuğun yararına uygun düştüğü ölçüde büyükanne ve büyükbaba gibi üçüncü kişiler de aynı talebi ileri sürer (4721 sayılı Kanun 323 ila 326. madde).

[YER] NÖBETÇİ AİLE MAHKEMESİ’NE

DAVACI: [Ad Soyad] – T.C.

ADRESİ: [Açık adres]

VEKİLİ: Av. [Ad Soyad] – Çözüm Hukuk Bürosu, Osmaniye, İsmail Erez Blv. No 9 D 6, 34146 Bakırköy/İstanbul

DAVALI: [Ad Soyad] – T.C.

ADRESİ: [Açık adres]

KONU: Müşterek çocuk [Ad Soyad] ile davacı arasında kişisel ilişki tesisi talebidir.

AÇIKLAMALAR

1- Taraflar [tarih] tarihinde boşanmış, müşterek çocuğun velayeti davalıya bırakılmıştır. Hükümde davacı ile çocuk arasındaki kişisel ilişki düzenlenmemiştir.

2- Davacı, çocukla görüşebilmek için [tarih] ve [tarih] tarihlerinde davalıya yazılı başvuruda bulunmuş, başvurular yanıtsız kalmıştır. Başvuru örnekleri ve mesaj dökümleri ektedir.

3- Davacı [adres] adresinde ikamet etmekte olup çocuğun ikametine [mesafe/süre] uzaklıktadır. Konutta çocuk için ayrılmış bağımsız bir oda bulunmaktadır.

4- Davacının çalışma düzeni [gün ve saat bilgisi] biçiminde olup hafta sonu ve tatil dönemlerinde çocuğa ayırabileceği zaman mevcuttur.

5- Çocuğun yaşı, okul programı ve ders dışı etkinlikleri dikkate alındığında talep edilen görüşme düzeni çocuğun günlük rutinini bozmayacak niteliktedir.

6- Davacı ile çocuk arasında düzenli kişisel ilişki kurulması, çocuğun her iki ebeveyniyle bağını sürdürmesi bakımından gereklidir.

HUKUKİ NEDENLER: Türk Medeni Kanunu’nun kişisel ilişkiye dair hükümleri, Hukuk Muhakemeleri Kanunu, 4787 sayılı Kanun ve ilgili mevzuat.

DELİLLER: Kesinleşme şerhli boşanma kararı, nüfus kayıt örneği, davalıya yapılan yazılı başvuru örnekleri, mesaj dökümleri, davacının ikametgâh ve çalışma düzenine ilişkin belgeler, çocuğun okul kayıtları, sosyal inceleme raporu, tanık beyanları ve her türlü yasal delil.

SONUÇ VE İSTEM: Açıklanan nedenlerle davacı ile müşterek çocuk [Ad Soyad] arasında her ayın [birinci ve üçüncü] hafta sonu [gün ve saat aralığı], yarıyıl tatilinin [gün sayısı] günü, yaz tatilinin [tarih aralığı] dönemi ve dinî bayramların [gün ve saat aralığı] bölümünde kişisel ilişki tesisine, yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini saygılarımla talep ederim. [Tarih]

Davacı Vekili

Av. [Ad Soyad] – İmza

EKLER:

1. Kesinleşme şerhli boşanma kararı.
2. Nüfus kayıt örneği.
3. Davalıya yapılan yazılı başvuru örnekleri.
4. Mesaj ve çağrı kayıtları.
5. Davacının ikametgah belgesi ve çalışma düzenine ilişkin yazı.
6. Çocuğa ait okul kayıtları.
7. Tanık listesi ve vekâletname.

Kişisel ilişki talebinde en sık görülen eksiklik, sonuç bölümünde gün ve saatlerin belirtilmemesidir. Mahkeme infaz edilebilir bir hüküm kurmak zorunda olduğundan talep, hafta sonu düzeni, yarıyıl ve yaz tatili ile bayram günleri bakımından ayrı ayrı yazılmalıdır. Çocuğun yaşı küçükse teslim yerinin ve teslim biçiminin de gösterilmesi, kararın uygulanmasını kolaylaştırır.

Büyükanne ve büyükbaba tarafından açılan dosyalarda talebin olağanüstü hal koşuluna dayandırılması gerekir ki bu koşul, ebeveynin ölümü, uzun süreli hastalığı veya çocukla hiçbir bağ kuramaması gibi somut olgularla açıklanır.

Velayet Dilekçesine Eklenmesi Gereken Belgeler ve Deliller

Velayet dosyalarında hakim, tarafların sunduğu delillerle sınırlı kalmadan kendiliğinden araştırma yapar. Buna karşılık dilekçeye eklenen belgeler yargılamanın yönünü ilk duruşmadan itibaren belirler.

Her belgenin hangi iddiayı karşıladığı açıkça anlaşılmalıdır çünkü kanun her olgunun hangi delille ispat edileceğinin dilekçede gösterilmesini zorunlu tutar. Velayet ve kişisel ilişki taleplerinin tamamında aşağıdaki şu belgeler sunulmalıdır:

• Nüfus kayıt örneği, çocuğun doğum tarihini, kayıtlı velayet durumunu ve taraflarla soybağını gösterir.
• Kesinleşme şerhli boşanma kararı, mevcut velayet düzenlemesinin içeriğini ve hangi tarihten itibaren yürürlükte olduğunu ortaya koyar.
• Çocuğun okul kayıtları, devamsızlık ve başarı durumu ile mevcut düzenin çocuğun eğitimini aksatıp aksatmadığını belgeler.
• Çocuğun sağlık kayıtları, zorunlu kontrollerin, aşıların ve varsa tedavi sürecinin kim tarafından takip edildiğini gösterir.
• Ebeveynlerin gelir durumuna ilişkin belgeler, bakım yükünün karşılanabilirliğini ve nafaka talebinin ölçüsünü ortaya koyar.
• Konut durumuna ilişkin belgeler, çocuğa ayrılan yaşam alanının ve ikametin okula uzaklığının değerlendirilmesini sağlar.
• Taraflar arasındaki yazışmalar, teslim taleplerinin ve bu taleplere verilen yanıtların tarihli biçimde ispatına hizmet eder.
• Tanık listesi, ad ve soyadın yanında tebligata elverişli adresi ve tanıkla ispat edilecek vakıayı içerir.

Bu belgelerin yanında mahkemeden sosyal inceleme raporu alınması da talep edilebilir. Aile mahkemelerinde görevlendirilen psikolog, pedagog ve sosyal çalışmacı, davanın esasına girilmeden önce veya davanın görülmesi sırasında mahkemece istenen konularda taraflar arasındaki uyuşmazlığın sebeplerini araştırmakla görevlidir (4787 sayılı Kanun 5. madde).

Rapor, çocuğun yaşadığı ortamı, ebeveynlerle kurduğu ilişkiyi ve bakım koşullarını yerinde gözleme dayanarak aktardığı için dosyanın en belirleyici delillerinden biri haline gelir. Ses kaydı, gizli kamera görüntüsü veya karşı tarafın telefonundan alınan mesaj gibi malzemelerin dosyaya konulması ise sonuç vermez. Hukuka aykırı olarak elde edilmiş deliller, mahkeme tarafından bir vakıanın ispatında dikkate alınamaz (6100 sayılı Kanun 189. madde).

Velayet Dilekçesinde Sık Yapılan Hatalar

Velayet dilekçelerinde reddedilen taleplerin önemli bölümü hukuki dayanak eksikliğinden değil, anlatımın yanlış kurulmasından kaynaklanır. Dilekçe çocuğun değil ebeveynin hikayesini anlattığında, mahkemenin karar ölçütüyle metin arasında bağ kurulamaz. Uygulamada velayet dilekçesinde en sık karşılaştığımız hatalar şöyledir:

• Talebin çocuğun üstün yararı yerine ebeveynin kendi şikayetlerine dayandırılması, hakimin karar verirken kullandığı ölçütle metni ilişkisiz hale getirir.
• İddiaların delille desteklenmemesi, vakıanın ispatsız kalması nedeniyle o iddianın hükme esas alınmaması sonucunu doğurur.
• Sonuç ve istem bölümünün belirsiz bırakılması, kabul edilse bile infaz edilemeyen bir hüküm kurulmasına yol açar.
• Nafaka ve kişisel ilişki gibi bağlantılı taleplerin unutulması, aynı konu için ikinci bir dava açılması zorunluluğunu doğurur.
• Diğer ebeveyne yönelik ölçüsüz ifadeler kullanılması, talebin kişisel bir çekişmeye indirgenmesine ve metnin inandırıcılığının zayıflamasına neden olur.

Velayet dilekçesi, bir çocuğun hangi evde büyüyeceğini ve hangi ebeveynle ne kadar zaman geçireceğini doğrudan etkileyen bir belgedir ve bu nedenle dosyanın kendi koşullarına göre yazılması gerekir.

Velayet davası dilekçesi nereye verilir?

Velayet davası dilekçesi, yetkili yerdeki adliyenin tevzi bürosuna ya da ön büroya elden teslim edilir. Nöbetçi aile mahkemesine hitaben yazılan dilekçe tevzi işleminden sonra numara alarak bir mahkemeye düşer.

Velayetin kaldırılması, değiştirilmesi ve geri verilmesi çekişmesiz yargı işi olduğundan dilekçe, talep sahibinin ya da ilgililerden birinin oturduğu yerdeki adliyeye verilir. Velayetin ilk kez düzenlenmesinde genel yetki kuralı uygulanır ve dilekçe davalının yerleşim yerindeki adliyeye verilir. Yine kişisel ilişki taleplerinde çocuğun oturduğu yer mahkemesi de yetkilidir.

Aile mahkemesi kurulmamış ilçelerde dilekçe asliye hukuk mahkemesine verilir. Elde bulunan belgelerin asıllarıyla birlikte örnekleri ya da yalnızca örnekleri, davalı sayısından bir fazla olacak biçimde dilekçeye eklenir (6100 sayılı Kanun 121. madde).

Velayet davası dilekçesi e-Devlet üzerinden verilebilir mi?

Velayet davası dilekçesi e-Devlet üzerinden verilemez çünkü e-Devlet bir mahkeme başvuru sistemi değil, UYAP Vatandaş Portalı’na giriş yöntemlerinden biridir. Portala e-Devlet şifresiyle giren kişi dosyasını görüntüleyebilir, duruşma gününü takip edebilir fakat elektronik ortamda dava açmak için nitelikli elektronik imza veya mobil imza gerekir. İmza sertifikası bulunan kişi dilekçeyi ve eklerini sisteme yükleyip harcı kredi kartıyla ödeyerek dosya açabilir. İmza sertifikası yoksa dilekçenin adliyeye fiziken teslim edilmesi gerekir.

Velayet dilekçesi avukatsız hazırlanıp mahkemeye verilebilir mi?

Türk hukukunda aile mahkemesinde avukatla temsil zorunluluğu bulunmaz ve velayet dilekçesi de avukatsız hazırlanabilir. Dilekçenin kanunda sayılan zorunlu unsurları taşıması ve harç ile gider avansının yatırılması yeterlidir.

Buna karşılık, velayet dosyalarında delil toplama, tanık bildirme ve sonuç bölümünün infaz edilebilir biçimde yazılması teknik bir hazırlık gerektirir. Gelir durumu elverişli olmayan taraf, dilekçeyle birlikte adli yardım talebinde bulunarak harç ve gider avansından geçici olarak muaf tutulmasını isteyebilir.

Velayet dilekçesi verilirken ne kadar harç ve gider avansı ödenir?

Velayet talebi parayla ölçülemeyen bir istem olduğundan maktu harca tabidir ve 2026 yılı için aile mahkemesinde başvurma harcı 732 TL, peşin alınan maktu karar ve ilam harcı da 732 TL’dir. Gider avansı, taraf sayısının beş katı tutarındaki tebligat ücreti ile diğer iş ve işlemler için 530 TL toplamından oluşur (Gider Avansı Tarifesi, Resmi Gazete 28.10.2025, Sayı 33061).

Bir davacı ve bir davalının bulunduğu dosyada, 1 Ekim 2026’dan itibaren geçerli 300 TL’lik fiziki tebligat ücretiyle bu tutar 3.530 TL olur. Vekaletname sunulacaksa 104 TL vekalet suret harcı eklenir ve iştirak nafakası da istenirse nafaka kısmı için ayrıca nispi harç hesaplanır.

Boşanma davası dilekçesinde velayet talebi nasıl yazılır?

Boşanma davası dilekçesinde velayet talebi için ayrı dava açılmaz. Talep, sonuç ve istem bölümüne bağımsız bent olarak yazılır ve ikinci başvurma harcı doğmaz. Bentte çocuğun adı, doğum tarihi ve velayetin hangi tarafa verilmesinin istendiği açıkça belirtilir. Aynı bölümde diğer ebeveynle kurulacak kişisel ilişkinin gün ve saat aralığı ile aylık iştirak nafakası tutarı da talep edilir.

Hakim, talep bulunmasa bile boşanma kararında velayeti ve kişisel ilişkiyi kendiliğinden düzenler ve görüşme düzeni ile nafaka tutarı dilekçede gösterilmezse hakimin takdirine göre belirlenir. Boşanma davası yazılı yargılama usulüne tabi olduğundan, dava dilekçesinde yazılmayan velayet talebi cevaba cevap dilekçesiyle serbestçe eklenir (6100 sayılı Kanun 141. madde). Açıklamalar bölümünde çocuğun kiminle yaşadığı ve bakım düzeninin nasıl kurulduğu, boşanma sebeplerinden ayrı başlık altında anlatılır.

Velayetin değiştirilmesi dilekçesinde “durumun değişmesi” nasıl gerekçelendirilir?

Durumun değişmesi, yalnızca boşanma kararının kesinleşmesinden sonra ortaya çıkan ve velayetin devamını çocuğun yararına aykırı kılan olgularla gerekçelendirilir. Taşınma, iş değişikliği, çocuğun okul düzeninin bozulması, uzun süreli bakımsızlık veya görüşmelerin engellenmesi bu nitelikte durumlardır ve her biri tarih belirtilerek bir belgeye bağlanmalıdır.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, maddi durumun iyi olmasının tek başına velayetin değiştirilmesini gerektirmediğine karar vermiştir (HGK, 23.05.2018, 2017/1567 E., 2018/1132 K.). Aynı kararda çocuğun alıştığı ortamın korunması ile kardeşlerin ayrılmaması ölçütleri birlikte değerlendirilmiştir. Bu nedenle dilekçede gelir karşılaştırması tek dayanak olarak kullanılmamalıdır.

Velayet dilekçesinde iştirak nafakası da talep edilebilir mi?

Velayet dilekçesinde iştirak nafakası talep edilebilir ve pratikte aynı dilekçeyle istenmesi tercih edilir. Kanun, küçüğe fiilen bakan ana veya babanın diğerine karşı çocuk adına nafaka davası açabileceğini düzenler (4721 sayılı Kanun 329. madde).

Velayeti kendisine verilmeyen eş de çocuğun bakım ve eğitim giderlerine gücü oranında katılmak zorundadır. Nafaka parayla ölçülebilen bir talep olduğundan dilekçede harca esas değerin gösterilmesi gerekir. Talep edilen aylık tutar, çocuğun yaşına ve giderlerine ilişkin belgelerle birlikte sunulduğunda daha gerçekçi biçimde değerlendirilir.

Velayet ve kişisel ilişki talebi aynı dilekçede istenebilir mi?

Velayet ve kişisel ilişki talebi aynı dilekçede istenebilir, iki talep birbirinin alternatifi değil, tamamlayıcısıdır. Mahkeme velayeti bir tarafa bıraktığında diğer ebeveynin görüşme düzenini aynı hükümde kurar, bu nedenle ikinci dosya açılmaz. Sonuç bölümünde önce hakkın kime verilmesinin istendiği, ardından görüşme günleri ayrı bentler halinde yazılır.

Kararın uygulanması icra dairesinde değil, çocuğun yerleşim yerindeki adli destek ve mağdur hizmetleri müdürlüğünde yürütülür ve işlem harçtan istisnadır (5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu 41/A ve devamı maddeler). Velayeti talep eden taraf halihazırda velayetsizse, velayet istemi reddedilse dahi kişisel ilişki istemi karara bağlanır.

Velayet dilekçesinde tanıklar nasıl gösterilir?

Velayet dilekçesinde tanıklar, ad ve soyadları, tebligata elverişli adresleri ve her tanığın hangi olayı ispat edeceği belirtilerek bir liste halinde gösterilir (6100 sayılı Kanun 240. madde). Listede adı bulunmayan kişi tanık olarak dinlenemez ve kural olarak ikinci bir tanık listesi verilemez.

Adres yazılmamışsa veya tanık o adreste bulunamazsa mahkeme kesin süre vererek yeni adres ister ve bu süre içinde adres bildirilmezse o tanıktan vazgeçilmiş sayılır. Çocuğun bakım düzenini bilen öğretmen, komşu veya aile hekimi gibi kişilerin hangi olayı anlatacağının listede tek cümleyle yazılması, tanığın dinlenmesini talebe bağlar.

Velayet dilekçesinde sosyal inceleme raporu talep edilmeli mi?

Velayet dilekçesinde sosyal inceleme raporu talep edilmelidir çünkü rapor çocuğun yaşadığı ortamı ve ebeveynlerle ilişkisini yerinde gözleme dayanarak aktarır. Talepte yalnızca rapor istemekle yetinmemek, hangi hususların araştırılmasının beklendiğini maddeler halinde yazmak dosyanın yönünü netleştirir. Konut koşulları, çocuğun günlük rutini ve bakımı fiilen kimin üstlendiği talepte tek tek sayılır.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, uzman pedagogun uygun ortamda görüş aldığı dosyalarda mahkemenin çocuğu aynı konuda yeniden dinlemesine gerek bulunmadığına karar vermiştir (HGK, 19.04.2022, 2019/2-96 E., 2022/571 K.). Bu nedenle uzman incelemesi, çocuğun defalarca beyanda bulunmasını da önler.

Velayet dilekçesinde çocuğun görüşünün alınması talep edilebilir mi?

Ayırt etme gücüne sahip çocuğun kendisini ilgilendiren konuda görüşünü ifade etme hakkı, uluslararası sözleşmelerle güvence altına alınmıştır (Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Sözleşmesi 12. madde, Çocuk Haklarının Kullanılmasına İlişkin Avrupa Sözleşmesi 3. madde) ve buna bağlı olarak velayet dilekçesine çocuğun görüşü talep edilebilir.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, idrak çağındaki çocuğun görüşü alınmadan velayetin düzenlenmesini, değiştirilmesini veya kaldırılmasını usul ve yasaya aykırı bulmuştur (HGK, 27.06.2018, 2017/3117 E., 2018/1278 K.). Görüşün alınması, çocuğun tercihinin mahkemeyi bağladığı anlamına gelmez. Üstün yarar gerektiriyorsa hakim bu görüşün aksine karar verebilir. Talep, çocuğun yaşı ve okul programı belirtilerek dilekçenin açıklamalar bölümünde yazılır.

Velayet dilekçesi eksik veya hatalı verilirse ne olur?

Velayet dilekçesi eksik verilirse dava doğrudan reddedilmez ve mahkeme eksikliğin tamamlanması için bir haftalık kesin süre verir. Eğer bu sürede eksiklik giderilmezse dava açılmamış sayılır (6100 sayılı Kanun 119. madde).

Bir haftalık süre, taraf kimlik ve adres bilgileri, kimlik numarası, vekil bilgileri, talep sonucu ve imza eksiklikleri için öngörülmüştür. Mahkemenin adı, dava konusu, vakıalar, deliller ve hukuki sebepler bakımından aynı olanak tanınmamıştır.

Harç veya gider avansı eksik yatırılmışsa mahkeme yine süre vererek tamamlanmasını ister. Dava açılmamış sayıldığında başvurma harcı iade edilmediğinden ötürü yeni dilekçeyle yeniden başvurmak ek maliyet getirir.

Velayet dilekçesi verildikten sonra talepler değiştirilebilir mi?

Velayet davasında basit yargılama usulü uygulandığından dolayı iddianın genişletilmesi yasağı dilekçenin verilmesiyle başlar (6100 sayılı Kanun 319. madde). Talepler bundan sonra ancak karşı tarafın açık rızasıyla veya bir kez kullanılabilen ıslah yoluyla değiştirilir.

Velayet uyuşmazlıklarında ise resen araştırma ilkesi geçerli olduğundan bu kural yumuşatılmıştır. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, velayetin kamu düzenine ilişkin olduğunu ve değişen koşullara göre her zaman yeniden değerlendirilebileceğini belirtmiştir (HGK, 14.06.2017, 2017/2-1887 E., 2017/1196 K.).

Aynı kararda yargılamanın her aşamasında ileri sürülen hususların dikkate alınabileceği kabul edilmiş, tanık isimlerinin ilk celseye kadar bildirilmediği gerekçesiyle tanık dinletme talebinin reddedilmesi yerinde bulunmamıştır. Buna karşılık nafaka gibi parayla ölçülebilen taleplerin artırılması harç tamamlanmasını gerektirir.

Velayet davası reddedilirse yeni bir dilekçeyle tekrar dava açılabilir mi?

Kanunda aksine hüküm bulunmayan hallerde çekişmesiz yargı kararları maddi anlamda kesin hüküm teşkil etmez (6100 sayılı Kanun 388. madde) yani velayet davası reddedilirse yeni bir dilekçeyle tekrar dava açılabilir. Yeni davanın dinlenebilmesi için ret kararından sonra ortaya çıkmış bir olgunun gösterilmesi gerekir. Aksi halde aynı dayanaklarla açılan dosya da aynı sonuçla karşılaşır.

Kanun ayrıca çocuğun korunmasına ilişkin önlemlerin durum değiştikçe yeni koşullara uydurulmasını öngörür ve kaldırılan velayetin sebebi ortadan kalkmışsa geri verilmesine imkan tanır (4721 sayılı Kanun 351. madde). Bu nedenle velayet talepleri için bir hak düşürücü süre öngörülmemiştir.

Maluliyet raporuna itiraz dilekçesine ilişkin dört kritik nokta:

1. 1
   Maluliyet oranı, rapor tarihinde değil olay tarihinde yürürlükte olan mevzuata göre hesaplanır. Yargıtay, raporun hangi yönetmelik hükümlerine göre hazırlandığının açıkça yazılmamasını bozma sebebi saymıştır.
2. 2
   Dava dosyasına alınan bilirkişi veya Adli Tıp Kurumu raporuna, tebliğden itibaren iki hafta içinde itiraz edilir. Süresinde itiraz edilmeyen rapor hükme esas alınır.
3. 3
   Dava açmadan önce SGK’ya başvurmak dava şartıdır ve Kurum altmış gün içinde cevap vermezse talep reddedilmiş sayılır. Yargıtay, Yüksek Sağlık Kurulu raporu alınmadan hüküm kurulmasını bozma sebebi saymıştır.
4. 4
   Genel ifadelerle yazılan itirazlar dosya üzerinden reddedilir. Değerlendirilmeyen arıza, eksik kurul teşkili veya tamamlanmamış tedavi gibi her eksiklik, dayandığı tıbbi belgeyle birlikte ayrı bir maddede gösterilmelidir.

Maluliyet raporunu düzenleyen kuruma bağlı olarak içeriği ve süresi (hastane engellilik sağlık kurulu raporunda itiraz süresi otuz gün, mahkemede alınan raporlarda iki haftadır) değişen maluliyet raporuna itiraz dilekçesinin sonuç verebilmesi, oranın hangi yönetmeliğe göre ve hangi uzman heyetçe belirlendiğinin tartışılmasına bağlıdır. Bu da dilekçe içeriğinin hem hukuki hem tıbbi olarak doğru temellere dayandırılmasıyla mümkündür.

Büromuz avukatlarının hazırladığı bu yazıda, maluliyet raporuna itiraz dilekçesinin nasıl ve hangi süreler içinde hazırlanması gerektiğine ve dilekçede dikkat edilmesi gereken noktalara ilişkin genel bilgiler paylaşılmıştır. Hukuki uyuşmazlığa ve sürece dair detaylı bilgi ve yönlendirme için info@cozumavukatlik.com.tr mail adresi ya da 0 (541) 371 06 09 numaralı telefon ile iletişime geçebilirsiniz.

UZMAN GÖRÜŞÜ

Maluliyet raporuna itiraz dosyalarında sonucu belirleyen, raporun tıbbi içeriğinden çok itirazın hangi usul hatasına dayandırıldığıdır. Uygulamada en sık karşılaştığımız eksiklik, raporun kaza tarihinde yürürlükte olmayan bir yönetmeliğe göre düzenlenmesi ya da dayanılan mevzuatın raporda hiç gösterilmemesidir. Maluliyet oranındaki birkaç puanlık fark, SGK’dan bağlanacak gelirde ve hükmedilecek tazminatta ömür boyu sürecek sonuçlar doğurur. Bu nedenle itiraz dilekçesi, rapor ve dayanak tıbbi evrak birlikte incelendikten sonra, her eksiklik ayrı bir belgeye dayandırılarak hazırlanmalıdır.

Av. Çiğdem Baykara

İş ve Tazminat Hukuku Uzmanı

Maluliyet Oranı Nasıl Belirlenir?

Maluliyet raporu, kişinin çalışma gücünde veya meslekte kazanma gücünde oluşan kalıcı kaybı yüzde olarak gösteren sağlık kurulu raporudur. Sosyal güvenlik bakımından malul sayılmak için çalışma gücünün ya da meslekte kazanma gücünün en az %60’ının yitirilmesi aranır (5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu 25. madde).

İş kazası veya meslek hastalığı sonrasında sürekli iş göremezlik geliri bağlanması için eşik daha düşüktür ve meslekte kazanma gücünün en az %10 azalmış olması yeterlidir (5510 sayılı Kanun 19. madde). Aynı tıbbi tablo, bu iki eşik nedeniyle farklı sonuçlar doğurur.

Oran, yetkili bir sağlık kuruluşunun sağlık kurulu raporuna dayanılarak belirlenir. Sosyal güvenlik dosyalarında raporu kural olarak Sağlık Bakanlığınca yetkilendirilmiş devlet hastaneleri, eğitim ve araştırma hastaneleri ile devlet üniversite hastaneleri düzenler.

Yoğun bakımda tedavisi süren ve nakli yaşamsal risk taşıyan hastalar için raporu, yattıkları yataklı sağlık kuruluşu da düzenleyebilir (Maluliyet ve Çalışma Gücü Kaybı Tespiti İşlemleri Yönetmeliği 11. madde). Nihai kararı SGK Kurum Sağlık Kurulu verir. Engellilik sağlık kurulu raporlarında kurul en az yedi daimi üyeden oluşur.

Sağlık kuruluşunda fizik tedavi ve rehabilitasyon uzmanı bulunuyorsa kurulda yer alması zorunludur ve bulunmaması durumunda varsa ortopedi ve travmatoloji uzmanı katılır (Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik 6. madde). Hesaplamada olay tarihinde yürürlükte olan mevzuat uygulanır.

İş kazaları sonrasında maluliyet oranının nasıl belirlendiğine ilişkin detayları öğrenmek adına İş Kazası Maluliyet Oranı Tespiti sayfamızı inceleyebilirsiniz.

Maluliyet Oranına İtiraz Süreci

İtiraz süreci, raporun tebliğ edildiği gün başlar. Hangi mercie başvurulacağını raporu düzenleyen kurum, süreyi ise rapor türü belirler ve süreç şu altı adımda ilerler:

• Raporun tebliğ tarihi tespit edilir ve itiraz süresi bu tarihe göre hesaplanır.
• Rapora dayanak oluşturan muayene bulguları, görüntüleme sonuçları ve tedavi evrakı ilgili kurumdan istenir.
• Dilekçe, hangi orana hangi tıbbi sebeple karşı çıkıldığı yazılarak süresi içinde verilir.
• Hastane raporlarında dosyayı il sağlık müdürlüğü yeniden inceletir ve gerektiğinde hakem hastaneye yönlendirir.
• SGK kararlarında dosyayı Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulu inceler ve belgeleri yeterli bulmazsa Kurumca yetkilendirilen sağlık hizmeti sunucusunda yeniden muayene ister.
• İdari aşamadan sonuç alınamazsa dava açılır ve mahkeme bilirkişi, üniversite ya da Adli Tıp Kurumu incelemesi yaptırır.

SGK uyuşmazlıklarında dava açmadan önce SGK’ya başvurmak dava şartıdır. Kurum altmış gün içinde cevap vermezse talep reddedilmiş sayılır ve bu süre zamanaşımı hesabında dikkate alınmaz (7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu 4. madde).

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, başvuru şartını tamamlanabilir dava şartı saymış, mahkemenin davacıya kesin süre vermesi, şart tamamlanmazsa davayı usulden reddetmesi gerektiğine karar vermiştir (HGK, 15.09.2020, 2017/10-2695 E., 2020/587 K.). Başvuru yapılmadan açılan dava bu nedenle doğrudan reddedilmez.

İş kazalarında maluliyet oranına itiraz süreciyle ilgili daha fazla bilgi için avukatlarımızın hazırladığı İş Kazasında Maluliyet Oranına İtiraz sayfasını inceleyebilirsiniz.

Maluliyet Raporuna İtiraz Dilekçesi Nasıl Yazılır?

Maluliyet raporuna itiraz dilekçesi, itiraz edilen raporun tarihi ve sayısı, raporda belirlenen oran, orana hangi tıbbi ve hukuki sebeple karşı çıkıldığı ve talep edilen sonuç olmak üzere dört temel noktayı taşımalıdır.

Genel ifadelerle yazılan itirazlar dosya üzerinden reddedilir. Her itiraz sebebi, o sebebi karşılayan belgeyle birlikte sunulmalıdır. Örneğin; heyetin eksik kurulduğu iddiası rapordaki imza listesine, bir arızanın hiç değerlendirilmediği iddiası ise epikriz ve görüntüleme sonucuna dayandırılır.

Dilekçe, raporun hangi yönetmeliğe göre düzenlenmesi gerektiğini belirterek açılmalı ve her maddede tek bir itiraz sebebi işlenmelidir. Tıbbi terimlerin rapordaki haliyle yazılması, yorum eklenmemesi önemli detaylardan biri.

Dilekçenin tıbbi yönü ile hukuki yönü birlikte kurulur. yalnızca tıbbi anlatıma dayanan metin usuli eksiklikleri gündeme getiremez. Rapordaki eksikliklerin tespiti ve itirazın doğru mercie yöneltilmesi konusunda büromuzun tazminat ve sigorta hukuku alanında uzmanlaşan avukatlarından yönlendirme alabilirsiniz.

Maluliyet Raporuna İtiraz Dilekçesi Örneği

Hastane engellilik sağlık kurulunca düzenlenen rapora itiraz, dosyanın yeniden incelenmesini sağlayan idari bir başvurudur. Başvuruyu engelli bireyin kendisi ya da yasal temsilcisi yapar. İnceleme sonucunda ortaya çıkan iki rapor birbirinden farklıysa uyuşmazlığı hakem hastane kesin olarak çözer (Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik 12. madde) ve dilekçe, raporun hangi noktada eksik kaldığını gösterecek biçimde yazılır.

[İL] İL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ’NE

İTİRAZ EDEN: [Ad Soyad] – T.C. Kimlik Numarası

ADRESİ: [Açık adres]

TELEFON: [Telefon numarası]

VEKİLİ: Av. [Ad Soyad] – Çözüm Hukuk Bürosu, Osmaniye, İsmail Erez Blv. No 9 D 6, 34146 Bakırköy/İstanbul

İTİRAZ EDİLEN RAPOR: [Hastane adı] Engellilik Sağlık Kurulu’nun [tarih] tarihli ve [numara] sayılı raporu

TEBLİĞ TARİHİ: [Raporun teslim edildiği tarih]

KONU: Raporda belirlenen [oran] oranına itiraz ve yeniden değerlendirme talebidir.

AÇIKLAMALAR

1- [Tarih] tarihinde geçirdiğim [olay / hastalık] nedeniyle [hastane adı] bünyesinde muayene ve tetkiklerim yapılmış, [tarih] tarihli raporla engellilik oranım [oran] olarak belirlenmiştir. Rapor tarafıma [tarih] tarihinde teslim edilmiştir.

2- Raporda [vücut bölgesi / sistem] bakımından tespit edilen [bulgu] değerlendirilmiş; buna karşılık [tarih] tarihli [görüntüleme / epikriz] ile ortaya konulan [ikinci arıza] hiç değerlendirilmemiştir. İlgili belgeler ektedir.

3- Değerlendirmeyi yapan kurulda fizik tedavi ve rehabilitasyon uzmanı yer almamıştır. Sağlık kuruluşunda bu branşta uzman bulunduğundan kurulun teşkili yönetmeliğe uygun değildir.

4- Muayenem [süre] sürmüş, hareket kısıtlılığımı gösteren ölçümler yapılmamıştır. Tedavi sürecim [tarih] itibarıyla devam etmekte olup kalıcı durum henüz oturmamıştır.

5- Belirlenen oran, mevcut tıbbi bulgularla ve günlük yaşam üzerindeki etkisiyle örtüşmemektedir. Yeniden değerlendirme yapılması gerekir.

SONUÇ VE İSTEM: Yukarıda açıklanan nedenlerle [tarih] tarihli ve [numara] sayılı rapora itiraz ediyorum. Dosyamın yeniden incelenmesini, fizik tedavi ve rehabilitasyon uzmanının katılımıyla oluşturulacak kurulca tarafımın yeniden muayene edilmesini, gerekirse dosyanın hakem hastaneye yönlendirilmesini saygılarımla talep ederim. [Tarih]

İtiraz Eden

[Ad Soyad] – İmza

EKLER:

1. İtiraz edilen sağlık kurulu raporunun örneği.
2. Hastane epikrizi ve ameliyat notu.
3. Görüntüleme raporları ve tetkik sonuçları.
4. Devam eden tedaviye ilişkin reçete ve kontrol kayıtları.
5. Kimlik fotokopisi.
6. Vekil aracılığıyla başvuruluyorsa vekaletname.

Dilekçenin ikinci ve üçüncü maddeleri, itirazın kabul görme ihtimalini belirleyen bölümlerdir. Değerlendirilmeyen bir arıza varsa o arızanın hangi belgeyle kanıtlandığı aynı madde içinde gösterilir. Kurul teşkiline yönelik itiraz, rapordaki imza listesine bakılarak yazılır. Tedavi devam ediyorsa bu durum ayrıca belirtilmelidir çünkü kalıcı maluliyet oranı tedavi tamamlanmadan sağlıklı biçimde saptanamaz.

SGK Maluliyet Kararına İtiraz Dilekçesi Örneği

SGK Kurum Sağlık Kurulu kararına yapılan itirazı Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulu değerlendirir (Maluliyet ve Çalışma Gücü Kaybı Tespiti İşlemleri Yönetmeliği 16. madde). Sigortalı, yazılı talebiyle ve masrafı kendisine ait olmak üzere seçtiği bir uzman hekimin Kurulda dinlenmesini sağlayabilir (Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulunun Görev, Yetki, Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik 14. madde). Kurulun raporu Kurumu bağlar, sigortalıyı bağlamaz; olumsuz sonuçta uyuşmazlık iş mahkemesine taşınır. Dilekçe, kararın hangi tıbbi bulguyu dışarıda bıraktığını göstererek yazılır.

SOSYAL GÜVENLİK KURUMU [İL] İL MÜDÜRLÜĞÜ’NE

(Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulu’na iletilmek üzere)

İTİRAZ EDEN: [Ad Soyad] – T.C. [11 haneli kimlik numarası]

SİGORTA SİCİL NO: [Sicil numarası]

ADRESİ: [Açık adres]

VEKİLİ: Av. [Ad Soyad] – Çözüm Hukuk Bürosu, Osmaniye, İsmail Erez Blv. No 9 D 6, 34146 Bakırköy/İstanbul

İTİRAZ EDİLEN KARAR: Kurum Sağlık Kurulu’nun [tarih] tarihli ve [numara] sayılı kararı

TEBLİĞ TARİHİ: [Kararın tebliğ edildiği tarih]

KONU: Maluliyet talebimin reddine ilişkin karara itiraz ve maluliyetimin tespiti talebidir.

AÇIKLAMALAR

1- [Tarih] tarihinde Kurumunuza maluliyet aylığı talebiyle başvurdum. Sevk edildiğim [hastane adı] tarafından [tarih] tarihli sağlık kurulu raporu düzenlenmiştir.

2- Kurum Sağlık Kurulu [tarih] tarihli kararıyla çalışma gücü kayıp oranımın yüzde altmışın altında kaldığını belirterek talebimi reddetmiştir. Karar tarafıma [tarih] tarihinde tebliğ edilmiştir.

3- Kararda yalnızca [hastalık / arıza] esas alınmış, [tarih] tarihli [belge] ile belgelenen [ikinci hastalık] değerlendirme dışı bırakılmıştır. Birden fazla arızanın birlikte değerlendirilmemesi oranı doğrudan etkilemiştir.

4- Rapor tarihinden sonra [tarih] tarihinde [ameliyat / tedavi] geçirdim ve tablom ağırlaşmıştır. Yeni tıbbi belgeler dilekçe ekinde sunulmuştur.

5- Mesleğim [meslek] olup iş gereği [fiziksel gereklilik] zorunludur. Mevcut arızalar bu işin yapılmasını engellemektedir; karar mesleğe etkiyi değerlendirmemiştir.

6- Karara esas alınan dosyanın tamamının, itiraz dilekçem ve ekleriyle birlikte Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kuruluna gönderilmesini talep ediyorum.

SONUÇ VE İSTEM: Açıklanan nedenlerle Kurum Sağlık Kurulu’nun [tarih] tarihli ve [numara] sayılı kararına itiraz ediyorum. Dosyamın Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kuruluna gönderilmesini, Kurumca yetkilendirilen bir sağlık hizmeti sunucusunda yeniden muayenemin yapılmasını, masrafı tarafımca karşılanmak üzere [uzmanlık dalı] uzmanı bir hekimin Kurulda dinlenmesini ve maluliyetime karar verilmesini saygılarımla talep ederim. [Tarih]

İtiraz Eden Vekili

Av. [Ad Soyad] – İmza

EKLER:

1. İtiraz edilen Kurum Sağlık Kurulu kararının örneği ve tebliğ zarfı.
2. Dayanak sağlık kurulu raporu.
3. Karar tarihinden sonra düzenlenen epikriz, ameliyat notu ve tetkik sonuçları.
4. Çalışma hayatına ve mesleğe ilişkin belgeler.
5. Vekaletname.

Bu dilekçede belirleyici bölüm üçüncü ve dördüncü maddelerdir. Birden fazla rahatsızlık varsa her biri ayrı ayrı yazılır çünkü arızaların birlikte değerlendirilmemesi en sık karşılaşılan eksikliktir. Karar tarihinden sonra ortaya çıkan tıbbi gelişmeler tarihleriyle birlikte gösterilir. Mesleğin gerektirdiği fiziksel koşullar beşinci maddedeki gibi somut biçimde anlatılır.

İş Kazasında Sürekli İş Göremezlik Oranının Tespiti Dava Dilekçesi Örneği

İdari aşamadan sonuç alınamazsa oranın tespiti için dava açılır. Görevli mahkeme iş mahkemesidir; iş mahkemesi bulunmayan yerlerde davaya asliye hukuk mahkemesi bu sıfatla bakar. Yargıtay, dosyada Yüksek Sağlık Kurulu raporu alınmadan hüküm kurulmasını bozma sebebi saymıştır (Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, 09.04.2025, 2025/1590 E., 2025/5309 K.). Aynı kararda, raporlar çelişirse çelişkinin Adli Tıp Kurumu Üst Kurulunca giderilmesi ve oran ile başlangıç tarihinin kesinleştirilmesi gerektiği belirtilmiştir.

[YER] NÖBETÇİ İŞ MAHKEMESİ’NE

DAVACI: [Ad Soyad] – T.C. [11 haneli kimlik numarası]

ADRESİ: [Açık adres]

VEKİLİ: Av. [Ad Soyad] – Çözüm Hukuk Bürosu, Osmaniye, İsmail Erez Blv. No 9 D 6, 34146 Bakırköy/İstanbul

DAVALI: Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı

ADRESİ: [İl müdürlüğü adresi]

KONU: İş kazası sonucu oluşan sürekli iş göremezlik oranının tespiti talebidir.

HARCA ESAS DEĞER: Tespit talebi parayla ölçülemediğinden maktu harca tabidir.

AÇIKLAMALAR

1- Davacı, [işyeri unvanı] nezdinde [meslek] olarak çalışmakta iken [tarih] tarihinde iş kazası geçirmiştir. Kaza, Kurumca iş kazası olarak kabul edilmiştir.

2- Kaza sonucunda [yaralanma] meydana gelmiş, davacı [hastane adı]’nda [süre] tedavi görmüş ve [sayı] ameliyat geçirmiştir. Tedavi evrakı ektedir.

3- Kurum Sağlık Kurulu [tarih] tarihli kararıyla sürekli iş göremezlik derecesini yüzde [oran] olarak belirlemiştir. Karar [tarih] tarihinde tebliğ edilmiştir.

4- Karara karşı [tarih] tarihinde Kuruma başvurulmuş, başvuru [reddedilmiş / altmış günlük süre içinde cevaplanmamış] olduğundan dava şartı yerine getirilmiştir. Başvuru evrakı ektedir.

5- Belirlenen oran, kaza tarihinde yürürlükte olan mevzuata ve mevcut tıbbi bulgulara uygun değildir. Rapor düzenlenirken [değerlendirilmeyen arıza] dikkate alınmamıştır.

6- Davacının mesleği [meslek] olup iş gereği [fiziksel gereklilik] zorunludur. Oran belirlenirken arızanın bu mesleğe etkisi değerlendirilmemiştir.

7- Gerçek oranın saptanması için Yüksek Sağlık Kurulu raporu alınmasını, raporlar çelişirse dosyanın Adli Tıp Kurumu Üst Kuruluna gönderilmesini talep ediyoruz.

HUKUKİ NEDENLER: 5510 sayılı Kanun, 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu ve ilgili yönetmelikler.

DELİLLER: Kurum dosyasının tamamı, iş kazası tespit tutanağı, Kurum Sağlık Kurulu kararı, hastane epikrizi ve ameliyat notları, görüntüleme sonuçları, işyeri özlük ve ücret kayıtları, Yüksek Sağlık Kurulu raporu, Adli Tıp Kurumu incelemesi, bilirkişi incelemesi, tanık beyanları ve her türlü yasal delil.

SONUÇ VE İSTEM: Açıklanan nedenlerle davacının [tarih] tarihli iş kazası sonucu oluşan sürekli iş göremezlik oranının gerçek değeri üzerinden tespitine, oranın başlangıç tarihinin belirlenmesine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalı Kuruma yükletilmesine karar verilmesini saygılarımla talep ederim. [Tarih]

Davacı Vekili

Av. [Ad Soyad] – İmza

EKLER:

1. Kurum Sağlık Kurulu kararı ve tebliğ belgesi.
2. Kuruma yapılan başvuru dilekçesi ve varsa cevabı.
3. İş kazası tespit tutanağı ve kaza bildirim formu.
4. Hastane epikrizi, ameliyat notları ve görüntüleme sonuçları.
5. İşyeri özlük dosyası ve ücret bordroları.
6. Vekaletname.

Dördüncü madde bu dilekçenin dava şartını karşılayan bölümüdür ve boş bırakılamaz. Kuruma başvuru tarihi ile Kurumun cevabı veya cevapsız geçen altmış günlük süre açıkça yazılır. Yedinci maddedeki inceleme talebi, mahkemenin izleyeceği sırayı baştan kurmaya yarar. Oranın başlangıç tarihi gelir bağlama tarihini belirlediği için sonuç bölümünde ayrıca istenir.

Trafik Kazası Maluliyet Raporuna İtiraz Dilekçesi Örneği

Trafik kazası tazminat dosyalarında maluliyet oranı, kaza tarihinde yürürlükte olan mevzuata göre belirlenir. 11.10.2008 öncesi kazalarda Sosyal Sigorta Sağlık İşlemleri Tüzüğü uygulanır. 11.10.2008 ile 31.08.2013 arası kazalar Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliğine tabidir. 01.09.2013 ile 31.05.2015 arasında Maluliyet Tespiti İşlemleri Yönetmeliği geçerlidir. 01.06.2015 ile 19.02.2019 arası kazalarda Özürlülük Ölçütü, Sınıflandırması ve Özürlülere Verilecek Sağlık Kurulu Raporları Hakkında Yönetmelik esas alınır. 20.02.2019 ve sonrasındaki kazalarda ise Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik uygulanır. Yargıtay, raporun hangi yönetmelik hükümlerine göre hazırlandığının açıkça yazılmamasını bozma sebebi saymıştır (Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, 14.12.2023, 2023/11230 E., 2023/13550 K.).

[YER] [NUMARA]. [MAHKEME TÜRÜ] MAHKEMESİ’NE

DOSYA NO: [Esas numarası]

BEYANDA BULUNAN: [Ad Soyad] (Davacı) – T.C. [11 haneli kimlik numarası]

VEKİLİ: Av. [Ad Soyad] – Çözüm Hukuk Bürosu, Osmaniye, İsmail Erez Blv. No 9 D 6, 34146 Bakırköy/İstanbul

KARŞI TARAF: [Ad Soyad / Sigorta şirketi unvanı]

KONU: [Tarih] tarihinde tebliğ edilen maluliyet raporuna itiraz ve yeniden rapor alınması talebidir.

AÇIKLAMALAR

1- Mahkemenizin yukarıda numarası yazılı dosyasında, davacının [tarih] tarihli trafik kazası nedeniyle uğradığı bedensel zararın tazmini talep edilmektedir.

2- Dosyaya sunulan [kurum adı] tarihli maluliyet raporunda sürekli maluliyet oranı yüzde [oran] olarak belirlenmiştir. Rapor tarafımıza [tarih] tarihinde tebliğ edilmiştir.

3- Kaza [tarih] tarihinde meydana gelmiştir. Buna karşılık rapor, hangi yönetmelik hükümlerine göre düzenlendiğini göstermemektedir. Kaza tarihinde yürürlükte bulunan mevzuatın uygulanıp uygulanmadığı raporda anlaşılamamaktadır.

4- Rapor, davacı muayene edilmeden yalnızca dosya üzerinden düzenlenmiştir. Hareket kısıtlılığına ilişkin ölçüm değerleri raporda yer almamaktadır.

5- Davacının [vücut bölgesi] bölgesindeki [arıza], [tarih] tarihli [görüntüleme] ile ortaya konulmasına rağmen değerlendirilmemiştir. İlgili belge dosyada mevcuttur.

6- Bu eksiklikler nedeniyle rapor hükme esas alınabilecek nitelikte değildir ve yeni bir heyetten rapor alınması gerekir.

HUKUKİ NEDENLER: 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu ve ilgili yönetmelikler.

DELİLLER: Mahkemenizin [esas numarası] sayılı dosyası, kaza tespit tutanağı, hastane kayıtları, görüntüleme sonuçları, itiraz edilen maluliyet raporu, yeniden düzenlenecek sağlık kurulu raporu, bilirkişi incelemesi ve her türlü yasal delil.

SONUÇ VE İSTEM: Açıklanan nedenlerle [tarih] tarihli maluliyet raporuna itiraz ediyoruz. Kaza tarihinde yürürlükte olan mevzuat açıkça belirtilmek suretiyle, davacının bizzat muayenesi yapılarak tam teşekküllü bir sağlık kuruluşundan yeniden sağlık kurulu raporu alınmasına karar verilmesini saygılarımla talep ederim. [Tarih]

Davacı Vekili

Av. [Ad Soyad] – İmza

EKLER:

1. İtiraz edilen maluliyet raporunun örneği.
2. Kaza tespit tutanağı.
3. Hastane epikrizi ve görüntüleme sonuçları.
4. Tedavi ve kontrol kayıtları.

Üçüncü madde bu itirazın temelini oluşturur. Kaza tarihi ile raporda uygulanan mevzuat uyuşmuyorsa rapor hükme esas alınamaz. Muayene yapılmadan düzenlenen raporlarda bu durum dördüncü maddedeki gibi ayrıca belirtilir. İtiraz, raporun tebliğinden itibaren iki hafta içinde verilir; hazırlanması güç itirazlar için mahkeme bir defaya mahsus olmak üzere iki haftayı aşmayan ek süre verebilir (6100 sayılı Kanun 281. madde).

Adli Tıp Kurumu Maluliyet Raporuna İtiraz Dilekçesi Örneği

Maluliyet, meslekte kazanma gücü kaybı, beden çalışma gücü kaybı ve meslek hastalıkları Adli Tıp Kurumu bünyesinde Üçüncü Adli Tıp İhtisas Kurulunun görev alanındadır (2659 sayılı Adli Tıp Kurumu Kanunu 16. madde). İhtisas kurulu raporu ile dosyadaki diğer raporlar çelişirse ya da rapor oybirliğiyle verilmemişse çelişkiyi Adli Tıp Üst Kurulu giderir ve kararı nihai nitelik taşır (2659 sayılı Kanun 15. madde). Üst Kurul kararı mahkemenin delilleri serbestçe değerlendirme yetkisini ortadan kaldırmaz.

[YER] [NUMARA]. [MAHKEME TÜRÜ] MAHKEMESİ’NE

DOSYA NO: [Esas numarası]

BEYANDA BULUNAN: [Ad Soyad] (Davacı) – T.C. [11 haneli kimlik numarası]

VEKİLİ: Av. [Ad Soyad] – Çözüm Hukuk Bürosu, Osmaniye, İsmail Erez Blv. No 9 D 6, 34146 Bakırköy/İstanbul

KARŞI TARAF: [Ad Soyad / Kurum unvanı]

KONU: Adli Tıp Kurumu raporuna itiraz ve dosyanın Adli Tıp Üst Kuruluna gönderilmesi talebidir.

AÇIKLAMALAR

1- Mahkemenizin yukarıda numarası yazılı dosyasında Adli Tıp Kurumu Üçüncü İhtisas Kurulu’nun [tarih] tarihli raporu alınmış ve tarafımıza [tarih] tarihinde tebliğ edilmiştir.

2- Raporda maluliyet oranı yüzde [oran] olarak belirlenmiştir. Dosyada bulunan [kurum adı] tarihli raporda ise oran yüzde [diğer oran] olarak gösterilmiştir. İki rapor arasındaki fark giderilmemiştir.

3- İhtisas kurulu raporunda [arıza] bakımından yapılan değerlendirme, [tarih] tarihli [görüntüleme / konsültasyon] bulgularıyla örtüşmemektedir. Raporda bu bulgunun neden dikkate alınmadığı açıklanmamıştır.

4- Rapor, davacının mesleği olan [meslek] bakımından iş gücü kaybının ne ölçüde arttığını değerlendirmemiştir.

5- Raporda hangi mevzuat hükümlerinin esas alındığı belirtilmemiş, oranların hangi cetvele göre birleştirildiği gösterilmemiştir.

6- Dosyadaki çelişkinin giderilmesi için Adli Tıp Üst Kurulundan rapor alınması gerekmektedir.

HUKUKİ NEDENLER: 2659 sayılı Adli Tıp Kurumu Kanunu, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu ve ilgili mevzuat.

DELİLLER: Mahkemenizin [esas numarası] sayılı dosyası, Adli Tıp Kurumu Üçüncü İhtisas Kurulu raporu, dosyadaki diğer sağlık kurulu raporları, hastane kayıtları, görüntüleme sonuçları ve her türlü yasal delil.

SONUÇ VE İSTEM : Açıklanan nedenlerle Adli Tıp Kurumu Üçüncü İhtisas Kurulu’nun [tarih] tarihli raporuna itiraz ediyoruz. Raporlar arasındaki çelişkinin giderilmesi için dosyanın Adli Tıp Üst Kuruluna gönderilmesine, gerek görülmesi halinde davacının yeniden muayenesine karar verilmesini saygılarımla talep ederim. [Tarih]

Davacı Vekili

Av. [Ad Soyad] – İmza

EKLER:

1. İtiraz edilen Adli Tıp Kurumu raporunun örneği.
2. Dosyadaki diğer sağlık kurulu raporları.
3. Rapor sonrası düzenlenen tıbbi belgeler.

İkinci madde, Üst Kurul talebinin dayanağıdır. Üst Kurul yalnızca raporlar arasında çelişki bulunması veya ihtisas kurulunun oybirliğiyle karar verememesi halinde devreye girdiğinden, çelişkinin hangi iki rapor arasında olduğu sayı ve tarih verilerek gösterilir. Çelişki yoksa itiraz, ihtisas kurulundan ek rapor alınması talebine dönüştürülür. Tıbbi itirazların bir hekim görüşüyle desteklenmesi, metnin ikna gücünü belirgin biçimde artırır.

İtiraz Dilekçesinde Bulunması Gereken Bilgiler ve Belgeler

İtiraz dilekçesi, incelemeyi yapacak kurulun dosyayı yeniden açmasını sağlayacak kadar somut olmalıdır. Hangi rapora, hangi orana ve hangi sebeple karşı çıkıldığı ilk okumada anlaşılmazsa dosya mevcut haliyle onaylanır. Bu kapsamda, dilekçede mutlaka yer alması gereken bilgiler ve ekler şöyledir:

• İtiraz edenin adı, soyadı, Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası, adresi ve telefon numarası yazılır.
• İtiraz edilen raporun tarihi, sayısı, düzenleyen kurum ve raporda belirlenen oran belirtilir.
• Raporun tebliğ veya teslim tarihi gösterilir; itiraz süresi bu tarihe göre hesaplanır.
• Hastane epikrizi, ameliyat notu ve taburcu raporu eklenir; tedavi sürecinin ağırlığını gösterir.
• Görüntüleme ve tetkik sonuçları sunulur; değerlendirilmeyen arızanın varlığını kanıtlar.
• Devam eden tedaviye ilişkin reçete ve kontrol kayıtları eklenir; kalıcı durumun henüz oturmadığını ortaya koyar.
• İş kazası dosyalarında kaza tespit tutanağı ile işyeri özlük ve ücret kayıtları sunulur.
• Trafik kazası dosyalarında kaza tespit tutanağı ve olay tarihini gösteren belgeler eklenir.
• Mesleği ve çalışma koşullarını gösteren belgeler eklenir; arızanın mesleğe etkisini değerlendirmeye açar.
• Vekil aracılığıyla başvuruluyorsa vekaletname eklenir.

Belgeler dilekçedeki maddelerle aynı sırada numaralandırılır. Bir madde hangi eke dayanıyorsa o ekin numarası madde içinde yazılır. Eksik belgeyle verilen itiraz, kurul dosya üzerinden karar verdiği için çoğu kez yeniden değerlendirme sağlamadan sonuçlanır.

İtiraz Dilekçesinde Hangi Gerekçelere Yer Verilmeli?

Maluliyet raporları, oranın düşük bulunduğu yönündeki genel beyanlarla değiştirilmez. İtirazın kabul görmesi adına raporda somut bir tıbbi veya usuli eksiklik gösterilmesi gerekir ve bu gerekçelerden birkaçını şu şekilde detaylandırabiliriz:

• Olay tarihinde yürürlükte olmayan bir yönetmeliğe göre değerlendirme yapılması raporu sakatlar.
• Sağlık kurulunun mevzuatın aradığı uzmanlardan oluşmaması, özellikle fizik tedavi ve rehabilitasyon uzmanının katılmaması rapora itiraz sebebidir.
• Kişi muayene edilmeden yalnızca dosya üzerinden karar verilmesi, hareket kısıtlılığının ölçülmemesi sonucunu doğurur.
• Belgelenmiş bir arızanın hiç değerlendirilmemesi ya da birden fazla arızanın birlikte ele alınmaması oranı doğrudan düşürür.
• Tedavi tamamlanmadan rapor düzenlenmesi, kalıcı kaybın gerçek değerinin saptanmasını engeller.
• Arızanın kişinin mesleğine etkisinin değerlendirilmemesi, meslekte kazanma gücü kaybı bakımından eksiklik oluşturur.
• Raporda hangi mevzuat ve cetvellerin esas alındığının yazılmaması, oranın denetlenmesini imkansız kılar.

Her gerekçe ayrı bir maddede işlenir ve dayandığı belge aynı maddede gösterilir. Birbirine benzeyen iddiaların tek maddede toplanması, kurulun hangi eksikliği inceleyeceğini belirsizleştirir. Gerekçelerin sıralamasında en güçlü tıbbi dayanağa sahip olan başa almak ufak fakat önemli bir değişimdir.

Maluliyet Raporuna İtiraz Dilekçesinde Sık Yapılan Hatalar

İtirazların önemli bölümü hukuki dayanak eksikliğinden değil, dilekçenin kurgusundan dolayı sonuçsuz kalır. Rapordaki eksikliği göstermeyen metin, kurula yeniden inceleme yapması için sebep vermez ve bu kapsamda en sık rastladığımız hataları şöyle sıralayabiliriz:

• İtiraz süresinin kaçırılması, dosyanın esastan incelenmeden kapanmasına yol açar.
• İtiraz edilen raporun tarih ve sayısının yazılmaması, dilekçenin hangi dosyaya ait olduğunun anlaşılmamasına neden olur.
• Hangi orana ne sebeple karşı çıkıldığının belirtilmemesi, kurulu mevcut raporu onaylamaya yöneltir.
• Tıbbi belge eklenmeden yalnızca beyana dayanılması, iddiayı ispatsız bırakır.
• Dilekçenin yanlış mercie verilmesi, doğru birime ulaşılana kadar süre işlemeye devam ettiği için hak kaybı doğurur.
• Yaşanan mağduriyetin uzun uzun anlatılıp tıbbi eksikliğe hiç değinilmemesi, metnin inceleme değerini düşürür.
• Rapordaki tıbbi terimlerin değiştirilerek yazılması, iddia ile rapor arasındaki bağı koparır.

Hataların çoğu, dilekçe yazılmadan önce rapor ve dayanak evrakın birlikte okunmasıyla önlenir. Maluliyet oranındaki birkaç puan, bağlanacak gelirde ve hükmedilecek tazminatta ömür boyu sürecek fark yaratacağından dolayı süre ve mercii hesabı ile rapordaki eksikliklerin belirlenmesi konusunda büromuzun alanda uzman avukatlarından bilgi almanızı öneririz.

Maluliyet raporuna itiraz dilekçesi nereye verilir?

Maluliyet raporuna itiraz dilekçesi, raporu düzenleyen kuruma göre üç ayrı mercie verilir. Hastane engellilik sağlık kurulu raporuna karşı dilekçe, raporun alındığı ildeki il sağlık müdürlüğüne sunulur. SGK Kurum Sağlık Kurulu kararına karşı dilekçe sigortalının bağlı olduğu sosyal güvenlik il müdürlüğüne verilir ve dosya buradan Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kuruluna iletilir. Görülmekte olan bir davada alınan bilirkişi veya Adli Tıp Kurumu raporuna itiraz ise doğrudan dosyanın bulunduğu mahkemeye yapılır.

Maluliyet raporuna itiraz dilekçesi kaç gün içinde verilmelidir?

Maluliyet raporuna itiraz süresi rapor türüne göre değişir. Engellilik sağlık kurulu raporuna karşı bireysel itiraz, raporun ilgiliye tesliminden itibaren 30 gün içinde yapılır ve süresinde yapılmayan itiraz değerlendirilmez, kurum itirazlarında süre aranmaz.

Mahkemede alınan rapora itiraz süresi ise raporun tebliğinden itibaren iki haftadır. SGK Kurum Sağlık Kurulu kararına itiraz için yönetmelikte bir süre öngörülmemiştir yani itiraz her zaman incelemeye alınır. Buna karşılık aylık ve gelir, talep tarihine göre başlatıldığından beklemek parasal kayıp doğurur.

İtiraz dilekçesi e-Devlet veya UYAP üzerinden verilebilir mi?

İtiraz dilekçesi e-Devlet üzerinden verilemez çünkü e-Devlet bir başvuru makamı değil, kurum hizmetlerine giriş kapısıdır. İl sağlık müdürlüğüne ve sosyal güvenlik il müdürlüğüne yapılacak itirazlarda dilekçe ilgili birime elden teslim edilir ya da posta yoluyla gönderilir.

Görülmekte olan bir davada rapora itiraz, UYAP Vatandaş Portalı üzerinden sunulabilir fakat elektronik ortamda evrak göndermek için nitelikli elektronik imza veya mobil imza gerekir. İmza sertifikası bulunmayan taraf dilekçeyi adliyeye fiziken verir.

İtiraz dilekçesi avukatsız hazırlanıp verilebilir mi?

Hukuki olarak itiraz dilekçesi avukatsız hazırlanıp verilebilir ve idari itirazlarda da mahkeme aşamasında da zorunlu vekil kuralı bulunmaz. İl sağlık müdürlüğüne ve SGK’ya yapılan başvurular kişinin kendisi, vasisi veya raporu talep eden kurum tarafından yapılabilir.

Buna karşılık itirazın sonuç vermesi, rapordaki tıbbi ve usuli eksikliklerin doğru tespit edilmesine bağlıdır. Gelir durumu elverişli olmayan taraf, dava aşamasında adli yardım talebinde bulunarak harç ve gider avansından geçici olarak muaf tutulmasını isteyebilir.

İtiraz dilekçesi verilirken harç veya ücret ödenir mi?

İdari aşamadaki itirazlar harca tabi değildir ve il sağlık müdürlüğüne ve SGK’ya verilen dilekçeler için ödeme yapılmaz. Mahkemedeki bir dosyada rapora itiraz edilmesi de ayrı harç doğurmaz çünkü yeni dava açılmamaktadır.

Dava açılması durumunda ise 2026 yılında iş mahkemesinde başvurma harcı 732 TL, maktu karar ve ilam harcı 732 TL olarak alınır ve vekaletname sunulacaksa 104 TL vekalet suret harcı eklenir.

Gider avansı, taraf sayısının beş katı tutarındaki tebligat ücreti ile diğer iş ve işlemler için 530 TL toplamından oluşur. Yargılama sırasında yeni rapor alınırsa mahkeme ayrıca ek gider avansı veya delil avansı yatırılmasını ister.

İtiraz dilekçesinde Adli Tıp Kurumu’ndan rapor alınması talep edilebilir mi?

Adli Tıp Kurumu’ndan rapor alınması, yalnızca görülmekte olan bir davada talep edilebilir. İdari itiraz aşamasında inceleme mercii Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulu ile hakem hastanedir ve Adli Tıp Kurumu bu aşamada devreye girmez.

Yüksek Sağlık Kurulu raporları Kurumu bağlar, diğer ilgililer bakımından bağlayıcı değildir. Bu nedenle sigortalı dava aşamasında Adli Tıp Kurumundan veya tıp fakültelerinden inceleme isteyebilir. Mahkemeden talep edilirken raporlar arasındaki çelişki sayı ve tarih verilerek gösterilir.

Özel hastaneden alınan rapor itiraz dilekçesine eklenebilir mi?

Özel hastaneden alınan rapor itiraz dilekçesine eklenebilir ve dosyada tıbbi delil olarak değerlendirilir. Maluliyet oranını belirleyen resmi karar ise yetkili sağlık kurulunun raporuna ve SGK dosyalarında Kurum Sağlık Kurulu kararına dayanır.

Özel sağlık kuruluşundan alınan epikriz, görüntüleme ve konsültasyon notları, resmi raporda değerlendirilmeyen bir arızanın varlığını ortaya koymakta güçlü bir delil olarak değerlendirilir. Belgenin tarihi, düzenleyen hekimin uzmanlık dalı ve bulgularla ilgili ölçüm değerleri okunaklı biçimde yer almalıdır.

İtiraz dilekçesinde raporun hangi yönetmeliğe göre düzenlenmesi gerektiği belirtilmeli mi?

Raporun hangi yönetmeliğe göre düzenlenmesi gerektiği itiraz dilekçesinde mutlaka belirtilmelidir. Maluliyet oranı, rapor tarihinde değil olay tarihinde yürürlükte olan mevzuata göre hesaplanır ve yanlış mevzuat uygulanması tek başına yeniden rapor alınmasını gerektirir.

Dilekçede olay tarihi yazılır, o tarihte yürürlükte bulunan düzenleme adıyla gösterilir ve raporda hangi mevzuata dayanıldığının yazılı olup olmadığı belirtilir. Mevzuatın raporda hiç gösterilmemesi de ayrı bir itiraz sebebidir.

İtiraz dilekçesi süresinde verilmezse ne olur?

Süresinde verilmeyen itiraz, mevcut raporu kesinleştirecektir. Engellilik değerlendirmesinde geciken bireysel başvuru hiç incelenmez ve rapor olduğu gibi yürürlükte kalır ve kesinleşen engellilik raporunda aynı gereksinim alanı için yeni başvuru en erken altı ay sonra kabul edilir.

Dava dosyasında itiraz edilmeyen rapor hükme esas alınır, aynı eksiklikleri istinaf aşamasında ileri sürmek güçleşir. SGK tarafında itiraz süreye bağlı olmadığından kesinleşme sonucu doğmaz.

İtiraz sonrası düzenlenen ikinci rapora karşı yeni bir dilekçe verilebilir mi?

İtiraz sonrası düzenlenen ikinci rapora karşı yeni dilekçe verilebilir. Engellilik değerlendirmesinde iki rapor farklı sonuç verirse dosya hakem hastaneye yönlendirilir ve hakem hastanenin kararı kesinleşir.

SGK dosyalarında Yüksek Sağlık Kurulu kararının ardından idari yol tükenir ve uyuşmazlık iş mahkemesinde sürdürülmelidir.

Dava dosyasında alınan ek rapora da tebliğinden itibaren iki hafta içinde itiraz edilir ve mahkeme sürecin netleşmesi adına için yeni bir bilirkişiyle tekrar inceleme yaptırabilir.

İş sözleşmesinin haksız feshedilmesine ilişkin dört kritik nokta:

1. 1
   Haksız fesih halinde işçi, çalışma süresine ve fesih gerekçesine göre kıdem, ihbar ve diğer tazminat haklarını talep edebilir.
2. 2
   İşveren, ileri sürdüğü haklı fesih nedenini somut ve hukuka uygun delillerle ispatlamakla yükümlüdür.
3. 3
   İşe iade talep eden işçi, fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurmalıdır.
4. 4
   Kıdem ve ihbar tazminatında zamanaşımı süresi beş yıldır. İşe iade talebinde ise fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurulmalıdır.

İş sözleşmesi haksız olarak feshedilen işçinin kıdemine, fesih gerekçesine, işyerindeki çalışan sayısına ve iş güvencesi kapsamında olup olmadığına bağlı olarak kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, işe iade, kötüniyet tazminatı, kullanılmayan yıllık izin ücreti ve ödenmemiş işçilik alacakları gibi hakları bu süreçte gündeme gelir.

İşe iade talebinde bulunabilecek işçiler, fesih bildiriminin tebliğinden itibaaren bir ay içinde arabulucuya başvurmalıdır. Kıdem ve ihbar tazminatı gibi feshe bağlı alacaklarda ise kural olarak beş yıllık zamanaşımı süresi uygulanır. Yine işten ayrılış nedeni ve prim koşulları uygun olan işçilerin işsizlik ödeneğinden yararlanması da mümkündür.

Büromuz avukatlarının hazırladığı bu yazıda, hangi durumların haksız fesih olarak kabul edilebileceğine, arabuluculuk ve dava süreçlerine ve haksız fesih durumunda talep edilebilecek tazminat kalemlerine ilişkin genel bilgiler paylaşılmıştır. Hukuki uyuşmazlığa ve sürece dair detaylı bilgi ve yönlendirme için info@cozumavukatlik.com.tr mail adresi ya da 0 (541) 371 06 09 numaralı telefon ile iletişime geçebilirsiniz.

UZMAN GÖRÜŞÜ

Haksız fesih uyuşmazlıklarında belirleyici olan yalnızca işverenin gösterdiği gerekçe değil, bu gerekçenin somut delillerle ispatlanması ve fesih sırasında yasal koşullara uyulmasıdır. İşçinin fesih sonrasında imzaladığı belgeler ve başvuru sürelerini kaçırması, haklı olduğu bir uyuşmazlıkta dahi ciddi hak kayıplarına neden olabilir.

Av. Çiğdem Baykara

İş ve Tazminat Hukuku Uzmanı

İş Sözleşmesinin Haksız Feshi Nedir?

İş sözleşmesinin haksız feshi, işverenin haklı bir neden bulunmaksızın yahut kanunda öngörülen fesih koşullarına uymadan çalışanın iş sözleşmesini sona erdirmesidir.

4857 sayılı İş Kanunu’nun 25. maddesi kapsamında işveren, sağlık sebepleri, ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırı davranışlar, zorlayıcı sebepler ve belirli koşullarda işçinin gözaltına alınması yahut tutuklanması halinde iş sözleşmesini derhal feshedebilir.

İşverenin ileri sürdüğü fesih nedenini ispatlayamaması ya da fesih işleminin hukuka aykırı olması durumunda işçi, durumun koşullarına göre kıdem ve ihbar tazminatı ile işe iade gibi yasal haklarını talep edebilir.

İşveren Hangi Durumlarda İş Sözleşmesini Haksız Feshetmiş Sayılır?

İşverenin işçiyi ispatlanamayan suçlamalarla işten çıkarması, haklı fesih hakkını kanuni süreler geçtikten sonra kullanması veya işçinin yasal haklarını kullanmasını gerekçe göstermesi, haksız ya da geçersiz fesih kapsamında değerlendirilir.

Haksız veya geçersiz feshe yol açan durumları şöyle sıralayabiliriz:

• İşçinin hırsızlık, devamsızlık veya güveni kötüye kullanma gibi iddialarla, yeterli delil bulunmadan, ispatlanamayan suçlamalar ile işten çıkarılması.
• İşçinin ödenmeyen ücretlerini talep etmesi, SGK’ya şikayette bulunması veya dava açması yani haklarını araması nedeniyle işten çıkarılması.
• İşverenin, ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılık gerekçesiyle derhal fesih hakkını yasal süreler dolduktan sonra kullanması.
• İş güvencesi kapsamındaki işçinin davranışı veya verimi nedeniyle, kanunun aradığı savunma alma şartına uyulmadan işten çıkarılması.

Burada 4857 sayılı İş Kanunu’nun 26. maddesine baktığımızda, ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılık nedeniyle derhal fesih hakkı, olayın öğrenilmesinden itibaren altı iş günü ve kural olarak fiilin gerçekleşmesinden itibaren bir yıl içinde kullanılmalıdır. Önemli bir nokta olarak, işçinin olaydan maddi çıkar sağlaması halinde bir yıllık süre uygulanmaz.

Haksız Fesih ile Geçersiz Fesih Arasındaki Fark Nedir?

Haksız fesih ile geçersiz fesih arasındaki temel ayrım, feshin hukuki dayanağı ve işçinin talep edebileceği haklardır. Haksız fesih, işverenin haklı nedenle derhal fesih koşulları oluşmadan iş sözleşmesini sona erdirmesidir. Bu durumda işçi, yasal şartları sağlaması halinde kıdem ve ihbar tazminatı talep edebilir.

Geçersiz fesih ise iş güvencesi kapsamındaki işçinin, geçerli bir neden bulunmadan veya kanuni fesih usulüne uyulmadan işten çıkarılmasıdır. 4857 sayılı İş Kanunu’nun 18. maddesi kapsamında işverenin feshi, işçinin yeterliliğine, davranışlarına veya işletmenin gereklerine dayanan geçerli bir nedene dayanmalıdır.

Haksız fesihte iş sözleşmesi sona erer ve işçi tazminat haklarını ileri sürebilir. Geçersiz fesihte ise işçi, işe iade talebinde bulunabilir. İşe iade kararı verilmesine rağmen işverenin işçiyi işe başlatmaması halinde 4-8 aylık ücret tutarında işe başlatmama tazminatı ödenir. Aynı fesih işlemi hem haksız hem de geçersiz olabilir fakat tazminat ve işe iade taleplerinin sonuçları ilgili yasal koşullara göre belirlenir.

İş Sözleşmesi Haksız Olarak Feshedilen İşçinin Hakları

İş sözleşmesi haksız olarak feshedilen işçi, çalışma süresine (örneğin, kıdem tazminatı için en az bir yıllık çalışma şartı), fesih gerekçesine (örneğin, haklı bir neden gösterilmeden işten çıkarılması veya yasal haklarını aradığı için iş sözleşmesinin sona erdirilmesi) ve iş güvencesi kapsamında olup olmadığına (kural olarak en az 30 işçi çalıştırılan bir işyerinde, en az altı aylık kıdemle ve belirsiz süreli iş sözleşmesiyle çalışması) bağlı olarak farklı haklara sahip olur.

Bu koşullara göre işçi, kıdem ve ihbar tazminatı, işe iade, kötüniyet tazminatı, kullanılmayan yıllık izin ücreti ve ödenmemiş işçilik alacakları gibi haklarını talep edebilir. Tüm bu hakların detaylarını ise şöyle verebiliriz:

• En az bir yıllık kıdemi bulunan işçi, hak kazanma koşullarını sağlaması halinde her tam çalışma yılı için 30 günlük brüt ücreti üzerinden kıdem tazminatı alır.
• İş sözleşmesi kanuni bildirim sürelerine uyulmadan feshedilen işçi, çalışma süresine göre iki ila sekiz haftalık ücret tutarında ihbar tazminatı talep edebilir.
• İş güvencesi kapsamında bulunan işçi, geçerli bir neden olmadan işten çıkarıldığında işe iade talebinde bulunabilir. Bunun için fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurmalıdır.
• İşe iade kararı kesinleşmesine rağmen süresinde başvuran işçi işe başlatılmazsa dört ila sekiz aylık ücreti tutarında işe başlatmama tazminatı alır.
• İşe iade kararı sonrasında süresinde başvuran işçiye, çalıştırılmadığı süre için en çok dört aylık ücret ve diğer hakları ödenir.
• İş güvencesi kapsamında bulunmayan işçi, işverenin fesih hakkını kötüye kullanması halinde bildirim süresine ait ücretin üç katı tutarında kötüniyet tazminatı talep edebilir.
• İş sözleşmesinin sona ermesiyle birlikte kullanılmayan yıllık izin günlerinin karşılığı, işçinin son ücreti üzerinden hesaplanarak ödenir.
• İşçinin ödenmemiş ücret, fazla mesai, hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil alacakları, hak kazanılan tutarlar ve ilgili faizleriyle birlikte talep edilebilir.
• İş Kanunu’nun 5. maddesindeki eşit davranma ilkesinin ihlal edilmesi halinde işçi, dört aya kadar ücreti tutarında ayrımcılık tazminatı ve yoksun bırakıldığı hakları isteyebilir.
• Sendikal nedenle işten çıkarılan işçi, bir yıllık ücretinden az olmamak üzere sendikal tazminat talep edebilir.
• İşten ayrılış nedeni ve prim koşullarını sağlayan işçi, İŞKUR’a başvurarak işsizlik ödeneğinden yararlanabilir.
• İşten çıkarılma sürecinde işçinin kişilik haklarının ihlal edilmesi halinde, ihlalin ağırlığına ve somut olayın koşullarına göre manevi tazminat talep edilebilir.

Haksız fesih sonrasında işçinin hangi haklara sahip olduğu, her bir tazminat ve alacak kalemi için öngörülen yasal koşullara göre belirlenir. Bu nedenle fesih bildirimi, iş sözleşmesi, ücret bordroları ve diğer çalışma belgeleri iş hukuku alanında uzmanlaşmış bir avukat tarafından incelenerek talep edilebilecek haklar tespit edilmelidir.

Haksız Fesih Nasıl İspatlanır?

Haksız feshin ispatında işverenin gösterdiği fesih gerekçesi, bu gerekçeyi destekleyen deliller ve işten çıkarılma sürecine ilişkin kayıtlar birlikte değerlendirilir. İşveren, haklı nedenle derhal fesih iddiasını ispatlamakla yükümlüdür. İşçi ise fesih bildirimi, SGK işten ayrılış bildirgesi, tanık beyanları, işyeri kayıtları, banka hesap hareketleri, e-posta ve mesajlaşma kayıtları gibi delilleri mahkemeye sunabilir.

Hukuka uygun şekilde elde edilen, yani izinsiz şekilde özel hesaplara erişilmeden, gizli haberleşmeler ele geçirilmeden veya kişilerin özel hayatı ihlal edilmeden temin edilen elektronik kayıtlar da Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 199. maddesi kapsamında delil olarak değerlendirilebilir. İşverenin ileri sürdüğü haklı fesih nedenini ispatlayamaması halinde, derhal feshin haklılığı kabul edilmez ve işçinin tazminat talepleri yasal koşullara göre değerlendirilir.

Fesih Sebebini İspat Yükü Kime Aittir?

İş sözleşmesinin haklı veya geçerli bir nedenle feshedildiğini ispatlama yükümlülüğü işverene aittir. İşveren, fesih gerekçesini somut delillerle desteklemeli, fesih bildiriminde belirtilen nedenleri yargılama sırasında farklı gerekçelerle değiştirmemelidir. İşçi ise feshin işverenin gösterdiği sebepten farklı bir nedene dayandığını iddia ediyorsa bu iddiasını ispatlamakla yükümlüdür (4857 sayılı İş Kanunu, m. 20).

Haksız Fesih Sonrası İşçi Ne Yapmalıdır?

Haksız fesih sonrasında işçi, öncelikle bir avukattan hukuki görüş alarak fesih gerekçesini, sahip olduğu hakları ve başvuru sürelerini değerlendirmelidir. Bu süreçte fesih bildirimi, iş sözleşmesi, ücret bordroları, SGK işe giriş ve işten ayrılış bildirgeleri, yıllık izin kayıtları ve varsa savunma yazıları saklanmalıdır.

İşe iade talebinde bulunacak işçi, fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurmalıdır. İşsizlik ödeneği koşullarını sağlayan işçi ise iş sözleşmesinin sona ermesinden itibaren 30 gün içinde İŞKUR’a başvurmalıdır. Mücbir sebepler dışında gecikilen süre, toplam işsizlik ödeneği süresinden düşülür.

İşçi, kendisine sunulan ibraname, istifa dilekçesi ve alacaklarının tamamını aldığına ilişkin belgeleri içeriğini ve hukuki sonuçlarını incelemeden imzalamamalıdır. Ayrıca kıdem ve ihbar tazminatı ile diğer işçilik alacaklarına ilişkin başvuru ve zamanaşımı sürelerini takip etmelidir.

Haksız Fesih İhtarnamesi Nasıl Yazılır?

Haksız fesih ihtarnamesi, işçinin iş sözleşmesinin hukuka aykırı şekilde sona erdirildiğini bildirerek kıdem ve ihbar tazminatı ile diğer işçilik alacaklarını işverenden talep ettiği yazılı belgedir. Noter aracılığıyla gönderilebilen ihtarnamede işçinin kimlik ve iletişim bilgileri, işverenin unvanı, işe giriş ve işten ayrılış tarihleri, fesih gerekçesi, talep edilen alacaklar ve ödeme için tanınan süre açıkça belirtilmelidir.

İhtarnamenin işverene tebliğ edilmesi, talep edilen ve muaccel olan alacaklar bakımından temerrüt ve faiz başlangıcının belirlenmesinde önem taşır fakat uygulanacak faiz ve başlangıç tarihi alacağın türüne göre değişir. İhtarnamede gereksiz hukuki açıklamalara yer vermek yerine fesih sürecinin, taleplerin ve ödeme beklentisinin açık biçimde ifade edilmesi yeterlidir.

Aşağıda avukatlarımızın hazırladığı örnek bir ihtarname paylaşılmış olup, her olayın kendi koşulları içerisinde değerlendirilmesi gerektiğini hatırlatmak isteriz.

İHTARNAME

KEŞİDECİ [Ad Soyad], [T.C. Kimlik No], [Adres]

MUHATAP [İşveren unvanı], [Adres]

KONU İş sözleşmesinin haksız feshi nedeniyle doğan alacakların ödenmesi talebidir.

Fesih nedeniyle doğan kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, kullanılmayan yıllık izin ücreti ve ödenmemiş ücret alacaklarım bugüne kadar ödenmemiştir.

İşbu ihtarnamenin tebliğinden itibaren yedi gün içinde alacaklarımın [IBAN] numaralı hesabıma ödenmesini, aksi halde yasal yollara başvuracağımı ve doğacak yargılama giderleri ile vekalet ücretinin tarafınıza yükleneceğini ihtaren bildiririm.

[Tarih]

[Ad Soyad] – İmza

Haksız Fesih Nedeniyle Dava Açma Süresi

Haksız fesih nedeniyle talep edilen kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, kötüniyet tazminatı, kullanılmayan yıllık izin ücreti ve eşit davranma ilkesine aykırılık tazminatında zamanaşımı süresi beş yıldır (4857 sayılı İş Kanunu, Ek Madde 3). Bu süre kural olarak iş sözleşmesinin sona erdiği tarihten itibaren işlemeye başlar fakat 25 Ekim 2017 öncesinde sona eren iş sözleşmeleri için geçiş hükümleri ayrıca değerlendirilmelidir.

Ödenmemiş ücret, fazla mesai ve tatil alacaklarında da beş yıllık zamanaşımı uygulanır. Bu alacaklarda süre, her bir ödemenin muaccel olduğu tarihten itibaren ayrı ayrı hesaplanır.

İşe iade talebinde ise beş yıllık zamanaşımı değil, bir aylık hak düşürücü süre geçerlidir. İşçi, fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurmalıdır. Arabuluculukta anlaşma sağlanamazsa son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren iki hafta içinde işe iade davası açılmalıdır. Burada hak düşürücü sürenin kaçırılması, işe iade talebinin süre yönünden reddedilmesine neden olur.

Haksız Fesih Davasında Görevli ve Yetkili Mahkeme

Haksız fesih nedeniyle açılan kıdem ve ihbar tazminatı, işçilik alacakları ve işe iade davalarında görevli mahkeme iş mahkemesidir (7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu, m. 5). İş mahkemesi bulunmayan yerlerde davaya asliye hukuk mahkemesi, iş mahkemesi sıfatıyla bakar.

Yetkili mahkeme, davalı işverenin yerleşim yerindeki veya işin yapıldığı yerdeki mahkemedir. İşçi, bu mahkemelerden birinde dava açabilir. Birden fazla davalı bulunması halinde davalılardan birinin yerleşim yerindeki mahkeme de yetkilidir. 7036 sayılı Kanun’un 6. maddesinde düzenlenen bu yetki kurallarına aykırı sözleşmeler geçersizdir.

Haksız Fesih Davası Ne Kadar Sürer ve Masrafı Ne Kadardır?

Haksız fesih nedeniyle açılan işe iade davaları ilk derece mahkemesinde genellikle 6 ay ila 1 yıl arasında sonuçlanırken, istinaf incelemesiyle birlikte süreç 1,5 yıla kadar uzayabilir. Kıdem ve ihbar tazminatı ile diğer işçilik alacaklarına ilişkin davalar ise tanıkların dinlenmesi, delillerin toplanması ve bilirkişi incelemeleri nedeniyle iki yılı aşabilir. Bu süreler mahkemenin iş yüküne ve dosyanın kapsamına göre değişir.

Haksız fesih davasının masrafı; başvurma harcı, dava türüne göre maktu veya nispi harç, tebligat giderleri ve bilirkişi ücretlerinden oluşur. İşe iade davalarında maktu harç, işçilik alacağı davalarında ise talep edilen tutara göre nispi harç uygulanır. Davacı, Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 120. maddesi uyarınca gider avansını da yatırır. Davanın kabulü halinde yargılama giderleri kural olarak haksız çıkan tarafa yükletilir; kısmen kabul durumunda ise giderler kabul ve ret oranına göre paylaştırılır.

Haksız Fesih Tazminatı

Haksız fesih tazminatı, tek başına bağımsız bir tazminat türü değildir. İş sözleşmesinin hukuka aykırı şekilde sona erdirilmesi sonucunda doğan kıdem, ihbar, kötüniyet ve işe başlatmama tazminatı gibi farklı hakları ifade eden genel bir kavramdır. İşçinin hangi tazminatları talep edebileceği, fesih gerekçesine ve yasal koşullara göre belirlenir.

Kötüniyet tazminatı, iş güvencesi kapsamında bulunmayan işçinin sözleşmesinin, işveren tarafından fesih hakkı kötüye kullanılarak sona erdirilmesi halinde gündeme gelir. 4857 sayılı İş Kanunu’nun 17. maddesine göre bu tazminat, işçinin kıdemine bağlı olarak belirlenen iki ila sekiz haftalık bildirim süresinin üç katı üzerinden hesaplanır. Örneğin, üç yıldan fazla kıdemi bulunan bir işçi için kötüniyet tazminatı 24 haftalık ücret tutarındadır.

Kötüniyet tazminatı ile ihbar tazminatı, koşulları oluştuğunda birlikte talep edilebilir. Kötüniyet tazminatının hesaplanmasında kıdem tazminatı tavanı uygulanmaz.

Haksız fesih halinde ihbar ve kıdem tazminatı alınabilir mi?

Haksız fesih halinde işçi, yasal koşulları sağlaması durumunda hem kıdem hem de ihbar tazminatı alabilir. Kıdem tazminatına hak kazanmak için aynı işverene bağlı en az bir yıl çalışmış olmak gerekir. Tazminat, her tam çalışma yılı için 30 günlük giydirilmiş brüt ücret üzerinden hesaplanır ve yıldan artan süreler de orantılı olarak hesaba katılır (1475 sayılı İş Kanunu, m. 14).

İhbar tazminatı ise işverenin kanuni bildirim sürelerine uymadan iş sözleşmesini feshetmesi halinde ödenir. Bu süreler, işçinin kıdemine göre iki ila sekiz hafta arasında değişir. Örneğin, altı aydan az kıdemi bulunan işçi için iki haftalık, üç yıldan fazla kıdemi bulunan işçi için sekiz haftalık ücret esas alınır.

Kıdem tazminatının yasal sınırlar içindeki tutarından yalnızca damga vergisi kesilirken, ihbar tazminatından gelir vergisi ve damga vergisi kesilir. İşçinin kendi isteğiyle istifa etmesi halinde ise kural olarak ihbar tazminatı hakkı doğmaz.

Haksız fesih nedeniyle işe iade davası açılabilir mi?

Haksız fesih nedeniyle işe iade davası açılabilmesi için işçinin kural olarak en az 30 işçi çalıştırılan bir işyerinde, en az altı aylık kıdemle ve belirsiz süreli iş sözleşmesiyle çalışması gerekir. Ayrıca işçinin iş güvencesi kapsamındaki diğer yasal koşulları da sağlaması ve fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurması zorunludur. Arabuluculukta anlaşma sağlanamazsa son tutanağın düzenlenmesinden itibaren iki hafta içinde dava açılmalıdır.

Mahkeme feshin geçersizliğine karar verirse işçi, kesinleşen kararın tebliğinden itibaren 10 iş günü içinde işe başlamak üzere işverene başvurmalıdır. İşveren, bu başvurudan itibaren bir ay içinde işçiyi işe başlatmazsa dört ila sekiz aylık ücret tutarında işe başlatmama tazminatı öder. İşçiye ayrıca en çok dört aylık boşta geçen süre ücreti ve diğer hakları ödenir (4857 sayılı İş Kanunu, m. 21). İşçinin 10 iş günlük başvuru süresini kaçırması halinde işverenin yaptığı fesih geçerli sayılır.

Haksız fesihte arabuluculuk zorunlu mudur?

Haksız fesih nedeniyle kıdem ve ihbar tazminatı, kötüniyet tazminatı ve diğer işçilik alacaklarının talep edildiği davalar ile işe iade davalarında arabuluculuk zorunludur. 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu’nun 3. maddesi uyarınca, arabulucuya başvurulmadan açılan davalar dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddedilir.

Arabuluculuk süreci, arabulucunun görevlendirildiği tarihten itibaren üç hafta içinde tamamlanır ve zorunlu hallerde en fazla bir hafta uzatılır. Anlaşma sağlanamazsa işçilik alacakları için zamanaşımı süresi içinde dava açılabilir. İşe iade taleplerinde ise arabuluculuk son tutanağının düzenlendiği tarihten itibaren iki hafta içinde iş mahkemesinde dava açılması gerekir. Son tutanağın aslı veya arabulucu tarafından onaylanmış örneği dava dilekçesine eklenmelidir.

İş kazası ve meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davalarında ise zorunlu arabuluculuk uygulanmaz.

Haksız fesih nedeniyle talep edilebilecek tazminat nasıl hesaplanır?

Haksız fesih nedeniyle talep edilebilecek kıdem ve ihbar tazminatı, işçinin son giydirilmiş brüt ücreti esas alınarak hesaplanır. Giydirilmiş brüt ücrete temel ücretin yanı sıra düzenli ve süreklilik gösteren yemek, yol, ikramiye ve sosyal yardımlar dahil edilir. Fazla mesai ücretleri ise bu hesaba katılmaz.

Kıdem tazminatı, her tam çalışma yılı için 30 günlük giydirilmiş brüt ücret üzerinden hesaplanır. Ancak hesaplanan yıllık tutar, fesih tarihinde geçerli olan kıdem tazminatı tavanını aşamaz. 2026 yılının ilk yarısında 64.948,77 TL, ikinci yarısında ise 73.729,87 TL olarak belirtilen tavan tutarları, her yıl ocak ve temmuz aylarında güncellenir.

İhbar tazminatı, işçinin kıdemine göre belirlenen iki ila sekiz haftalık bildirim süresine karşılık gelen giydirilmiş brüt ücret üzerinden hesaplanır. İşe başlatmama tazminatında ise giydirilmiş ücret yerine çıplak brüt ücret esas alınır ve mahkeme kararında belirlenen dört ila sekiz aylık ücret tutarı dikkate alınır.

Haksız fesih alacaklarına hangi faiz uygulanır?

Haksız fesih nedeniyle doğan işçilik alacaklarına, alacağın türüne göre bankalarca mevduata uygulanan en yüksek faiz veya yasal faiz uygulanır. Kıdem tazminatı, ödenmemiş ücret, fazla mesai, hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil ücretleri ile boşta geçen süre ücretinde en yüksek mevduat faizi esas alınır. İhbar tazminatı, kötüniyet tazminatı, kullanılmayan yıllık izin ücreti ve işe başlatmama tazminatında ise kural olarak yasal faiz uygulanır.

31 Temmuz 2026 tarihinde yürürlüğe giren 7589 sayılı Kanun ile yasal faiz hesaplaması değiştirilmiştir. 3095 sayılı Kanun’un 1. maddesine göre faiz oranı, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının belirlenen tarihlerdeki kısa vadeli kredi reeskont oranının yüzde sekseni esas alınarak hesaplanır.

Faizin başlangıç tarihi de alacak türüne göre farklıdır. Kıdem tazminatında faiz, ayrıca ihtarname gönderilmesine gerek olmadan fesih tarihinden itibaren işler. İhbar tazminatı, kötüniyet tazminatı ve yıllık izin ücreti gibi alacaklarda ise işverenin temerrüde düşürüldüğü tarih esas alınır. Bu nedenle ihtarname, arabuluculuk başvurusu ve dava tarihleri, talep edilebilecek faiz tutarının belirlenmesinde önem taşır.

İşveren fesih sebebini yazılı olarak bildirmek zorunda mıdır?

İşveren, iş güvencesi kapsamındaki işçinin sözleşmesini geçerli nedenle feshederken bildirimi yazılı yapmak ve fesih sebebini açık ve kesin biçimde belirtmek zorundadır (4857 sayılı İş Kanunu, m. 19).

Bildirimde yalnızca kanun maddesine yer verilmesi veya genel ifadeler kullanılması yeterli değildir. İşten çıkarılmaya neden olan olayın ya da gerekçenin somut olarak açıklanmalıdır.

Yazılı bildirim yapılmaması, iş güvencesi kapsamındaki geçerli nedenle fesih işlemini geçersiz hale getirir. İşçinin bildirimi teslim almaktan kaçınması durumu varsa bu durum tutanakla kayıt altına alınmalıdır.

İşveren hiçbir gerekçe göstermeden işten çıkarabilir mi?

Hayır, işveren, iş güvencesi kapsamındaki (belirsiz süreli iş sözleşmesiyle çalışmak, en az altı aylık kıdeme sahip olmak ve işverenin aynı işkolundaki işyerlerinde toplam en az 30 işçinin çalışması) işçiyi geçerli bir neden göstermeden işten çıkaramaz. İş Kanunda belirtilen bazı işveren vekilleri ise bu güvencenin dışındadır.

İş güvencesi kapsamı dışında kalan işçilerin sözleşmeleri, kanuni bildirim sürelerine ve diğer fesih yükümlülüklerine uyularak geçerli neden gösterilmeden sona erdirilebilir fakat işverenin fesih hakkını kötüye kullanması halinde işçi, koşulları oluşan kötüniyet tazminatını talep edebilir.

İşten çıkarılırken istifa dilekçesi imzalatılan işçi haklarını talep edebilir mi?

İşten çıkarılmasına rağmen baskı, tehdit veya yanıltma yoluyla istifa dilekçesi imzalatılan işçi, gerçek iradesinin istifa olmadığını ispatlayarak haklarını talep edebilir. İşe giriş sırasında alınan tarihsiz istifa dilekçeleri, işten çıkarılma sonrasında gönderilen ihtarnameler, yazışmalar ve tanık beyanları bu süreçte delil olarak kullanılır.

İstifa dilekçesinin korkutma yahut aldatma sonucunda imzalanması halinde Türk Borçlar Kanunu’nun 39. maddesinde düzenlenen bir yıllık süre de dikkate alınmalıdır. Bu süre, korkutmanın etkisinin ortadan kalktığı veya aldatmanın öğrenildiği tarihten itibaren işler. İşçi, gerçek fesih nedeninin belirlenmesiyle birlikte kıdem ve ihbar tazminatı ile ödenmemiş işçilik alacaklarını talep etmelidir.

İkale sözleşmesi imzalayan işçi dava açabilir mi?

İş sözleşmesinin işçi ve işverenin karşılıklı anlaşmasıyla sona erdirilmesini ifade eden ikale sözleşmesini imzalayan işçi, anlaşmanın geçersiz olduğunu ileri sürerek dava açabilir. Geçerli bir sözlemede ise işe iade ve ihbar tazminatı hakkı doğmaz.

İkalenin geçerliliğinde işçinin özgür iradesi ve anlaşmadan elde ettiği makul yarar önem taşır. Özellikle teklifin işverenden geldiği durumlarda, işçiye yalnızca zaten hak kazandığı ödemelerin yapılması yeterli görülmeyebilir. İşçinin baskı altında anlaşmayı imzalaması veya makul yarar sağlanmaması halinde ikalenin geçerliliği mahkemeye taşınmalıdır.

İşveren gerçeğe aykırı bir gerekçeyle işten çıkarırsa ne olur?

İşverenin işçiyi hırsızlık, devamsızlık veya güveni kötüye kullanma gibi gerçeğe aykırı ve ispatlanamayan suçlamalarla derhal işten çıkarması, haklı fesih iddiasının kabul edilmemesine neden olur ve çalışan, koşulları oluşan kıdem ve ihbar tazminatı ile diğer işçilik alacaklarını talep edebilir.

Gerçeğe aykırı fesih gerekçesinin SGK işten ayrılış koduna yansıtılması, işsizlik ödeneği başvurusunu da olumsuz etkiler. İşçi, gerçek fesih nedeninin tespitini ve çıkış kodunun düzeltilmesini isteme hakkına sahiptir.

Yine işverenin yaptığı asılsız suçlamalar nedeniyle kişilik hakları ihlal edilmişse manevi tazminat talebinde bulunabilir. Yetkili makamlara bilerek gerçek dışı suç isnadında bulunulması halinde ise Türk Ceza Kanunu’nun 267. maddesindeki iftira suçunun koşulları ayrıca değerlendirilir.

Performans düşüklüğü gerekçesiyle işten çıkarılan işçi dava açabilir mi?

Performans düşüklüğü gerekçesiyle işten çıkarılan işçi, iş güvencesi koşullarını sağlıyorsa işe iade talebinde bulunabilir. İşverenin performans düşüklüğünü somut, objektif ve ölçülebilir kriterlerle ortaya koyması gerekir. Satış hedefleri, performans değerlendirme raporları ve benzer pozisyondaki çalışanların sonuçları bu kapsamda incelenelidir.

Performans kriterlerinin önceden belirlenmesi, işçiye bildirilmesi ve performansını iyileştirmesi için uygun imkanların sağlanması, feshin geçerliliğinin değerlendirilmesinde belirleyicidir. Tek bir dönemde düşük sonuç alınması veya gerçekçi olmayan hedeflere ulaşılamaması, tek başına geçerli fesih gerekçesi oluşturmaz ve işçinin savunmasının alınması da kanuni koşullar arasındadır.

Savunma alınmadan işten çıkarılan işçi işe iade davası açabilir mi?

İşverenin haklı nedenle derhal fesih hakkını kullanabileceği durumların dışında, iş güvencesi kapsamındaki işçinin davranışı veya verimi gerekçe gösterilerek savunması alınmadan işten çıkarılması, feshin geçersizliği sonucunu doğurur (4857 sayılı İş Kanunu, m. 19). İşveren, savunma isteminde işçiye yöneltilen iddiaları açıkça belirtmeli ve kendisini açıklama şansı ve imkanı tanımalıdır.

Hamile veya doğum izninde olan işçi işten çıkarılabilir mi?

Hamilelik veya doğum izninde bulunmak, tek başına geçerli bir işten çıkarma nedeni değildir. İş Kanunu’nun 74. maddesi kapsamında kadın çalışanların doğumdan önce sekiz ve doğumdan sonra sekiz hafta olmak üzere toplam 16 haftalık analık izni bulunur ve çoğul gebelikte doğum öncesi süreye iki hafta eklenir.

Çalışanın hamileliği veya analık izni nedeniyle işten çıkarılması, ayrımcılık yasağının ihlali anlamına gelir ve çalışan koşulları oluştuğunda işe iade ve ayrımcılık tazminatı gibi haklarını ileri sürebilir.

Bununla birlikte hamilelik veya izin süresi, iş sözleşmesinin kanunda öngörülen başka bir haklı nedenle feshedilmesini mutlak olarak engellemez. Analık izni sonrasında kanuni koşullarla altı aya kadar ücretsiz izin hakkı da kullanılabilir.

Deneme süresinde işten çıkarılan işçi haksız fesih iddiasında bulunabilir mi?

Deneme süresi içinde işten çıkarılan işçi, fesih ayrımcılık veya sendikal neden gibi hukuka aykırı bir gerekçeye dayanıyorsa haklarını talep edebilir. İş Kanunu’nun 15. maddesine göre deneme süresi en fazla iki ay, toplu iş sözleşmesiyle ise dört ay olarak belirlenebilir. Geçerli deneme süresi içinde taraflar iş sözleşmesini bildirim süresine uymadan ve ihbar tazminatı ödemeden sona erdirebilir.

Deneme süresinde çalışan işçinin ücret, fazla mesai ve diğer kazanılmış işçilik alacakları korunur. Sözleşmede deneme süresi kararlaştırılmamışsa veya belirlenen süre dolmuşsa deneme süresine özgü fesih hükümleri uygulanmaz.

Belirli süreli iş sözleşmesi süresinden önce feshedilirse işçi ne talep edebilir?

Belirli süreli iş sözleşmesi haklı bir neden bulunmadan süresinden önce feshedilen işçi, sözleşmenin kalan süresine ilişkin ücret tutarında tazminat talep edebilir (Türk Borçlar Kanunu, m. 438). Hesaplamada işçinin sözleşme devam etseydi elde edeceği kazanç esas alınır ve çalışmaması nedeniyle tasarruf ettiği giderler ve başka bir işten elde ettiği veya bilerek elde etmekten kaçındığı gelirler düşülür.

Mahkeme, olayın koşullarına göre altı aylık ücreti aşmayan ek tazminata da hükmedebilir. Belirli süreli sözleşmelerde kural olarak ihbar tazminatı ve işe iade hakkı bulunmaz. İşçi, kıdem tazminatına ilişkin yasal koşulları sağlaması halinde bu hakkını da talep edebilir.

İşyeri kapanırsa veya devredilirse işçinin hakları ne olur?

İşyerinin devredilmesi, tek başına iş sözleşmesinin feshi için geçerli bir neden oluşturmaz. İş Kanunu’nun 6. maddesine göre devir tarihinde mevcut iş sözleşmeleri hak ve borçlarıyla birlikte devralan işverene geçer ve işçinin kıdemi korunur.

Devirden önce doğmuş ve devir tarihinde ödenmesi gereken borçlardan devreden ve devralan işveren birlikte sorumludur ve devreden işverenin sorumluluğu devir tarihinden itibaren iki yılla sınırlıdır.

İşyerinin tamamen kapanması halinde ise işverenin fesih işlemi, işletmesel gerekler ve kanuni yükümlülükler açısından değerlendirilir. İşçi, koşulları oluşan kıdem ve ihbar tazminatı ile diğer alacaklarını talep edebilir.

İşverenin ödeme güçlüğüne düşmesi durumunda ise kanuni şartları sağlayan işçilerin en fazla üç aylık temel ücret alacakları İŞKUR bünyesindeki Ücret Garanti Fonu’ndan karşılanabilir.

İşveren çıkış kodunu yanlış bildirirse işçi ne yapabilir?

Her ne kadar yanlış çıkış kodu işçinin kıdem ve ihbar tazminatı haklarında belirleyici olmasa da, işsizlik ödeneği başvurusunda sorun yaratabilir. Dolayısıyla öncelikle işverenden kodu düzeltmesini istemeli, işverenin yardımcı olmaması durumundaysa fesih nedenini ortaya koyan belgelerle SGK’ya başvurmalıdır.

Arabuluculuk anlaşma belgesi veya mahkeme kararı gibi belgeler, gerçek işten ayrılış nedeninin belirlenmesinde kullanılabilir. Çıkış kodu nedeniyle işsizlik ödeneği alamayan işçi, İŞKUR nezdindeki başvuru ve itiraz sürecini de takip etmelidir.

Haksız fesih yapan işveren nereye şikayet edilir?

Haksız yere işten çıkarılan işçi, kıdem ve ihbar tazminatı ile diğer işçilik alacakları için öncelikle zorunlu arabuluculuk yoluna başvurmalıdır. Arabuluculukta anlaşma sağlanamazsa iş mahkemesinde dava açılabilir. İşe iade talebinde ise fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir aylık arabuluculuk başvuru süresi geçerlidir.

Sigortasız çalıştırma, eksik prim veya gerçeğe aykırı SGK bildirimi gibi konularda Sosyal Güvenlik Kurumuna şikayette bulunulabilir. Çalışma hayatına ilişkin ihlaller için ALO 170 üzerinden de başvuru yapmak mümkündür fakat bu idari şikayet, işçilik alacaklarının tahsili için gerekli arabuluculuk ve dava süreçlerinin yerine geçmez.

Haksız yere işten çıkarılan işçi manevi tazminat isteyebilir mi?

Haksız yere işten çıkarılan işçi, fesih sürecinde kişilik hakları ihlal edilmişse manevi tazminat talep edebilir. İşçinin diğer çalışanların önünde aşağılanması, hakarete uğraması veya hakkında asılsız suçlamaların yayılması bu kapsamda değerlendirilebilir. Burada feshin haksız olmasının tek başına manevi tazminat hakkı doğurmadığını ifade etmek gerekir.

Türk Borçlar Kanunu’nun 58. maddesi kapsamında mahkeme, kişilik hakkı ihlalinin niteliğini, olayın ağırlığını ve meydana gelen manevi zararı değerlendirerek uygun tazminat tutarını belirler.

İstifaya zorlandım (mobbing), haksız fesih sayılır mı?

Evet, işçinin baskı, tehdit veya psikolojik taciz yoluyla istifaya zorlandığı ve istifa dilekçesinin gerçek iradesini yansıtmadığı ispatlanırsa, işten ayrılış işveren feshi olarak kabul edilir. İşçi, fesih koşullarına göre kıdem ve ihbar tazminatı ile ödenmemiş işçilik alacaklarını talep edebilir.

İşçinin mobbing nedeniyle iş sözleşmesini kendisinin haklı nedenle feshetmesi halinde ise kıdem tazminatı hakkı doğar fakat ihbar tazminatı hakkı doğmaz. Sürekli aşağılanma, tehdit, dışlama ve sistematik baskı gibi davranışlar tanık beyanları, yazışmalar ve diğer delillerle ispatlanabilir. Kişilik haklarının ihlal edilmesi halinde ayrıca manevi tazminat talep edilebilir.

Haksız fesih durumunda işsizlik maaşı bağlanır mı?

İşçi eğer son üç yılda en az 600 gün işsizlik sigortası primi ödemiş, işten ayrılmadan önceki son 120 gün hizmet akdine tabi bulunmuş ve işten ayrılış sonrasında 30 gün içinde İŞKUR’a başvurmuşsa evet, haksız fesih durumunda işsizlik maaşı alabilir.

Burada kısa fakat önemli bir nokta olarak; işsizlik ödeneği, son dört aylık prime esas kazanç üzerinden hesaplanan günlük ortalama brüt kazancın yüzde 40’ı esas alınarak belirlenir ve aylık brüt asgari ücretin yüzde 80’ini aşamaz.

İşverenin gerçeğe aykırı çıkış kodu bildirmesi nedeniyle ödenek alamayan işçi, fesih nedeninin düzeltilmesi ve ödenek hakkının yeniden değerlendirilmesi için başvuruda bulunma hakkı vardır.

SGK verilerine göre 2025 yılında Türkiye genelinde 766.625 iş kazası meydana gelmiş, 1.944 çalışan hayatını kaybetmiştir. İnşaat sektörü ise 81.977 iş kazası ve 586 ölümle öne çıkmıştır. İnşaat, sanayi ve lojistik faaliyetlerinin yoğun olduğu İstanbul’da iş kazaları, işverenin sorumluluğu, SGK tarafından sağlanan haklar ve gerektiğinde ceza soruşturması yönünden birlikte değerlendirilmelidir.

Çözüm Hukuk Bürosu’nun iş kazaları alanında uzmanlaşan avukatları, kazanın SGK’ya bildirilmesi, iş kazasının tespiti, kusur ve maluliyet oranlarının değerlendirilmesi, iş göremezlik ödenekleri ve gelirlerin takibi ile işverene karşı açılacak tazminat davalarında hukuki destek sağlar. İş kazasından doğan tazminat taleplerinde kural olarak uygulanan 10 yıllık zamanaşımı süresi de dikkate alınarak süreç, ilk başvurudan tazminatın tahsiline kadar bütüncül ve şeffaf biçimde yürütülür.

İş Kazası Avukatı Seçerken Dikkat Etmeniz Gerekenler

İş kazası avukatı seçerken yalnızca iş hukuku alanındaki dava tecrübesine değil, SGK işlemlerini, kusur ve maluliyet değerlendirmelerini, tazminat hesaplamalarını ve ceza soruşturmalarını birlikte yönetebilme deneyimine dikkat edilmelidir çünkü; iş kazası dosyalarında yapılacak teknik veya usule ilişkin hatalar, doğrudan tazminat miktarını ve izlenecek hukuki süreci etkiler.

Birkaç örnekle açıklamak gerekirse:

• SGK’nın meydana gelen olayı iş kazası olarak kabul etmemesi durumunda iş kazasının tespiti için hukuki süreç yürütülmesi gerekebilir.
• Maluliyet oranının eksik veya hatalı belirlenmesi, sürekli iş göremezlik geliri ve maddi tazminat hesabında hak kaybına neden olabilir.
• İşverenin kusur oranının doğru belirlenmesi, iş güvenliği önlemlerinin, kaza tutanaklarının ve bilirkişi raporlarının ayrıntılı biçimde incelenmesini gerektirir.
• SGK bildirimleri, hizmet tespiti ve tazminat talepleri farklı usul ve sürelere tabidir. Bu süreçlerin birbirinden bağımsız takip edilmesi hak kaybına yol açabilir.
• Ceza soruşturmasında toplanan deliller ve hazırlanan bilirkişi raporları, iş kazasından kaynaklanan tazminat davasında da değerlendirilir.

Bu nedenle avukat seçiminde yalnızca dava aşamasına değil, kazanın ilk incelemesinden SGK işlemlerine, kusur ve maluliyet değerlendirmelerinden tazminatın tahsiline kadar sürecin tamamına hakim olunması önemlidir.

Çözüm Hukuk’un İstanbul’da iş kazaları alanında çalışan avukatları, işçi ve hak sahiplerinin tazminat taleplerinin yanı sıra işverenlerin hukuki sorumluluklarının değerlendirilmesi ve savunma süreçlerinde de destek sağlar.

İstanbul’un her iki yakasındaki görevli mahkemelerde yürütülen dosyalarda, iş güvenliği yükümlülükleri, bilirkişi raporları, SGK kayıtları ve tıbbi değerlendirmeler birlikte incelenerek dosyanın koşullarına uygun hukuki yol belirlenir.

İş Kazası Avukatı Hangi Konularda Hukuki Destek Sağlar?

İş kazası sonrasında yalnızca işverene karşı açılacak tazminat davası değil, kazanın SGK tarafından iş kazası olarak kabul edilmesi, delillerin toplanması, kusur ve maluliyet oranlarının belirlenmesi, iş göremezlik ödenekleri ve gelirlerin takibi ile gerektiğinde ceza soruşturmasının yürütülmesi gibi birbiriyle bağlantılı hukuki süreçler gündeme gelir.

Bu kapsamda, büromuzun işçilere, hak sahiplerine ve işverenlere hukuki destek sağladığı başlıca konular şöyledir:

• İş kazasının SGK’ya ve kolluk birimlerine bildirilmesi sürecinin takip edilmesi.
• Kazaya ilişkin delillerin toplanması ve iş kazası tutanaklarının incelenmesi.
• SGK’nın kazayı iş kazası olarak kabul etmemesi durumunda iş kazasının tespiti davasının yürütülmesi.
• Sigortasız çalışanlar için hizmet tespiti sürecinin takip edilmesi.
• İşverenin ve diğer sorumluların kusur oranlarının belirlenmesi, bilirkişi raporlarına itiraz edilmesi.
• Sağlık kurulu raporlarının incelenmesi, maluliyet oranının belirlenmesi ve hatalı değerlendirmelere itiraz edilmesi.
• SGK’dan alınabilecek geçici iş göremezlik ödeneği ve sürekli iş göremezlik gelirine ilişkin işlemlerin takip edilmesi.
• Maddi ve manevi tazminat tutarlarının hesaplanması ve işverene karşı tazminat davalarının yürütülmesi.
• Ölümlü iş kazalarında hak sahiplerinin destekten yoksun kalma tazminatı ve diğer taleplerinin takip edilmesi.
• İş kazasına ilişkin ceza soruşturması ve ceza davasında mağdur, katılan veya sanık tarafının temsil edilmesi.
• İşverenlerin iş sağlığı ve güvenliği yükümlülükleri, hukuki sorumlulukları ve savunma süreçlerinde destek sağlanması.
• İş kazasıyla bağlantılı işçilik alacaklarının değerlendirilmesi ve gerekli hukuki süreçlerin yürütülmesi.
• Kararlaştırılan veya hükmedilen tazminatların tahsil sürecinin takip edilmesi.

İş Kazasının SGK’ya ve Kolluğa Bildirilmesi

İş kazası meydana geldiğinde işveren, kazayı derhal yetkili kolluk kuvvetlerine, kazadan sonraki üç iş günü içinde ise Sosyal Güvenlik Kurumuna (SGK) bildirmekle yükümlüdür (5510 sayılı Kanun, m. 13). Üç iş günlük sürenin hesaplanmasında hafta sonları ve resmi tatiller dikkate alınmaz.

İşverenin kazayı bildirmemesi, işçinin tazminat ve SGK haklarını ortadan kaldırmaz. Bildirim yapılmadığında işçi veya yakınları da SGK’ya başvurarak kazanın incelenmesini talep edebilir. Bu süreçte hastane kayıtları, kaza tutanakları, tanık ifadeleri ve olay yerindeki diğer delillerin korunması önem taşır.

İş kazasının süresinde bildirilmemesi durumunda SGK tarafından bildirim tarihine kadar ödenen geçici iş göremezlik ödeneği işverenden tahsil edilir. Ayrıca bildirim yükümlülüğünün ihlali nedeniyle idari para cezası uygulanır ve 2026 yılı için bu ceza, işyerinin tehlike sınıfına ve çalışan sayısına göre 44.443 TL ile 133.329 TL arasında değişmektedir.

Büromuzun iş kazaları alanında çalışan avukatları, SGK ve kolluk bildirimlerinin incelenmesi, eksik veya hatalı kayıtların düzeltilmesi, delillerin toplanması ve gerektiğinde iş kazasının tespiti sürecinin yürütülmesi konularında hukuki destek sağlar.

Delillerin Toplanması ve İş Kazası Tutanağına İtiraz

İş kazası sonrasında düzenlenen iş kazası tutanağı kesin delil niteliğinde değildir ve tutanaktaki hatalı veya eksik tespitlere itiraz edilebilir. Kazanın meydana geliş şeklinin yanlış aktarılması, iş güvenliği önlemlerinin eksik gösterilmesi veya kazanın işçinin kusurundan kaynaklandığının belirtilmesi durumunda tutanak, diğer delillerle birlikte incelenmelidir.

İş kazasının nasıl gerçekleştiğinin ve tarafların sorumluluğunun belirlenmesinde başlıca şu deliller değerlendirilir:

• İşyeri kamera kayıtları ve kazanın meydana geldiği alana ilişkin görüntüler.
• İş sağlığı ve güvenliği eğitim kayıtları ve çalışanların eğitim katılım belgeleri.
• Risk değerlendirme raporları ve işyerinde alınan güvenlik önlemlerine ilişkin belgeler.
• Kişisel koruyucu donanım teslim tutanakları ve ekipman kullanım kayıtları.
• Tanık beyanları, hastane kayıtları ve kazaya ilişkin diğer tutanaklar.

Kamera kayıtlarının silinmesi ve tanıklara sonradan ulaşılamaması, kazanın oluş şeklinin ispatını güçleştirebilir. Bu nedenle İstanbul’daki büyük şantiyelerde ve çalışan değişiminin yoğun olduğu işyerlerinde tanık bilgilerinin gecikmeden alınması önemlidir.

Kamera görüntülerinin saklanma süresi ise işyerinin kayıt sistemine ve uyguladığı saklama politikasına göre değiştiğinden delillerin mümkün olan en kısa sürede güvence altına alınması gerekir.

İş Kazasının Tespiti ve SGK’nın Kazayı Kabul Etmemesi Durumunda Tespit Davası

Sosyal Güvenlik Kurumu’nun (SGK) meydana gelen olayı iş kazası olarak kabul etmemesi, işçinin veya hak sahiplerinin hukuki haklarını ortadan kaldırmaz. SGK’nın iş kazası tespitini reddetmesi durumunda, iş mahkemesinde iş kazasının tespiti davası açılarak olayın hukuki niteliğinin belirlenmesi talep edilir.

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 13. maddesine göre aşağıdaki durumlarda meydana gelen olaylar iş kazası kapsamında değerlendirilir:

• Sigortalının işyerinde bulunduğu sırada meydana gelen kazalar.
• İşveren tarafından yürütülen iş nedeniyle gerçekleşen kazalar.
• Sigortalının görevli olarak işyeri dışında başka bir yere gönderildiği sürelerde meydana gelen kazalar.
• Emziren sigortalının mevzuatta belirtilen süt izni sırasında yaşadığı kazalar.
• İşveren tarafından sağlanan taşıtla işe gidiş ve işten dönüş sırasında meydana gelen kazalar.
• İşyerindeki yemek ve dinlenme molalarında meydana gelen olaylar da iş kazası kapsamında değerlendirilebilir.

Bununla beraber işyeri dışında servis beklerken gerçekleşen her olay kendiliğinden iş kazası sayılmaz. Olayın gerçekleştiği yer, işverenin organizasyonu ve 5510 sayılı Kanun’da belirtilen koşullar birlikte incelenmelidir.

İş kazasının tespiti davasında SGK ve işverenin davadaki konumu usul kurallarına göre belirlenir. Mahkeme, işyeri kayıtlarını, tanık beyanlarını, sağlık belgelerini ve kazanın gerçekleşme koşullarını inceleyerek olayın iş kazası niteliği taşıyıp taşımadığına karar verir.

Davanın kabul edilmesiyle birlikte olayın iş kazası olduğu hukuken tespit edilir. Geçici iş göremezlik ödeneği ve sürekli iş göremezlik geliri gibi SGK hakları ise ilgili mevzuattaki diğer koşulların da sağlanması halinde değerlendirilir. Alandaki uzman avukatlarımızın, SGK’nın ret kararının incelenmesi, delillerin hazırlanması ve iş kazasının tespiti davasının yürütülmesi süreçlerinde hukuki destek sağlar.

Sigortasız Çalışanın İş Kazası ve Hizmet Tespiti

Sigortasız çalışan bir işçinin iş kazası geçirmesi, tazminat ve sosyal güvenlik haklarını ortadan kaldırmaz. İşverenin sigorta bildirimini yapmamış olması, kazadan kaynaklanan hukuki sorumluluğunu ortadan kaldırmadığı gibi işçinin veya hak sahiplerinin tazminat talep etmesine de engel değildir.

Sigortasız çalışanın SGK kapsamında geçici iş göremezlik ödeneği ve sürekli iş göremezlik geliri gibi haklarının değerlendirilmesi için sigortalı çalışmasının tespit edilmesi gerekir. Çalışmanın SGK kayıtlarında bulunmaması ve başka yollarla tespit edilememesi durumunda iş mahkemesinde hizmet tespiti davası açılmalıdır.

Hizmet tespiti davasında kural olarak beş yıllık hak düşürücü süre uygulanır. Bu süre, hizmetin geçtiği yılın sonundan itibaren başlar (5510 sayılı Kanun, m. 86) fakat işverenin işe giriş bildirgesi vermesi veya çalışmanın SGK kayıtlarıyla belirlenebilmesi gibi durumlarda hak düşürücü sürenin uygulanıp uygulanmayacağı ayrıca değerlendirilmelidir. Önemli bir nokta olarak, iş kazasından kaynaklanan tazminat davası ile hizmet tespiti süreci birlikte yürütülebilir.

Kusur Oranının Belirlenmesi ve Bilirkişi Raporuna İtiraz

İş kazalarında işverenin, işçinin ve varsa üçüncü kişilerin kusur oranları, maddi tazminatın hesaplanmasını doğrudan etkiler. Kusur değerlendirmesinde işverenin iş sağlığı ve güvenliği yükümlülüklerini yerine getirip getirmediği, gerekli eğitimleri sağlayıp sağlamadığı, koruyucu önlemleri alıp almadığı ve işçinin kazanın meydana gelmesindeki davranışları birlikte incelenir.

İşçinin kazada kusurlu bulunması, işverenin sorumluluğunu kendiliğinden ortadan kaldırmaz. İşverenin gerekli güvenlik önlemlerini almaması veya denetim yükümlülüğünü yerine getirmemesi durumunda tarafların kusur oranları ayrı ayrı değerlendirilir.

Örneğin; işçinin %20 oranında kusurlu bulunması, diğer koşullar aynı kaldığında işverenden talep edilebilecek maddi tazminat tutarını etkileyebilir.

Kusur oranının belirlenmesinde hazırlanan bilirkişi raporlarına, tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde itiraz edilebilir (HMK, m. 281). Raporda iş güvenliği önlemlerinin eksik incelenmesi, tanık beyanlarının dikkate alınmaması veya kusur dağılımının somut delillerle desteklenmemesi durumunda ek rapor alınması ya da yeni bilirkişi incelemesi yapılması talep edilebilir.

Sağlık Kurulu Raporu ve Maluliyet Oranı

İş kazası sonrasında işçinin çalışma gücünde meydana gelen kaybın belirlenmesi, SGK tarafından bağlanacak sürekli iş göremezlik geliri ve işverenden talep edilecek maddi tazminatın hesaplanması açısından önem taşır.

5510 sayılı Kanun’un 19. maddesine göre, meslekte kazanma gücünün en az %10 oranında azaldığı tespit edilen sigortalılar, diğer koşulların da sağlanması halinde sürekli iş göremezlik gelirine hak kazanır.

Meslekte kazanma gücü kaybının %10’un altında olması, işverene karşı tazminat talep edilmesine engel değildir fakat SGK tarafından sürekli iş göremezlik geliri bağlanması için aranan oran ile tazminat davasında değerlendirilen bedensel zarar birbirinden farklı hukuki değerlendirmelere tabidir.

Meslekte kazanma gücü kaybı oranı, yetkili sağlık kuruluşlarının düzenlediği raporlar esas alınarak SGK Sağlık Kurulu tarafından belirlenir. Tedavi ve iyileşme süreci tamamlanmadan yapılan değerlendirmeler, kalıcı iş göremezlik durumunu doğru yansıtmayabilir. Raporun alınması ve değerlendirilmesine ilişkin ayrıntılar Rapor Parası Hesaplama sayfamızda açıklanmıştır.

Tazminat davasında ise mevcut sağlık kurulu raporlarının yeterli görülmemesi veya oranlar arasında uyuşmazlık bulunması halinde Adli Tıp Kurumundan ya da yetkili sağlık kuruluşlarından ek rapor alınması gündeme gelir.

Maluliyet Oranına İtiraz

İş kazası sonrasında SGK Sağlık Kurulu tarafından belirlenen meslekte kazanma gücü kaybı oranına itiraz edilebilir. Oranın işçinin mevcut sağlık durumunu, kalıcı fonksiyon kayıplarını veya tedavi sonrasında ortaya çıkan etkileri doğru yansıtmaması durumunda Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kuruluna başvurmak mümkündür.

İtiraz sürecinde epikriz raporları, görüntüleme sonuçları, ameliyat kayıtları ve diğer tıbbi belgeler birlikte değerlendirilir. Özellikle hangi organ veya fonksiyon kaybının eksik değerlendirildiğinin ve ilgili mevzuata göre hangi oranın uygulanması gerektiğinin somut gerekçelerle ortaya konulması önemlidir.

Yüksek Sağlık Kurulu kararına karşı da yargı yoluna başvurulabilir. İş mahkemesinde görülen uyuşmazlıklarda Adli Tıp Kurumundan veya yetkili sağlık kuruluşlarından rapor alınması, raporlar arasında çelişki bulunması halinde ise ek inceleme yapılması gündeme gelebilir. Değerlendirmede uygulanması gereken mevzuatın ve tıbbi bulguların doğru esas alınması gerekir.

SGK’dan Alınacak İş Göremezlik Ödeneği ve Gelirler

İş kazası geçiren işçiler ve ölüm halinde hak sahipleri, Sosyal Güvenlik Kurumundan (SGK) geçici iş göremezlik ödeneği, sürekli iş göremezlik geliri ve ölüm geliri gibi sosyal güvenlik haklarından yararlanabilir. Bu ödemelerin koşulları, kazanın sonuçlarına ve işçinin sağlık durumuna yani maluliyet oranına bağlı farklılık gösterir.

• Geçici iş göremezlik ödeneği: İşçinin iş kazası nedeniyle çalışamadığı ve istirahat raporu aldığı süre boyunca ödenir. Ödenek, yatarak tedavide günlük kazancın yarısı, ayakta tedavide ise üçte ikisi üzerinden hesaplanır. İş kazalarında prim gün şartı aranmaz.
• Sürekli iş göremezlik geliri: Meslekte kazanma gücünün en az %10 oranında azaldığı tespit edilen sigortalılara bağlanır. Kısmi iş göremezlik durumunda gelir, kayıp oranına göre hesaplanır. Başka birinin sürekli bakımına muhtaç olan sigortalılar için özel hesaplama hükümleri uygulanır.
• Ölüm geliri: İş kazası sonucunda hayatını kaybeden sigortalının, kanunda belirtilen koşulları sağlayan eşine, çocuklarına ve diğer hak sahiplerine bağlanır.

SGK tarafından ödenek veya gelir bağlanması, işverene karşı maddi ve manevi tazminat davası açılmasına engel değildir. Diğer taraftan, SGK tarafından yapılan bazı ödemelerin tazminat hesabına etkisi bulunduğundan, mükerrer ödeme oluşmaması için bu tutarların birlikte değerlendirilmesi gerekir.

Yaralanmalı İş Kazalarında Maddi Tazminat Kalemleri

Yaralanmalı iş kazalarında işçi, kazanın neden olduğu bedensel zararlar ve ekonomik kayıplar için işverenden maddi tazminat talep edebilir. Türk Borçlar Kanunu’nun 54. maddesine göre talep edilebilecek başlıca zarar kalemleri şöyledir; tedavi giderleri, geçici ve sürekli iş göremezlik nedeniyle oluşan kazanç kayıpları, bakıcı giderleri ve ekonomik geleceğin sarsılmasından doğan zararlardır.

Maddi tazminat hesabında işçinin kazanç durumu, maluliyet oranı, yaşı, bakiye yaşam süresi ve tarafların kusur oranları birlikte değerlendirilir. Hesaplamada aktif ve pasif çalışma dönemleri ayrıştırılır, bakiye yaşam süresinin belirlenmesinde TRH 2010 yaşam tablosu gibi aktüeryal verilerden yararlanılır.

SGK tarafından bağlanan sürekli iş göremezlik gelirinin ilk peşin sermaye değerinin tazminattan indirilecek kısmı da hesaplamada dikkate alınır. Bu nedenle aktüerya raporlarında gelir, kusur, maluliyet oranı, yaşam süresi ve hesaplama yönteminin doğru uygulanması önem taşır.

Manevi Tazminat Talebi

İş kazası sonucunda bedensel bütünlüğü zarar gören işçi, yaşadığı fiziksel ve psikolojik acılar nedeniyle işverenden manevi tazminat talep edebilir. Türk Borçlar Kanunu’nun 56. maddesine göre, işçinin hayatını kaybetmesi veya ağır bedensel zarara uğraması durumunda yakınları da manevi tazminat talebinde bulunabilir.

Manevi tazminat tutarı, maddi tazminattan farklı olarak belirli bir hesaplama formülüne göre değil, olayın koşulları dikkate alınarak hakim tarafından belirlenir. Bu değerlendirmede kazanın ağırlığı, işçinin uğradığı bedensel zarar, tarafların kusur oranları, sosyal ve ekonomik durumları ile paranın alım gücü birlikte gözetilir.

SGK tarafından bağlanan iş göremezlik geliri veya diğer sosyal güvenlik ödemeleri, manevi tazminat tutarından düşülmez.

Ölümlü İş Kazalarında Destekten Yoksun Kalma Tazminatı

Ölümlü iş kazalarında, hayatını kaybeden işçinin maddi desteğinden yoksun kalan yakınları, Türk Borçlar Kanunu’nun 53. maddesi kapsamında destekten yoksun kalma tazminatı talep edebilir. Bu tazminat için mirasçı olmak zorunlu değildir. Belirleyici olan, hayatını kaybeden kişinin sağlığında destek sağlaması veya gelecekte destek sağlayacağının kabul edilebilmesidir.

Eş, çocuklar, anne ve baba destekten yoksun kalma tazminatı talep edebilecek başlıca kişilerdir. Kardeşler ve diğer yakınlar da fiili veya gelecekteki destek ilişkisini ispatlamaları halinde tazminat isteyebilir. Hak sahiplerinin destek süreleri ve payları, aile yapısına ve somut olayın koşullarına göre belirlenir.

Tazminat hesabında ölen işçinin geliri, yaşı, bakiye yaşam süresi, destekten yararlanan kişilerin sayısı ve tarafların kusur oranları dikkate alınır. Çocukların destek süresi eğitim durumlarına göre değerlendirilirken, gelirinin belgelenemediği durumlarda asgari ücret hesaplamaya esas alınabilir. SGK tarafından bağlanan ölüm gelirinin tazminattan indirilecek kısmı da mükerrer ödemeyi önlemek amacıyla değerlendirilir.

Asıl İşveren ve Alt İşverenin Sorumluluğu

İş kazasının alt işveren (taşeron) bünyesinde çalışan bir işçinin başına gelmesi, asıl işverenin hukuki sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. 4857 sayılı İş Kanunu’nun 2. maddesine göre, kanuna uygun bir asıl işveren-alt işveren ilişkisinde taraflar, işçinin bu ilişkiden doğan yükümlülükleri bakımından birlikte sorumludur. İş kazasından kaynaklanan tazminat taleplerinde de tarafların sorumluluğu, iş ilişkisinin niteliği ve kazanın koşulları dikkate alınarak değerlendirilir.

Müteselsil sorumluluğun bulunduğu durumlarda işçi, tazminatın tamamını asıl işverenden veya alt işverenden talep edebilir. Taşeron şirketin ödeme gücünün bulunmaması veya faaliyetini sonlandırması halinde asıl işverenin sorumluluğu, tazminatın tahsil edilmesi açısından önem taşır.

Alt işverenlik ilişkisinin muvazaalı olduğunun tespit edilmesi durumunda ise işçi, başlangıçtan itibaren asıl işverenin işçisi sayılır. Bu nedenle iş kazası dosyalarında işverenler arasındaki sözleşmelerin, çalışma düzeninin, iş güvenliği yükümlülüklerinin ve ticaret sicili kayıtlarının birlikte incelenmesi gerekir.

İşveren Mali Sorumluluk Sigortasına Başvuru

İşveren mali sorumluluk sigortası, iş kazası nedeniyle işverenin karşı karşıya kaldığı tazminat yükümlülüklerini poliçede belirlenen teminat ve limitler kapsamında karşılayan isteğe bağlı bir sigorta türüdür. İşyerinde bu sigortanın bulunması halinde işçi veya hak sahipleri, poliçe kapsamına giren zararlar için sigorta şirketine de başvurabilir.

Sigorta poliçesinin varlığı, teminat limitleri ve kapsam dışı bırakılan durumlar, tazminatın hangi tutarda ve kimden talep edilebileceğinin belirlenmesi açısından önem taşır. Poliçe bilgileri işverenden talep edilebilir veya dava sürecinde ilgili kurumlardan ve sigorta şirketinden getirtilmesi istenebilir.

Sigorta şirketinin sorumluluğu poliçe koşullarıyla sınırlıdır. İş kazasının teminat dışında kaldığı veya talep edilen tazminatın poliçe limitini aştığı durumlarda, işverenin hukuki sorumluluğu ayrıca değerlendirilir. Sigorta şirketinin ödeme talebini reddetmesi veya eksik ödeme yapması halinde uyuşmazlığın niteliğine göre hukuki yollara başvurulabilir.

İşverenle Uzlaşma ve İbra Belgesinin İncelenmesi

İş kazası sonrasında işveren ile işçi veya hak sahipleri arasında tazminat ödemesine yönelik uzlaşma sağlanabilir fakat ödeme karşılığında imzalanan ibraname, işçinin kalan tazminat haklarından vazgeçmesi sonucunu doğurabileceğinden belgenin içeriği ve ödenecek tutar dikkatle değerlendirilmelidir.

Türk Borçlar Kanunu’nun 420. maddesine göre işçinin işverenden olan alacaklarına ilişkin ibra sözleşmesinin geçerli olabilmesi için yazılı düzenlenmesi, iş sözleşmesinin sona ermesinden itibaren en az bir ay geçmesi, alacak türü ve miktarının açıkça belirtilmesi ve ödemenin eksiksiz olarak banka aracılığıyla yapılması gerekir.

Bu koşulları taşımayan ibra belgeleri kesin hükümsüzdür fakat yapılan ödemenin banka aracılığıyla gerçekleştirilmesi halinde belge, ödenen tutar kadar makbuz niteliği taşıyabilir. İş kazasından doğan tazminat alacakları ile ölüm halinde hak sahiplerinin alacaklarına ilişkin ibra belgeleri de ilgili yasal hükümler çerçevesinde değerlendirilir.

Maddi ve Manevi Tazminat Davası

İş kazası sonucunda yaralanan işçi veya hayatını kaybeden işçinin hak sahipleri, maddi ve manevi zararlarının karşılanması amacıyla işverene ve hukuken sorumlu diğer kişilere karşı tazminat davası açabilir. İş ilişkisinden kaynaklanan bu davalar, kural olarak iş mahkemelerinde görülür (7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu, m. 5). Asıl işveren-alt işveren ilişkisinin bulunduğu durumlarda her iki işverenin sorumluluğu da değerlendirilir.

Maddi tazminat tutarının dava başlangıcında tam olarak belirlenemediği durumlarda belirsiz alacak davası açılabilir. Böylece kusur, maluliyet ve aktüerya incelemeleri sonucunda ortaya çıkan zarar tutarına göre talep artırılabilir. Yargılama sırasında iş güvenliği önlemleri, tarafların kusur oranları, sağlık kurulu raporları ve işçinin gelir kaybı birlikte değerlendirilir.

İş kazasından kaynaklanan tazminat taleplerinde faiz başlangıcı kural olarak kaza tarihidir. Ayrıca Türk Borçlar Kanunu’nun 76. maddesi uyarınca, zarar gören kişinin iddiasını inandırıcı delillerle ortaya koyması ve ekonomik durumunun gerektirmesi halinde mahkemeden geçici ödeme talep edilebilir. Yapılan geçici ödeme, hükmedilecek tazminattan mahsup edilir.

Ceza Soruşturması ve Davası

Ölümlü ve yaralanmalı iş kazalarında, kazanın meydana geliş şekline ve sorumluların kusur durumuna göre taksirle ölüme neden olma veya taksirle yaralama suçlarından ceza soruşturması yürütülebilir. Türk Ceza Kanunu’nun 85. ve 89. maddeleri kapsamında işveren, işveren vekili, iş güvenliği uzmanı, işyeri hekimi ve iş güvenliği önlemlerinin alınmasından sorumlu diğer kişiler hakkında inceleme yapılabilir.

Taksirle ölüme neden olma suçunun cezası iki yıldan altı yıla kadar hapistir. Birden fazla kişinin hayatını kaybetmesi veya ölümle birlikte yaralanmanın meydana gelmesi halinde ceza iki yıldan on beş yıla kadar çıkabilir. Taksirle yaralama suçunda ise yaralanmanın ağırlığına ve meydana gelen sonuca göre ceza belirlenir. Bilinçli taksir durumunda ceza üçte birden yarısına kadar artırılır (TCK, m. 22).

Ceza sorumluluğunun belirlenmesinde yalnızca kişinin işyerindeki ünvanı değil, iş sağlığı ve güvenliği önlemlerini alma, uygulama ve denetleme konusundaki fiili görev ve yetkileri dikkate alınır. Ayrıca taksirle yaralama suçunun bazı halleri şikayete bağlı olduğundan, soruşturma koşullarının ve şikayet sürelerinin değerlendirilmesi önemlidir.

Ceza soruşturmasında toplanan deliller ve hazırlanan bilirkişi raporları, iş kazasından kaynaklanan tazminat davasında da değerlendirilebilir. Bununla birlikte ceza yargılamasındaki kusur değerlendirmesi, hukuk mahkemesini her durumda bağlamaz.

İş Sırasında Meydana Gelen Trafik Kazaları

İşçinin görev sırasında araç kullanırken, iş seyahatinde veya işveren tarafından sağlanan servis aracıyla yolculuk ederken geçirdiği trafik kazaları, hem iş kazası hem de trafik kazası kapsamında değerlendirilebilir. Bu durumda iş kazasından doğan hukuki sorumluluklar ile trafik sigortası kapsamındaki tazminat hakları birlikte gündeme gelir.

5510 sayılı Kanun’un 13. maddesine göre, işveren tarafından sağlanan taşıtla işe gidiş ve işten dönüş sırasında meydana gelen kazalar iş kazası sayılır. İşçinin kendi aracıyla veya toplu taşımayla gerçekleştirdiği olağan işe gidiş geliş yolculukları ise kural olarak bu kapsamda değerlendirilmez.

İş kazası niteliği taşıyan trafik kazalarında işçi, koşulları oluştuğunda işverene ve kazadan sorumlu kişilere karşı tazminat talebinde bulunabilir. Ayrıca kusurlu aracın zorunlu trafik sigortasına, poliçe teminatları kapsamında başvuru yapılabilir. Bu hukuki yollar birbirini ortadan kaldırmaz fakat aynı zarar için mükerrer tazminat alınamaz.

Meslek Hastalığından Doğan Talepler

Meslek hastalığı, işçinin yaptığı işin niteliği veya çalışma koşulları nedeniyle zaman içerisinde ortaya çıkan geçici ya da sürekli sağlık sorunlarını ifade eder (5510 sayılı Kanun, m. 14). İş kazasından farklı olarak meslek hastalıklarında sağlık sorunları genellikle tekrarlanan maruziyetler sonucunda gelişir.

Meslek hastalığının tespiti, yetkili sağlık kuruluşlarının düzenlediği raporlar ve tıbbi belgeler değerlendirilerek SGK Sağlık Kurulu tarafından yapılır. Hastalığın işten ayrıldıktan sonra ortaya çıkması, işçinin haklarını kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Bu durumda hastalığın yapılan işle bağlantısı ve mevzuatta belirtilen yükümlülük süreleri değerlendirilir.

Meslek hastalığına yakalanan işçiler, koşulları sağlamaları halinde geçici iş göremezlik ödeneği ve sürekli iş göremezlik gelirinden yararlanabilir. Ayrıca işverenin hukuki sorumluluğunun bulunduğu durumlarda maddi ve manevi tazminat talep edilebilir.

Kaza Sonrası İşten Çıkarılma ve İşçilik Alacakları

İş kazası geçiren işçinin iş sözleşmesinin feshedilmesi, kıdem ve ihbar tazminatı ile diğer işçilik alacaklarına ilişkin haklarını ortadan kaldırmaz. Feshin hukuka uygunluğu, işçinin sağlık durumu, işe devam edemediği süre ve işverenin gösterdiği fesih nedeni birlikte değerlendirilerek belirlenir.

4857 sayılı İş Kanunu’nun 25. maddesine göre işveren, işçinin hastalık veya kaza nedeniyle işe devam edemediği sürenin işçinin kıdemine göre belirlenen ihbar süresini altı hafta aşması halinde iş sözleşmesini bildirimsiz feshedebilir. Bu nedenle yapılan fesihte koşulları oluşmuşsa kıdem tazminatı ödenir, ancak ihbar tazminatı doğmaz. Feshin yasal koşullara aykırı yapılması durumunda ise kıdem ve ihbar tazminatı talepleri gündeme gelebilir.

İş güvencesi kapsamında bulunan işçiler, geçersiz fesih durumunda işe iade talebinde de bulunabilir. Kural olarak en az 30 işçi çalıştıran işyerlerinde altı aylık kıdemi bulunan işçiler, fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde işe iade talebiyle arabulucuya başvurmalıdır.

Kıdem ve ihbar tazminatı, ücret, fazla mesai ve kullanılmayan yıllık izin alacakları, iş kazasından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat taleplerinden ayrı değerlendirilir. İşçilik alacakları ve işe iade davalarında kural olarak arabuluculuk dava şartı uygulanırken, iş kazasından doğan maddi ve manevi tazminat davalarında zorunlu arabuluculuk aranmaz.

İşverenin Savunması ve SGK Rücu Davaları

İş kazası sonrasında işverenin hukuki sorumluluğunun belirlenmesinde, iş sağlığı ve güvenliği yükümlülüklerini yerine getirip getirmediği ve kazanın önlenmesi için gerekli tedbirleri alıp almadığı değerlendirilir. İşverenin savunmasında yalnızca alınan önlemlerin belirtilmesi değil, bu önlemlerin somut belgelerle ortaya konulması önem taşır.

Bu kapsamda risk değerlendirme raporları, iş sağlığı ve güvenliği eğitim kayıtları, kişisel koruyucu donanım teslim tutanakları, makine bakım belgeleri ve işyeri denetim kayıtları incelenir. Alınan önlemlerin yeterliliği ve fiilen uygulanıp uygulanmadığı, işverenin kusur oranının belirlenmesinde dikkate alınır.

5510 sayılı Kanun’un 21. maddesi kapsamında SGK, iş kazası nedeniyle yaptığı belirli ödemeleri ve bağladığı gelirleri, yasal koşulların oluşması halinde işverenden talep edebilir. SGK rücu davalarında işverenin kusur oranı, iş güvenliği yükümlülüklerine aykırılık ve SGK tarafından talep edilen tutarın hesaplanma yöntemi birlikte değerlendirilir. Sigortasız çalıştırma veya iş kazasının bildirilmemesi durumunda ise işverenin karşılaşabileceği ek mali ve hukuki sorumluluklar gündeme gelebilir.

Kararın İcrası ve Tazminatın Tahsili

İş kazası nedeniyle açılan tazminat davasının kazanılması, hükmedilen tutarın kendiliğinden tahsil edileceği anlamına gelmez. İşverenin mahkeme kararına rağmen ödeme yapmaması durumunda ilamlı icra takibi başlatılabilir. İcra emrinin tebliğinden itibaren yedi gün içinde ödeme yapılmaması halinde, yasal koşullar çerçevesinde işverenin banka hesaplarına, araçlarına ve taşınmazlarına haciz uygulanabilir.

Tazminatın tahsil edilebilmesi için işverenin malvarlığı ve ödeme gücünün dava sürecinde değerlendirilmesi önemlidir. Malvarlığının devredilmesi veya alacağın tahsilinin güçleşmesi riski bulunan durumlarda, koşulları oluşmuşsa ihtiyati haciz gibi hukuki koruma tedbirleri talep edilebilir.

Asıl işveren-alt işveren ilişkisinin bulunduğu durumlarda müteselsil sorumluluk, tazminatın tahsil edilebileceği taraflar açısından önem taşır. Ayrıca işveren mali sorumluluk sigortasının bulunması halinde, poliçe kapsamındaki tazminat talepleri sigorta şirketine de yöneltilebilir.