Sigortasız araçla yapılan trafik kazalarında idari para cezası ve aracın trafikten men edilmesinin yanında mağdurun yaşadığı maddi ve manevi zarar doğrudan araç sahibine yönetiltilir. Bu süreçte sigortanın yerini doldurması amaçlanan Güvence Hesabı ödeme yapsa da ödediği tutarı rücu yoluyla geri ister ve günün sonunda tüm tazminat yükü araç sahibinin kişisel sorumluluğuna kalır.

Büromuz avukatlarının hazırladığı bu yazıda, sigortasız araçla trafik kazasında kusur dağılımına, maddi ve manevi zararların nasıl karşılanacağına ve idari yaptırımlara ilişkin genel bilgiler paylaşılmıştır. Hukuki uyuşmazlığa ve sürece dair detaylı bilgi ve yönlendirme için info@cozumavukatlik.com.tr mail adresi ya da 0 (541) 371 06 09 numaralı telefon ile iletişime geçebilirsiniz.

Trafik Sigortası Olmayan Aracın Kazaya Karışması

Bir aracın, üçüncü kişilere verdiği bedensel ve maddi zararları karşılamak üzere kanunen zorunlu tutulan Zorunlu Mali Sorululuk Sigortası’nın (trafik sigortası) bulunmadığı bir araç kazaya karıştığında, bu güvence mekanizması devre dışı kalır. Mağdurun zararını karşılayacak bir sigorta şirketi bulunmadığından dolayı da hukuki süreç sigortalı araç kazalarından ayrışır.

Sigortasız araç sahibi, kazadan doğan tüm maddi ve bedensel zararlardan şahsen sorumludur. Maddi zarar hasarın tamamını, bedensel zarar ise tedavi giderleri, iş göremezlik ve sakatlık tazminatını kapsar. Ölümlü kazada ise destekten yoksun kalma tazminatı da doğrudan sigortasız araç sahibine yöneltilir.

Bu süreçte kaza tespit tutanağı eksiksiz düzenlenmeli, karşı tarafın aracının sigortasız olduğu tutanağa yansıtılmalı ve trafik polisi çağrılmalıdır. Karşı tarafın sigortasız olduğu öğrenildiği anda Güvence Hesabı’na başvuru sürecini başlatmak önemlidir. 

Güvence Hesabı nedir? Ne işe yarar?

Türkiye Sigorta Birliği bünyesinde kurulan ve sigortasız araçların kazalarında mağdurların zararlarını karşılamak amacıyla oluşturulan bir fon olan Güvence Hesabı, sigortasız araçta başvurulacak bir sigorta şirketi olmadığından bu boşluğu kapatmayı hedefler. Manevi tazminatın kapsam dışında olduğu bu sistemde Güvence Hesabı ödeme yaptıktan sonra ödediği tutarı kusurlu araç sahibinden rücu yoluyla geri ister.

Kazada Haklıyım Fakat Trafik Sigortam Yok, Ne Yapmalıyım?

Kazada haklı taraf olmanız, sigortasız araç kullanmanızın getirdiği idari yaptırımları ortadan kaldırmaz. Burada karşı tarafın tazminat yükümlülüğü ve sigortasız araç sahibinin idari sorumluluğu birbirinden bağımsız süreçler olarak ilerler.

Kazada karşı taraf kusurlu olduğundan zararlarınızı karşı tarafın trafik sigortasından talep edebilir, karşı taraf da sigortasızsa doğrudan şahsa yöneltebilirsiniz. Kazada haklı olmanız bu tazminat hakkınızı korur fakat sigortasız araç kullandığınız için kaza mahallinde aracınıza trafikten men kararı uygulanır ve size de idari para cezası verilir. Aracınızı yediemin otoparkından alabilmek adına trafik sigortasınız ibraz etmeniz ve çekici ve otopark ücretini ödemeniz gerekir.

Yaralanma söz konusuysa kendi bedensel zararlarınızı karşı tarafın sigortasına ya da Güvence Hesabı’na başvurarak talep edebilirsiniz. Kendi aracınızdaki maddi hasar doğrudan karşılanmaz, bunun için karşı tarafın şahsına dava açmalısınız.

Karşı Tarafın Trafik Sigortasının Olmaması Durumu

Kazada karşı tarafın sigortası yoksa zarar gören, tazminat talebini Güvence Hesabı’na yöneltir. Başvuruda kaza tutanağı, sağlık belgeleri ve karşı aracın sigortasız olduğuna dair belgeler sunulmalıdır. Güvence Hesabı talebi değerlendirir ve sonrasında ödeme yapar.

Güvence Hesabı’nın ödeme limitlerinin aşılması halinde aşan kısım için sigortasız araç sahibine karşı bizzat dava açılması gerekir. Manevi tazminat Güvence Hesabı kapsamı dışındadır ve yalnızca kusurlu kişiye karşı açılacak davada talep edilebilir.

Sigortasız Araçla Yaralamalı Trafik Kazası

Sigortasız araçla yaralanmalı bir trafik kazasına karıştığında mağdurun tedavi giderleri, hastane masrafları, ilaç ve protez giderleri, geçici iş göremezlik kaybı ve kalıcı sakatlık tazminatı doğrudan sigortasız araç sahibine yöneltilir. 

Yaralanmalı kazada bedensel zarar talepleri Güvence Hesabı’na yöneltilir ve Güvence Hesabı poliçe limitlerini baz alarak ödeme yapar. Limit aşımları için sorumlu kişiye karşı ayrıca dava açılmalıdır. Maluliyet söz konusu ise tazminat hesabı yaralının yaşını, mesleğini, gelir düzeyini ve maluliyet oranını kapsar ve bu teknik hesaplama bilirkişi incelemesini gerektirir.

Sigortasız araç sahibi, kazada hukuken sorumlu tutulduğu ölçüde zararın tamamından şahsen sorumludur. Zorunlu trafik sigortası bulunmadığından, karşılanması gereken tazminatlar doğrudan araç sahibinden talep edilir. Ödemenin yapılmaması halinde mağdur icra takibi başlatabilir ve borçlunun mal varlığı üzerinde haciz işlemleri uygulanabilir.

Sigortasız Araçla Ölümlü Trafik Kazası

Ölümlü bir trafik kazasında cenaze giderleri, ölüme kadar olan tedavi masrafları, destekten yoksun kalma tazminatı ve yakınlar için manevi tazminat gündeme gelir. Tüm bu tazminat kalemleri doğrudan sigortasız araç sahibine yöneltilir. 

Destekten yoksun kalma tazminatının belirlenmesinde ölenin yaşı, geliri, bakmakla yükümlü olduğu kişi sayısı ve bu kişilerin ekonomik durumunu kapsayan aktüerya hesaplamaları dikkate alınır. Maddi tazminat, limitler dahilinde Güvence Hesabı’ndan talep edilir fakat limit üstü kısım için sigortasız araç sahibine dava açılması gerekir. Manevi tazminat da aynı şekilde yalnızca dava yoluyla ve yalnızca kusurlu kişiye karşı talep edilebilir. 

Tazminat süreçleri dışında ölümlü trafik kazalarında savcılık sigortasız araç sahibi veya sürücüsüne taksirle öldürme suçlamasıyla soruşturma başlatır. Bu süreçte ceza ve tazminat davaları birbirinden bağımsız yürür ve ceza davasındaki beraat, hukuk mahkemesindeki tazminat sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. 

Sigortasız Araçla Kaza Yapmanın Cezası

Karayolları Trafik Kanunu’nun 91. maddesi uyarınca zorunlu trafik sigortası yaptırmadan trafiğe çıkmak idari yaptırıma tabidir. 2026 yılı itibarıyla kesilen idari para cezası, 1.246 TL’dir ve her yıl yeniden değerleme oranında bu ceza tutarı artırılır. Cezanın 15 gün içinde ödenmesi halinde ise %25 indirimden yararlanabilirsiniz. Para cezasının yanında araç trafikten men edilir, yediemine çekilir ve trafik sigortasına yaptırana kadar teslim edilmez. Trafik kazası noktasında da sigortasız araç sahibinin kusurlu olması durumunda tüm tazminat sorumluluğunu şahsen alması gerekir.

Muayenesi Olmayan Araçla Trafik Kazası

Araç muayenesinin olmaması, zorunlu trafik sigortası yokluğundan bağımsız bir ihlaldir. Muayenesiz araç tespitinde ayrı idari para cezası kesilir ve araç muayene tamamlanana kadar trafikten men edilebilir.

Trafik kazasında kusur oranı açısından ise değerlendirme kriteri olarak aracın muayenesinin olmaması dikkate alınmaz. Diğer taraftan, muayenesizlikle bağlantılı teknik bir arızanın (örneğin fren sistemindeki bir hatanın) kazaya sebebiyet verdiği ispatlanırsa kusur tespitinde değişiklik olabilir.

Aracın Sigortasının Olmaması Kazada Kusur Oranını Nasıl Etkiler?

Sigortasız araç kullanıyor olmanız trafik kazasında doğrudan kusurlu olduğunuz anlamına gelmez. Kusur oranı belirlenirken kaza anındaki ihlaller, hız, manevra hatası ve yol koşulları dikkate alınır. Sigortasızlık, bu faktörleri etkilemeyen ayrı bir idari ihlal olarak değerlendirilir.

Diğer taraftan eğer araç sahibi ya da sürücüsü kazada sorumlu tutulursa, zorunlu trafik sigortası bulunmadığından zararlar sigorta şirketi tarafından değil doğrudan araç sahibi tarafından karşılanır. Karayolları Trafik Kanunu’nun 85. maddesi uyarınca araç işleteni, belirli durumlarda kusurundan bağımsız olarak da sorumluluk altına girebilir. (Sigortasız araçların neden olduğu bedensel zararlarda ise mağdurlar belirli şartlar altında Güvence Hesabı’na başvurabilir fakat Güvence Hesabı tarafından yapılan ödemeler daha sonra sorumlu araç sahibi veya işletenine rücu edilebilir.)

Yine ufak fakat önemli bir nokta olarak, kaza tespit tutanağındaki kusur oranı bağlayıcı değildir. Süreç içerisinde mahkemede bilirkişi incelemesiyle kusur oranının yeniden belirlenmesi talep edilebilir ve hatalı kusur oranı tespitlerine itiraz mümkündür. 

Sigortasız araçla yapılan kazada araç bağlanır mı?

Evet, kazanın ardından yapılan incelemede sigortasız olduğu tespit edilen araç çekiciyle otoparka çekilir ve sigorta poliçesi bildirilene kadar sahibine teslim edilmez. Buradaki otopark masrafları ve çekici ücreti de araç sahibine aittir. Yalnızca kaza durumunda değil, sıklaşan denetimlerle beraber park halindeki araçlara yapılan plaka sorgulamalarında dahi sigortasız araçlar tespit ve trafikten men edilmektedir.

Sigortasız araçla kaza yaptıktan sonra sigorta yaptırılabilir mi?

Kaza sonrasında sigorta yaptırabilirsiniz fakat bu sigorta yaptığınız kazayı kapsamaz. Zorunlu trafik sigortası, poliçe düzenlendikten sonra meydana gelen olaylar için geçerlidir. Dolayısıyla daha önce gerçekleşen kazaya bağlı tazminat yükümlülüğünde sigorta şirketi bu tazminatı karşılamaz. 

Sigortasız araçla kazada karşı taraf dava açabilir mi?

Evet, aracınız sigortasız halde bir kaza karıştığınızda zarar gören karşı taraf doğrudan aracın sahibine ve varsa sürücüsüne dava açabilir ve tazminat davasında araç sahibi hem maddi hem de manevi tazminat ödemekle yükümlü tutulabilir. Bu süreçte karşı taraf Güvence Hesabı’na başvurmuş ve bedensel zararlarını tahsil etmişse kalan alacaklar (örneğin araç değer kaybı) veya Güvence Hesabı’nın karşılamadığı manevi tazminat için ayrıca dava açabilmektedir.

Karşı tarafın sigortası yoksa aracımdaki değer kaybı nasıl karşılanır?

Karşı tarafında sigortasız olduğu durumda değer kaybını doğrudan araç sahibinden talep etmeniz gerekir. Güvence Hesabı değer kaybı noktasındaki talepleri karşılamamaktadır. Değer kaybı talebi için yetkili ekspere araç değerleme yaptırmanız ve bu raporu dava dosyasına eklemeniz gerekir. Sigortasız araç sahibi hukuki sürece istinaden ödeme yapmaz ise icra takibi başlatılabilir ve araç sahibinin mal varlığı üzerine haciz konulabilir.

Kazada her iki aracın da sigortası yoksa ne olur?

Her iki tarafın da sigortasız olması durumunda taraflar, kusur oranlarına bağlı olarak birbirlerinin zararından şahsen sorumludur. Bu durumda her ne kadar bedensel zararlar için Güvence Hesabı’na başvurmak mümkün olsa da Güvence Hesabı süreçte her iki tarafa da rücü hakkını kullanacaktır. Maddi hasalar içinse tarafların birbirine dava açması gerekir. Bu dava sürecinde mahkeme kusur oranlarını belirler ve bu oranlar doğrultusunda bir taraf diğerinin zararını karşılar.

Sigortasız araçla trafik kazası yaptım, tazminat alabilir miyim?

Eğer kazada kusursuzsanız, aracınızın sigortası olmasa dahi karşı tarafın trafik sigortasından bedensel zararlara ilişkin tazminat talep edebilirsiniz. Karşı taraf da sigortasız ise bu sefer Güvence Hesabı devreye girer ve buraya başvuru yapılması gerekir.

Aracınızdaki maddi hasar için de eğer kasko poliçeniz yoksa ve karşı taraf sigortalıysa karşı tarafın sigortasına, değilse doğrudan karşı tarafa başvurmalısınız. Sigortasız araç kullandığı için araç sahibine kesilen idari para cezasının tazminat alacakları üzerinde bir etkisi olmadığının altını çizmek isteriz.

Muayenesiz araç kazasını kasko karşılar mı?

Bu sorunun yanıtında belirleyici olan kasko poliçesinin özel şartlarıdır. Bazı kasko poliçelerinde muayenesizlik teminat dışı hal olarak açıkça belirtilir. Bu durumda kasko, kaza hasarını ödemeyi reddedebilir ya da eksik ödeme yapabilir. Diğer taraftan poliçede muayenesizliğe ilişkin özel bir istisna yoksa kasko teminatının geçerliliği devam eder. Kaskonun ödemeyi reddetmesinin hukuka aykırı olduğu durumlarda sigorta tahkim komisyonuna ya da mahkemeye başvurma hakkınız vardır.

Sigortasız araçla trafik kazasında para cezası verilir mi?

Evet, sigortasız bir araçla trafik kazası yaptığınızda hem kazadan doğan tazminatı hem de idari para cezasını aynı anda ödemeniz gerekir. Para cezasının ödenmesi tazminat yükümlülüğünü, araç bağlama kararını ya da güvence hesabının rücu hakkını ortadan kaldırmaz. Bu süreçteki her yaptırım, kendi hukuki çerçevesinde bağımsız işler. 

Araç sahibinin tüzel kişi olması dolayısıyla iş hukuku boyutunun devreye girmesi ve zorunlu trafik sigortası ile kasko poliçeleri bakımından işleyiş farklılıkları dolayısıyla şirket aracıyla yapılan trafik kazası, hukuki ağırlık bakımından sıradan bir trafik kazasından belirgin ölçüde ayrışır. Kaza anından sigorta bildirimine, işveren bildiriminden ceza soruşturmasına uzanan süreçlerin eş zamanlı işleyişi, en ufak bir ihmalin bile ağır mali ve hukuki yüklere dönüşmesine yol açabilir.

Büromuz avukatlarının hazırladığı bu yazıda, şirket aracıyla kaza yapıldığı takdirde hukuki sürecin nasıl ilerleyeceğine ve bu sürecin iş, tazminat ve ceza hukuku noktalarında nasıl ayrıştığına ilişkin genel bilgiler paylaşılmıştır. Hukuki uyuşmazlığa ve sürece dair detaylı bilgi ve yönlendirme için info@cozumavukatlik.com.tr mail adresi ya da 0 (541) 371 06 09 numaralı telefon ile iletişime geçebilirsiniz.

Şirket Aracıyla Kaza Yapıldığında Hak Kaybı Yaşamamak İçin Bilmeniz Gerekenler

Şirket aracıyla yapılan trafik kazalarında sıradan trafik kazalarından farklı olarak aynı anda iş hukuku süreçlerinin de sigorta, tazminat ve ceza hukukları ile birlikte işlemesi dolayısıyla kazanın ardından atılan her adım tazminat haklarını, iş ilişkisinin devamını ve olası hukuki sorumlulukları doğrudan etkiler. Bu durumu göz önünde bulundurarak, konuya ilişkin detaylara geçmeden önce, hak kaybı yaşamamak adına ilk anda bilmeniz gereken en kritik noktaları bir özet olarak burada vermek istedik:

• Şirket, araç işleteni sıfatıyla üçüncü kişilere karşı hukuki sorumluluk altında tutulur.
• Çalışanın kusur oranı, tazminat sürecini, işverenin rücu hakkını ve olası ceza soruşturmasını doğrudan etkiler.
• Sigorta şirketine yapılacak bildirimlerin süresinde ve eksiksiz şekilde tamamlanması en kritik noktalardandır. İş kazası kapsamında değerlendirilebilecek durumlarda SGK bildirim süresi 3 iş günüdür.
• İşverenin maaştan doğrudan kesinti yapabilmesi belirli hukuki şartlara bağlıdır.
• İş sözleşmesinin haklı nedenle feshi bakımından çalışanın kusur oranı, zararın boyutu ve olayın niteliği ayrıca değerlendirilir.
• Kazada yaralanma ya da ölüm olması durumunda tarafların şikayetinden bağımsız bir şekilde ceza soruşturması resen başlatılır.
• Alkollü araç kullanımı hem ceza sorumluluğu hem de sigorta ve iş hukuku (iş sözleşmesinin haklı feshi ve rücu talepleri) bakımından daha ağır sonuçlar ortaya çıkarır.
• Kaza tespit tutanağı, eksper raporu, kamera kayıtları ve tanık bilgileri gibi delillerin korunması gerekir.

Yalnızca araç hasarıyla sınırlı sonuçlar doğurmayan bu kazalarda olayın niteliğine göre çalışan, işveren ve sigorta şirketi bakımından uzun vadeli hukuki ve mali süreçler gündeme gelir. Özellikle yaralanmalı, ölümlü ya da yüksek maddi hasarlı kazalarda sürecin başından itibaren tüm adımları bu disiplinlerde uzmanlaşmış bir avukat gözetiminde atmak büyük önem taşır.

Şirket Aracı ile Kaza Sonrası Öncelikle Ne Yapmalıyım?

Şirket aracıyla meydana gelen bir trafik kazasından sonra atılan ilk adımlar, kusur değerlendirmesinden sigorta ödemelerine, işverenin olası işlemlerinden tazminat süreçlerine kadar birçok hukuki sonucu doğrudan etkilediğinden ötürü olayın hemen ardından aşağıdaki noktalara dikkat etmenizi öneriyoruz:

• Öncelikle kazanın niteliğini doğru belirlemelisiniz. Yaralanma ya da ölümlü trafik kazalarında taraflar kendi aralarında kaza tespit tutanağı düzenleyemez. Bu durumda sorumluluk sahasına göre polis ya da jandarmanın olay yerine gelir. Tabi bu durum sürücülerin ayrıca delil toplamasına engel değildir. Araçların konumu, hasar aldığı yerler, yol durumu, trafik işaretleri, kamera bulunabilecek noktaları fotoğraflamanız ve varsa kazaya tanık olan birkaç kişinin iletişim bilgilerini almanızı öneririz. Bu bilgi ve belgeler, daha sonra hazırlanacak bilirkişi raporları ve kusur değerlendirmelerine olası itirazlarda kullanılabilmesi açısından çok değerlidir.
• Kazanın yalnızca maddi hasarla sonuçlanması durumunda ise taraflar kaza tespit tutanağı düzenleyebilir. Bu durumda da tutanağı imzalamadan önce dikkatlice incelemenizi, kabul etmediğiniz ya da gerçeği yansıtmadığını düşündüğünüz bilgi veya beyanlara imza atmamanızı öneririz. Her ne kadar sonrasında itiraz süreci yürütülebiliyor olsa da ilk anda buraya dikkat etmek de önemlidir.
• Şirket aracının karıştığı kazalarda farklı olarak en kısa sürede şirkete ya da aracın kiralandığı şirkete bildirim yapma yükümlülüğünüz vardır. Bildirimin gecikmesi hem şirket içi süreçlerde hem de sigorta prosedürlerinde olası hak kayıplarına zemin hazırlayabilir, bu açıdan en önemli noktalardandır.
• Önemli bir nokta olarak, olay yerinde kusuru peşinen kabul eden yazılı ya da sözlü beyanlarda da bulunmamalısınız. Kusur oranı her ne kadar resmi tutanaklar, bilirkişi incelemeleri ve diğer delillerin bir arada değerlendirilmesi ile belirlense de ilk anda yapılan hatalı açıklamalar ilerleyen süreçte aleyhinize kullanılabilir. 

Hukuki Süreç Nasıl İlerler?

Şirket aracının karıştığı trafik kazaları sonrasında trafik hukuku, iş hukuku ve ceza hukuku kapsamında birbirinden bağımsız fakat birbiriyle ilişkili süreçler aynı anda ilerler. Her sürecin kendine özgü usul, ispat ve sorumluluk kuralları bulunur.

Kaza sonrasında hukuki süreç genel hatlarıyla aşağıdaki gibi ilerler:

• Öncelikle kaza tespit tutanağı düzenlenmeli, araçların konumu ve hasar alanları fotoğraflanmalı, varsa tanık bilgileri alınmalı ve kamera kaydı bulunabilecek noktalar tespit edilmelidir. Yaralanma ya da ölümlü kazalarda tüm bu süreçleri kolluk kuvvetleri ilerletecektir fakat imkan dahilinde siz de fotoğraf çekebilirsiniz.
• Şirket araçlarında kaza bildirimi yalnızca sigorta şirketine yapılan bildirimden ibaret değildir. İşverenin de mümkün olan en kısa sürede haberdar edilmesi gerekir. Ardından zorunlu trafik sigortası ve varsa kasko poliçesi kapsamında hasar süreci başlatılır.
• Kaza tespit tutanağı, fotoğraflar, tanık beyanları, kamera kayıtları ve gerekiyorsa bilirkişi raporu üzerinden tarafların kusur oranı değerlendirilir. Bu oran sigorta ödemesini, tazminat sorumluluğunu, işverenin çalışana rücu hakkını ve olası ceza sürecini doğrudan etkiler.
• Kaza, işin yürütümü sırasında yahut işverenin organizasyonu kapsamında meydana gelmişse iş kazası olarak kabul edilebilir. Bu durumda SGK bildirimi, sağlık giderleri, geçici iş göremezlik ödemeleri ve olası maddi ve manevi tazminat talepleri ayrıca gündeme gelir.
• Çalışanın kusurlu olup olmadığı, kusurun ağırlığı, araç kullanım talimatlarına uyulup uyulmadığı, izinsiz veya alkollü kullanım bulunup bulunmadığı değerlendirilir. İşverenin çalışana rücu etmesi, maaştan kesinti yapması veya iş sözleşmesini feshetmesi her durumda doğrudan uygulanamaz, belirli şartlara bağlıdır.
• Kaza yaralanma veya ölümle sonuçlanmışsa savcılık tarafından ceza soruşturması resen başlatılır. Sigorta limitini aşan veya poliçe kapsamı dışında kalan zararlar bakımından ise tazminat davası gündeme gelir. Ceza yargılaması ile tazminat süreci birbirinden bağımsız ilerler ve ceza davasındaki beraat kararı, tazminat sorumluluğunu kendiliğinden ortadan kaldırmaz.

Şirket aracıyla yapılan trafik kazası, iş kazası olarak mı değerlendirilir?

Şirket aracıyla yapılan her trafik kazası doğrudan iş kazası olarak değerlendirilmez. Kazanın, işin yürütümü ya da işverenin organizasyonu kapsamında gerçekleşmesi durumunda iş kazası olarak değerlendirilmesi mümkündür.

İş sağlığı ve güvenliği mevzuatı ile SGK uygulamalarına baktığımızda, aşağıdaki kaza örnekleri, iş kazası kapsamında değerlendirilir:

• Mesai saatleri içinde, işverenin talimatıyla görev yeri dışında bulunulurken meydana gelen kazalar
• İşveren tarafından sağlanan servis veya şirket aracıyla işe gidiş, geliş sırasında yaşanan kazalar
• Çalışanın, işveren tarafından tahsis edilen aracı iş kapsamında kullandığı sırada meydana gelen kazalar

Burada sıraladığımız durumlara karşılık,

• çalışanın şirket aracını izinsiz şekilde tamamen kişisel amaçlarla kullanması
• mesai ve görev ilişkisi dışında, özel kullanım sırasında meydana gelen kazalar
• işverenin bilgisi ve organizasyonu dışında gerçekleşen kullanım halleri

iş kazası kapsamı dışında değerlendirilir. Yargıtay içtihatlarında temel kriter, kazanın, işverenin otoritesi ve işin yürütümüyle bağlantılı bir faaliyet sırasında meydana gelip gelmediğidir. Bu nedenle değerlendirme yapılırken yalnızca kazanın gerçekleştiği yer değil, olayın iş ilişkisiyle kurduğu işlevsel bağ da dikkate alınmalıdır.

Sorumluluk Dağılımı Nasıl Olur?

Şirket aracıyla meydana gelen trafik kazalarında sorumluluk çoğu zaman yalnızca sürücüye ya da yalnızca işverene yüklenmez. Kazanın özelliklerine ve oluş şekline göre hem sürücü hem de işleten aynı anda hukuki sorumluluk altında kalabilir.

Karayolları Trafik Kanunu uyarınca “işleten sorumluluğu kusursuz sorumluluk” esasına dayandığından, sürücünün kusur olup olmamasından bağımsız olarak aracın sahibi ve işleteni sıfatıyla üçüncü kişilere karşı sorumludur. Buna bağlı olarak kazada zarar gören kişiler doğrudan şirketten ya da şirketin sigortasından talepte bulunabilir. 

Sürücünün sorumluluğu ise büyük ölçüde kusur oranına bağlı olarak belirlenir. Kazanın tamamen karşı tarafın kusurundan kaynaklandığı durumlarda sürücünün kişisel sorumluluğu doğmaz. Fakat hız ve kırmızı ışık ihlali, alkollü araç kullanımı vb. kusurlu davranışların olduğu kazalarda sürücü hem tazminat hem de ceza hukuku bakımından sorumludur. 

Burada önemli bir parantez de, şirketin zarar görene ödeme yapmasının, sürücünün sorumluluğunu her zaman ortadan kaldırmadığı noktasındadır. Özellikle ağır kusur bulunan durumlarda işveren, ödediği tazminatın belirli bir kısmını sürücüye yansıtmak için rücu hakkını kullanabilir. Buna karşılık hafif kusurla gerçekleşen kazalarda iş hukukunun işçiyi koruyan yaklaşımına bağlı olarak çalışanın sorumluluğu daha sınırlı değerlendirilir.

Sorumluluk dağılımını değiştiren en önemli durumlardan biri ise izinsiz araç kullanımıdır. Çalışanın şirket aracını yetkisiz şekilde üçüncü bir kişiye vermesi ya da üçüncü kişinin aracı izinsiz kullanması durumunda hem sigorta hem de iş hukuku bakımından farklı sonuçlar ortaya çıkar. Bu durumlarda işverenin rücu hakkı genişler, kasko teminatı bakımından uyuşmazlıklar doğar ve sorumluluk değerlendirmesi olayın özelliklerine göre yeniden yapılır.

Özetle, şirket aracıyla meydana gelen kazalarda sorumluluk, kusur oranına, aracın hangi amaçla kullanıldığına, şirket talimatlarına uyulup uyulmadığına ve kazanın meydana geliş şekline göre belirlenir ve her olayın kendi şartları içinde ayrıca değerlendirilmesi gerekir.

Şirketin Sorumlulukları

Bu süreçte şirketin hukuki sorumluluğu, araçla ilgili gerekli özen yükümlülüklerini yerine getirip getirmediğine göre şekillenmektedir. Araç, sigorta ve SGK bildirimi açılarından şirketin sorumlulukları şöyledir:

Araç bakım ve denetim sorumluluğu kapsamında şirket, aracın periyodik bakımlarını yaptırmak, teknik güvenliğini sağlamak ve ehliyet şartlarını taşımayan ya da sağlık durumu araç kullanmaya elverişli olmayan çalışanlara şirket aracı tahsis etmemekle yükümlüdür. Bu yükümlülüklerin yerine getirilmiş olsa dahi bir kaza durumunda şirketin Karayolları Trafik Kanunu kapsamında kusursuz sorumluluk esasına dayanan işleten sıfatından doğan sorumluluğu tamamen ortadan kalkmaz. 

Sigorta yükümlülüğü bakımından şirketin araç için trafik sigortası yaptırması zorunludur. Poliçe bulunmaksızın trafiğe çıkan araçların sebep olduğu zararlardan şirket doğrudan sorumlu tutulur. Yine geniş kapsamlı bir kasko poliçesinin bulunmaması da kaza sonrasında şirket açısından ciddi mali riskler doğurur.

Kaza sonrasında SGK bildirimi yükümlülüğü de işverene aittir. Kazanın iş kazası kapsamında değerlendirilmesi halinde işveren durumu 3 iş günü içinde SGK’ya bildirmekle yükümlüdür. Bildirimin süresinde yapılmaması veya hiç yapılmaması durumunda ise SGK’nın hak sahiplerine yaptığı ödemeler nedeniyle işverene karşı rücu süreci gündeme gelir.

Sürücünün Sorumlulukları

Şirket aracıyla kaza yapan sürücünün hukuki sorumluluğu üç ayrı alanda eş zamanlı olarak doğabilir. Bu alanların detaylarına bakalım:

• Üçüncü kişilere karşı doğrudan sorumluluk: Kusurlu bulunan sürücü, zarar gören üçüncü kişiler tarafından şirketten bağımsız olarak hedef alınabilmektedir. Mahkeme kararıyla tespit edilen kusur oranı, sürücünün kişisel varlıkları üzerinden icra takibine zemin oluşturur.
• Cezai sorumluluk: Kaza yaralanma ya da ölümle sonuçlandıysa sürücü hakkında ceza yargılaması başlatılır. Alkollü araç kullanımı ya da kırmızı ışık ihlali gibi bilinçli taksir hallerinde belirlenen ceza artırılır. Kaza yerinden kaçmak ise başlı başına ayrı bir suç oluşturmaktadır.
• İşe devam ve disiplin sorumluluğu: Şirket, sürücünün kusuruna bağlı olarak disiplin işlemi başlatabilmekte ya da belirli koşulların varlığında iş sözleşmesini feshedebilmektedir. Kasıtlı zarar yahut ağır ihmal içeren fiillerde sürücüden bireysel tazminat talep edilebilmektedir.

Sigorta Şirketine Bildirim Süreci

Süreçteki en önemli adımlardan biri sigorta şirketine bildirimdir çünkü bu sürelerin kaçırılması, tazminat hakkını tehlikeye atabilir. Zorunlu trafik sigortası ve kasko genel şartları uyarınca trafik kazası, sigorta şirketine 10 gün içinde bildirilmek zorundadır. Maddi hasarlı kazalarda düzenlenen kaza tespit tutanağı ise 5 iş günü içinde sigorta şirketine teslim edilmelidir.

Bildirimde sunulması gereken belgeler ise şöyledir:

• Kaza tutanağı veya trafik kazası tespit tutanağı,
• sürücü belgesi ve araç ruhsatının kopyaları,
• kaza yerinden alınan fotoğraflar,
• yaralanma söz konusuysa sağlık raporu ve hastane kayıtları,
• tanık bilgileri.

Sigorta, şirket aracıyla yapılan zararı karşılar mı?

Trafik kazalarında zorunlu trafik sigortası yalnızca karşı tarafında bedensel ve maddi zararlarını poliçe limiti dahilinde karşılar. Şirket aracının kendi hasarı için kasko poliçesi zorunludur. Kasko poliçesinde ise kritik istisnalar dikkatle değerlendirilmelidir. Alkollü araç kullanımı ve yetkisiz sürücü kullanımı, sözleşmede tanımlanmayan kullanım amacı ve poliçede belirlenen muafiyet tutarını aşmayan hasarlar teminat kapsamından çıkarılabilir. Şirket araçlarında ticari kullanım ve çalışanlara araç tahsisi koşullarının poliçede açıkça tanımlanmış olması, hasar anında sigorta şirketinin kapsam reddi gerekçe göstermesini önlemesi açısından kritiktir.

Trafik sigortasının poliçe limitlerini aşan zararlar içinse zarar gören, doğrudan işletene yani şirkete başvurma hakkına sahiptir. Sigorta şirketinin sürücüye rücu etme hakkı ise yalnızca alkollü araç kullanımı, kasıt veya ağır ihmal gibi poliçede açıkça düzenlenen haller için geçerlidir.

Yargıtay Kararları

Yargıtay’ın şirket araçlarıyla ilgili kararları hem iş kazası tespitinde hem sorumluluk dağılımında belirleyici içtihatlar oluşturmuştur. Birçok kararı taradığımız bu bölümde, hukuki sürecin farklı yönlerine ilişkin önemli içtihatları bulabilirsiniz.

1- Şirket toplantısına giderken yapılan kaza – Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, 2023

Şirket talimatıyla bir toplantıya yönlendirilen işçinin yolda kaza yapması iş kazası olarak kabul edilmiştir. Belirleyici kıstas, coğrafi konum değil; işverenin otoritesiyle kurulmuş işlevsel bağdır. Araç kime ait olduğu sonucu etkilememiştir.

2- Servis beklerken meydana gelen kaza – Yargıtay 21. Hukuk Dairesi, 2016

İşveren tarafından tahsis edilen servis aracına henüz binilmemişken, bekleme noktasında gerçekleşen kaza iş kazası sayılmıştır. Mahkeme, koruma kapsamının araç içiyle sınırlı tutulamayacağını ve işverenin sağladığı ulaşım hizmetinin tamamını kapsadığını ortaya koymuştur.

3- Servis aracıyla işe giderken yaralanan işçi – Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, 2022

Tazminat hesabı yapılırken SGK’nın rücuya tabi ödeme yapıp yapmadığı araştırılmadan karar verilmesi hatalı bulunmuştur. Karar, iş kazası niteliğindeki trafik kazalarında SGK ödemelerinin tazminattan düşülmesi gerektiğini netleştirmiştir.

4- Trafik cezalarının maaştan kesilmesi – Yargıtay 9. Hukuk Dairesi

İşçinin şirket aracıyla neden olduğu trafik para cezalarının, işçinin açık rızası alınmaksızın ücretinden kesilmesi hukuka aykırı bulunmuştur. Mahkeme, takas hakkının yalnızca kasten sebebiyet verilen ve yargı kararıyla sabit hâle gelen zararlar için kullanılabileceğini hükme bağlamıştır.

Şirket aracıyla kaza yaptım, işten çıkarılır mıyım?

İş Kanunu’na göre, işverenin haklı nedenle iş sözleşmesini feshedebilmesi (bu durumda işçiye kıdem ve ihbar tazminatı ödenmez) için şu iki koşulun birlikte gerçeklemesi şartı aranır: 

1. Sürücü kazada kusur olmalı.
2. Araç oluşan hasar, sürücünün 30 günlük brüt ücretini aşmalı.

Dolayısıyla karşı tarafında sebep olduğu kazalarda ya da bu tutarın altında kalan hasarlarda haklı fesih gerekçesi oluşmaz.

Fesih noktasında süre de belirleyici ve kritiktir. İşverenin, fesih gerekçesini öğrenmesinden itibaren 6 iş gününde bu yola başvurması gerekir. Aksi takdirde hak düşer.

Alkollü araç kullanımı ise bu koşullardan bağımsız değerlendirilir. Mesai saatlerinde alkollü olarak araç kullanan çalışanın iş sözleşmesi, hasar tutarı ve kusur oranı aranmaksızın İş Kanunu’nun ahlak ve iyi niyet kurallarını düzenleyen maddesi kapsamında derhal ve tazminatsız feshedilebilir. 

İşveren bu kaza nedeniyle maaştan kesinti yapabilir mi?

Bu sorunun yanıtı, belirli hukuki şartlara bağlıdır. Kural olarak işveren, oluşan zararı tek taraflı şekilde ücret kesintisi yaparak tahsil edemez. 

Türk Borçlar Kanunu kapsamında işverenin ücretle takas hakkı oldukça sınırlıdır. Özellikle taksirle meydana gelen trafik kazalarında, zarar tutarı mahkeme kararıyla kesinleşmeden maaştan doğrudan kesinti yapılması hukuka aykırı kabul edilir. Bu gibi durumlarda çalışan, iş mahkemesinde alacak ve iade talebinde bulunabilir.

Bunun yanında iş sözleşmesinde ya da toplu iş sözleşmesinde açık düzenleme bulunması durumunda disiplin cezası niteliğinde ücret kesintisi uygulanabilir fakat bu kesinti bir ayda iki gündeliği aşamaz ve gerekçesinin çalışana yazılı olarak bildirilmesi gerekir.

Araçta oluşan değer kaybını kim öder?

Trafik kazalarında değer kaybını kimin karşılayacağı kusur oranına göre belirlenir. Karşı tarafında kusurlu olduğu kazalarda değer kaybı, karşı tarafın zorunlu trafik sigortasından talep edilir. Sigorta şirketinin ödeme yapmaması ya da eksik ödeme yapması durumunda Sigorta Tahkim Komisyonu’na başvuru ya da dava yoluna gidilebilir.

Sürücünün tümüyle kusur olması durumunda ise araçtaki değer kaybı trafik sigortası kapsamında karşılanmaz. Bu durumda şirketi zararı çalışandan talep edip edemeyeceği ise çalışanın kusurunun ağırlığına, iş ilişkisinin niteliğine ve somut olayın özelliklerine göre değerlendirilir. Özellikle ağır kusur veya açık ihmal iddialarında işveren tarafından rücu talepleri gündeme gelir.

Kasko hasarsızlık indirimi kaybından sürücü mü sorumludur?

Şirketin sonraki dönem sigorta primlerinde meydana gelen artışı ifade eden kasko hasarsızlık indirimi kaybından sürücünün doğrudan sorumlu tutulması mümkün değildir. Bu konuda değerlendirme yapılırken kazanın oluş şekli, sürücünün kusur durumu ve ortaya çıkan zararın somut olarak ispat edilip edilemeyeceği dikkate alınır.

Yargıtay uygulamaların yalnızca tahmine dayanan prim artışı iddialarının tek başına yeterli kabul edilmediği görülmekte olup bu artışın varsayımsal değil, somut ve belgelenebilir şekilde ortaya konulması gerekir. 

Bununla birlikte sürücünün ağır kusurlu veya kasıtlı davranışı nedeniyle meydana gelen kazalarda, sigorta şirketi ya da işveren tarafından HİB kaybının da zarar kalemi olarak ileri sürülebilir. Bu durumda da zarar miktarının ve illiyet bağının somut belgelerle ispat edilmesi gerekir.

Mesai dışında yapılan kazalarda kapsam ve süreç değişir mi?

Bu sorunun yanıtı, kullanımın işveren izni kapsamında olup olmamasına bağlı olarak değişir. İşverenin açık ya da örtülü izniyle gerçekleştirilen kullanımlarda, şirketin araç işleteni sıfatıyla üçüncü kişilere karşı sorumluluğu çoğu durumda devam eder. Fakat kazanın işin görülmesi sırasında gerçekleşmemesi nedeniyle iş hukuku ve iş kazası değerlendirmeleri farklılaşır. 

Çalışanın mesai dışında ve izinsiz kullanımı durumunda ise çalışan açısından hukuki riskler belirgin şekilde artar. Bu durumda şirket, kullanımın kendi bilgisi ve rızası dışında gerçekleştiğini ileri sürerek sorumluluğun kapsamına itiraz edebilir. Yine birçok kasko poliçesinde yetkisiz kullanım teminat dışı kaldığından sigorta koruması da ortadan kalkabilir. Son olarak işveren, şirket aracının izinsiz kullanılması nedeniyle güven ilişkisinin zedelendiğini ileri sürerek iş sözleşmesini haklı nedenle feshedebilir. 

Ceza davası açılır mı?

Yalnızca maddi hasarlı kazalarda kural olarak ceza yargılaması gündeme gelmemekle beraber yaralanmalı veya ölümlü trafik kazalarında Cumhuriyet Savcılığı, şikayet aranmaksızın resen soruşturma başlatır. Dolayısıyla bu soruya yanıt olarak evet, şirket aracıyla yapılan kazalarda, olayın niteliğine göre sürücü hakkında ceza davası açılması mümkündür.

Ceza davası kapsamında değerlendirme yapılırken aşırı hız, kırmızı ışık ihlali veya alkollü araç kullanımı gibi ağır kural ihlalleri mevcutsa bilinçli taksir hükümleri uygulanarak ceza artırılır. Ufak bir not olarak, alkollü araç kullanımı, kaza meydana gelmese dahi ayrıca ceza sorumluluğu doğurur. 

Yaralanmalı veya ölümlü kazalarda çalışanın sorumluluğu nasıl belirlenir?

Yaralanmalı ya da ölümlü trafik kazalarında kusur tespiti yapılırken kaza yeri inceleme tutanağı, bilirkişi raporu, tanık beyanları ve eğer mevcutsa güvenlik kamerası görüntüleri dikkate alınır. Bilirkişi, hız, görüş mesafesi, yolun akışı ve sinyalizasyon gibi teknik unsurları bir arada değerlendirerek kusur oranlarını belirler.

Çalışanın asli ya da tali kusurlu bulunması halinde hem ceza sorumluluğu hem de maddi ve manevi tazminat sorumluluğu gündeme gelir. Kazanın yaralanmalı veya ölümlü olması durumunda taksirle yaralama ya da taksirle ölüme neden olma suçları nedeniyle ceza soruşturması yürütülür. Alkollü araç kullanımı, aşırı hız yahut ağır kural ihlalleri mevcutsa bilinçli taksir hükümleri uygulanarak cezalar artırılabilmektedir.

Yaralanmalı kazalarda maddi tazminat hesabında zarar görenin yaşı, mesleği, geliri, maluliyet oranı ve tedavi masrafları temel alınır. Ölümlü kazalarda ise tazminat sürecinde zarar görenin desteğinden yoksun kalacak yakınların durumunu, ölenin yaş ve gelir düzeyini ve bakım yükümlülükleri gündeme gelir. Destekten yoksun kalma tazminatı, cenaze masrafları ve manevi tazminat ayrı kalemler olarak talep edilmelidir.

Tüm bu davalarda şirket, ortak davalı (ödediği tazminatları kusur oranına göre çalışana rücu edebilmektedir) konumunda bulunur. İşverenin, kusur oranına bakılmaksızın araç işleteni sıfatıyla sorumlu tutulduğu davalarda sigorta poliçesinin yeterliliği ve limit üstü sorumluluk için hazırlıklı olunması önem taşır.

Üçüncü kişilerin zararını kim karşılar? Sürücü mü yoksa işveren mi?

Kazada maddi ve manevi zarar gören üçüncü kişi, pratikte sigortaya, aracı işleten şirkete ve sürücüye aynı anda başvurabilir ve hukuki açıdan bu üç yol birbirini kapatmaz.

Sürecin akışı itibariyle zarar öncelikle zorunlu trafik sigortasından talep edilmelidir. Sigorta şirketi poliçe limiti dahilinde ödemer yapar. Limit aşılıyorsa ya da sigorta poliçesi yoksa zarar gören hem şirkete hem de sürücüye karşı aynı davada tazminat talep edebilir.

Mahkeme kararı tazminatı belirlediğinde şirket, hükmedilen tutarı zarar görene öder ve sonrasınra sürücünün kusur oranındaki payı için sürücüye başvurur. Sürücünün hafif kusurlu olduğu davalarda iş hukukunun koruma ilkesi devreye girerek rücu miktarını kısıtlamaktadır fakat ağır kusur yahut kasıt hallerinde bu kısıtlama uygulanmamaktadır.

Şirket aracının kiralık olması durumunda hukuki süreç nasıl ilerler?

Kiralık araçla yapılan kazada işleten sıfatı kiracı şirkete aittir ve araç sahibi olan kiralama firması kaza araçtaki teknik bir arızadan kaynaklanmadığı sürece kural olarak sorumlu tutulamaz.

Bu durumda hukuki süreç açısından kira sözleşmesinin içeriği belirleyicidir. Kaza anındaki sorumluluk dağılımı, araç hasarının kime ait olacağı ve zorunlu sigorta ile isteğe bağlı sigortaların hangi tarafça yaptırılacağı sözleşmede açıkça düzenlenmiş olmalıdır. Kiralık araçlarda çoğunlukla ek kaza sigortası ya da muafiyet kaldırma opsiyonu sunulmaktadır. Bu opsiyonlar kullanılmamışsa kiracı şirket, muafiyet tutarını karşılamakla yükümlüdür.

Çalışanın kaza yaptığı kiralık araç, iş amaçlı kullanıma tahsis edilmişse şirket aracı kazasındaki hukuki süreç büyük ölçüde aynı şekilde ilerler. İşverenin sorumluluğu yine geçerlidir ve kazanın kiralık araçta yaşanması bu statüyü değiştirmemektedir.

Şirket aracıyla alkollü bir şekilde kaza yaptım, ne yapmalıyım?

Alkollü araç kullanımı, ceza, sigorta ve iş hukuku alanlarının hukuki sonuçlarını ağırlaştıran bir etkendir. Burada yanıtlanması gereken ilk soru; alkol oranı 1.00 promilin altında mı, üstünde mi olmalıdır?

Eğer sürücünün alkol oranı 1.00 promilin üzerinde ise zorunlu trafik sigortası kapsamında sigorta şirketi karşı tarafa ödeme yapar fakat bu tutarı sonrasında sürücüye rücu eder. Yine kasko poliçesi de teminat dışı kalacağından şirket, araçtaki maddi hasardan sürücüyü sorumlu tutacaktır. Konunun ceza hukuku boyutunda ise alkollü araç kullanma bir suç oluşturmakta, kaza yaralanmalı ya da ölümlüyse bilinçli taksir uygulaması ile ceza artırılmaktadır. Tüm bunlara ek olarak işveren, mesai sırasında alkollü araç kullanılması nedeniyle iş sözleşmesini haklı nedenle feshedebilir.

Kaza sonrasında verilen ifadeler ve imzalanan tutanaklar hukuki süreci doğrudan etkileyebileceğinden ötürü ifade işlemleri başlamadan önce ceza ve trafik hukuku alanında deneyimli bir avukattan destek almanızı öneririz.

Şirket aracıyla ölümlü trafik kazasına karıştım, suçlu bulunur muyum?

Ölümlü bir kaza yaşanması olması, doğrudan şirket aracını kullanan sürücünün kusurlu olduğu anlamına gelmez. Burada kusur yani suçluluk kavramı belirlenirken kazanın oluş biçimi, tarafların hız ve kural ihlalleri, yol ve görüş koşulları ve bilirkişi değerlendirmesi dikkate alınır.

Ölümlü trafik kazalarında soruşturma şikayete bağlı olmaksızın Cumhuriyet Savcılığı resen başlatılır. Bu süreçte kaza tespit tutanağı, araç ekspertiz kayıtları, olay yeri inceleme raporları, tanık beyanları ve varsa kamera görüntüleri delil niteliği taşır. Yapılan incelemeler sonucunda kazanın tümüyle karşı tarafın kusurundan kaynaklandığının tespit edilmesi durumunda sürücü hakkında kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verilir. Kusurun ortak olması durumunda ise tarafların kusur oranları ayrı ayrı belirlenir ve cezai sorumlulukların tespitinde bu oranlar dikkate alınır.

Bununla beraber ölümlü trafik kazalarında, ceza soruşturmasının yanı sıra destekten yoksun kalma tazminatı başta olmak üzere maddi ve manevi tazminat talepleri de gündeme gelebilir. Özellikle şirket aracının kullanıldığı kazalarda sürücünün, araç malikinin ve işverenin hukuki sorumluluğu birlikte değerlendirilebildiğinden süreç daha karmaşık bir hal alır. Dolayısıyla soruşturmanın ilk aşamadan itibaren hem ceza hem de tazminat hukuku boyutunu birlikte yönetebilecek deneyimli bir avukatın gözetiminde ilerlemesi, hak kayıplarının önlenmesi ve sürecin sağlıklı yürütülmesi açısından en kritik noktalardan biridir.

Şirket aracını arkadaşıma vermiştim ve kaza yaptı. Bu durumda sorumluluk kimde olur?

Şirket aracını arkadaşınıza vermeniz ve onun kazaya karışması durumunda üçüncü kişilere karşı öncelikle araç işleteni sıfatıyla şirket sorumlu olur. Bu süreçte şirket, ödediği zararları olayın koşullarına ve kusur duruma bağlı olarak aracı yetkisiz bir şekilde kullandıran çalışana rücu etme hakkına sahiptir. 

Çalışan açısından ortaya çıkabilecek başlıca sonuçlar şöyledir:

• Yetkisiz sürücü kullanımı nedeniyle kasko poliçesi teminat sağlamayabilir ya da sigorta şirketi ödediği tutarı sonradan sorumlulara rücu edebilir.
• Şirket, araçta oluşan hasar ile üçüncü kişilere ödemek zorunda kaldığı tazminatları çalışandan talep edebilir.
• Bu davranış, işveren ile çalışan arasındaki güven ilişkisini zedelediğinden ötürü İş Kanunu kapsamında haklı nedenle fesih sebebi (yani tazminatsız işten çıkış) olarak değerlendirilir.

EGM’nin 2025 yılı verilerine göre ülkemizde 676.706 trafik kazası gerçekleşmiş, bu kazalarda 2.541 kişi hayatını kaybederken 407.352 kişi yaralanmıştır ve maalesef motosiklet kazalarında karoser korumasından yoksun sürücü ve yolcular, kazanın tüm enerjisini doğrudan karşıladığından maluliyet oranları araç kazalarına kıyasla çok daha yüksek çıkmaktadır.

Motosiklet kazalarında kapsamındaki tazminat süreçleri, motor, scooter yahut yük motosikleti kazaları sonucunda yaralanan, kalıcı sakatlık yaşayan ya da hayatını kaybeden kişilerin ve yakınlarının hukuki yollarla talep edebildiği maddi ve manevi tazminat haklarının tümünü kapsar.

Büromuz avukatlarının hazırladığı bu yazıda, motosiklet kazalarında tazminatın tüm boyutlarına, yaralanmalı ve ölümlü kaza süreçlerine, 50 cc motor özelinde durumlara ve 2026 güncel sigorta limitlerine ilişkin genel bilgiler paylaşılmıştır. Hukuki uyuşmazlığa ve sürece dair detaylı bilgi ve yönlendirme için info@cozumavukatlik.com.tr mail adresi ya da 0 (541) 371 06 09 numaralı telefon ile iletişime geçebilirsiniz.

Motosiklet Kazaları Neden Özel Bir Hukuki Süreç Gerektirir?

Klasik trafik kazalarından farklı dinamiklere sahip olması dolayısıyla hukuki açıdan da daha hassas ve detaylı bir değerlendirme gerektiren motosiklet kazalarında yaralanma biçimi, kusur analizi ve sigorta süreçlerindeki özel durumlar, tazminat ve sorumluluk boyutunu doğrudan etkiler.

• Maluliyet oranı yüksek: Özellikle koruyucu kaskın olmadığı durumlarda omurga, kafa, eklem ve uzuv kırıkları sık görülür. Bu nedenle aktüeryal hesaplama araç kazalarına kıyasla çok daha büyük rakamlar doğurur.
• Sigorta şirketlerinin ret oranı yüksek: Kask eksikliği, müterafik kusur ya da tutanak hataları gerekçesiyle sigorta şirketleri motosiklet dosyalarını sıklıkla reddeder ya da eksik öder.
• Kask faktörü: Kask takmamanın tazminata etkisi karmaşık bir hukuki analize gerektirir ve her yaralanma bölgesi için ayrı değerlendirme yapılır.
• Kusur tespiti farklı işler: Motosiklet görünürlüğü, şerit konumu ve hız analizi araç kazalarından farklı teknik kriterler gerektirir.

Motosiklet Kazası Tazminatı Eksiksiz Nasıl Alınır?

Motosiklet kazasında tazminatı süreci, maluliyet oranı tespiti, aktüeryal hesaplama, kask-müterafik kusur analizi ve sigorta tahkim süreçlerinin birlikte ve doğru yönetilmesini gerektiren karmaşık bir çalışma alanıdır. 2026 yılı itibarıyla motosiklet sigortası kişi başı bedeni hasar limiti 3.600.000 TL’ye yükseltilmiş olsa da bu limitin eksiksiz kullanılabilmesi için hukuki sürecin doğru ve eksiksiz yürütülmesi zorunludur.

Büromuz, sigorta hukuku ve aktüerya uzmanı ve adli trafik bilirkişisi Av. Arb. Çiğdem Baykara liderliğinde, yaralanmalı ve ölümlü motosiklet kazalarından kaynaklanan tüm tazminat süreçlerinde hukuki destek sunmaktadır.

Yaralanmalı Motosiklet Kazalarında Tazminat Davaları

Yaralanmalı motosiklet kazalarında tazminat davası, kazadan zarar gören sürücü, yolcu ya da üçüncü kişiler tarafından kusurlu tarafa, araç sahibine ve sigorta şirketine karşı açılır. Kritik bir nokta olarak, davanın açılabilmesi için öncelikle sigorta şirketine yazılı başvuru yapılması gerekir. Aksi takdirde açılan dava usulden reddedilir ve hem maddi hem zaman kaybı yaşanır.

Yaralanmalı bir motosiklet kazasına davanın temel aşamaları şu şekildedir:

• Kaza tespit tutanağı eksiksiz düzenlenir ve kusur beyanları imzalamadan önce kontrol edilir.
• Tüm tıbbi belgeler ve sağlık raporları toplanır, geçici iş göremezlik raporu alınır.
• İyileşme süreci tamamlandıktan sonra (en az 1 yıl) heyet raporu başvurusu yapılır.
• Aktüeryal hesaplama ile gerçek tazminat miktarı belirlenir.
• Kusurlu tarafın sigorta şirketine yazılı tazminat talebi iletilir.
• Ret veya eksik ödeme halinde Sigorta Tahkim Komisyonu ya da mahkeme yoluna gidilir.

Motosiklet kazalarında ilk anda yaralanma hafif görünse de sonradan ortaya çıkabilecek iç yaralanmalar ve eksik raporun yol açabileceği hak kayıplarından korunmak adına doktor kontrolü zorunludur. 

Motosiklet Kazası Tazminat Türleri

Motosiklet kazaları sonrasında ortaya çıkan zararlar. yalnızca fiziksel yaralanmalara ilişkin maluliyet ile sınırlı kalmaz, maddi ve manevi birçok farklı kalemde tazminat hakkı ile çeşitlenir. Bu süreçler hangi zararların hangi tazminat hakkı kapsamında talep edilebileceğini bilmek, hak kayı yaşamamak adına en önemli nokta ve ilk adımdır. Dolayısıyla hem teknik hesaplamalar hem de detay hukuki prosedürler barındıran bu süreçte mağduriyet yaşamamak adına trafik kazası alanında uzmanlaşmış avukatlarımız ile dilediğiniz an iletişime geçebilir ve yönlendirme alabilirsiniz.

Kaza sonrasında gündeme gelebilecek tazminat türlerine bakacak olursak:

• Geçici iş göremezlik tazminatı: Tedavi ve iyileşme sürecindeki gelir kaybı.
• Sürekli iş göremezlik (maluliyet) tazminatı: Kalıcı sakatlık nedeniyle çalışma gücünün azalması.
• Tedavi ve ameliyat giderleri: Hastane, ilaç, fizik tedavi masrafları.
• Bakıcı giderleri: Profesyonel bakım ihtiyacı doğuyorsa.
• Manevi tazminat: Sigorta şirketi değil, araç sürücüsü/sahibi öder.
• Araç (motosiklet) değer kaybı: Karşı tarafın sigortasından talep edilir.
• Pert (toplam hasar) bedeli: Aracın piyasa değeri ödenir.
• Yatma bedeli: Araç tamirdeyken kullanılamama tazminatı.
• Destekten yoksun kalma: Ölümlü kazalarda yakınların maddi destek kaybı.
• Cenaze ve defin giderleri: Ölümlü kazalarda.

Burada bir parantez açmamız gerekiyor. Manevi tazminat, zorunlu trafik sigortası kapsamı dışındır. Bu nedenle yalnızca araç sahibi ya da sürücüsünden talep edilebilir.

Motosiklet Sürücüsünün Tazminat Hakları

Tazminat türlerine baktıktan sonra, hangi durumlarda motosiklet sürücünün tazminat hakkını kullanabileceğine bakalım:

• Karşı taraf tam kusurlu ise sürücü tüm tazminat kalemlerini talep edebilir.
• Paylaşımlı kusur durumunda tazminat, kusur oranına göre indirimli hesaplanır.
• Sürücünün kusuru %100 ise tazminat hakkı doğmaz.
• Tek taraflı kazada sürücü kusurlu olduğundan kural olarak tazminat alamaz.
• Sigortasız araçla karşılaşıldıysa Güvence Hesabı’na başvurulur.

Motosiklet Yolcusunun Tazminat Hakları

Motosiklet kazalarında yolcu, kural olarak kusursuz kabul edilir ve sürücünün kusurundan bağımsız olarak tam tazminat talep etme hakkı vardır. Yolcunun tazminat haklarını şöyle toparlayabiliriz:

• Bindiği araç kusurlu bile olsa, karşı aracın sigortasından tazminat talep edebilir.
• Her iki araç da kusurlu ise iki sigorta şirketinden orantılı tazminat alabilir.
• Kask takmaması durumunda ilgili bölgedeki yaralanmalar için müterafik kusur indirimine yol açar.

Ölümlü Motosiklet Kazasında Tazminat

Motor kazasında ölen vatandaşın maddi destek sağladığı ailesi, aşağıda yer alan tazminat haklarını talep edebilir:

• Destekten yoksun kalma tazminatı: Ölenin geçimini üstlendiği eş, çocuk ve anne-baba için.
• Manevi tazminat: Ölenin yakınlarının yaşadığı acı ve elem için.

Destekten yoksun kalma tazminatı aktüeryal yöntemle hesaplanır. TRH-2010 yaşam tablosu ve ölenin geliri esas alınır. Bu hesaplamanın eksik yapılması ailenin on yıllar boyunca hak ettiğinden az tazminat almasına yol açar.

Trafik kazalarında gündeme gelen tazminatlarının miktarının hesaplanmasında Trafik Kazası Tazminat Hesaplama Aracı‘nı kullanabilirsiniz.

Tek taraflı motor kazasında sigorta ödeme yapar mı?

Bu sorunun yanıtı sürücü ve yolcu için değişkendir.

Sürücü için hayır, Tek taraflı kazada sürücü kusurlu olduğundan tazminat hakkı doğmaz. Kasko poliçesi varsa aracın hasar bedeli karşılanabilir fakat bedeni hasar için sigorta ödemesi yapılmaz.

Yolcu içinse evet, yolcu kusursuz sayılır. Motosikletin sigortası varsa o sigortadan, yoksa Güvence Hesabı’ndan bedeni hasar için talepte bulunabilir. Dolayısıyla kazada yolcu varsa, vakit kaybetmeden yolcunun hakları için bir hukuki değerlendirme ve yönlendirme almanızı öneririz.

Önemli bir dipnot olarak, kazanın yoldaki bozukluktan kaynaklanması durumunda belediye veya ilgili kamu kurumuna karşı tazminat davası açılabilir.

Kask Takmamanın Tazminata Etkisi

Karayolları Trafik Kanunu’nun 78. maddesi hem sürücü hem yolcu için kask takma zorunluluğunu düzenler. Kask takılmaması yalnızca idari para cezasına değil, tazminat miktarında da doğrudan indirimine yol açar.

Yargıtay’ın bu konudaki yerleşik içtihadı net bir ilke ortaya koymaktadır. Kask takılmaması ancak kask ile ilgili bölgedeki yaralanma arasında illiyet bağı (nedensellik bağı) kurulabildiğinde tazminattan indirim sebebi sayılır.

17. Hukuk Dairesi, 2015/12829 E. – 2018/6417 K.:

Motosiklet sürücüsünün kask takmaması, maluliyetin sol ön kolda ortaya çıkması durumunda tazminattan indirim gerektirmez; zira kask takmamanın koldaki hasarla illiyet bağı yoktur. İndirim yalnızca kask takılsaydı önlenebilecek yaralanmalar için geçerlidir.

Tüm bu bilgilerin pratikteki karşılığına bakacak olursak:

• Kafa, yüz ve boyun yaralanmaları: Kask takılsaydı daha az ya da hiç oluşmayacak bölgelerdir. Tazminattan indirim uygulanabilir.
• Bacak, kol ve gövde yaralanmaları: Kaskla illiyet bağı yoktur, bu bölgeler için indirim yapılamaz.

Günün sonunda her dava kendi koşullarında değerlendirir ve tazminat ve sigorta süreçlerinde bilirkişi raporu belirleyicidir.

Motor Kazalarında Müterafik Kusur İndirimi

Müterafik kusur, kazaya zarar gören tarafın da kendi davranışıyla katkıda bulunmasını ifade eder ve Türk Borçlar Kanunu’nun 52. maddesi uyarınca zarar görenin kusuru oranında tazminattan indirim yapılır.

Motosiklet kazalarında müterafik kusur en sık şu hallerde gündeme gelir:

• Kask takmamak (bkz. yukarıdaki Yargıtay kararı)
• Hız sınırını aşmak
• Şerit ihlali
• Reflektörsüz gece sürüşü
• Alkollü sürüş

Müterafik kusurun haksız biçimde ağırlaştırılmasına itiraz etmek tazminat miktarını önemli ölçüde artırabilir. Bu süreçte kusur bilirkişisi raporlarının teknik analizi kritiktir.

Maluliyet oranı motosiklet kazalarında neden yüksek çıkar?

Tazminat miktarını doğrudan belirleyen en önemli unsur maluliyet (sakatlık) oranıdır. Bu oran tam teşekküllü hastaneden alınan heyet raporu ile belirlenir ve motosiklet sürücüsü darbeye doğrudan maruz kalması neticesinde daha ciddi yaralanmalar ile karşılaşır.

Sıklıkla görülen yüksek maluliyet yaralanmalarına bakalım:

• Omurga yaralanmaları (servikal / lomber kırık): %20–80
• Kafa travması: %25–100
• Uzuv kaybı (ampütasyon): %40–100
• Büyük eklem yaralanmaları (diz, kalça, omuz): %10–40

Maluliyet oranı noktasında heyet raporuna ne zaman itiraz edilebilir?

• Rapordaki oran gerçek kısıtlılık düzeyinin altında kalmışsa
• Farklı tarihli raporlar arasında tutarsızlık varsa
• Engellilik cetvelindeki yanlış madde uygulanmışsa

Motor Kazası Tazminat Hesaplama

Aktüeryal yönetme hesaplanan motosiklet kazası tazminat miktarı, standart bir tablo ya da rakam üzerinden değil, her dava için ayrı ilerletilmesi gereken bir süreçtir. Hesaplama aşamasında kullanılan temel metrikler şunlardır:

• Mağdurun kaza tarihindeki yaşı (TRH-2010 yaşam tablosuna göre bakiye ömür)
• Aylık net geliri (bordro veya asgari ücret esaslı)
• Maluliyet oranı (heyet raporundan)
• Kusur oranı (tazminattan orantılı indirim)
• Aktif dönem (65 yaşa kadar) ve pasif dönem hesabı
• SGK geliri varsa mahsup edilecek tutar

Örnek bir hesaplama ile netleştirelim konuyu:

35 yaşında, aylık net geliri 25.000 TL olan ve %30 malul kalan bir motosiklet kazası mağduru için basit aktif dönem hesabı şöyledir:

• Aylık net gelir: 25.000 TL
• Maluliyet oranı: %30
• Aylık kayıp gelir: 7.500 TL
• Aktif dönem (35 → 65 yaş): 30 yıl
• Kusur oranı: %25 (mağdur kusurlu)

İskonto öncesi aktif dönem tazminatı

7.500 × 12 × 30 = 2.700.000 TL

Kusur indirimi sonrası

2.700.000 × 0,75 = 2.025.000 TL

Bu rakam progresif rant yöntemiyle iskonto edilerek gerçek tazminat miktarına ulaşılır ve pasif dönem ve bakıcı gideri ayrıca eklenir. Elbette kesin tutar için bilirkişi raporu ve mahkeme kararı belirleyicidir.

Yaşadığınız trafik kazasına ilişkin hesaplama yapmak adına uzman avukatlarımızın hazırladığı Trafik Kazası Hesaplama Robotu‘nu hemen kullanabilirsiniz.

Motosiklet Kazalarında Değer Kaybı, Pert Parası ve Yatma Bedeli

Yukarıda değindiğimiz tazminat hakları içerisinde önemli bir yer tutan değer kaybı, pert parası ve yatma bedeli, farklı dinamiklere ve kapsamlara sahip süreçler olması dolayısıyla ayrı parantezler ile detaylandırılmaları gerektiğini düşünüyoruz.

1- Motosiklet Değer Kaybı Tazminatı

Motosiklet kazadan sonra onarılmış olsa da piyasa değeri düşer. Bu kayıp ayrıca talep edilebilir.

• Kusursuz ya da daha az kusurlu taraf değer kaybı talep edebilir.
• Kaza tarihinden itibaren 2 yıl içinde sigorta şirketine yazılı başvuru zorunludur
• 160.000 km sınırı kaldırılmıştır, kilometre sınırı gerekçesiyle red yapılamaz.

Kaza sonrasında aracınızda meydana gelen değer kaybını hesaplama adına Araç Değer Kaybı Hesaplama Robotu‘muzu kullanabilir, uzmanlarımızdan hukuki yönlendirme alabilirsiniz.

Bu süreçte;

• Motorun markası, modeli, kaza tarihindeki kilometresi ve hasar niteliği esas alınır.
• Orijinal parça değişiminde daha yüksek değer kaybı çıkar.
• Yalnızca boya işlemi ise haliyle daha düşük değer kaybı gündeme gelir.
• Önceden hasar gören bölge için ikinci kez değer kaybı talep edilemez.

2- Pert Parası (Toplam Hasar Bedeli)

Onarım bedeli araç değerini aşıyorsa araç pert ilan edilir.

• Sigorta şirketi kaza öncesi piyasa rayiç değerini ödemekle yükümlüdür.
• Düşük pert teklifi için Sigorta Tahkim Komisyonu’na itiraz edilebilir.
• Hurda değer düşüldükten sonra kalan tutar ödenir ve bu kesintiye de itiraz hakkı vardır.

Yatma Bedeli (Araç Kullanılamama Tazminatı)

• Motosiklet tamirdeyken kullanılamıyorsa bu süredeki zarar ayrıca talep edilebilir.
• Ticari amaçla (kurye) kullanılan araçlarda bu kalem çok daha yüksek tutara ulaşır.

Scooter Kazası Tazminatı

Scooter, Karayolları Trafik Kanunu kapsamında motorlu iki tekerlekli araç olarak değerlendirilir ve motosiklet için geçerli tüm kurallar scooter için de uygulanır.

• Paylaşımlı scooter (Martı vb.) kazasında: Platform şirketinin araç işleten sıfatı taşıyıp taşımadığı belirleyicidir.
• Kiralık scooter kazasında: Kiralama firmasının sigorta poliçesi kapsamı incelenmelidir.
• Kask zorunluluğu: Scooter sürücüsü için de geçerlidir. Takılmaması tazminattan indirim sebebidir.

50 cc motor kaza yaparsa ne olur?

50 cc ve altı motosikletler (motorlu bisiklet) için zorunlu trafik sigortası yaptırma zorunluluğu bulunmamaktadır. Bu durum hem sigorta hem de tazminat boyutunda önemli farklar doğurur.

Bu kazaların sigorta boyutuna bakacak olursak;

• 50 cc altı araçlar zorunlu trafik sigortasının kapsamı dışındadır.
• Bu araçlar için kasko poliçesi de çoğu zaman yaptırılmaz.
• Kaza sonucu mağdurun Güvence Hesabı’na başvuru imkanı olmayabilir çünkü Güvence Hesabı zorunlu sigorta kapsamındaki araçlara yöneliktir.

Hukuki sorumluluk boyutuda ise şunlar karşımıza çıkar:

• 50 cc altı motosiklet sürücüsünün sorumluluğu Türk Borçlar Kanunu’nun 49. maddesi kapsamında genel haksız fiil sorumluluğuna tabidir.
• Kazaya sebebiyet veren 50 cc sürücüsü kusurlu ise, mağdur sürücüye ve araç sahibine dava açabilir.
• Karayolları Trafik Kanunu’nda yer alan işleten sorumluluğu hükümleri 50 cc altı araçlara tam anlamıyla uygulanmaz, genel hükümler geçerlidir.

50 cc altı motosiklet kazasında mağdur için en önemli risk, kusurlu sürücünün ödeme gücüne bağlı kalmaktır. Sigortadan tahsilat mümkün olmadığından dava sonucunda hükmedilen tazminatın tahsili güçleşebilir. Bu nedenle 50 cc araç sahiplerinin isteğe bağlı kasko yaptırmasını öneriyoruz.

Sigortasız Motorla Trafik Kazası

Kazaya karışan motosikletin zorunlu trafik sigortası yoksa, mağdurlar için Güvence Hesabı devreye girer.

• Bedeni hasar limiti 2026 yılı için kişi başı 3.600.000 TL’dir.
• Maddi hasarı Güvence Hesabı karşılamaz. Araç sahibi/sürücüden talep edilir.
• Sigortasız aracın kusurlu olması gerekir.
• Başvuru doğrudan Güvence Hesabı’na yapılır; önceden sigorta şirketine başvuru aranmaz.

Alkollü Motor Kazası Tazminatı

Burada tazminat sürecini mağdur ve alkollü motosiklet sürücüsü açısından ayrı ayrı değerlendirmek gerekir.

Mağdur açısından; 

• Karşı sürücü alkollüyse mağdurun tazminat hakkı güçlenir, alkol kusur oranını artırır.
• Yargıtay uygulamasında alkollü sürücülere hükmedilen manevi tazminat miktarı genellikle daha yüksek belirlenmektedir.

Alkollü sürücü açısından ise;

• Kendi aldığı yaralanmalarda tazminat hakkı kısıtlanır ya da ortadan kalkar.
• Sigorta şirketi alkollü sürücü adına ödediği tazminatı rücu yoluyla sürücüden geri talep eder.
• Ceza hukuku boyutunda taksirle yaralama veya öldürme suçlaması gündeme gelir.

Motosiklet Kazalarında Rücu

Rücu, sigorta şirketinin üçüncü kişilere ödediği tazminatı belirli hallerde sürücü ya da araç sahibinden geri talep etmesidir.

• Alkollü araç kullanma: Sigorta şirketinin en sık başvurduğu rücu sebebidir.
• Ehliyetsiz araç kullanma: A kategorisi ehliyet bulunmadan motosiklet kullanımı bu kapsamda değerlendirilir.
• Muayenesiz araç: Zorunlu muayene yaptırılmamış araçlarda rücu hakkı doğabilir.
• Yetkisiz kişiye araç devri: Kendi poliçeniz dışında birine verilen araçta rücu riski artar.

Motor Kazası Sonrasında Sigortadan Para Alma Süreci

Motor kazasında sigorta şirketinden tazminat alabilmek için belirli adımların sırayla izlenmesi zorunludur. Bu süreç KTK’nın 97. maddesiyle düzenlenmiş olup kurallara uyulmaması hak kaybına ya da davanın usulden reddine neden olabilir.

Adım adım sigortadan para alma sürecini şöyle detaylandırabiliriz.

1. Adım: Sigorta Şirketinin Tespiti 

Kaza tespit tutanağındaki poliçe bilgilerinin incelenmesi gerekir. Sigorta şirketi belirsizse TRAMER sorgusu ya da e-Devlet üzerinden araç sorgulama yapılabilir. Karşı aracın sigortasız olması durumunda ise başvuru Güvence Hesabı’na yapılır.

2. Adım: Yazılı Başvuru

KTK m.97 uyarınca sigorta şirketine yazılı başvuru yapmak zorunludur ve dava şartıdır. Dolayısıyla başvuru yapılmadan açılan davalar usulden reddedilir. Başvuru noter, iadeli taahhütlü posta veya e-posta ile iletilebilir.

Başvuruda bulunması gerekenler şunlardır:

• Kaza tespit tutanağı veya polis raporu
• Kimlik fotokopisi ve IBAN banka bilgisi
• Sağlık raporları ve tedavi faturaları (yaralanmalı kaza)
• Heyet raporu (maluliyet varsa, iyileşme tamamlandıktan sonra)
• Gelir belgesi veya bordro (iş göremezlik tazminatı için)

3. Adım: 15 Günlük Yanıt Süresinin Takibi 

Sigorta şirketi başvurudan itibaren 15 gün içinde yazılı yanıt vermek zorundadır (KTK m.97 — takvim günü). Yanıt gelmezse ya da teklif yetersizse bir sonraki adıma geçilebilir.

4. Adım: Sigorta Şirketinin Teklifinin Değerlendirilmesi

İlk teklif çoğu zaman gerçek tazminatın çok altındadır. Özellikle maluliyet tazminatında aktüeryal hesaplama yapılmadan teklif kabul edilmemelidir. Manevi tazminat sigorta şirketinden değil araç sahibinden talep edilir. Dolayısıyla teklife dahil edilmez.

Önemli bir parantez olarak; sigorta şirketinin kask eksikliğini tam ret gerekçesi yapması hukuka aykırıdır. Yalnızca ilgili bölgedeki yaralanma için indirim sebebi sayılabilir.

5. Adım: Ret veya Eksik Ödeme

• Sigorta Tahkim Komisyonu: 3–6 ay, düşük maliyetli. Karar ilamlı olup icraya konulabilir. Net meblağlı davalar için önerilir.
• Asliye Ticaret Mahkemesi: 1–3 yıl, yüksek meblağ ve karmaşık davalarda tercih edilir. Dava öncesi arabuluculuk zorunludur.

Bu iki yol aynı anda kullanılamaz. Davanın niteliğine göre hangi yolun tercih edileceği belirlenmelidir.

2026 Zorunlu Trafik Sigortası Teminat Limitleri (Motosiklet)

Aşağıda yer verdiğimiz tabloda, zorunlu trafik sigortasına ilişkin 2026 limitlerini bulabilirsiniz.

Limitlerle ilgili dikkat edilmesi gereken noktalar şunlardır:

• Kişi başı limit her mağdur için ayrı ayrı uygulanır.
• Bu limiti aşan tazminat talepleri için kusurlu sürücü ve araç sahibine dava açılabilir.
• 50 cc altı araçlar zorunlu trafik sigortasına tabi olmadığından bu limitler uygulanmaz.
• Otomobil için kaza başı bedeni hasar limiti 18.000.000 TL iken motosiklet için 10.800.000 TL’dir. Bu fark, koltuk kapasitesine göre belirlenen kaza başı limit hesabından kaynaklanmaktadır.

Kaynak: SEDDK, 27 Aralık 2025 tarihli Resmi Gazete. 1 Ocak 2026 itibarıyla yürürlüktedir.

Motosiklet Kazasında Zamanaşımı

Hukuki süreçlerin tümünde olduğu gibi motosiklet kazalarında da zamanaşımı sürelerinin takibi, hak kaybına uğramamak için en kritik noktalardandır. Eğer kaza taksirle yaralama veya öldürme suçunu da oluşturuyorsa ceza zamanaşımı tazminat hakkını da uzatır. Kaza tarihinden 2 yıl geçmiş olsa bile hakkınız güncelliğini koruyabilir.

Süreçteki hukuki işlemlere ilişkin zamanaşımı süreleri şöyledir:

Motosiklet Kazalarında Yargıtay Kararları

Aşağıdaki içtihat bilgileri gerçek Yargıtay kararlarına dayanmaktadır. Karar numarası belirtilmeyenlerde, ilgili konudaki yerleşik uygulama kastedilmektedir.

Kask ve İlliyet Bağı

Yargıtay 17. HD 2015/12829 E. – 2018/6417 K.: Kask takmamanın tazminattan indirim gerektirmesi için kask takılsaydı daha az ya da hiç oluşmayacak yaralanmalar söz konusu olmalıdır. Sol ön kolda oluşan maluliyette kask ile illiyet bağı kurulmadığından indirim yapılması bozma sebebidir.

Yolcunun Kasksız Olması – Müterafik Kusur

Yargıtay 17. HD yerleşik uygulaması: Motosiklet yolcusunun kask takmaması, kask takılsaydı önlenebilecek yaralanmalar açısından müterafik kusur oluşturur ve tazminattan uygun oranda indirim yapılmasını gerektirir.

Manevi Tazminat ve Sigorta

Yargıtay yerleşik içtihadı: Zorunlu trafik sigortası manevi tazminatı kapsamaz. Manevi tazminat yalnızca araç sahibi ve sürücüsünden talep edilebilir.

Değer Kaybı – Kilometre Sınırı

Anayasa Mahkemesi kararları doğrultusunda Yargıtay uygulaması: Araç değer kaybında kilometreye dayalı ret, hak ihlali oluşturur. Mevcut uygulamada km sınırı gerekçesiyle değer kaybı talebi reddedilemez.

Motokurye ve Kurye Kazaları ve Özel Haklar

Teslimat ve kurye sektörünün İstanbul başta olmak üzere büyük şehirlerde hızla büyümesiyle birlikte, motokurye kazaları hem sayısal hem de hukuki karmaşıklık bakımından ayrı bir kategori oluşturmaktadır. Görev sırasında geçirilen motosiklet kazası iki ayrı hukuki kategorinin kesişim noktasındadır: trafik kazası ve iş kazası hukuku. Bu iki boyut birbirini dışlamaz, tersine birbiriyle bütünleşerek kurye mağdurunun talep haklarını genişletir.

Yaralanmalı Kurye Kazası: Kimden Ne Talep Edilir?

• Karşı aracın sigortasından (trafik boyutu): Kusurlu karşı tarafın zorunlu trafik sigortasından maddi ve bedeni hasar tazminatı.
• SGK’dan (iş kazası boyutu): Görev sırasında gerçekleşen kaza iş kazası sayıldığında SGK geçici iş göremezlik ödeneği öder. Maluliyet durumunda SGK sürekli iş göremezlik geliri bağlar.
• İşverenden (TBK ve İSG Kanunu): İşverenin İSG yükümlülüklerini yerine getirmemesi halinde maddi ve manevi tazminat sorumluluğu doğar.

Önemli bir nokta olarak; SGK’nın ödediği tutarlar tazminat davasında mahsup edilir ancak aradaki fark ayrıca talep edilebilir.

Ölümlü Kurye Kazası

Ölenin yakınları hem trafik sigorta şirketine hem de işverene yönelebilir.

• Destekten yoksun kalma tazminatı aktüeryal yöntemle hesaplanır ve kurye geliri esas alınır.
• SGK ölüm aylığı bağlamışsa bu tutar mahsup edilir. Bakiye fark dava konusu yapılır.
• Manevi tazminat sigorta şirketinden değil, araç sahibi/sürücüsü ve işverenden istenir.

Kurye Kazasında Yatma Parası (Araç Kullanılamama Tazminatı)

Motosiklet ticari amaçla (kurye) kullanılıyorsa, araç tamirdeyken geçen süredeki kazanç kaybı ayrıca tazminat konusu yapılabilir. Bu kalem özellikle serbest çalışan kuryeler için anlamlı bir miktara ulaşabilmektedir. İspat için geliri belgeleyen fatura, sözleşme veya banka dekontlarının sunulması gerekir.

SGK Boyutu ve İşveren Sorumluluğu

Kaza SGK’ya derhal bildirilmelidir çünkü bildirim yapılmadan geçen süre ödenek hakkını etkileyebilir.

• İşverenin iş sağlığı ve güvenliği önlemlerini almamış olması (yetersiz ekipman, aşırı çalıştırma) tazminat miktarını artırır.
• Bağımlı kuryeler iş mahkemesinde dava açabilir; bağımsız serbest çalışanlar asliye hukuk mahkemesine gider.
• Yargıtay, kuryenin hukuki statüsünü işin fiili niteliğine göre belirlemekte, platform veya şirket etiketine bakmamaktadır.

Kurye Kazasında Değer Kaybı

• Motosiklet kaza sonrası onarılmış olsa da ikinci el değeri düşer.
• Ticari kullanım gerekçesiyle değer kaybı hesaplamasında araç değeri daha yüksek belirlenebilir.
• Sigorta şirketine yazılı başvuru, 2 yıllık zamanaşımı içinde yapılmalıdır.

Motosiklet kazasında tazminat nasıl alınır?

Öncelikle kusurlu tarafın zorunlu trafik sigortasına başvuru yapılması gerekir. 15 iş günü içerisinde yanıt gelmez yahut teklif yetersiz kalırsa Sigorta Tahkim Komisyonu’na veya mahkemeye gidilir. Yaralanma varsa heyet raporu alındıktan sonra aktüer hesabıyla gerçek tazminat miktarı belirlenir.

Tek taraflı motor kazasında sigorta öder mi?

Sürücü için hayır, yolcu için evet. Yolcu kusursuz sayılır ve motosikletin sigortasından ya da Güvence Hesabı’ndan tazminat talep edebilir.

Kask takmamanın tazminata etkisi ne kadar?

Kask takılsaydı önlenebilecek yaralanmalar (kafa, yüz, boyun gibi) açısından tazminattan indirim yapılabilir. Kaskla illiyet bağı kurulamayan yaralanmalar içinse indirim yapılamaz. Yargıtay bu konuda somut olay bazında illiyet bağı aramaktadır.

Motosiklet yolcusu tazminat alabilir mi?

Yolcu kural olarak kusursuz sayıldığından dolayı evet, sürücünün kusurundan bağımsız tam tazminat hakkı vardır. Kask takmaması yalnızca ilgili bölgedeki yaralanmalar için indirim sebebidir.

2026 yılında motosiklet sigorta teminat limiti ne kadar?

SEDDK’nın 27 Aralık 2025 tarihli Resmi Gazete düzenlemesine göre: Bedeni hasar kişi başı 3.600.000 TL, kaza başı 10.800.000 TL, maddi hasar araç başı 400.000 TL, kaza başı 800.000 TL. (Not: Bu limitler otomobille aynı kişi başı bedeli taşır ancak kaza başı limitler farklıdır.)

50 cc motor kaza yaparsa ne olur?

50 cc altı araçlar zorunlu trafik sigortasına tabi değildir. Kusurlu sürücünün sorumluluğu genel haksız fiil hükümlerine (TBK m.49) göre belirlenir. Mağdur, Güvence Hesabı’na başvuramaz ve tazminat doğrudan sürücü ve araç sahibinden talep edilir.

Motosiklet değer kaybı tazminatı alınabilir mi?

Elbette, kazada daha az kusurlu ya da kusursuz olmanız halinde motosikletin piyasa değerindeki düşüş ayrıca talep edilebilir. 160.000 km sınırı artık geçerli değildir. Kaza tarihinden 2 yıl içinde sigorta şirketine yazılı başvuru zorunludur.

Sigortasız motorla çarpıldım, ne yapabilirim?

Güvence Hesabı’na başvurabilirsiniz. Bu fon sigortasız araçların yol açtığı bedeni hasarları 3.600.000 TL/kişi limitiyle karşılar. Araç maddi hasarı ise araç sahibi ve sürücüsünden talep edilir.

Motokurye olarak kaza geçirdim, hem sigortadan hem SGK’dan yararlanabilir miyim?

Evet. İki hak birbirini dışlamaz. Trafik sigortasından bedeni hasar tazminatı, SGK’dan iş göremezlik ödeneği talep edilebilir. SGK’nın ödemesi tazminat hesabında mahsup edilir; bakiye fark işveren dahil diğer sorumlulardan istenir.

Alkollü sürücü motosiklete çarptı, daha fazla tazminat alabilir miyim?

Evet. Karşı tarafın alkollü olması kusur oranını artırır ve Yargıtay uygulamasında manevi tazminat miktarını yükseltir. Ayrıca sigorta şirketi, alkollü sürücüden ödediği tutarı rücu yoluyla geri alabilir; bu da tahliye edilmiş bir sürücüyle karşılaşma riskini azaltır.

Motosiklet kazasında manevi tazminat sigorta şirketinden alınabilir mi?

Hayır, zorunlu trafik sigortası manevi tazminatı kapsamaz. Manevi tazminat yalnızca araç sahibi ve sürücüsünden talep edilir; bu nedenle sigorta dışı bir dava yürütülmesi gerekir.

Scooter kazasında tazminat hakkım var mı?

Evet. Scooter KTK kapsamında motosiklet gibi değerlendirilir; tüm tazminat kuralları aynı şekilde uygulanır. Paylaşımlı scooter platformlarında platform şirketinin sorumluluğu ayrıca değerlendirilmelidir.

Motosiklet kazası tazminat davası ne kadar sürer?

Sigorta Tahkim Komisyonu süreci genellikle 3-6 ay içinde sonuçlanır. Mahkeme davaları bilirkişi aşamaları dahil 1-3 yıl sürebilir. Heyet raporu için en az 1 yıllık iyileşme süresi de hesaba katılmalıdır.

Zamanaşımı süresi dolmak üzere, yine de dava açabilir miyim?

Bu gibi durumlarda vakit kaybetmeden hukuki bir yönlendirme almanızı öneririz. Eğer kaza taksirle yaralama (8 yıl) ya da öldürme (15 yıl) suçunu da oluşturuyorsa tazminat zamanaşımı ceza zamanaşımına uzar. Kaza tarihinden 2 yıl geçmiş olsa bile hak güncel olabilir.

Tek taraflı kazada yolcunun Güvence Hesabı’na başvurusu mümkün mü?

Evet. Motosiklet sigortasız ya da tek taraflı kaza söz konusuysa yolcu, bedeni hasarı için Güvence Hesabı’na (kişi başı 3.600.000 TL) başvurabilir. Güvence Hesabı için sigorta şirketine önceden başvuru şartı aranmaz.

Büromuz avukatlarının hazırladığı bu yazıda, 67/1-a kural ihlaline, kusur oranına ve trafik kazalarında tazminat süreçleri içerisindeki yerine ilişkin genel bilgiler paylaşılmıştır. Hukuki uyuşmazlığa ve sürece dair detaylı bilgi ve yönlendirme için info@cozumavukatlik.com.tr mail adresi ya da 0 (541) 371 06 09 numaralı telefon ile iletişime geçebilirsiniz.

KTK 67/1-a Kusur Oranı Nedir?

KTK 67/1-a kapsamında kusur oranı, Karayolları Trafik Kanunu’nun araç manevralarına ilişkin hükümlerine aykırı davranılması halinde, trafik kazalarında sürücüye yüklenen sorumluluk düzeyini ifade eder. Bu düzenleme doğrudan bir kusur oranı belirlemez (uygulamada çoğunlukla %75 kusur oranı verilir) çünkü somut olayda yapılan ihlalin niteliği, kusur dağılımının belirlenmesinde esas alınır.

Sürücülerin, manevra yaparken trafik akışını zorlaştıracak veya tehlike yaratacak şekilde hareket etmeleri mevzuat gereği yasaktır. Uygulamada sık karşılaşılan ihlal örnekleri şöyledir:

• Sinyal vermeden ve gerekli kontroller yapılmadan manevra gerçekleştirilmesi.
• Park halindeki araçlar arasından trafik akışı kontrol edilmeden çıkış yapılması.
• Taşıt yolunun sağına veya soluna yanaşırken diğer araçların geçişinin engellenmesi.
• Yayalar açısından tehlike oluşturacak şekilde ani ve kontrolsüz manevralarda bulunulması.

Kaza sonrasında düzenlenen tutanaklar, olay yeri tespitleri ve teknik incelemeler doğrultusunda belirlenen kusur oranı, tazminat miktarının hesaplanması, sigorta ödemeleri ve araç değer kaybı taleplerinin değerlendirilmesinde temel belirleyici unsurlardan biridir.

KTK 67/1-a Asli Kusur mu? Tali Kusur mu?

KTK 67/1-a kapsamında değerlendirilen manevra ihlalleri, uygulamada çoğu zaman asli kusur olarak kabul edilir. Bu hüküm, her somut olayda doğrudan ve kesin bir şekilde asli kusur olarak değerlendirileceği anlamına gelmez çünkü bu süreçte kazanın oluş şekli, tarafların davranışları ve teknik incelemeler doğrultusunda belirleyicidir. Dolayısıyla karşı tarafın da trafik kurallarına aykırı bir davranışının bulunması halinde kusur paylaşımı yapılabilir ve ihlal tali kusur olarak da değerlendirilebilir.

Asli kusur değerlendirmesinin hukuki sonuçları genel olarak şöyledir:

• Kusur oranı, ihlalin kazaya etkisi oranında yüksek belirlenebilir.
• Maddi hasarlı kazalarda hasar bedeli ve araç değer kaybı hesaplamaları kusur oranına göre yapılır..
• Tazminat davalarında hükmedilecek tutar, tarafların kusur dağılımına göre belirlenir .
• Sigorta şirketleri, rücu işlemlerinde kusur oranını esas alır.

KTK 67/1-a Kusur Oranı Yüzde Kaçtır?

KTK 67/1-a kusur oranı çoğu zaman %75 olarak belirlenir fakat sabit bir yüzdeye bağlı olmadığını, kazanın oluşumuna etkisine göre somut olay bazında değişkenlik gösterebileceğini unutmamak gerekir. Karşı tarafın hız, takip mesafesi veya başka bir kural ihlali bulunması halinde bu oran %50 seviyesine düşebileceği gibi, bazı durumlarda %100 kusur olarak da değerlendirilebilir.

Kısaca Kusur Oranı Nasıl Hesaplanır?

Trafik kazalarında sorumluluk dağılımını ifade eden kusur oranlarının hesaplanmasında hem teknik veriler hem de yasal mevzuatın kesişimi dikkate alınır. Bu kesişim içerisinde kalarak dikkate alınan unsurlar şöyledir:

• Kaza yerinde çekilen fotoğraflar ve varsa çevre güvenlik kameralarının kayıtları incelenir.
• Sürücülerin manevra kurallarına, hız limitlerine ve takip mesafelerine uygunluğu denetlenir.
• Karayolları Trafik Kanunu dahilindeki asli ve tali kusur maddeleri kaza senaryosuyla eşleştirilir.
• Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi (SBM) algoritmaları ve uzman değerlendirmeleri ile %0, %25, %50, %75 veya %100 oranlarından uygun olanı atanır.

Tazminat ödemeleri ve araç değer kaybı tutarlarının yasal zeminini bu süreçte ortaya çıkan kusur oranları oluşturur. Maddi ve manevi bir hak kaybı yaşanmaması adına kusur oranı tespiti ve ihtiyaç halinde itiraz süreçlerinin uzman bir avukat tarafından takibi belirleyicidir.

Kusur Oranına Nasıl İtiraz Edilir?

Kusur oranına itiraz süreci, kaza tespit tutanağının niteliğine ve tutanağı düzenleyen kuruma göre farklı adımlarla ilerler. Bu adımları şu şekilde özetleyebiliriz:

• Taraflarca düzenlenen kaza tespit tutanaklarında: Kusur değerlendirmesi sigorta şirketleri tarafından yapılır ve taraflara bildirilir. Bu değerlendirmeye karşı, bildirimden itibaren 5 iş günü içinde yeni bilgi ve belgelerle sigorta şirketine başvurularak yeniden inceleme talep edilebilir. Başvurular, Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi sistemi üzerinden sorgulanabilir.
• Polis veya jandarma tarafından düzenlenen tutanaklarda: Kusur tespiti doğrudan yargı denetimine tabidir. Bu tür tespitlere karşı, somut olaya göre tazminat davası kapsamında Asliye Ticaret Mahkemeleri veya ilgili yargı yolları üzerinden itiraz edilebilir.
• Uyuşmazlığın devam etmesi halinde: Kusur oranına ilişkin ihtilaflar, Sigorta Tahkim Komisyonu veya genel mahkemeler nezdinde çözüme kavuşturulur.
• Delil ve teknik inceleme aşaması: Kamera kayıtları, olay yeri tespitleri ve bilirkişi raporlarındaki eksiklik veya hatalar dilekçe ile ileri sürülerek kusur oranının yeniden değerlendirilmesi sağlanır.

İtiraz sürecinde iki önemli nokta; başvurunun usulüne uygun yapılması ve kusur oranındaki hatalı değerlendirmenin teknik deliller ile açıkça gösterilmesidir. Dolayısıyla sürecin profesyonel bir hukuki destekle yürütülmesi, her iki noktada da hata yapılmasının ve hak kayıplarının önüne geçecektir.

İtiraz Süresi Ne Kadardır?

Maddi hasarlı trafik kazalarında taraflarca düzenlenen kaza tespit tutanaklarına ilişkin kusur değerlendirmesine itiraz süresi, sigorta şirketlerinin değerlendirme tarihinden itibaren 5 iş günüdür. Bu süreç Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi sistemi üzerinden yürütülür.

Polis ya da jandarma tarafından düzenlenen kaza tespit tutanaklarına karşı ise idari anlamda belirli bir itiraz süresi bulunmamakla birlikte, kusur oranına ilişkin uyuşmazlıklar kaza tarihinden itibaren 2 yıl içinde açılacak tazminat davası ile yargıya taşınabilir.

İtirazların yasal süreler içerisinde yapılmaması tazminat talebi ve sigorta ödeme süreçlerini zorlaştırması ve karmaşıklaştırmasının dışında doğrudan hak kayıpları da yaratabilir ve bu yönüyle hassasiyetle takip edilmesi gerekir.

Kusur oranına itiraz için gerekli belgeler nelerdir?

Kusur oranına yapılacak itirazda başvurunun hukuki dayanaklarını güçlendirecek ve itirazın kabulünü sağlayacak teknik delillerin dosyaya eklenmesi gerekir. Bu belgeler şöyledir:

• Islak imzalı kaza tespit tutanağı veya resmi trafik raporu örneği.
• Kazanın meydana geliş şeklini ve araç hasarlarını gösteren fotoğraflar.
• Olay mahallindeki kamera kayıtları veya araç içi kamera görüntüleri.
• Sürücülere ait ehliyet, ruhsat ve kimlik fotokopileri.
• Bilirkişi raporlarındaki hataları ve teknik itiraz noktalarını açıklayan dilekçe.

Delillerin eksiksiz sunulması ve en önemlisi itiraz dosyasının trafik kazalarında uzmanlaşmış bir avukat tarafından hazırlanması, mahkeme aşamasından kusur oranının lehte düzenlenmesi noktasında kritik bir adımdır.

Mahkeme kusur oranını yeniden belirleyebilir mi?

Elbette, yargı makamları, trafik kazalarındaki kusur oranlarını somut deliller ve teknik incelemeler ışığında değerlendirme ve gerektiğinde yeniden belirleme yetkisine sahiptir. Kamera kayıtlar, olay yeri incele bulguları ve uzman görüşleri doğrultusunda verilen mahkeme kararı, tazminat miktarı ile sigorta şirketlerinin rücu hakları bakımından bağlayıcı nitelik taşır.

67/1-a kusur oranı hangi kazalarda uygulanır?

Park yerinden çıkış, yol kenarına yanaşma, duraklama ve sağa-sola dönüş gibi manevralar esnasında meydana gelen trafik kazalarında 67/1-a kusur oranı gündeme gelir. Bu manevraların trafikteki diğer unsurların güvenliğini tehlikeye atacak şekilde yapılması 67/1-a’nın ihlalidir.

Arkadan çarpma kazalarında 67/1-a kusuru verilir mi?

Arkadan çarpma kazalarında kural olarak arkadan gelen sürücünün kusurlu olduğu kabul edilir fakat öndeki aracın park yerinden kontrolsüz çıkış yapması ya da ani şekilde şeride girmesi yani manevra kurallarını ihlal etmesi durumunda, bu davranışları 67/1-a ihlali olarak değerlendirilebilir. Bu gibi durumlarda kazanın oluşumunda manevra hatasının etkisi ispatlanırsa kusur dağılımı değişir ve sorumluluk kısmen ya da tamamen manevra yapan sürücüye yüklenir.

Şerit ihlali yapan sürücüye 67/1-a kusur yazılır mı?

Güvenli şekilde yapılması zorunlu olan şerit değiştirme manevraları, sinyal verilmeden ya da diğer araçların geçişini tehlikeye düşürecek şekilde yapılması durumunda 67/1-a kapsamında manevra ihlali olarak değerlendirilebilir. Diğer taraftan her şerit ihlali doğrudan bu maddeye göre kusur yazılacağı anlamına gelmez. Kusur dağılımı, kazanın oluş şekli ve teknik deliller doğrultusunda belirlenir.

Kavşak kazalarında bu madde nasıl değerlendirilir?

Kavşaklardaki sağa veya sola dönüş manevraları 67/1-a maddesi kapsamında değerlendirilir ve dönüş sırasında diğer araçların ve yayaların geçişini zorlaştıran ya da tehlikeye atan manevralar, çoğu zaman kazanın oluşumunda asli unsur olarak kabul edilir. Tabi kusur değerlendirmesi yalnızca bu maddeye dayanmaz. Geçiş üstünlüğü, trafik ışıkları ve diğer sürücü davranışları ve unsurlar da birlikte incelenir.

67/1-a kusur oranı tazminatı nasıl etkiler?

KTK 67/1-a kapsamında manevra hatası yapan sürücünün kazadaki kusur oranı arttıkça, karşı taraftan veya sigorta şirketinden talep edebileceği tazminat aynı oranda azalır. Örneğin; %75 kusurlu olan bir sürücü, uğradığı zararın yalnızca %25’ini talep edebilirken, %25 kusurlu olan taraf zararının %75’ini talep edebilir. Bu nedenle kusur oranının, kaza tespit tutanakları ve teknik incelemeler doğrultusunda doğru ve adil şekilde belirlenmesi tazminat dengesinin sağlanması açısından belirleyici niteliktedir.

Tam kusurlu sayılan sürücü tazminat alabilir mi?

Trafik kazasında tam yani %100 kusurlu bulunan sürücü, karşı tarafın trafik sigortasından yahut araç sahibinden maddi tazminat talep edemez. Ancak sürücünün kasko poliçesi ya da ferdi kaza sigortası bulunması halinde, poliçe kapsamına göre kendi zararlarının karşılanması mümkün olabilir. Bedensel zararlar gibi bazı istisnai haller ise ayrıca değerlendirilir.

Sigorta ödemeleri kusur oranına göre nasıl yapılır?

Zorunlu mali sorumluluk sigortası (trafik sigortası) kapsamında yapılan ödemelerde, kusur oranı belirleyici unsurdur. Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi sistemi üzerinden taraflar arasında oluşturulan kaza tespit tutanakları ve sigorta şirketlerinin değerlendirmeleri doğrultusunda kusur dağılımı belirlenir. Kusur oranında uyuşmazlık olması durumunda ise bilirkişi incelemesi ve yargılama süreci ile kesinleşir.

Sigorta şirketleri, poliçe limitleri dahilinde sigortalı sürücünün kusuru oranında, karşı tarafa verilen zararı karşılar. Bu kapsamda;

• %0 kusurlu olan tarafın zararı, karşı tarafın sigortası tarafından karşılanır.
• %50 – %50 kusur halinde taraflar kendi zararlarının yarısını üstlenir.
• %75 kusurlu olan sürücünün sigortası, karşı aracın zararının %75’lik kısmını öder.

Kusur oranını aşan zararlarda ise tarafların kasko poliçeleri devreye girebilir yahut eksik kalan tutar için doğrudan talep ve dava yoluna başvurulabilir. Tüm bu ödeme sürecinin sağlıklı bir şekilde tamamlanabilmesi, kaza tespit tutanağının doğru düzenlenmesine, olay yerinin uygun şekilde kayıt altına alınmasına ve teknik incelemelerin isabetli yapılmasına bağlıdır.

Kaynaklar

1- https://www.sbm.org.tr/tr/ktt-sorgulama-ve-itiraz

2- https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.2918.pdf

Büromuz avukatlarının hazırladığı bu yazıda, ehliyetsiz sürücülerin taraf olduğu trafik kazalarına ve bu kazaların hukuki sonuçlarına ilişkin genel bilgiler paylaşılmıştır. Hukuki uyuşmazlığa ve sürece dair detaylı bilgi ve yönlendirme için info@cozumavukatlik.com.tr mail adresi ya da 0 (541) 371 06 09 numaralı telefon ile iletişime geçebilirsiniz.

Dilerseniz bu sayfamızın Google NotebookLM ile oluşturulmuş sesli anlatımını hemen dinleyebilirsiniz.

Ehliyetsiz Trafik Kazası Yaptım, Ne Yapmalıyım?

Ehliyetsiz araç kullanırken trafik kazasına karışılması durumunda, olay sonrasında atılacak adımlar hem hak kaybının önlenmesi hem de ileride doğabilecek cezai ve hukuki sorumluluğun doğru yönetilmesi bakımından önemlidir.

Ehliyetsiz sürücünün kaza sonrasında dikkat etmesi gereken adımlar şöyledir:

• 112 aranarak olay yerine trafik ekiplerinin gelmesi sağlanmalıdır.
• Ehliyetsiz sürücülerin kendi aralarında düzenledikleri maddi hasarlı trafik kazası tespit tutanakları, uygulamada çoğu zaman yeterli kabul edilmediğinden, olayın resmi kolluk tutanağına bağlanması beklenmelidir.
• Mümkünse araçların konumu, yol durumu, fren izi, trafik işaretleri ve hasar durumu fotoğraf ve video ile kayıt altına alınmalıdır.
• Olayı gören tanıkların isim ve iletişim bilgileri yine mümkünse alınmalıdır.
• Trafik ekipleri geldiğinde, olayın oluş şekli eksiksiz anlatılmalı, sürücü belgesine ilişkin durum gerçeğe uygun şekilde beyan edilmelidir.
• Kaza, vakit kaybetmeden ilgili sigorta şirketine veya sigorta temsilcisine bildirilmelidir.
• Yaralanma, ölüm, yüksek maddi hasar, kusur ihtilafı veya sigorta/rücu riski bulunan durumlarda ise sürecin doğru yönetilebilmesi adına uzman bir avukattan hukuki destek almanızı öneririz.

Kaza sonrasında yapılan hatalı beyanlar, eksik delil toplama ya da usule aykırı işlemler, ilerleyen süreçte hem ceza soruşturmasını hem de tazminat ve sigorta süreçlerini doğrudan etkiler. Bu nedenle, özellikle ehliyetsiz sürücünün karıştığı kazalarda, sürecin başından itibaren prosedürlere uygun hareket etmek ve bunu uzman bir avukat gözetimi ve yönlendirmesi ile yapmak gerekir.

Ehliyetsiz Trafik Kazasının Cezası

Ehliyetsiz bir şekilde trafik kazasına karışan sürücünün karşı karşıya kalabileceği cezalar birkaç farklı boyutta ele alınmalıdır. Öncelikle, sürücüye ve aracı ehliyetsiz kişiye kullandıran araç sahibine veya işletene Karayolları Trafik Kanunu m.36 uyarınca 40.000 TL idari para cezası uygulanır. Kazanın yalnızca maddi hasarla sınırlı kalmaması ve yaralanma ya da ölüm ile sonuçlanması halinde ise idari yaptırımların yanında Türk Ceza Kanunu hükümleri de devreye girer. Bu durumda olayın niteliğine göre, TCK m.89 kapsamında taksirle yaralama suçundan 3 aydan 1 yıla kadar hapis cezası yahut TCK m.85 kapsamında taksirle öldürme suçlarından 2 yıldan 6 yıla kadar hapis cezası istemiyle sürücü hakkında kamu davası açılabilir.

Sürücünün kazadan sonraki davranışları, mağdurun zararının giderilmesine yönelik tutumu, olayın meydana gelme şekli, kusur oranı ve kişisel durumu yargılama sürecinde belirleyicidir. Bu unsurlar, mahkeme tarafından takdiri indirim nedenleri, hükmün açıklanmasının geri bırakılması, erteleme, uzlaştırma veya diğer ceza hukuku kurumları bakımından ayrıca değerlendirilebilir. Bu değerlendirmenin her olayın kendi şartlarına göre yapılacağını unutmamak gerekir.

Nihayetinde ehliyetsiz trafik kazalarında uygulanacak yaptırımlar yalnızca ehliyetsiz araç kullanma fiiline değil, kazanın maddi hasarlı, yaralanmalı veya ölümlü olup olmamasına göre büyük değişiklikler gösterir.

Kazada Ehliyetsiz Sürücünün Kusur Oranı

Trafik kazalarında kusur oranının belirlenmesinde, kazanın meydana gelmesine neden olan trafik kuralı ihlalleri esas alınır. Her ne kadar ehliyetsiz araç kullanılması hukuka aykırı bir durum olsa da, her olayda sürücünün doğrudan asli kusurlu kabul edilmesine neden olmaz.

Kusur değerlendirmesi yapılırken sürücünün hız durumu, şerit takibi, geçiş önceliği, frenleme ve takip mesafesi, dönüş ve kavşak kurallarına uyması gibi birçok unsur dikkate alınır. Bu kapsamda, ehliyetsiz sürücünün kaza esnasında trafik kurallarına aykırı bir eylem yapmadığı ve kazanın meydana gelişinde belirleyici bir ihlalinin bulunmadığı tespit edildiği takdirde kusurun tamamı yahut ağırlıklı kısmı karşı tarafa yüklenebilir.

Buna karşılık ehliyetsizlik, sürücünün dikkat ve özen yükümlülüğü ile araç kullanma yeterliliği bakımından, bilirkişi incelemelerinde sürücü aleyhine ayrıca değerlendirilebilecek bir unsur niteliği taşır.

Kusur oranı yalnızca ceza sorumluluğu bakımından değil, maddi tazminat, bedensel zarar tazminatı ve sigorta şirketlerinin rücu talepleri bakımında da belirleyici noktadır. Bu nedenle ehliyetsiz sürücünün kusurlu bulunduğu senaryoda sigorta şirketinin yaptığı ödemelerde rücu sorumluluğu gündeme gelir. Tüm bu süreci şekillendirecek olan nihai kusur değerlendirmesi ile kaza tespit tutanağı, trafik polis/jandarma raporları, ekspertiz ve bilirkişi incelemeleri ile gerektiğinde mahkeme kararı birlikte dikkate alınarak yapılır.

Ehliyetsiz Ölümlü Kazaya Karışmanın Cezası

Ehliyetsiz bir sürücünün ölümle sonuçlanan trafik kazasına karışması durumunda ceza soruşturması, Türk Ceza Kanunu m.85 kapsamında taksirle öldürme suçu etrafında yürütülür. Bu kapsamda, kazada bir kişinin ölümüne neden olunması halinde 2 yıldan 6 yıla kadar hapis cezası, birden fazla kişinin ölümü ya da bir kişinin ölümüyle birlikte bir veya birden fazla kişinin yaralanması halinde ise 2 yıldan 15 yıla kadar hapis cezası gündeme gelir.

Sürücünün ehliyetsiz olması tek başına bilinçli taksir ya da daha ağır bir ceza niteliği doğurmasa da, soruşturma ve kovuşturma sürecinde kusur değerlendirmesi yapılırken dikkat ve özen yükümlülüğünün ihlali ile noktasında sürücü aleyhine önemli bir unsur olarak dikkate alınır.

Ölümlü trafik kazalarında ceza hukukunun dışında destekten yoksun kalma tazminatı, cenaze ve defin giderleri ile diğer maddi ve manevi tazminat talepleri de gündeme gelir. Mağdurun zarar gören yakınlarına sigorta şirketinin yaptığı ödemelerin rücu talepleri de ehliyetsiz sürücüye yöneltilir. Her ne kadar zorunlu trafik sigortasının üçüncü kişilere yönelik koruma mantığı devam etse de, ehliyetsiz kullanım hali sonradan sürücü ve sorumlular bakımından ayrı bir hukuki yük doğurabilir.

Ehliyetsiz kaza yaptım fakat karşı taraf suçlu, süreç nasıl ilerler?

Trafik kazasında karşı tarafın tam kusurlu olduğunun tespiti durumunda ehliyetsiz sürücü açısından kazanın oluşumuna ilişkin kusur sorumluluğu doğmayabilir. Bu gibi durumda ehliyetsiz araç kullanılması nedeniyle sürücü hakkında Karayolları Trafik Kanunu m.36 kapsamında idari para cezası uygulanır fakat kazanın meydana gelmesinden doğan hukuki sorumluluk esas olarak kusurlu karşı tarafa yönelir.

Araçta meydana gelen maddi hasar, değer kaybı, ikame araç ve mahrumiyet zararları ile varsa yaralanmaya bağlı tazminat talepleri, olayın niteliğine bağlı olarak kusurlu karşı tarafın zorunlu trafik sigortası ve varsa kasko sigortası ve ilgili sorumlular aleyhine ileri sürülebilir. Ehliyetsiz olmak, haklı durumdaki bireyin zararını talep etmesine engel olmamakla beraber, uygulamada kusur oranı, kaza tespit tutanağı, bilirkişi raporu, eksper incelemesi ve mahkeme kararı neticesinde süreç yalnızca “ehliyetsizlik” üzerinden değil, kusur ve zarar ilişkisi çerçevesinde değerlendirilir.

Ehliyetsiz sürücü, tazminat talebinde bulunabilir mi?

Evet, kazada kusursuz ya da karşı tarafa göre daha az kusurlu olması halinde ehliyetsiz sürücü de tazminat talebinde bulunabilir. Tazminat hakkı, yalnızca sürücü belgesinin olmasına bağlı değildir. Kazanın meydana gelmesindeki kusur oranına ve olayın şartlarına bağlı olarak ortaya çıkan ve değişkenlik gösteren bir haktır.

Burada dikkat edilmesi gereken nokta, tazminat hesabı yapılırken, ehliyetsiz araç kullanma durumunun yaratacağı etkidir. Türk Borçlar Kanunu’nun 52. maddesi kapsamında zarar görenin zararın doğmasına veya artmasına etkisi bulunuyorsa hakim tazminatta indirim yahut tümüyle ortadan kaldırılması kararı verebilir. Dolayısıyla ehliyetsiz araç kullanılması başlı başına tazminat hakkını ortadan kaldırmasa da, kusur oranına göre alınabilecek tazminat miktarını doğrudan etkiler.

Ehliyetsiz sürücüye para cezası uygulanır mı?

Karayolları Trafik Kanunu’nun 36. maddesi kapsamında ehliyetsiz araç kullanan sürücüye 2026 yılı itibarıyla 40.000 TL idari para cezası uygulanır. Yine aracı ehliyetsiz kişiye kullandıran araç sahibi veya işletene de 40.000 TL idari para cezası uygulanır.

Bunun yanında, sürücü belgesi mahkeme, savcılık ya da diğer yetkili kurumlarca geçici olarak geri alınmış olmasına karşın araç kullanılması ya da sürücü belgesinin iptal edilmiş olmasına rağmen trafiğe çıkılması halinde ise uygulanan idari para cezası 200.000 TL’dir.

Ehliyetsiz araç kullanmak asli kusur mudur?

Hayır, ehliyetsiz araç kullanılması, tek başına ve doğrudan asli kusur olarak kabul edilmez. Trafik kazalarında kusur değerlendirmesi yapılırken esas alınan nokta, kazanın meydana gelmesine doğrudan etki eden trafik kuralı ihlalleridir.

Örneğin, hız sınırının aşılması, şerit değiştirme kurallarına uyulmaması, geçiş önceliğinin dikkate alınmaması ya da kırmızı ışık ihlali gibi davranışlar kusur tespitinde temel belirleyici unsurlardır. Diğer bir ifadeyle, bir sürücünün ehliyetsiz olması ile kazanın meydana gelişi arasında doğrudan nedensellik bağı bulunmuyorsa, yalnızca ehliyetsizlik nedeniyle asli kusur yüklenmesi her somut olay bakımından mümkün değildir.

Bununla birlikte sürücü belgesinin bulunmaması, kusur incelemesinde tamamen önemsiz bir unsur da değildir. Bilirkişi raporlarında ve teknik değerlendirmelerde, sürücünün araç kullanma yeterliliği, trafik kurallarına hakimiyeti ve dikkat yükümlülüğü bakımından aleyhe bir değerlendirme unsurudur.

Ehliyetsiz trafik kazasında müterafik indirimi nedir?

Müterafik kusur indirimi, zarar gören kişinin zararın doğmasına ya da artmasına kendi davranışıyla katkı sağlaması halinde, hükmedilecek tazminattan belirli oranda indirim yapılmasını ifade eder. Türk Borçlar Kanunu m.52 kapsamında değerlendirilen bu ilke ile beraber hakim, olayın özelliklerine göre tazminat miktarında indirime gidebilir.

Müterafik indiriminin bir diğer boyutunda ehliyetsiz sürücünün kullandığı araca bu durumu bilerek ve isteyerek binen yolcular vardır. Kişinin, net bir şekilde hukuka ve trafik güvenliğine aykırı risk taşıyan araca bilerek binmiş olması, meydana gelen zararın sonuçlarına belli ölçüde katlandığı şeklinde değerlendirilir. Buna bağlı olarak da uygulamada, yolcunun sürücünün ehliyetsiz olduğunu bildiğinin ya da bilebilecek durumda olduğunun tespit edilmesi halinde tazminat hesabında müterafik kusur indirimi yapılması söz konusu olur.

Ehliyetsiz sürücünün karıştığı kazada sigorta şirketi ödeme yapar mı?

Ehliyetsiz sürücünün karıştığı trafik kazasında, zorunlu trafik sigortası kural olarak zarar gören üçüncü kişilerin maddi zararlarını ve bedensel zarar kapsamındaki taleplerini, poliçe limitleri dahilinde karşılar. Yaptığı bu ödemenin ardından sigorta şirketi, kazanın ehliyetsiz araç kullanımı ile gerçekleşmiş olması nedeniyle, olayın şartlarına göre sigortalıya, işletene veya sorumlu kişilere rücu etme hakkını kullanabilir. Dolayısıyla üçüncü kişiye ödeme yapılmış olması, ehliyetsiz sürücü bakımından hukuki sorumluluğun ortadan kalktığı anlamına gelmez.

Ehliyetsiz sürücünün kendi aracında oluşan hasarların karşılanması noktasında ise trafik sigortasına değil kasko poliçesine bakmak gerekir. Teminatın uygulanıp uygulanmayacağı poliçe özel şartlarına ve teminat istisnalarına bağlıdır. Bu nedenle ödeme konusuna kesin bir yanıt vermek mümkün değildir.

Ehliyetsiz sürücü kazada haklı olsa da sigorta şirketi rücu edebilir mi?

Ehliyetsiz sürücünün kazada tamamen kusursuz olması halinde, sigorta şirketinin rücu hakkı kural olarak doğmaz. Zorunlu trafik sigortası, araç sahibinin üçüncü kişilere verdiği ve kusura dayanan zararları karşılamaya yöneliktir. Bu nedenle rücu değerlendirmesinde de kazadaki kusur durumu temel ölçütlerden biridir. Türkiye Sigorta Birliği ve Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi’nin trafik sigortasına ilişkin açıklamaları da, trafik sigortasının kusurlu olarak üçüncü kişilere verilen zararları karşıladığı çerçevede şekillenmektedir.

Ehliyetsiz sürücünün kazanın meydana gelmesinde kusurunun bulunması halinde ise sigorta şirketi, zarar görene ödeme yaptıktan sonra, ödediği tutarı rücu etme yoluna gidebilir. Bu noktada yalnızca ehliyetsizlik kavramı değil, kazanın oluş şekli, kusur oranı, trafik bilirkişi raporu, kaza tespit tutanağı, polis/jandarma tutanakları ve varsa mahkeme kararı birlikte değerlendirilir.

Ehliyetsiz sürücünün 18 yaş altında olması süreci nasıl değiştirir?

Ehliyetsiz sürücünün 18 yaşından küçük olması durumunda kaza yalnızca trafik hukuku kapsamında değil, çocuk ceza hukuku hükümleri çerçevesinde de değerlendirilir. Bu durumda, sürücünün yaşı, ceza sorumluluğunun belirlenmesinde temel kriterdir.

Türk Ceza Kanunu m.31 uyarınca;

• 12 yaşını doldurmamış çocukların ceza sorumluluğu bulunmaz,
• 12–15 yaş aralığında ise fiilin hukuki anlam ve sonuçlarını algılama ve davranışlarını yönlendirme yeteneğine göre değerlendirme yapılır,
• 15–18 yaş aralığında bulunan çocuklar hakkında ise indirilmiş ceza hükümleri uygulanır.

Bu kapsamda yargılama, görevli mahkeme olarak çocuk mahkemelerinde yürütülür. İdari para cezaları bakımından ise ehliyetsiz araç kullanımı nedeniyle uygulanacak yaptırımlar kural olarak veli ve/veya vasiye yöneltilir. Yine aracın sahibi de “işleten” sıfatıyla Karayolları Trafik Kanunu kapsamında idari yaptırımlarla karşılaşır.

Diğer taraftan Türk Medeni Kanunu m.369 kapsamında, ana ve babanın çocuğun gözetim ve denetim yükümlülüğü bulunmaktadır. Bu yükümlülüğün gereği gibi yerine getirilmemesi halinde meydana gelen zarardan dolayı ebeveynlerin hukuki (tazminat) sorumluluğu da gündeme gelir.

Kazanın ölümlü ya da yaralanmalı olması ehliyetsiz sürücünün cezasını nasıl etkiler?

Ehliyetsiz sürücünün karıştığı trafik kazasının yaralanmalı ya da ölümlü olması, uygulanacak ceza sorumluluğunu ve yargılama sürecini doğrudan etkiler. Bu noktada belirleyici olan yalnızca ehliyetsizlik durumu değil, kazanın sonucu, kusur oranı, sürücünün dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırılığı ile olayın somut özellikleridir.

Yaralanmalı trafik kazalarında, fiil çoğu durumda Türk Ceza Kanunu m.89 kapsamında taksirle yaralama suçu çerçevesinde değerlendirilir. TCK m.89/1 uyarınca, taksirle başkasının vücuduna acı verilmesi veya sağlığının ya da algılama yeteneğinin bozulmasına neden olunması halinde hapis ya da adli para cezası gündeme gelebilir.

Yaralanmanın niteliğine bağlı olarak, örneğin kemik kırığı, yüzde sabit iz, organ işlevinde zayıflama yahut yaşamı tehlikeye sokan durumlar söz konusu ise daha ağır cezalar gündeme gelir. Yine yaralanmalı trafik kazalarında bazı hallerde şikayet, uzlaştırma ve yargılama usulü ayrıca değerlendirilir.

Ölümlü trafik kazalarında ise eylem, kural olarak TCK m.85 kapsamında taksirle öldürme suçu olarak ele alınır. Bu kanun maddesine göre, bir kişinin ölümüne neden olunması halinde 2 yıldan 6 yıla kadar hapis cezası söz konusu olabilir. Eğer fiil, birden fazla kişinin ölümüne ya da bir kişinin ölümü ile birlikte bir veya birden fazla kişinin yaralanmasına yol açmışsa, ceza 2 yıldan 15 yıla kadar hapis olarak uygulanabilir. Bu tür olaylar şikayete bağlı değildir ve Cumhuriyet Savcılığı tarafından resen soruşturma başlatılır.

Büromuz avukatlarının hazırladığı bu yazıda, trafik kazalarında gündeme gelen asli ve tali kusur kavramları ve oranlarına ilişkin genel bilgiler paylaşılmıştır. Hukuki uyuşmazlığa ve sürece dair detaylı bilgi ve yönlendirme için info@cozumavukatlik.com.tr mail adresi ya da 0 (541) 371 06 09 numaralı telefon ile iletişime geçebilirsiniz.

Trafik Kazalarında Kusur Oranı Nedir?

Trafik kazalarında kusur oranı, kazaya karışan sürücülerin olayın meydana gelmesindeki sorumluluk derecelerini ve hata paylarını ifade etmektedir. Karayolları Trafik Kanunu ile Karayolları Trafik Yönetmeliği hükümleri çerçevesinde saptanan oranlar, yaşanan maddi veya bedensel zararların ilgili tarafça tazmin edileceğini belirleyen temel ölçüttür.

Hukuk sistemi içerisinde kusur tespiti, kaza anından itibaren başlayan, sigorta şirketlerinin hasar ödeme aşamalarını ve mahkemelerin tazminat hükümlerini doğrudan şekillendiren kritik safhadır. Geçmiş yıllarda uygulanan “sekizde sekiz” puanlama metodunun yerini alan yüzdelik dilimler, güncel yargı pratiklerinde hakkaniyetli sorumluluk paylaşımı sağlanması maksadıyla kullanılmaktadır. Kusur dağılımı, kaza tespit tutanağının düzenlenmesiyle başlayıp, TRAMER heyeti incelemesi veya bilirkişi raporu safhalarından geçerek tazminat alacağının miktarını kesinleştirmektedir. 

Asli Kusur Oranı Nedir?

Asli kusur oranı, trafik kazasının meydana gelmesine ana etken teşkil eden, kural ihlalinin kazanın oluşumuna doğrudan sebebiyet verdiği durumu nitelemektedir. Karayolları Trafik Kanunu kapsamındaki düzenlemeleri kapsamında, sürücülerin trafik güvenliğini tehlikeye atan ağır ihlalleri, asli kusur statüsünde tescil edilmektedir.

Sigorta şirketleri nezdinde gerçekleştirilen işlemlerde asli kusur, %75 sorumluluk payı üzerinden maliyet hesaplamalarına dahil edilmektedir. Adli makamlar ile Sigorta Tahkim Komisyonu heyetleri ise hakkaniyet prensipleri gereğince ilgili oranı %70 şeklinde karara bağlamaktadır.

Kaza tespit tutanağı tanzim edilirken, Karayolları Trafik Kanunu 84. maddesinde belirtilen on iki temel ihlalden herhangi ihlalin varlığı, asli kusur kaydı oluşturmaktadır. Kırmızı ışık ihlali gerçekleştirmek yahut arkadan çarpmak, kaza oluşumundaki temel sorumluluğu kanıtlayan örnek durumlardandır. Manevra kurallarına aykırı hareket eden sürücü, kazanın asıl faili kabul edilerek tazminat yükümlülüğünün merkezinde yer almaktadır. Teknik incelemeler ile beraber ağır ihlalin kaza neticesiyle arasındaki illiyet bağını saptandığında, asli kusur tespiti kesinleşmektedir.

Tali Kusur Oranı Nedir?

Tali kusur oranı, trafik kazasının oluşumunda birincil etken olmayan fakat kaza riskini artıran yahut gereken önlemleri almayan sürücülerin sorumluluk payını ifade etmektedir. Kazaya karışan tarafların dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı hareketleri, tali kusur kapsamında sınıflandırılmaktadır.

Sigorta şirketleri uygulamalarında tali kusur, %25 sorumluluk oranı üzerinden hasar tazmini süreçlerine yansıtılmaktadır. Yargı organları ile Sigorta Tahkim Komisyonu kararlarında, ilgili pay %30 seviyesinde sabitlenmektedir.

Kaza mahalli incelemelerinde, kaza oluşumuna doğrudan sebebiyet vermeyen ancak trafik güvenliği kurallarını ihlal eden eylemler tali kusur sayılmaktadır. Seyir esnasında emniyet kemeri takmamak veya hız sınırını düşük miktarda aşmak, tali kusur kapsamındaki örneklerdir. Yine alkol kullanımı yahut ehliyetsiz araç kullanımı vakaları da kazanın asıl nedeni teşkil etmediği sürece teknik heyetlerce tali kusur olarak tescil edilmektedir.

Asli ve Tali Kusur Örnekleri

Karayolları Trafik Kanunu kapsamındaki teknik kodlar, kazanın oluş şekline göre kusur paylarının atanmasına rehberlik sağlamaktadır. Trafik mevzuatı uyarınca asli ve tali kusur sayılan başlıca haller şöyledir:

• Kırmızı ışık ihlali yapmak yahut dur işaretine uymamak asli kusur teşkil etmektedir.
• Arkadan çarpmak yahut geçme yasağı bulunan yerlerde araç sollamak asli kusur sayılmaktadır.
• Ters yöne girmek yahut bölünmüş yollarda karşı şeride tecavüz etmek asli kusur kapsamına girmektedir.
• Kavşaklarda geçiş önceliğine uymamak asli kusur statüsünde yer almaktadır.
• Kazanın asıl sebebi olmamak kaydıyla alkollü araç kullanmak tali kusur kabul edilmektedir.
• Emniyet kemeri takmamak yahut istiap haddini aşarak yolcu taşımak tali kusur sayılmaktadır.
• Yayaların geçiş haklarına riayet etmemek asli kusur halleri arasında bulunmaktadır.
• Aracın teknik bakımını aksatmak nedeniyle oluşan ikincil riskler tali kusur sınıfına dahil edilmektedir.

Kusur Oranları Neden Önemlidir?

Kusur oranları, sigorta tazminatlarının miktarını, maddi zararların karşılanma düzeyini ve yasal rücu haklarını belirleyen temel noktadır. Haklılık payı, kazazedenin diğer tarafın sigorta poliçesinden alacağı ödemeyi doğrudan etkilemektedir. Yanlış saptanan sorumluluk payları, haksız borç yükümlülüklerine ve tazminat haklarının yitirilmesine yol açmaktadır. Tarafların hukuki olarak kusur oranlarına itiraz etme hakları bulunur. 

Trafik Kazalarında Kusur Oranları Nasıl Belirlenir?

Kusur oranları, kazaya karışan araç sürücülerinin tutanak üzerindeki beyanları, olay yeri fotoğrafları ve kaza krokisi üzerinden teknik verilerle saptanmaktadır. Sigorta şirketlerinin hasar departmanları, Karayolları Trafik Kanunu’ndaki kural ihlallerini baz alarak %0, %25,  %50 ve %100 şeklindeki sorumluluk yüzdelerini tayin etmektedir.

İlgili veriler, Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi (SBM) sistemine girilerek algoritma yardımıyla kusur oranları belirlenmektedir. Kazanın oluş şekli ile trafik kuralları arasındaki illiyet bağı, bu süreçte nihai kusur dağılımının temel dayanağını oluşturmaktadır.

Trafik Kazalarında Kusur Belirleme Süreci Nasıl İşler?

Kusur belirleme süreci, kaza tespit tutanağının ilgili sigorta şirketlerine iletilmesiyle resmiyet kazanmaktadır. Sigorta şirketleri, evrakın sisteme girişinden itibaren 3 iş günü içerisinde kendi kusur tahlillerini yapmaktadır. Şirketler arası mutabakat sağlandığında dosya kesinleşerek sonuç taraflara bildirilmektedir. Mutabakat sağlanamayan hallerde ise dosya Kaza Kusur Değerlendirme Komisyonu’na sevk edilerek 3 iş günü içerisinde kesin karara bağlanmaktadır.

Kaza Tespit Tutanağı Nedir?

Kaza tespit tutanağı, maddi hasarlı trafik kazalarında polisin müdahalesine gerek kalmadan tarafların kendi aralarında düzenledikleri resmi evraktır. Belge, kazanın oluş şeklini, zamanını, yerini ve sürücü bilgilerini kayıt altına alarak sigorta işlemlerine temel oluşturmaktadır. 1 Nisan 2008 tarihinden itibaren uygulanmaya başlanan bu yöntem ile trafik yoğunluğunun azaltılması ve hasar tespitlerinin hızlandırılması hedeflenmiştir.

İstisna olarak, kaza esnasında bedensel yaralama, vefat ya da kamu malına zarar geldiyse, tutanağın kolluk kuvvetleri tarafından düzenlenmesi zorunludur. Yine sürücülerin ehliyetsiz olması, alkol kullanım şüphesi ya da araçların kamu malı olması da kolluk kuvvetlerin tutanak tutmasını gerektiren durumlardır.

Kaza Tespit Tutanağı Nasıl Tutulur?

Kaza tespit tutanağı, kazaya karışan araç sürücülerince, araçlar kaza mahallinden hareket ettirilmeden önce tanzim edilmektedir. Tutanağın geçerliliği adına sürücü belgeleri, sigorta poliçeleri ve ruhsat bilgilerinin forma eksiksiz işlenmesi şarttır.

Tutanak tanzim edilirken uygulanması gereken adımlar şunlardır:

• Araçların darbe aldığı noktalar ile kaza mahalli krokisi net biçimde çizilmelidir.
• Sürücülerin kazanın oluş şekline dair kendi beyanları açıklayıcı ifadelerle forma kaydedilmelidir.
• Kazaya karışan her sürücünün ıslak imzası, tutanağın yasal hüküm doğurması adına zorunluluk arz etmektedir.
• Kaza yerinin farklı açılardan çekilmiş fotoğrafları, teknik incelemelere ışık tutması maksadıyla dosyaya eklenmelidir.

Kaza kusur oranı nasıl sorgulanır? Nereden öğrenilir?

Kaza kusur oranı, Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi (SBM) üzerinden sunulan online sorgulama servisleri vasıtasıyla öğrenilmektedir. Sürücüler, e-Devlet ya da SBM resmi internet sitesindeki “Kaza Tespit Tutanağı (KTT) Sorgulama” sekmesini kullanarak güncel kusur verilerine erişebilir.

Polis Bölgesi İçin Maddi Hasarlı Trafik Kazası Tespit Tutanağı Sorgulama: https://www.turkiye.gov.tr/egm-maddi-hasarli-trafik-kazasi-tespit-tutanagi-sorgulama-gercek-kisi

Sorgulama işlemleri için izlenecek yöntemler şunlardır:

• T.C. kimlik numarası ve araç plakası girilerek sistemdeki aktif kusur kayıtları incelenmektedir.
• Sigorta şirketlerince yapılan bildirimlerin ardından iletilen kısa mesaj (SMS) yahut e-posta içerikleri üzerinden bilgilere ulaşılmaktadır.
• Sigorta acenteleri vasıtasıyla poliçe numarası üzerinden güncel sorumluluk payları teyit edilmektedir. Sorumluluk paylarının sisteme yansımasıyla birlikte, tebliğ edilen oranlara karşı yasal itiraz takvimi işlemeye başlamaktadır.

Kusur oranı kararı kaç gün içerisinde çıkar?

Kusur oranı kararı, kaza tespit tutanağının sigorta şirketlerine ulaşmasını takip eden 3 iş günü içerisinde netleşmektedir. Şirketler arası görüş birliği sağlanamaması hallerinde ise dosya Kaza Kusur Değerlendirme Komisyonu’na sevk edilerek ilave 3 iş günü içerisinde nihai karara bağlanmaktadır. Teknik inceleme safhaları dahil olmak üzere toplam süreç çoğunlukla 6 iş günü içerisinde tamamlanarak sonuçlar araç sahiplerine tebliğ edilmektedir.

Kusur oranlarına itiraz etmek mümkün müdür?

Evet, kusur oranlarına itiraz, saptanan sorumluluk paylarının gerçeği yansıtmadığı hallerde sürücülere tanınan bir haktır. Sürücüler, Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi sistemine yansıyan kararlara karşı, tebliğden itibaren 5 iş günü içerisinde itiraz hakkını kullanmaktadır. Sürücülerin aynı zamanda kaza tespit tutanağına itiraz etmek hakkını da bulunmaktadır.

Online portal üzerinden yapılan müracaatlarda ek deliller, kamera kayıtları ve tanık beyanları sunularak kusur dağılımının yeniden incelenmesi talep edilmektedir. İdari yolların tükenmesi durumunda ise Sigorta Tahkim Komisyonu yahut mahkemeler nezdinde hak arama süreci devam ettirilmektedir.

Tüm bu süreç hem teknik hem prosedür açısından uzmanlık gerektirdiğinden dolayı Çözüm Hukuk’un sigorta avukatlarından yönlendirme alabilirsiniz.

Trafik kazasında %0 kusur ne demektir?

Trafik kazasında %0 kusur, ilgili sürücünün kaza anında herhangi trafik kuralı ihlali gerçekleştirmediği ve olayda tam haklılık statüsüne sahip bulunduğu haldir. Kusursuz bulunan taraf, karşı tarafın trafik sigortası üzerinden maddi zararlarının tamamını tazmin etme hakkına erişmektedir. TRAMER incelemelerinde %0 oranıyla tescil edilen sürücüler, kazanın meydana gelmesinde yasal sorumluluk taşımayan taraf kabul edilmektedir.

Trafik kazasında %25 kusur ne demektir?

Trafik kazasında %25 kusur, kaza oluşumunda hafif düzeyde payı bulunan sürücülerin sahip bulunduğu tali kusur derecesidir. Kısmi kusur şeklinde tanımlanan tespitte, karşı tarafın kazanın asıl sebebini teşkil eden ağır kural ihlali (asli kusur) gerçekleştirdiği kabul edilmektedir. Sürücü, ilgili oranda kusurlu bulunması sebebiyle maddi hasarlarının %75’lik kısmını karşı tarafın sigortasından tahsil etmektedir.

Trafik kazasında %50 kusur ne demektir?

Trafik kazasında %50 kusur, kazaya karışan tarafların sorumluluk derecelerinin eşit dağıtıldığı ve her iki sürücünün de kaza oluşumunda benzer nitelikte kural ihlali yaptığı haldir. Paylaşımlı sorumluluk tespiti; iki tarafın da asli kusur sayılan eylemleri aynı anda gerçekleştirmesi yahut her iki sürücünün de tali kusurlu bulunması neticesinde ortaya çıkmaktadır.

Trafik kazasında %75 kusur ne demektir?

Trafik kazasında %75 kusur, ilgili tarafın kazanın meydana gelmesinde asli (ağır) kusurlu bulunduğunu, diğer tarafın ise tali (hafif) düzeyde sorumluluk taşıdığını belirleyen orandır. Sürücü, kazaya sebebiyet veren temel kural ihlalini gerçekleştirmesi hasebiyle kaza bilançosunun büyük kısmından sorumlu tutulmaktadır. Maddi hasarların tazmini aşamasında sigorta şirketleri, karşı tarafın zararının %75’ini öderken, %75 kusurlu sürücünün hasarının yalnızca %25’lik dilimini karşılamaktadır. 

Trafik kazasında %100 kusur ne demektir?

Trafik kazasında %100 kusur, kazaya sebep olan kural ihlalinin tamamen tek sürücü tarafından gerçekleştirildiği ve karşı tarafın hiçbir sorumluluk payının bulunmadığı tam kusur halidir.

Tam kusurlu bulunan sürücü, kaza neticesinde oluşan her türlü maddi zarardan ve tazminat yükümlülüğünden yasal olarak tek başına sorumlu kılınmaktadır. İlgili tarafın sigorta şirketi, poliçe limitleri dahilinde karşı tarafın tüm hasarlarını karşılarken, %100 kusurlu sürücüye herhangi ödeme yapılmamaktadır. 

Trafik kazasında yaralama suçu şikayete tabi midir?

Trafik kazasında yaralama suçu, Türk Ceza Kanunu 89. maddesi kapsamında düzenlenen taksirle yaralama fiili üzerinden ele alınmaktadır. Mağdurun bedensel zarar gördüğü durumlarda yargılama yapılması, kural olarak zarar gören şahsın şikayetine bağlıdır. Ancak kaza, sürücünün alkol kullanımı yahut ağır kural ihlali neticesinde bilinçli taksirle gerçekleşmişse, soruşturma süreci şikayetten bağımsız biçimde yürütülmektedir. Kamu davası niteliği kazanan dosyalar, şikayetten vazgeçilmesi halinde dahi ceza mahkemeleri nezdinde devam etmektedir.

Trafik kazasında tali kusurlu bir sürücü ceza alır mı?

Tali kusurlu sürücü, trafik kazasının meydana gelmesinde ikincil derecede pay sahibi olsa dahi ceza sorumluluğu altındadır. Türk Ceza Kanunu hükümleri, kazaya sebebiyet veren her failin kendi kusur derecesi üzerinden yargılanmasını öngörmektedir. Mahkemeler, tali kusurlu şahsa verilecek temel cezadan, saptanan sorumluluk oranına göre indirim yapmaktadır. Sorumluluk payının azlığı, yaptırımın tamamen ortadan kalkması sonucunu doğurmamakta, yalnızca yaptırımın miktarını hafifletmektedir.

Asli kusur, ağır kusur mudur?

Asli kusur, trafik mevzuatında tanımlanan temel kural ihlallerini niteleyen teknik terimdir. Ağır kusur ise hukuk düzenince her şahıstan beklenen en temel dikkat ve özenin gösterilmemesi halini kapsayan geniş kavramdır. Her asli kusur hali yargılama safhasında doğrudan ağır kusur sayılmamaktadır. Ancak alkollü araç kullanımıyla yaralamalı kazaya sebebiyet verilmesi, Karayolları Trafik Yönetmeliği 97. maddesi uyarınca doğrudan ağır kusur statüsünde kabul edilmektedir.

Tali kusurlu sürücü tazminat ödemesi yapar mı?

Tali kusurlu sürücü, kazada saptanan sorumluluk payı oranında karşı tarafın uğradığı maddi ve manevi zararları tazmin etmekle yükümlüdür. Zararın tamamından ziyade yalnızca kendi hatasına isabet eden meblağ üzerinden ödeme gerçekleştirmektedir. Sorumluluk payı, sigorta şirketinin rücu işlemlerinde ve mahkemece takdir edilen tazminat tutarlarında indirim gerekçesi sayılmaktadır.

84/1-d kusur oranı nedir?

84/1-d kusur oranı, aynı istikamette seyreden öndeki araca arkadan çarpma durumunu tanımlamaktadır. Kaza, takip mesafesinin korunmaması veya hızın yol şartlarına uydurulmaması neticesinde gerçekleştiği için sürücü doğrudan asli kusurlu sayılmaktadır. TRAMER incelemelerinde, arkadan çarpan taraf %100 kusur oranıyla maddi hasarın tamamından sorumlu kılınmaktadır. Önündeki aracın aniden ve gerekçesiz fren yapması, kusur dağılımının değişmesine imkan tanıyan istisnai haller arasındadır.

84/1-f kusur oranı nedir?

84/1-f kusur oranı, doğrultu değiştirme manevralarının yanlış yapılmasına dair kural ihlallerini kapsamaktadır. Sürücülerin sağa yahut sola dönüşlerde trafik güvenliğini tehlikeye atan eylemleri asli kusur kapsamındadır. Manevra yaparken diğer araçların seyir emniyetini bozan sürücüler, kazanın birincil sorumlusu kabul edilir. 84/1-f’de dönüş kurallarına aykırı hareket edilmesi sebebiyle tazminat yükümlülüğünü %75 ile %100 aralığında kesinleştirmektedir.

84/1-h kusur oranı nedir?

84/1-h kusur oranı, kavşaklarda geçiş önceliğine dair kurallara uyulmaması durumunu ifade etmektedir. Kontrolsüz kavşaklarda sağdan gelen araca yol vermemek ya da levha talimatlarına uymamak asli kusur sayılmaktadır. Geçiş hakkı bulunan sürücünün yolunu kesen sürücü, kazanın asıl faili sıfatıyla tam sorumluluk altına girmektedir.

Kazada kusur oranları %50-%50 dağıtılırsa ne olur?

Kusur oranlarının %50-%50 olarak belirlenmesi, tarafların kazanın oluşumunda eşit derecede sorumlu olduğunu ifade eder. Bu durumda her sürücü, karşı taraftan yalnızca kusur oranı kadar tazminat talep edebilir.

Örneğin, araç hasarının %50’lik kısmı karşı tarafın trafik sigortasından karşılanırken, kalan zarar sürücünün kendisine aittir veya varsa kasko sigortası kapsamında karşılanır. Sigorta şirketleri, poliçe limitleri ve kusur oranları çerçevesinde ödeme yaparak süreci sonuçlandırmaktadır.

Kaza Tespit Tutanağı Nedir?

En az iki aracın maddi hasarla neticelenen trafik kazasına karışması halinde, tarafların kendi aralarında tanzim ettikleri kaza tespit tutanağı, Nisan 2008’deki düzenleme ile beraber belirli durumlar dışında resmi bir makama gerek duymadan sürücüler tarafından hazırlanabilir.

Tutanak, kazanın oluş şeklini, araçlardaki hasar boyutlarını, tarafların kimlik bilgilerini, kaza mahallinin krokisini, araçların darbe noktalarını, sürücülerin beyanlarını ve zorunlu trafik sigortası poliçe numaralarını yani kazaya dair tüm detayları kayıt altına alarak kusur tespiti noktasında sigorta şirketlerini yönlendirmektedir.

Burada parantez açmamız gereken bir nokta; kaza esnasında bedensel yaralama, vefat ya da kamu malına zarar geldiyse, kaza tespit tutanağının kolluk kuvvetleri tarafından düzenlenmesi zorunluluğudur. Sürücülerin ehliyetsiz olması, alkol kullanımı şüphesi bulunması veya araçların kamu kuruluşu bünyesinde yer alması, polisin veya jandarmanın olay yerinde tutanak tutmasını gerektiren teknik detaylar arasındadır.

Kaza Tespit Tutanağına Nasıl İtiraz Edilir?

Kaza tespit tutanağına yönelik itiraz hakları, kusur dağılımının gerçeği yansıtmadığı yahut tutanak tanziminde usul hatalarının bulunduğu hallerde devreye girmektedir. Sürücüler, sigorta şirketlerinin belirlediği sorumluluk paylarına karşı yasal süreleri içerisinde müracaat ederek maddi kayıpların önüne geçebilmektedir. İtiraz süreci, kaza türü ve tutanağı düzenleyen kurum nezdinde farklı hukuki yollar üzerinden yürütülmektedir.

Kaza tespit tutanağındaki hatalı tespitlerin düzeltilmesi adına izlenmesi gereken adımlar aşağıda sıralanmaktadır:

• Sigorta şirketlerince saptanan kusur oranlarına karşı, Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi bünyesindeki online sistem kanalıyla 5 iş günü içerisinde müracaat gerçekleştirilmektedir.
• Kolluk kuvvetleri tarafından tanzim edilen resmi belgelere yönelik itirazlar, kazanın meydana geldiği yerdeki Sulh Ceza Hakimliğine sunulan dilekçe vasıtasıyla başlatılmaktadır.
• Kusur durumunun tespiti ve tutanağın iptali talebiyle Asliye Hukuk Mahkemesi nezdinde tespit davası açılarak teknik inceleme talep edilmektedir.
• İtiraz dilekçesine, kaza anına ait fotoğraflar, kamera kayıtları ve varsa görgü tanığı beyanları delil niteliğinde eklenmektedir.
• Yasal müracaatlar neticesinde mahkemece görevlendirilen uzman bilirkişiler, kaza mahallinde keşif yaparak teknik veriler ışığında yeni rapor hazırlamaktadır.

İtiraz süreçlerinin teknik terimler ve usul kuralları içermesi, haklılık payının yasal zeminde kanıtlanması adına uzman hukukçu desteğini mecburi kılmaktadır. Bu noktada profesyonel bir destek almak, sigorta şirketlerinin hatalı değerlendirmelerine karşı tazminat haklarının eksiksiz korunmasına zemin hazırlamaktadır.

Yaşadığınız kaza özelinde detaylı bir yönlendirme ve bilgi almak adına sigorta avukatımızla iletişime geçebilirsiniz.

Kaza Tespit Tutanağına İtiraz Dilekçesi

Avukatlarımızın hazırladığı aşağıdaki dilekçe, yaralanmalı/ölümlü trafik kazalarında Sulh Ceza Hakimliği’ne yapılacak itiraz sürecini örneklendirmektedir. 

İSTANBUL NÖBETÇİ SULH CEZA HAKİMLİĞİ’NE

İtiraz Eden: Adı Soyad – TC Kimlik No

Adresi: Açık Adres

Vekili (varsa): Vekil Adı Soyadı / Baro Sicil No

Karşı Taraf: Adı-Soyadı

İtiraz Konusu Tutanak: __/__/20__ tarihli Yaralanmalı Trafik Kazası Tespit Tutanağı

Tutanağın Düzenlendiği Birim: İstanbul İl Emniyet Müdürlüğü Trafik Denetleme Şube Müdürlüğü

Konu: __/__/20__ tarihli trafik kazası tespit tutanağının gerçeği yansıtmadığına ve kusur dağılımının hatalı belirlendiğine ilişkin itirazımızdır.

AÇIKLAMALAR

1. __/__/20__ tarihinde İstanbul ili …………… ilçesi, …………… Caddesi / Kavşağı üzerinde, sevk ve idaremi yürütmekte olduğum …………… plaka sayılı araç ile …………… plaka sayılı araç arasında trafik kazası meydana gelmiştir. Kaza sonucunda [kazanın niteliğini yazınız: yaralanma / ölüm] gerçekleşmiş; olay yerine trafik ekibi çağrılarak __/__/20__ tarihli kaza tespit tutanağı düzenlenmiştir.

2. Söz konusu tutanakta tarafıma %…… oranında kusur atfedilmiştir. Oysa kazanın meydana geldiği anda tüm trafik kurallarına eksiksiz biçimde uymaktaydım. Karşı araç sürücüsü …………… [örneğin: aşırı hızla seyretmekte / kırmızı ışık ihlali yapmakta / takip mesafesine uymamakta] olup kazanın asıl sebebi bu kurala aykırı davranıştır. Tutanaktaki kusur tespiti gerçeği yansıtmamakta, mağduriyetimi derinleştirmektedir.

3. Kaza mahalline ilişkin kamera kayıtları, çevredeki tanıkların beyanları ve araçlardaki hasar izleri bir bütün olarak değerlendirildiğinde, kazanın oluş biçiminin tutanakta yazıldığı şekilde gerçekleşmediği görülmektedir. Fiziksel deliller; darbe açısı, hasar bölgeleri ve yol izleri, karşı aracın …………… kuralını ihlal ederek seyrettiğini açıkça ortaya koymaktadır.

4. Hatalı kusur tespitinin somut gerekçeleri şunlardır:

a) Kaza, 2918 sayılı KTK’nın …………… maddesi kapsamında …………… kuralına aykırılık nedeniyle meydana gelmiş olup bu ihlal münhasıran karşı araç sürücüsüne aittir.

b) Kaza mahallindeki mobese / güvenlik kamerası görüntüleri, kazanın oluş şeklini ve hangi tarafın kuralı ihlal ettiğini açıkça kayıt altına almaktadır.

c) Görgü tanıkları …………… ve ……………, kazanın yalnızca karşı tarafın …………… eyleminden kaynaklandığını ifade etmiştir.

d) Araçların birbirine temas ettiği yüzeyler ve fren izleri teknik olarak incelendiğinde, tutanaktaki seyir yönü ile çarpışma senaryosu mümkün değildir.

5. Yaralanmalı / ölümlü trafik kazalarında trafik ekiplerince düzenlenen tutanaklar kesin delil niteliği taşımamaktadır. Yargıtay’ın yerleşik içtihadı uyarınca (bkz. Yargıtay 17. HD) kaza tespit tutanağındaki kusur tespiti, teknik bilirkişi incelemesiyle her zaman denetlenebilmekte ve değiştirilebilmektedir. Bu nedenle itirazımızın kabulü ve tutanağın yeniden değerlendirilmesi zorunludur.

DELİLLER

• Kaza tespit tutanağı ve eki krokisi
• Kaza yeri fotoğrafları ve güvenlik / mobese kamera kayıtları
• Araç hasar tespit / ekspertiz raporu
• Tanık beyan dilekçeleri
• Hastane / adli tıp raporları (yaralanma varsa)
• Bilirkişi incelemesi ve sair yasal deliller

SONUÇ VE İSTEM

Yukarıda arz edilen nedenlerle ve dosya kapsamındaki deliller birlikte değerlendirildiğinde;

1. __/__/20__ tarihli kaza tespit tutanağının GERÇEĞİ YANSITMAMASI nedeniyle İPTALİNE,

2. Kaza mahallinde ve araçlar üzerinde trafik ile fen bilirkişilerince keşif yapılmasına,

3. Kusur dağılımının gerçek oluşa uygun biçimde YENİDEN BELİRLENMESİNE,

4. Yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine,

karar verilmesini saygıyla arz ve talep ederiz. __/__/20__

İtiraz Eden / Vekili

Ad Soyad

EKLER:

1. Kaza tespit tutanağı ve krokisi
2. Kaza yeri fotoğrafları
3. Araç hasar / ekspertiz raporu

Bu örneğin dışında, Sulh Hukuk Mahkemesi / SBM Başvurusu yaparken kullanabileceğiniz dilekçe örneğine erişmek için tıklayabilirsiniz.

E-Devlet ile Kaza Tespit Tutanağına İtiraz

E-Devlet, kaza tespit tutanağına yönelik itiraz sürecinin takibi ve ilgili kurumlara yönlendirme noktasında dijital köprü görevi üstlenmektedir. Vatandaşlar, platform üzerinden Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi (SBM) verilerine erişerek tutanak sonuçlarını ve kusur oranlarını anlık sorgulayabilmektedir.

Güncel entegrasyonlar ile beraber sigorta şirketlerinin değerlendirmelerine karşı yapılacak itirazlar, e-Devlet şifresiyle giriş yapılan SBM portalı üzerinden resmiyet kazanmaktadır. Belirtilen yöntem, bürokratik işlemlerin hızlandırılmasına ve itirazın yasal süreler içerisinde sisteme işlenmesine imkan tanımaktadır.

İtiraz Sürecinde Dikkat Edilmesi Gerekenler

İtiraz sürecinin başarıyla sonuçlanması, kaza anından itibaren titizlikle yürütülen delil toplama aşamasına ve yasal usullere ve tekniklere eksiksiz uyulmasına bağlıdır. Hak kayıplarının önlenmesi adına en önemli nokta, tutanak tanziminde ve sonrasındaki müracaat aşamalarında teknik hatalardan kaçınmaktır.

Maddi gerçeklerin yansıtılması ve itirazın kabul görmesi için hassasiyet gösterilmesi gereken noktalar aşağıdadır:

• Kazaya karışan araçların konumu değiştirilmeden hasar bölgeleri ve yol çizgileri farklı açılardan fotoğraflanarak kayıt altına alınmalıdır.
• Tutanak üzerindeki sürücü beyanları, çelişki barındırmayacak şekilde net ifadelerle yazılmalı ve ıslak imzalar mutlaka tamamlanmalıdır.
• Sigorta poliçe numaraları ve şirket bilgileri eksiksiz doldurulmalı, aksi halde tutanağın geçersiz sayılma riski bulunmaktadır.
• Çevredeki güvenlik kameralarının (MOBESE) incelenmesi talep edilmeli ve görgü tanıklarının iletişim bilgileri dilekçeye eklenmelidir.
• Belirtilen hususlara riayet edilmemesi; itirazın reddedilmesine ve kusursuz tarafın maddi zararları tazmin edememesine yol açmaktadır.

Yasal sürecin avukat rehberliğinde yönetilmesi, teknik eksikliklerin giderilmesini sağlayarak davanın lehine sonuçlanma ihtimalini güçlendirmektedir.

İtirazın Olası Sonuçları ve Sonraki Adımlar

Kaza tespit tutanağına yönelik gerçekleştirilen başvurular, hukuki ve teknik incelemeler neticesinde farklı sonuçlar doğurabilmektedir. Yapılan değerlendirmeler, tarafların kusur dağılımını kökten değiştirebildiği yaptırımların tamamen iptal edilmesine de zemin hazırlayabilmektedir.

İtiraz neticesinde karşılaşılabilecek muhtemel senaryolar şunlardır:

• Sunulan delillerin ve bilirkişi raporunun kaza tespit tutanağındaki verilerle örtüşmesi halinde mevcut kusur oranları aynen korunmaktadır.
• Teknik inceleme safhasında sürücü beyanlarının veya kroki çizimlerinin hatalı bulunması durumunda, kusur oranları taraflar arasında yeniden paylaştırılmaktadır.
• Maddi hasarlı kazalarda sigorta şirketleri arasında mutabakat sağlanamaması halinde dosya Kaza Kusur Değerlendirme Komisyonu’na sevk edilerek nihai karara bağlanmaktadır.
• Mahkeme kanalıyla açılan iptal davalarında; tutanağın gerçeği yansıtmadığı sabit görülürse ilgili evrakın delil vasfı ortadan kaldırılmaktadır.

İtirazın reddi halinde ise yargılama giderleri ve vekalet ücreti müracaat eden tarafa yükletilmektedir. Kararın kesinleşmesini takiben, saptanan kusur oranları doğrultusunda sigorta şirketleri nezdinde tazminat ödeme süreçleri başlatılmaktadır.

Kaza Tespit Tutanağına İtirazda Zamanaşımı

Trafik kazası tespit tutanağına itiraz hakkı, yasal hakların korunması adına kanunla belirlenen zamanaşımı süreleri dahilinde kullanılmalıdır. Sürelerin geçirilmesi, tutanaktaki kusur dağılımının kesinleşmesine ve rücu davalarında hak kaybı yaşanmasına neden olmaktadır. Zamanaşımı sürelerinin başlangıcı, kazanın meydana geldiği tarih itibarıyla hesaplanmaktadır. 

Bu kapsamda zamanaşımı süreleri, kazanın niteliğine göre değişkenlik göstermektedir ve şöyledir:

• Yalnızca araçlarda hasar meydana gelen maddi hasarlı trafik kazalarında itiraz süresi 2 yıl şeklinde uygulanmaktadır.
• Şahısların fiziksel zarar gördüğü yaralamalı trafik kazalarında müracaat hakkı 8 yıllık süreye tabidir.
• Can kaybıyla neticelenen ölümlü trafik kazalarında ise zamanaşımı süresi 15 yıla kadar uzamaktadır.

Belirlenen yasal sınırların aşılması, itirazın usulden reddedilmesi sonucunu doğurmakta ve mağduriyetlerin giderilmesini imkansız hale getirmektedir.

İtiraz süresi ne zaman başlar?

İtiraz süreci, sigorta şirketlerince karara bağlanan kusur oranlarının taraflara kısa mesaj yahut e-posta kanalıyla tebliğ edildiği tarih itibarıyla başlamaktadır. Hak sahipleri, sorumluluk paylarının Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi sistemine yansıdığı andan itibaren 5 iş günü içerisinde müracaat hakkını kullanmaktadır. 5 günlük sürenin kaçırılması mahkemeye gitme hakkını ortadan kaldırmaz, yalnızca sigorta şirketinin ilk etapta yapacağı ödemenin mevcut oranlar üzerinden tamamlanmasına yol açar.

İtiraz kaç gün içerisinde sonuçlanır?

İtiraz dosyaları, Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi bünyesinde yer alan Kaza Kusur Değerlendirme Komisyonu tarafından takriben 3 iş günü içerisinde sonuçlandırılmaktadır. Bilirkişi raporu gerektiren yahut teknik karmaşıklık barındıran uyuşmazlıklarda karar süreci, ek incelemelerin tamamlanmasıyla birlikte 10 iş gününe kadar sarkmaktadır.

Hangi kuruma itiraz edilmelidir?

İtiraz mercileri, kaza tespit tutanağının düzenlenme usulüne ve hedeflenen hukuki sonuca göre belirlenmektedir.

Maddi hasarlı anlaşmalı tutanaklar için Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi (SBM) resmi başvuru kanalı teşkil etmektedir. Jandarma veya trafik polisi tarafından tanzim edilen tutanaklar için kazanın gerçekleştiği bölgedeki Sulh Ceza Hakimliği yetkili makamdır.

Kusur oranının mahkeme kanalıyla kesinleşmesi taleplerinde ise Asliye Hukuk Mahkemeleri nezdinde tespit davası açılmaktadır.

İtiraz dilekçesi nasıl hazırlanır?

Kaza tespit tutanağına itiraz dilekçesi, kazanın oluşma şeklini, tutanaktaki maddi hataları ve hukuki gerekçeleri kapsayan profesyonel metin formatında oluşturulmaktadır.

Evrak içerisinde, uyuşmazlığa konu araç plakaları, kaza saati, itiraz edilen kusur yüzdesi ve tarafların açık kimlik verileri sunulmaktadır. Başvuru ekine, kaza mahalli fotoğrafları, varsa video kayıtları ve bilirkişi keşif talebi eklenerek iddialar somut kanıtlarla güçlendirilmektedir.

Tüm bu hazırlık aşamasını trafik kazaları ve sigorta hukukunda uzmanlaşmış bir profesyonele emanet etmek, süreçteki muhtemel hak kayıplarını en aza indirmenize yardımcı olacaktır.

Trafik kazalarında kusur kavramı nedir? Neden önemlidir?

Trafik kazalarında kusur, sürücülerin trafik kurallarını ihlal etme derecesini ve meydana gelen zarardaki sorumluluk payını ifade eden hukuki terimdir. Kusur oranları, sigorta tazminatlarının miktarını, rücu davalarının seyrini ve olası ceza yargılamalarındaki yaptırım düzeyini belirlemektedir. Hak sahiplerinin maddi zararlarını tam tazmin edebilmesi, kazadaki kusursuzluk durumunun yasal belgelerle ortaya konulmasına bağlıdır.

Asli ve tali kusur oranı nedir?

Trafik kazalarında sorumluluk paylaşımı, kazanın meydana gelmesindeki etki düzeyine göre asli ve tali kusur şeklinde ikiye ayrılmaktadır.

• Asli kusur, kırmızı ışık ihlali veya ters yöne girme benzeri ağır kural ihlalleriyle kazanın ana sebebini oluşturan tarafın sorumluluğunu tanımlamaktadır.
• Tali kusur ise kaza anında gerekli dikkat ve özeni göstermeyen yahut önleyici tedbirleri almayan tarafın ikincil derecedeki payını ifade etmektedir.

Sigorta uygulamalarında asli kusur %75, tali kusur %25 oranında temsil edilirken, yargılama safhasında %70 ve %30 şeklindeki dağılımlar da esas alınmaktadır.

Kaza tespit tutanağında kusur oranını kim belirler?

Kusur oranları, sigorta şirketlerinin hasar departmanları ve Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi bünyesindeki uzman heyetler tarafından belirlenmektedir.

Taraflar arasında mutabakat sağlanması durumunda şirketlerin ortak değerlendirmesi esas alınırken, uyuşmazlık halinde Kaza Kusur Değerlendirme Komisyonu kesin karar merciidir.

Mahkemeye intikal eden dosyalarda ise kusur dağılımı, yargılama makamınca atanan adli bilirkişilerin teknik incelemeleri neticesinde netleşmektedir.

Kazada %100 kusurlu olunması durumunda itiraz edilebilir mi?

Evet, kazada %100 kusurlu atfedilen sürücü, hukuken itiraz hakkını kullanabilir. Sigorta şirketlerinin veya kolluk görevlilerinin teknik hatalar barındıran saptamaları, yasal süreler içerisinde Sulh Ceza Hakimliği veya Asliye Hukuk Mahkemesi nezdinde dava konusu edilmektedir.

Kaza tespit tutanağına yanlış bir beyan yazılırsa ne olur?

Kaza tespit tutanağına gerçeğe aykırı veya hatalı bilgiler işlenmesi, kusur oranlarının yanlış hesaplanmasına ve sigorta tazminat haklarının yitirilmesine yol açmaktadır. Yanlış ifadeler içeren evrak, yargılama safhasında aleyhe delil teşkil ederek sürücünün hukuki sorumluluğunu artırmaktadır. Hatalı beyanların tespiti halinde MOBESE kayıtlarının incelenmesi ve tanık anlatımlarıyla sürecin derhal düzeltilmesi adına yasal mercilere başvurulması gerekmektedir.

İtiraz sonucu tutanağın iptali mümkün müdür?

Evet, hukuken maddi hata ya da usulsüzlük barındıran kaza tespit tutanaklarının iptali ve içeriğinin düzeltilmesi mümkündür. İptal süreci, tutanağın yeniden düzenlenmesi yerine mahkemece saptanan teknik verilerin resmi kayıtlara işlenmesi ve hatalı kısımların hükümden düşürülmesi esasına dayanmaktadır.

Kazaya karışan tüm sürücüler kaza tespit tutanağını imzalamalı mıdır?

Evet, tutanağın yasal geçerlilik kazanması adına, kazaya karışan tüm sürücülerin ıslak imzası olmalıdır. Uzlaşma sağlanamadığında veya sürücülerin imza atmaktan kaçındığı durumlarda ise sürecin trafik polisi veya jandarma aracılığıyla kayıt altına alınması yasal zorunluluktur.

Hangi noktada uzman desteği almak gerekir?

Kusur oranlarına itiraz edilmesi ve mahkeme nezdinde açılacak tespit davaları, hem usul hem de teknik açıdan vatandaşlar için yalnız yürütülmesi neredeyse imkansız süreçlerdir. Dolayısıyla teknik süreç ve sürelerin hatasız yönetilmesi, profesyonel danışmanlık ve yönlendirmeyi gerekli kılmaktadır. Hak kayıplarının önlenmesi ve tazminat süreçlerinin yasal zeminde hızlandırılması adına hukukçu yardımı alınması tavsiye edilmektedir.

Kusur Oranı Nedir?

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununda (“KTK”) “kusur oranı” terimi spesifik bir tanım olarak bulunmamaktadır. Ancak trafik kazalarında kusur oranı, genellikle kaza sonucu oluşan zararda her bir tarafın ne ölçüde sorumlu olduğunu belirlemek için kullanılan bir kavramdır. Bu oran, kazanın oluşmasında her bir tarafın ne kadar sorumlu olduğunu belirten bir yüzde olarak ifade edilir.

Kusur oranı genellikle trafik kazalarının ardından soruşturma ve değerlendirme sürecinde belirlenir. Polis raporları, tanıkların ifadeleri, olay yerinde alınan deliller ve diğer kanıtlar incelenerek kusur oranı belirlenir. Bu oran, sigorta şirketleri ve mahkemeler tarafından da değerlendirilerek maddi ve hukuki sorumlulukların belirlenmesinde kullanılabilir.

KTK 57/1-b Kapsamında Kusur Oranı ve Kusur Durumu

KTK’nın 57. maddesi, “Kavşaklarda Geçiş Hakkı” ve buna ilişkin kuralları düzenlemektedir.

57/1-b maddesinde ise kusur durumu, “Trafik kolluğu veya ışıklı trafik işaret cihazları veya trafik işaret levhası bulunmayan kavşaklarda;

1. Bütün sürücülerin geçiş üstünlüğüne sahip olan araçlara,
2. Bütün sürücülerin doğru geçmekte olan tramvaylara,
3. Doğru geçen tramvay hattı bulunan karayoluna çıkan sürücülerin bu yoldan gelen araçlara,
4. Bölünmüş yola çıkan sürücülerin bu yoldan geçen araçlara,
5. Tali yoldan ana yola çıkan sürücülerin ana yoldan gelen araçlara,
6. Dönel kavşağa gelen sürücülerin dönel kavşak içindeki araçlara,
7. Bir iz veya mülkten çıkan sürücülerin, karayolundan gelen araçlara ilk geçiş hakkını vermemesi” şeklinde tanımlanmıştır.

KTK 57/1-b Asli Kusur Mudur?

Asli kusur, bir eylemin veya ihmalin, olayın meydana gelmesinde doğrudan etkili olan ve neden-sonuç ilişkisi içinde olan kusurdur.

Trafik kazalarında da asli kusur kavramı önemlidir. Örneğin, bir sürücünün trafik kurallarını ihlal etmesi, hız yapması, dikkatsiz araç kullanması veya alkollü araç kullanması gibi durumlar, trafik kazasının asli kusurunu oluşturabilir. Bu durumda, kaza soruşturması ve mahkeme sürecinde, kusur oranları belirlenirken bu asli kusurlar önemli bir faktör olarak göz önünde bulundurulur. Asli kusur kavramı aynı zamanda araç değer kaybı davaları, hasar bedeli talebi veya değerlendirilmesi ve tazminat davalarında da önem arz etmektedir.

KTK 57/1-b maddesi, kavşaklarda geçiş hakkına ilişkin kuralların belirlendiği bir madde olması nedeniyle, asli kusuru düzenlemektedir.

KTK 57/1-b Kusur Oranı Yüzde Kaçtır?

Trafik kazalarında kusur oranları şu şekilde olabilir: %0 , %25 , %50 , %75 , %100. Kusur oranın %0 olması, kusursuzluk halini yani karşı tarafın asli kusurlu olma durumu ifade eder. Bu sebeple, asli kusur, %100 kusur demektir.  Diğer yandan, kusurun %25 olması ise, karşı tarafın %75 kusurlu olması demektir. Son olarak, kusurların %50 olması durumunda her iki tarafın aynı oranda kusurlu olduğunu anlamına gelmektedir.

İlgili kanun maddesi kapsamında yer alan düzenlemede kusur oranı, asli kusurun düzenlendiği madde olması nedeniyle %75 olarak kabul edilmektedir. Her ne kadar bu genel bir düzenleme olsa da bu düzenlemenin istisnaları bulunmaktadır. Bu hesaplamalar, yukarıda sayılan hususlar kapsamında değerlendirilerek kazada yer alan tarafların kusur oranları hesaplanmaktadır.

Kusurun hesaplanmasına ilişkin örnek senaryolar şu şekilde gösterilebilir:

1- 

2- 

Kusur Durumuna Göre Karşılaştırma Tablosu;

KTK 57/1-b Kusur Oranı İtirazı Nasıl Yapılır?

Trafik kazası sonucunda hesaplanan kusur oranına itiraz edilmesi mümkündür.

Sigorta şirketi, hasar ihbarı sonucunda hasar dosyası açar ve bu şekilde prosedür başlamaktadır. Bu noktada araç sahibi, kaza tespit tutanağı ve kaza yerinde çekilmiş olan fotoğrafları sigorta şirketine iletilmelidir. Sigorta şirketi, belgelerin kendisine gönderilmesinden itibaren en geç 3 (üç) iş günü içerisinde ilgili evrakları Sigorta Bilgi ve Gözlem Merkezi’ne iletir. Sigorta şirketi, iletilen belgeleri değerlendirir ve kusur oranlarını yüzde (%) olarak hesaplayarak dosyayı sonuçlandırır. Sigortalı kişi bu sonuca, 5 (beş) iş günü içerisinde itiraz edebilir.

Kusur oranına itiraz edilirken eğer her iki tarafın da sigorta şirketleri aynı ise 5 (beş) iş günü içinde Sigorta Bilgi ve Gözlem Merkezi’ne başvurarak yapılır. Tarafların sigorta şirketleri farklı ise Sigorta Tahkim Komisyonu’na, Trafik Mahkemesi’ne ya da Trafik Mahkemesi olmayan yerlerde genel görevli Asliye Hukuk Mahkemelerine başvuru ile itiraz gerçekleştirilebilir.

Sigorta Bilgi ve Gözlem Merkezi nezdinde kusur oranına itiraz etmek için itiraz dilekçesine e-devlet üzerinden giriş yaparak şu link üzerinden ulaşabilirsiniz: https://online.sbm.org.tr/trm-ktt/cweb/edevlet/login.sbm?referrerUri=%2Ftrm-ktt%2Fpublic%2Fsorgu.sbm

Kusur Oranına İtiraz Süresi Ne Kadardır?

Sigorta şirketi, belgelerin kendisine gönderilmesinden itibaren en geç 3 (üç) iş günü içerisinde ilgili evrakları Sigorta Bilgi ve Gözlem Merkezi’ne iletir. Sigorta şirketi, iletilen belgeleri değerlendirir ve kusur oranlarını yüzde (%) olarak hesaplayarak dosyayı sonuçlandırır. Sigortalı kişi bu sonuca, 5 (beş) iş günü içerisinde itiraz edebilir.

Sigorta Tahkim Komisyonu’na yapılacak itirazlarda ise kararın ilgilisine bildirilmesinden itibaren en geç 10 (on) gün içinde yine Sigorta Tahkim Komisyonu’na itiraz edilebilir.

KTK 57/1-b’ye Aykırılık Olması Halinde Trafik Cezası Yazılır mı?

KTK’nın suç saydığı bir fiilden dolayı haklarında ceza uygulanan sürücülere, aldıkları her ceza için yönetmelikte belirlenen ceza puanları verilmektedir. Trafik suçunun işlendiği tarihten geriye doğru bir yıl içinde toplam 100 ceza puanını dolduran sürücülerin sürücü belgeleri 2 (iki) ay süre ile geri alınır. Emniyet Genel Müdürlüğü Trafik Başkanlığı Ceza Rehberin’e göre, KTK 57/1-b ihlali için 20 ceza puanı belirlenmiştir.

KTK’nın 57/1-b maddesine aykırı davranan sürücüler ve yolcular için yine aynı maddede şu düzenleme yer almaktadır: “Bu madde hükmüne uymayan sürücüler ve yolcular 1 800 000 lira para cezası ile cezalandırılırlar.”.

57/1-b Trafik Cezası Ne Kadar? 2026

57/1-b trafik cezası (kontrolsüz kavşakta geçiş önceliğine uymamak) 2026 için 1.246 TL olarak uygulanıyor. Tebligattan sonra 15 gün içinde ödenirse %25 indirimle 934 TL’ye düşer. Bu ihlal için sürücüye ayrıca 20 ceza puanı yazılır. 2025 resmi trafik ceza rehberinde aynı madde 993 TL idi; 2026’da güncellenmiştir.

KTK 57/1-b Yargıtay Kararları

Yargıtay 4. Hukuk Dairesi T. 10.06.2021, E. 2021/14833, K. 2021/2788 sayılı kararı: “Somut olayda ise; davalıya ait araç sürücüsünün olay sonrası düzenlenen kaza tespit tutanağına göre 1,25 promil alkollü olduğu, alkollü şekilde araç kullandığı için idari işlem yapıldığı, davalı sürücüye ‘kavşaklarda geçiş önceliğine uymama’ kuralını ihlal ettiği için asli

kusur verildiği…”

Yargıtay 12. Ceza Dairesi T. 10.10.2019, E. 2019/3838, K. 2019/10074 sayılı kararı: “kaza tespit tutanağına göre, ölen U. T.’ın sevk ve idaresindeki motosikletle gündüz vakti meskun mahalde, iki yönlü asfalt kaplama yolda seyir halindeyken, olay mahalli kontrolsüz kavşağa geldiğinde, şüpheli G. G.’in sevk ve idaresindeki araca sağ arka kapı kısmından çarpması sonucu meydana geldiğinin tespit edildiği, kaza tespit tutanağında sürücü U. T.’ın 2918 sayılı KTK’nun asli kusurlar bölümünde belirtilen 84/h (kavşaklarda geçiş önceliğine uymama) kuralını ihlal ettiğinin belirtildiği, diğer sürücü G. G.’e herhangi bir kusur atfedilmediğinden bahisle şüpheli hakkında,

Çorlu Cumhuriyet Başsavcılığınca düzenlenen 04/10/2018 tarihli ve 2018/10381 soruşturma, 2018/6396 sayılı kovuşturmaya yer olmadığına dair karara yapılan itirazın reddine ilişkin Çorlu 2. Sulh Ceza Hakimliğinin 12/12/2018 tarihli ve 2018/2792 değişik iş sayılı kararında dosya kapsamına göre bir isabetsizlik görülmemiş olup…” şeklinde hüküm kurulup, kanun yararına bozma istemi reddedilmiştir.

Bu tür maddi kayıplar, araç satış sürecinde araç sahibinin karşılaşabileceği zararlar arasında sayılır. Bu durum, kaza sonrası kaza sonucu araç değer kaybı hesaplama işlemlerinin önemini ortaya koyar. Dolayısıyla, Çözüm Hukuk olarak yazmış olduğumuz bu yazıda araç değer kaybı nasıl hesaplanır sorusuna kapsamlı bir yanır vermeyi amaçlamaktayız.

Araç Değer Kaybı Hesaplama Nasıl Yapılır?

Bir kazadan sonra oluşan değer kaybının belirlenmesi, genellikle sigorta eksperlerinin düzenlediği rapor doğrultusunda gerçekleştirilir. Bu hesaplama süreci, aşağıdaki faktörlere bağlı olarak değişkenlik gösterebilir:

• Aracın markası ve modeli
• Üretim yılı
• Geçmiş hasar kayıtları
• Güncel piyasa değeri
• Mevcut kilometre durumu
• Trafiğe çıkış tarihi

Bu kriterler göz önüne alınarak hasar değer kaybı hesaplama süreci uygulanabilmektedir.

Araç Değer Kaybı Hesaplama Metodu

Yukarıda belirtilen bilgiler, bir aracın ortalama piyasa değeri hakkında fikir vermek adına kullanılır. Bu süreçte aracın kilometresinin dikkate alınması da oldukça önemlidir. Önceki sigorta düzenlemelerine göre, 165.000 kilometreyi aşan araçlar için değer kaybı talebinde bulunulamıyordu. Ancak yapılan yeni düzenlemelerle bu sınır kaldırılmış ve tüm araç sahiplerine değer kaybı başvurusunda bulunma hakkı tanınmıştır.

Araç değer kaybı nasıl hesaplanır sorusunun yanıtı da bu noktada devreye girer. Değer kaybı talebi, ister manuel yöntemlerle ister dijital araçlarla yapılabilir. Bu bağlamda, internet üzerinde hizmet veren araç değer kaybı hesaplama araçları, süreci kolaylaştırmak adına kullanıcıların tercih ettiği yöntemlerden biridir.

Sonuç olarak, trafik kazaları sonrasında oluşabilecek maddi zararları telafi etmek amacıyla yapılan değer kaybı hesaplama, araç sahipleri için oldukça önemli bir prosedürdür. Bu işlemin doğru yürütülebilmesi adına ilgili kriterlerin dikkatle değerlendirilmesi gerekir.

Günümüzde ise teknolojik çözümler sayesinde değer kaybı nasıl hesaplanır sorusuna pratik yanıtlar bulmak mümkündür.

Araç Değer Kaybı Hesaplama Robotu

Trafik kazası sonrası hasar gören araçlarda oluşan değer düşüklüğünü belirlemek amacıyla kullanılan çevrim içi sistemlere araç değer kaybı hesaplama robotu adı verilir. Değer kaybı hesaplama robotu gibi sistemler, aracın ikinci el piyasasındaki değerinde meydana gelen kaybı hızlı ve tarafsız bir biçimde analiz ederek, araç sahiplerinin tazminat sürecinde bilgi sahibi olmasına katkı sağlar.

Araç Değer Kaybı Hesaplama Formülü

Araçlarda meydana gelen değer düşüşünün nasıl hesaplandığına dair genel yaklaşım, belli başlı kriterlere dayalıdır. Bu noktada akla gelen ilk soru değer kaybı nasıl hesaplanır olabilmektedir. Hesaplama süreci, hem aracın fiziksel özelliklerini hem de kaza sonrası hasar durumunu dikkate alır.

Yeni araçlar için değer kaybı hesaplama formülü 2026 yılı itibariyle şöyledir:

Değer Kaybı= ( Aracın Hasar Miktarı* Aracın Yıpranma Payı* Kayıp Değer Katsayısı) / 100

Bu değer kaybı hesaplama formülü, kazaya karışmış bir aracın maddi değerindeki azalmanın yaklaşık tutarını ortaya koymak amacıyla kullanılır. Formülde yer alan bileşenler şu şekilde açıklanabilir:

• Araç piyasa değeri: Kazadan önceki ikinci el satış değeri
• Hasar oranı: Aracın kazada gördüğü zararın yüzdesel karşılığı
• Katsayı: Aracın kullanım süresi ve hasar boyutuna bağlı olarak değişen değer

Araç Değer Kaybı Hesaplama Örneği

Örneğin, ikinci el piyasa değeri 500.000 TL olan ve %10 hasar gören bir araçta, katsayının 0,6 olması durumunda araç değer kaybı hesaplama formülü uygulanarak 500.000 x 0,10 x 0,6 = 30.000 TL şeklinde bir para değer kaybı hesaplama tutarı bulunur.

Araç Değer Kaybı Kimden Alınır?

Trafik kazası sonrasında meydana gelen değer kaybının tazmini için başvuru, genellikle kazaya neden olan diğer sürücünün bağlı bulunduğu sigorta kuruluşuna yönlendirilir. Eğer kazada kusurlu değilseniz ya da yalnızca kısmi sorumluluğunuz varsa, karşı tarafın sigorta firması bu kaybınızı karşılamakla yükümlüdür. Türkiye’deki sigorta sistemine göre, zorunlu trafik sigortası yalnızca karşı tarafın zararlarını karşıladığından, sizin aracınızda oluşan değer kaybı için ayrıca bir talepte bulunmanız gerekir.

Bu başvuru doğrudan sigorta şirketine yapılabileceği gibi, gerekli durumlarda yargı yoluna da başvurulabilir. Ancak birçok sigorta şirketi, tazminatları kendi belirledikleri kriterlere göre değerlendirdiğinden, anlaşmazlık yaşanması halinde dava açılması gerekebilir. Bu süreçte bir uzman raporu alınması da başvuruyu destekleyici nitelikte olabilir.

Araç Değer Kaybını Talep Edebilecek Kişiler

Trafik kazalarında kusursuz olan araç sahipleri, uğradıkları maddi zararları belgeleyerek değer kaybı tazmini talep edebilirler. Kazaya neden olmayan tarafın aracında meydana gelen bu zararı karşılamakla yükümlü olan kişi, kazaya kusuruyla sebep olan sürücüdür. Bu nedenle, suçsuz olduğu hâlde aracı değer kaybına uğrayan kişi, sorumluluğu bulunan sürücünün trafik sigortasını düzenleyen sigorta şirketine başvuruda bulunabilir.

Normal şartlar altında, kazada tamamen hatalı olan kişiler bu tür bir tazminat talebinde bulunamaz. Ancak, eğer araçta geçerli bir kasko poliçesi varsa ve bu poliçede değer kaybı teminatı yer alıyorsa, kazada kusurlu olsa bile araç sahibi sigortadan tazminat talep edebilir.

Araç Değer Kaybı Tazmininden Kim Sorumludur?

Bir trafik kazasında sorumluluğu bulunan sürücü, kazada suçu olmayan araç sahibinin zararlarını telafi etmek zorundadır. Bu bağlamda, değer kaybı talepleri doğrudan kusurlu sürücüye ve onun adına poliçe düzenleyen sigorta şirketine yöneltilir. Bu taleplerin geçerli olabilmesi için sigorta şirketine resmi ve yazılı bir şekilde sunulması gerekir.

Kasko Araç Değer Kaybını Karşılar Mı?

Trafik kazalarında sorumluluğu bulunmayan veya az kusurlu olan sürücülerin araçlarında oluşan değer kaybı, karşı tarafın zorunlu trafik sigortası kapsamında karşılanır. Ancak kazada kusurlu olan sürücünün uğradığı değer kaybı bu kapsamda değerlendirilmez. Böyle bir durumda, devreye kasko sigortası girebilir. Eğer kasko poliçesinde değer kaybı ile ilgili özel bir teminat varsa, hatalı sürücünün de zararları karşılanabilir. Ancak böyle bir teminat yer almıyorsa, sigorta şirketi bu zararı ödemekle yükümlü değildir.

Araç Değer Kaybında Sigorta Şirketlerinin Sorumluluğu

Bir trafik kazasının ardından aracın değerinde bir azalma meydana gelirse, kazaya neden olan sürücünün trafik sigortası bu maddi kaybı karşılamakla yükümlüdür. Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası kapsamında, sigorta firması, hatalı sürücünün ortaya çıkardığı zararların telafisinde hukuken sorumlu tutulmaktadır.

Türk Ticaret Kanunu’nun 1409. maddesi, “Sigortacı, sözleşmede kararlaştırılan riskin gerçekleşmesi durumunda oluşan zarar ya da tazminattan mesuldür” ifadesiyle bu yükümlülüğü açıkça ortaya koymaktadır. Yani, kaza sonucu oluşan araç değer kaybı çerçevesinde belirlenen zarar, yalnızca kusurlu sürücüyü değil, onun sigorta sağlayıcısını da kapsar.

Araç Değer Kaybını Talep Edebilmek İçin Gerekli Koşullar

Bu tür bir tazminat talebinde bulunabilmek için belirli kriterlerin sağlanması gerekir. Bu şartlar, değer kaybı başvurusu yapılabilmesinin ön koşullarıdır:

• Kazanın üzerinden en fazla iki yıl geçmiş olmalıdır.
• Oluşan hasar, daha önce aynı bölgeden hasar almamış bir parçada meydana gelmiş olmalıdır.
• Aracınızdaki zarar, küçük onarımlarla giderilebilecek türden olmamalıdır.
• Araç, daha önceden ağır hasar kaydına sahip olmamalıdır.
• Kısa dönemli kiralık araçlar, ticari taksiler, dolmuşlar, test araçları, koleksiyon veya antika araçlar ile belediye hizmet araçları (örneğin itfaiye, çöp kamyonu gibi) için yapılan başvurular kapsam dışıdır.
• Elektrikli scooter ve benzeri motorlu bisikletlerin sebep olduğu zararlar da teminat kapsamında yer almaz.
• Kazada tamamen ya da daha fazla sorumlu olan kişiler karşı tarafın zararını karşılamakla yükümlüdür ve bu kapsamda değer kaybı tazminatı talep edilebilir.

Görüldüğü üzere, değer kaybı başvurusu bazı yasal ve teknik kriterlere bağlıdır.

Araç Değer Kaybının Tespiti

Kaza nedeniyle araçta oluşan değer kaybı, Yargıtay kararlarına göre kazadan önceki piyasa değeri ile kazadan sonraki rayiç bedel arasındaki fark esas alınarak hesaplanmalıdır. Bu fark, hasarın etkisiyle aracın ikinci el piyasasında ne kadar değer kaybettiğini ortaya koyar. Buna ek olarak, modern hesaplama yöntemleri de kullanılmaktadır. Bunlardan biri şöyledir:

Toplam Değer Kaybı = Temel Değer Kaybı x Hasarın Şiddet Katsayısı x Aracın Kullanım Durumu

Sigorta Tahkim Komisyonu’na Başvuru Prosedürü

Sigorta şirketlerinin bazı durumlarda değer kaybı tazminatını ödememesi veya eksik ödeme yapması halinde, araç sahipleri Sigorta Tahkim Komisyonu’na başvurarak haklarını arayabilirler. Bu süreç şu adımlarla işler:

• Sigorta Şirketi İncelemesi: Kazada haklı olan sürücü talepte bulunduğunda, sigorta şirketi bu tazminatı ödemekle yükümlüdür. Ancak bazen şirketler ödemeyi reddedebilir ya da düşük bir miktar önerebilir.
• Tahkim Komisyonu Başvurusu: Şirketin olumsuz ya da yetersiz yanıtı sonrası Tahkim Komisyonu’na başvurmak mümkündür. Ancak başvurudan önce şirketin bu komisyona kayıtlı olup olmadığı kontrol edilmelidir.
• Cevap Süresi: Sigorta firmasının, başvuru tarihinden itibaren 15 iş günü içerisinde yazılı olarak geri dönüş yapması gerekir. Aksi durumda Tahkim süreci başlatılır.
• Başvuru Formu ve Belgeler: İlgili başvuru formu eksiksiz şekilde doldurulmalı, gerekli belgelerle birlikte elektronik ortamda ya da posta yoluyla gönderilmelidir.
• Hakem Atanması: Komisyona yapılan başvuru uygun bulunduğunda, dosya bir hakeme yönlendirilir ve inceleme başlar. Değerlendirme süreci Sigortacılık Kanunu ve ilgili yönetmelik doğrultusunda yürütülür.
• Karar Aşaması: Hakem, sunulan bilgi ve belgeler ışığında en geç dört ay içinde karar vermek zorundadır.
• Zorunlu Sigorta Başvuruları: 18 Nisan 2013 tarihinden sonra yaşanan anlaşmazlıklarda, sigorta firmasının Tahkim Komisyonu’na üye olup olmadığına bakılmaksızın başvuru yapılabilmektedir.

Söz konusu süreç, araç sahiplerinin sahip olduğu hakları korumak ve değer kaybının tazminatını adil bir şekilde elde etmek için uygulanabilecek bir yöntemdir. Uyuşmazlıkların yaşandığı durumlarda, Sigorta Tahkim Komisyonu yardımıyla adil bir çözüm sonucuna ulaşmak mümkündür.

Araç Değer Kaybı Tazminat Davası

Bir trafik kazasının ardından aracın ikinci el piyasa değerinde azalma meydana gelmesi durumunda, bu zararın giderilmesi için yalnızca uzlaşma yollarına değil, doğrudan mahkemeye başvurma imkânı da bulunmaktadır. Ancak yasal sürece geçmeden önce, ilgili sigorta kurumuna resmi bir başvurunun yapılmış olması zorunludur. Bu başvuru yazılı şekilde e-posta ya da posta yoluyla gerçekleştirilebilir.

Eğer bu kuruma yapılan bildirimden itibaren 15 günlük yasal süre içerisinde yanıt alınamazsa veya yapılan ödeme gerçek zararı karşılamaktan uzak kalırsa, uyuşmazlık çözüm yollarından biri olan tahkim yerine, doğrudan araç değer kaybı davası açılması mümkündür.

Karayolları ile ilgili yürürlükteki mevzuata göre, kazada kusuru bulunan kişi ile onun adına poliçe düzenleyen sigorta şirketi, kusuru bulunmayan kişinin uğradığı maddi zarardan birlikte sorumlu tutulmaktadır. Aynı zamanda yargı kararları da, meydana gelen ekonomik kayıptan sigorta şirketlerinin de yükümlü olduğunu açıkça ortaya koymuştur. Bu nedenle, açılacak hukuki süreç hem kazaya neden olan kişiye hem de ilgili sigorta kuruluşuna yöneltilebilir.

Araç Değer Kaybı Taleplerinde Zamanaşımı ve Dava Süresi

Maddi kayıpların karşılanması amacıyla açılacak davalarda, hukuken belirlenmiş olan zaman aşımı süresi çoğunlukla iki yıldır. Türk Borçlar Kanunu’na göre, hukuka aykırı bir eylem sonucunda oluşan zararlarda, mağdur olan kişi en geç iki yıl içinde yargı yoluna başvurmalıdır.

Alternatif çözüm yolu olarak değerlendirilen tahkim başvurularında, ilgili kurulun dört ay içerisinde karar vermesi zorunludur. Bu sürece tebligat işlemleri ve icra takiplerinin de eklendiği düşünüldüğünde, başvurular genellikle altı ay içerisinde sonuçlandırılmakta ve ödeme süreci de tamamlanmaktadır.

Buna karşın, davaların Asliye Mahkemeleri bünyesinde görülmesi durumunda, mahkemelerin yoğunluğu ve işlem sıklığı nedeniyle karar süresi genellikle 18 ila 24 ay arasında değişmektedir.

Araç Değer Kaybı Taleplerinde Görevli ve Yetkili Mahkeme

Bu tür zarar taleplerine ilişkin uyuşmazlıklarda hangi mahkemenin görevli olduğu, davanın taraflarına göre değişiklik gösterebilir. Genel anlamda, zarar tazminine yönelik davalarda yetkili olan mahkeme, Asliye Hukuk Mahkemesi’dir. Bu durum, Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 2. maddesinde açıkça belirtilmiştir.

Ancak dava konusu eğer bir sigorta kuruluşunu da içeriyorsa, bu durumda yargılama yetkisi Asliye Ticaret Mahkemesi’ne geçmektedir. Sadece kazaya karışan kişi ya da aracı kullanan tarafa karşı bir dava açılacaksa, bu dava Asliye Hukuk Mahkemesi’nde görülmelidir. Buna karşılık, sigorta şirketi davaya dâhil edilecekse ya da tek başına sigorta kuruluşuna karşı bir dava söz konusuysa, yetkili mahkeme Asliye Ticaret Mahkemesi olacaktır.

Araç değer kaybı tramere işler mi?

Trafik sigortasının ödediği değer kaybı tazminatı tramer kayıtlarında görünmez.

Araç değer kaybı hesaplama nasıl yapılır?

Araç Değer Kaybı = Baz Değer Kaybı x Hasar Boyutu Katsayısı x Aracın Kullanılmışlık Düzeyi formülü ile araç değer kaybı hesaplama yapılır.

40.000 tl hasar kaydı aracın değerini ne kadar düşürür?

Hasar miktarı 24.001,00TL – 40.000,00TL arası ise araç değer kaybı 25.025,00TL olacaktır.

Araç değer kaybı hesaplama Nedir?

Araçta meydana gelen maddi hasarın onarılması sonrasında ortaya çıkan güncel değer ve hasarlı araç arasındaki fark araç değer kaybı hesaplama ile ortaya çıkmaktadır.

Değer kaybı en fazla ne kadar ödenir?

Değer kaybı tazminatında sigortanın sorumluluğu teminat limitleri ile sınırlıdır. Arta kalan tutar için kusurlu tarafa gidilir. 2026 yılında trafik sigortası maddi teminat limiti 400.000 TL’dir.

30.000 TL hasar kaydı aracın değerini ne kadar düşürür?

Hasarın aracın neresinde meydana, aracın piyasa değeri, daha önceki hasar kayıtları gibi tekenler değer kaybı tutarını belirler. 200 bin TL’lik bir araçta 30 bin TL’lik hasar, 20 bin liralık değer kaybı meydana getirir.

Sigorta değer kaybının ne kadarını öder?

Trafik sigortası araç değer kaybından sorumludur. Teminat limitleri dahilinde ödeme yapılır.

Değer kaybı kaç modele kadar?

Araç değer kaybı tazminatı için aracın marka, model ve yaşının önemi yoktur. Son düzenleme ile birlikte 165.00 kilometre sınırı da kaldırılmıştır.

Kasko, değer kaybını öder mi?

Değer kaybından trafik sigortası sorumludur. Teminat limitlerini aşan durumlarda aracın kaskosu değer kaybı ödemesi yapması için klozlarda değer kaybı maddesi olması gerekiyor.

10.000 TL hasar kaydı aracın değerini ne kadar Düşürür?

7 bin – 18 bin arasında olur. Kesin miktarı; aracın kilometresi, modeli, piyasa değeri değer belirleyecektir.

100.000 TL hasar kaydı aracın değerini ne kadar düşürür?

Değer kaybı tazminatı 60 bin – 150 bin arasında olacaktır. Kilometresi düşük araçlarda değer kaybı daha yüksek çıkmaktadır.

50.000 TL hasar kaydı aracın değerini ne kadar düşürür?

En düşük 30.000 TL en yüksek ise 70.000 TL değer kaybı tazminatı hesaplanır.

KAYNAKÇA:

• https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.5.2918.pdf.
• https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2015/05/20150514-5-1.pdf
• https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=20752&MevzuatTur=9&MevzuatTertip=5
• https://www.tsb.org.tr/tr/kasko-deger-listesi

Trafik kazası sonrasında oluşan maddi zararların doğru şekilde hesaplanabilmesi için geliştirdiğimiz hesaplama aracını kullanabilirsiniz. Trafik kazası tazminat hesaplama aracı 2026 yılı güncel verilerine göre tasarlandı. Hesaplama motoru, kusur oranı, gelir durumu, maluliyet oranı ve yaş değişkenlerini dikkate alarak olası tazminat tutarını TL formatında hesaplar. Kullanıcı dostu arayüzü sayesinde mobilde de kolayca kullanılabilir. Bu araç bilgilendirme amaçlı olup, kesin sonuçlar için uzman trafik kazası avukatı desteği alınması önerilir.

Trafik Kazası Tazminat Hesaplama Nedir?

Trafik kazası tazminatı; bedensel zarar (yaralanma veya ölüm) meydana gelmişse, mağdurun veya yakınlarının uğradığı maddi kayıpların karşılanması için zorunlu trafik sigortası veya kusurlu tarafın sigortası tarafından ödenen tazminattır.

Bu tazminatın amacı, kazadan önceki ekonomik ve yaşam standardının olabildiğince geri kazandırılmasıdır.

Trafik kazası tazminat hesaplama ise kazaya karışan kişinin uğradığı zararın maddi ve manevi boyutlarıyla belirlenmesi sürecidir. Bu hesaplamada kişinin gelir durumu, kusur oranı, maluliyet seviyesi, yaşı ve kaza türü gibi veriler esas alınır.

Kazaya bağlı olarak ölüm, yaralanma, iş gücü kaybı, tedavi giderleri, araç hasarı gibi birçok farklı zarar türü ortaya çıkabilir. Bu zararlar, Türk Borçlar Kanunu ve Karayolları Trafik Kanunu çerçevesinde hesaplanır.^[1] Her bir zarar türü için ayrı hesaplama kriterleri ve formüller uygulanır.

Trafik Kazası Tazminatı Hesaplama Nasıl Yapılır?

Trafik kazası tazminatı hesaplama, kazazedeye ödenecek tazminatın belirlenmesi için kusur oranı, maluliyet oranı, yaş, gelir, bakmakla yükümlü olunan kişi sayısı gibi verilerin aktüeryal formüllerle değerlendirilmesidir. Hesaplama süreci, olayın ölümlü mü yoksa yaralanmalı mı olduğuna göre değişir. Ölümlü kazalarda destekten yoksun kalma tazminatı, yaralanmalı kazalarda ise geçici veya sürekli iş göremezlik tazminatı hesaplanır.

Tazminat miktarı belirlenirken şu adımlar izlenir:

• Aktüeryal tablo kullanılarak toplam tazminat değeri bulunur.
• Kusur oranı ve zararın türü tespit edilir.
• Maluliyet oranı ya da ölüm varsa destek süresi hesaplanır.
• Gelir düzeyi ve çalışma süresi dikkate alınarak gelecek kayıplar hesaplanır.

Trafik Kazası Tazminatı Hesaplama Formülü 2026

Toplam tazminat, maddi kalemlerin (geçici + sürekli iş göremezlik + tedavi) toplamına, hakimce takdir edilen manevi tazminatın eklenmesiyle bulunur:

1) Geçici İş Göremezlik
T_geçici = (Aylık Gelir / 30) × Raporlu Gün × (1 − Kusur Oranı)

2) Sürekli İş Göremezlik (Maluliyet)
T_sürekli = Aylık Gelir × Maluliyet Oranı × Aktüeryal Katsayı × (1 − Kusur Oranı)
Aktüeryal katsayı; yaşa ve kalan çalışma süresine göre “bugünkü değer” çarpanıdır (TRH2010/PMF tablolarına göre hesaplanır).^[2]

3) Tedavi ve Diğer Giderler
T_tedavi = (Tedavi + İlaç + Bakım vb.) × (1 − Kusur Oranı)

4) Manevi Tazminat
Hakim takdiridir. Yaralanmanın ağırlığı, kusur ve sosyal durum dikkate alınır (formülize edilmez).

Özet (maddi toplam):
T_maddi = T_geçici + T_sürekli + T_tedavi
Genel toplam: T_toplam = T_maddi + T_manevi

Trafik Kazası Tazminatı Hesaplama Çeşitleri

Trafik kazası tazminatı hesaplama çeşitleri, program veya robot türüne göre değil, doğrudan zarar kalemine göre ayrılır. Bu başlık altında esas olan, hangi zararın hesaplandığını doğru ayırmaktır. Bedensel zararda; tedavi giderleri, kazanç kaybı, çalışma gücünün azalması veya yitirilmesinden doğan kayıplar ve ekonomik geleceğin sarsılmasından doğan zararlar ayrı tazminat kalemleri olarak değerlendirilir. Bu nedenle trafik kazası tazminatı hesabı tek formüllü bir işlem değildir. Her zarar kalemi, kendi hukuki ve teknik esasına göre ayrıca incelenir.

Bu çerçevede trafik kazası tazminatı hesaplama çeşitleri şu şekilde ayrılır:

• Geçici iş göremezlik tazminatı: Yaralananın iyileşme sürecinde çalışamadığı dönem için oluşan gelir kaybıdır.
• Sürekli iş göremezlik tazminatı: Kalıcı sakatlık veya meslekte kazanma gücü kaybı nedeniyle ortaya çıkan sürekli gelir eksilmesidir.
• Bakıcı gideri tazminatı: Yaralanma nedeniyle üçüncü kişi bakımına ihtiyaç doğmuşsa, bu ihtiyacın karşılığı olan giderdir.
• Sağlık harcamaları: Tedavi giderleri, ilaç, ameliyat, fizik tedavi, ulaşım ve tedaviye bağlı zorunlu masraflardır.
• Ekonomik geleceğin sarsılmasından doğan zarar: Kişinin mesleki geleceğinde ve kazanç kapasitesinde meydana gelen uzun vadeli kayıptır.
• Ölüm halinde destekten yoksun kalma tazminatı: Bu kalem yaralanma değil, ölüm sonucunda gündeme gelir.

Bakıcı gideri ve sağlık harcamaları bu başlık altında ayrıca gösterilmelidir. Çünkü uygulamada en sık gözden kaçan kalemler bunlardır. Bakıcı gideri, tali bir masraf değildir. Bedensel zararın doğrudan sonucu olan bağımsız bir tazminat kalemidir. Aynı şekilde sağlık harcamaları da yalnız hastane faturasıyla sınırlı kalmaz. Tedavi için yapılan tüm zorunlu ve belgelendirilebilir giderler bu kapsamda değerlendirilir. Bu nedenle doğru hesaplama, her zarar kaleminin ayrı başlık altında tespit edilmesiyle yapılır.

Trafik kazası tazminatı hesaplama çeşitleri; geçici iş göremezlik, sürekli iş göremezlik, bakıcı gideri, sağlık harcamaları ve ekonomik kayıp başlıkları üzerinden belirlenir. Doğru yöntem, önce zarar türünü ayırmak, sonra her kalemi kendi verisiyle değerlendirmektir. Bu nedenle trafik kazası tazminatı hesaplama programı, excel tablosu veya otomatik araç tek başına yeterli değildir. Sağlıklı sonuç, zarar kalemlerinin ayrı ayrı belirlenmesi ve dosyanın bu kalemler üzerinden incelenmesiyle ortaya çıkar.

Ölümlü Trafik Kazası Tazminat Hesaplama Nasıl Yapılır?

Ölümlü trafik kazasında tazminat hesabının temel kalemi, Türk Borçlar Kanunu m.53 kapsamında düzenlenen destekten yoksun kalma tazminatıdır.^[3] Burada esas alınan husus miras paylaşımı değildir. Esas mesele, ölen kişinin yaşadığı sürede düzenli ve sürekli ekonomik destek sağladığı kişilerin, ölüm nedeniyle bu destekten mahrum kalmasıdır. Bu nedenle hak sahipliği yalnız yasal mirasçılığa bağlanmaz; fiilî, sürekli ve ispatlanabilir destek ilişkisi bulunan kişiler de tazminat talep edebilir. Hesap, ölümle sona eren desteğin parasal karşılığını belirlemeye yöneliktir.

Hesaplamada esas alınan kriterler şunlardır:

• Ölenin net geliri.
• Ölenin yaşı.
• Ölenin mesleği.
• Çalışma ve kazanç süresi.
• Bakiye ömür süresi.
• Aktif dönem süresi.
• Pasif dönem süresi.
• Destek verdiği kişilerin yaşı.
• Destek görenlerin pay oranı.
• Kazadaki kusur oranı.

Bu veriler toplandıktan sonra destek ilişkisi teknik olarak paylaştırılır. Önce aktif dönem ve pasif dönem ayrımı yapılır. Ardından destekten yararlanan kişilere düşen oranlar belirlenir. Uygulamadaki sade anlatımla hesap mantığı şu şekilde özetlenir: Destekten yoksun kalma tazminatı = net gelir x destek payı x destek süresi x aktüeryal katsayı – kusur indirimi. Bu ifade, teknik hesabın basitleştirilmiş özetidir. Gerçek dosyada yaşam tablosu, dönemsel pay değişimi ve sorumluluk hukuku esasları birlikte uygulanır; keyfî artırma veya azaltma yapılamaz.

Ölümlü trafik kazasında tazminat hesabı yalnız matematik işlem değildir. Aynı zamanda sorumluluk hukukunun konusudur. Zorunlu trafik sigortası, 2918 sayılı Kanun’a göre işletene düşen hukuki sorumluluğu poliçe limiti içinde teminat altına alır.^[4] Bu nedenle nihai tutar belirlenirken yalnız gelir ve destek ilişkisi değil, aynı zamanda kusur dağılımı, sigorta kapsamı ve teminat sınırı da dikkate alınır. Sonuç olarak tazminat miktarı; aktüeryal hesap, destek ilişkisi ve sigorta sorumluluğu birlikte değerlendirilerek belirlenir.

Ölümlü trafik kazası tazminat davası süreci yaralanmalı trafik kazası tazminat sürecine göre çok daha hızlı ilerlemektedir. Bunun en temel nedeni ise ölümlü trafik kazalarında sonucun açık bir şekilde gözle görülebilir olmasıdır.

Yaralanmalı Trafik Kazası Tazminat Hesaplama

Yaralanmalı trafik kazalarından doğan maddi tazminat hesaplamaları, anayasa mahkemesinin son düzenlemesi ve Yargıtay kararları hükümleri çerçevesinde gerçekleştirilir. İlgili kanun maddesi uyarınca bedensel zararlar aşağıdaki kalemleri kapsar:

• Tedavi giderleri
• Geçici iş göremezlik
• Sürekli iş göremezlik
• Çalışma gücü kaybının gelire etkisi
• Ekonomik geleceğin sarsılması
• Bakıcı gideri

Tazminatın belirlenmesinde aşağıdaki unsurlar doğrudan etkilidir:

• Mağdurun kaza tarihindeki yaşı ve PMF 1931 veya TRH 2010 yaşam tabloları kullanılarak tespit edilen bakiye ömrü
• Kaza tarihindeki belgelenebilir maaşı (net geliri)
• Yetkili sağlık kurullarından alınan heyet raporu ile tespit edilen maluliyet oranı
• Tarafların olaydaki kusur oranı

Karayolları Trafik Kanunu m.90 gereğince, zorunlu mali sorumluluk sigortası kapsamında sigorta şirketlerinin sorumluluğu genel şartlara ve poliçe teminat limitlerine tabi tutulmuştur.^[5] Teminat limitlerini aşan durumlarda, bakiye zarardan kusurlu sürücü, araç işleteni ve araç sahibi müştereken ve müteselsilen sorumludur.

Tazminat hesaplamalarında Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin 2021/2678 Esas ve 2021/3045 Karar sayılı ilamına göre bilinmeyen dönem hesaplamalarında şu yöntemler izlenir:^[6]

• Progresif rant veya peşin değer formülleri yerine yüzde on artırım ve yüzde on iskontolama yöntemi uygulanır.
• Asgari ücretin üzerinde gelir elde edildiği durumlarda, bu gelirin SGK kayıtları, vergi levhası veya meslek odalarından alınacak emsal ücret araştırması ile ispatlanması zorunludur.
• Belgelendirilemeyen gelir iddialarında hesaplama, yerleşik Yargıtay içtihatları doğrultusunda salt asgari ücret üzerinden yapılarak aktüerya uzmanları tarafından raporlanır.

Geçici ve sürekli işgöremezlik oranlarının tespiti, kaza tarihinde yürürlükte olan Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik veya ilgili diğer sağlık yönetmelikleri hükümlerine göre yapılır. Yargıtay 17. Hukuk Dairesinin 2019/5210 Esas, 2020/3817 Karar sayılı içtihadı uyarınca süreç şu şekilde işler:^[7]

• Maluliyet oranını belirleyen heyet raporlarının Adli Tıp Kurumu İhtisas Kurulu veya üniversitelerin adli tıp anabilim dallarından alınması şarttır.
• Dosya kapsamında çelişkili heyet raporları bulunması halinde Adli Tıp Kurumu Genel Kurulundan veya Adli Tıp Üst Kurulundan nihai rapor alınarak kesinleşmiş oran üzerinden işlem yapılır.

Manevi tazminat talepleri, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 2017/11-68 Esas ve 2019/314 Karar sayılı kararına göre manevi tazminat miktarı hükmedilirken şunlar gözetilir:^[8]

• Tarafların sosyal ve ekonomik durumları
• Kusur oranları
• Yaralanmanın ağırlığı ve duyulan elem

Manevi tazminat bir zenginleşme aracı olmamakla birlikte, mağdurun bozulan ruhsal dengesini telafi edecek makul bir meblağ olarak hüküm altına alınır. Hükmedilecek tutarın, paranın satın alma gücüne ve günün somut ekonomik koşullarına uygun olması gözetilir.

Örnek Hesaplama;

Trafik kazalarından doğan maddi tazminat hesaplamalarının temel mantığını yansıtması amacıyla, güncel yargı uygulamalarındaki aktüerya formüllerinin sadeleştirilmiş bir örneği aşağıda sunulmuştur.

Hesaplamaya esas alınan varsayımsal veriler:

• Mağdurun kaza tarihindeki yaşı: 35
• Belgelenmiş aylık net maaşı: 20.000 TL
• Heyet raporuyla sabit maluliyet oranı: %40
• Mağdurun kazadaki kusur oranı: %25
• TRH 2010 tablosuna göre bakiye ömür çarpanı: 35 yıl

Formül ve hesaplama aşamaları:

• Kusur İndirimi Uygulanması: 20.000 TL – %25 (5.000 TL) = 15.000 TL (Tazminata esas net aylık tutar)
• Aylık İş Gücü Kaybı: 15.000 TL x %40 (Maluliyet Oranı) = 6.000 TL
• Yıllık İş Gücü Kaybı: 6.000 TL x 12 Ay = 72.000 TL
• Toplam Tazminat Tutarı: 72.000 TL x 35 Yıl (Bakiye Ömür) = 2.520.000 TL

Yerel mahkemelerde ve Yargıtay denetiminden geçen dosyalarda, nihai rakam belirlenirken salt bu doğrusal çarpım yerine, bakiye ömür süresindeki gelir artışları ile paranın peşin değeri hesaplanarak yüzde on artırım ve yüzde on iskontolama formülü tatbik edilir.

Trafik Kazası Tazminat Davası Dilekçe Örneği – PDF-WORD (indirmek için üzerine dokun)

Destekten Yoksun Kalma Tazminatı Hesaplama Kriterleri

Destekten yoksun kalma tazminatı, ölen kişinin yaşarken düzenli ve sürekli ekonomik destek sağladığı kişilerin bu destekten mahrum kalması nedeniyle uğradıkları kaybı karşılamaya yöneliktir. Hesaplama, ölenin mirasının paylaşımıyla değil; sağladığı desteğin süre ve miktarıyla ilgilidir.

Hesaplamanın ilk adımı, desteğin net gelirinin paylara bölünmesidir. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi 2021/4130 Esas, 2022/4501 Karar uyarınca uygulanan pay dağılımı şu şekildedir:

Desteğin kendi payı, yaşasaydı yapacağı kişisel harcamalar karşılığı olarak tazminat matrahından düşülür. Geriye kalan tutar hak sahiplerine payları oranında dağıtılır.

Hesaplamanın ikinci adımı bakiye ömür tespitidir. Bakiye ömür, TRH2010 Ulusal Mortalite Tablosu üzerinden hesaplanır. Kural olarak desteğin bakiye ömrü esas alınır; ancak destek alan kişi destekten yaşça büyükse o kez destek alanın bakiye ömrü dikkate alınır.

Destek süresi belirlenirken bazı kesme noktaları gözetilir: sağ kalan eş yeniden evlenirse desteği o tarihte sona erer; çocuklar reşit olduğunda veya evlendiğinde onlara ayrılan pay eşin payına eklenir. Bekar desteğin evleneceği öngörülerek anne-babasına olan katkısının azalacağı da hesaba katılır.

Üçüncü adım aktif-pasif dönem ayrımıdır. Desteğin çalıştığı dönem aktif dönem, emekli olup çalışmayı bıraktığı dönem ise pasif dönemdir. Aktif dönemde belgelenmiş net gelir esas alınır. Pasif dönemde ise kişinin kaza tarihindeki maaşı değil, o dönem geçerli net asgari ücret üzerinden hesaplama yapılır.

Destekten Yoksun Kalma Tazminatı Dava Dilekçesi – PDF (indirmek için üzerine)

Trafik Kazası Platin Tazminat Hesaplama

Trafik kazası sonucu vücuda yerleştirilen platin veya benzeri implantlar nedeniyle doğan maddi ve manevi zararların tazminat hesaplama maluliyet oranının kesinleşmesinden sonra yapılır. Bu hesaplamada, platin maliyeti, tedavi masrafları, iş gücü kaybı, ve manevi zararlar dikkate alınır.

• Platin ve Tedavi Maliyeti: 70.000 TL
• İş Gücü Kaybı: Aylık net gelir 8.000 TL, %25 iş gücü kaybı, 12 ay süresince = 8.000 TL x %25 x 12 = 24.000 TL
• Manevi Tazminat: 40.000 TL

Toplam Tazminat: 70.000 TL + 24.000 TL + 40.000 TL = 134.000 TL

Trafik kazası tazminatı hesaplamada platinin maluliyet oranı, kazada yaralanan kişinin maaşı, kazaya karışan kişinin yaşı, kazadaki kusur oranları önem arz etmektedir. İş kazası tazminat hesaplamasında da durum farklı değildir.

Trafik Kazası Kırık Tazminatı Hesaplama

Trafik kazalarında meydana gelen kırıklar, bedensel bütünlüğün ciddi bir şekilde zarar görmesi anlamına gelir. Bu durumda, mağdurun tazminat hakkı doğar. Trafik kazası kemik kırığı tazminatı hesaplama, kazanın yarattığı maddi ve manevi zararları karşılamak için yapılır.

Kırığın tedavisi için yapılan tüm tıbbi harcamalar, hastane masrafları, ameliyat giderleri ve fizik tedavi süreçleri tazminat hesabına dâhil edilir. Ayrıca, kazazedenin çalışamadığı süre boyunca kaybettiği gelir de hesaplanır. Örneğin, bir kazazedenin ameliyat ve tedavi masrafları toplamda 60.000 TL’yi bulabilir.

Örneğin, bir kazazedenin tedavi masrafları 60.000 TL, iş gücü kaybı 6 ay süresince 14.400 TL, manevi tazminat ise 50.000 TL olarak belirlenebilir. Bu durumda toplam tazminat 124.400 TL olacaktır. Bu hesaplamalar, mahkeme tarafından onaylanan bilirkişi raporları ve tıbbi belgelerle kesinleştirilir. Tazminat talebi, kazaya sebebiyet veren tarafa veya sigorta şirketine yöneltilir. Bu süreçte hukuki destek almak, mağdurun haklarının tam olarak korunması için önemlidir.

Trafik Kazası Uzuv Kaybı Tazminatı Hesaplama (Organ Kaybı)

Trafik kazası uzuv kaybı tazminat hesaplamasında, dört temel faktör dikkate alınır: mağdurun yaşı, maaşı, heyet tarafından belirlenen iş gücü kaybı oranı (heyet oranı), ve mağdurun bakiye ömrü. Bu faktörler, mağdurun gelecekteki gelir kaybını ve yaşam kalitesindeki düşüşü belirler.

• Yaş
• Maaş
• Heyet Oranı
• Bakiye Ömür

Formül:

Tazminat = Aylık Net Gelir × Heyet Oranı × Bakiye Ömür + Tedavi Masrafları + Manevi Tazminat

Trafik Kazası Psikolojik Tazminat Hesaplama

Trafik kazası psikolojik tazminat hesaplanırken, kişinin kaza nedeniyle yaşadığı acı, elem, keder, ıstırap gibi ruhsal ve duygusal zararların yanında yaşadığı travmalar ve uğradığı maddi zararlardan dolayı meydana gelen manevi zararlar dikkate alınır.

Trafik Kazalarında Manevi Tazminat

Ölümle sonuçlanan ya da yaralanmayla sonuçlanan trafik kazasında, haksız fiil işlememiş, suçsuz diye tabir edebileceğimiz insanların yüreğine biraz olsun su serpebilmek için manevi tazminat davası vardır. Manevi zararın karşılığı hiçbir zaman madde ile ölçmek doğru olmayacaktır. Kaza sonucu çekilen sıkıntıları manevi olarak yaşanan elemlerin karşılığı mahkemelerde hakim takdirine bırakılmıştır.

Trafik Kazası Tazminatı Hesaplama Yargıtay Kararları

Trafik kazalarından doğan maddi tazminat davalarında hesaplama yöntemleri, yerel mahkemeler ile Yargıtay daireleri arasındaki denetim süreçleri sonucunda somut ve standart bir formüle bağlanmıştır. Aşağıda, tazminat hesaplama mantığını, aktüerya raporlarında sıklıkla yapılan hataları ve Yargıtay’ın bozma veya onama kararlarıyla şekillenen doğru uygulama yöntemlerini gösteren temel emsal vakalar incelenmiştir.

TRH 2010 Yaşam Tablosu ve Progresif Rant Zorunluluğu

İlgili Karar: Yargıtay 4. Hukuk Dairesi 2021/2678 Esas, 2021/3045 Karar

Yapılan Yanlış: Yerel mahkemenin hükme esas aldığı aktüerya raporunda, bakiye ömür tespiti için Fransız PMF 1931 yaşam tablosunun kullanılması ve peşin sermaye değeri üzerinden (teknik faiz ile indirim yapılarak) tazminat hesaplanması.

Doğru Uygulama: Yargıtay kararı uyarınca, Türkiye koşullarına uygun olmayan PMF 1931 tablosu terk edilmiştir. Hesaplamaların, Hacettepe Üniversitesi tarafından hazırlanan TRH 2010 (Türkiye Hayat Tablosu) üzerinden yapılması zorunludur. Ayrıca hesaplamada teknik faiz veya peşin sermaye formülleri kullanılamaz; her yıl için gelirlerin yüzde on artırılıp yüzde on iskontolanması (progresif rant) yöntemi uygulanır.

Hesaplama Mantığı: TRH 2010 tablosuna göre 30 yaşındaki bir mağdurun muhtemel bakiye ömrü tespit edilir. Bilinmeyen (gelecek) dönem hesaplamalarında mağdurun geliri her yıl %10 oranında artırılır ve aynı anda peşin ödeme yapıldığı için %10 oranında iskontolama (indirim) uygulanır. Bu iki oran birbirini nötrlediği için reel gelir sabit kalır ve mağdurun tazminatından haksız yere teknik faiz kesintisi yapılmamış olur.

Bakıcı Giderinin Brüt Asgari Ücret Üzerinden Hesaplanması

İlgili Karar: Yargıtay 4. Hukuk Dairesi 2023/13348 Esas, 2024/808 Karar

Yapılan Yanlış: Ağır bedensel zarar gören ve bakıma muhtaç hale gelen mağdurun bakıcı gideri tazminatının, mağdura kendi eşi ve annesinin ücretsiz bakması gerekçesiyle hiç hesaplanmaması veya asgari ücretin net tutarı üzerinden eksik hesaplanması.

Doğru Uygulama: Yargıtay içtihatlarına göre mağdurun bakımı aile bireyleri tarafından karşılansa dahi bakıcı gideri tazminatı doğar. Bu zarar, fiili bir ödeme yapılıp yapılmadığına bakılmaksızın hesaplanır. Hesaplama net asgari ücret üzerinden değil, asgari ücretin brüt tutarı üzerinden yapılır.^[9]

Hesaplama Mantığı: Maluliyet raporunda “6 ay süreyle bakıcıya muhtaçtır” veya “sürekli bakıma muhtaçtır” tespiti yapıldığında, mağdurun kendi maaşı ne olursa olsun, hesaplama doğrudan kaza/hüküm tarihindeki Brüt Asgari Ücret üzerinden gerçekleştirilir. Geçici dönem için aylık brüt tutar tespit edilen ayla çarpılır; sürekli bakım gerekiyorsa bakiye ömür boyunca aylık brüt asgari ücret üzerinden aktüeryal katsayılarla çarpım yapılır.

Geçici İş Göremezlikte Belgelendirilmeyen Gelir İddiası

İlgili Karar: Yargıtay 17. Hukuk Dairesi 2019/5210 Esas, 2020/3817 Karar

Yapılan Yanlış: Mağdurun kaza öncesinde aylık 50.000 TL kazandığını beyan etmesi ve tanık beyanlarına dayanılarak, resmi SGK kaydı veya vergi levhası sunulmadan bu beyan edilen afaki tutar üzerinden geçici ve sürekli iş göremezlik tazminatı hesaplanması.

Doğru Uygulama: Hukuk Muhakemeleri Kanunu ve Borçlar Kanunu ispat kuralları gereği, asgari ücretin üzerinde bir gelirin hesaplamaya esas alınabilmesi için bu durumun resmi evrakla kanıtlanması veya ilgili meslek odalarından emsal ücret araştırması yapılarak mahkemeye sunulması şarttır. Kanıtlanamayan gelir beyanları reddedilir ve hesaplama salt asgari ücret üzerinden yapılır.

Hesaplama Mantığı: Kişinin tedavi süreci 4 ay sürmüşse ve geçici iş göremezlik süresi heyet raporuyla sabitse, bu 4 ay boyunca mağdur %100 malul sayılır. Emsal ücret belgelenmemişse kaza tarihinde yürürlükte olan net asgari ücret ile 4 ay çarpılarak (Örn: Net Asgari Ücret x 4) geçici iş göremezlik zararı tespit edilir. Kusur oranı bu tutardan daha sonra indirilir.

Sürekli İş Göremezlikte Pasif Dönem (Emeklilik) Hesabı

İlgili Karar: Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 2017/11-68 Esas, 2019/314 Karar

Yapılan Yanlış: Aktüerya uzmanının, mühendis veya doktor olan mağdurun kaza tarihindeki mevcut yüksek maaşını, mağdurun bakiye ömrünün sonuna (örneğin 80 yaşına) kadar aynı seviyede kazanmaya devam edeceğini varsayarak tek bir katsayı üzerinden kesintisiz hesaplaması.

Doğru Uygulama: Yargıtay, bakiye ömrü iki döneme ayırır: Aktif dönem ve Pasif dönem. Kişinin 65 yaşına kadar bilfiil çalışacağı kabul edilir (Aktif dönem). 65 yaşından sonraki süreç ise emeklilik/pasif dönem olarak adlandırılır. Pasif dönem zararı hesaplanırken kişinin kaza tarihindeki yüksek geliri değil, sadece asgari ücret dikkate alınır.

Hesaplama Mantığı: Mağdurun 30 yaşında olduğunu ve belgelenmiş 40.000 TL net maaş aldığını varsayalım. Aktif dönem olan 30-65 yaş arasındaki 35 yıllık süre için kazanç kaybı 40.000 TL üzerinden hesaplanır. TRH 2010 tablosuna göre kişinin 80 yaşına kadar yaşayacağı öngörülüyorsa, 65-80 yaş aralığındaki 15 yıllık pasif dönem zararı, 40.000 TL üzerinden değil, o dönem geçerli olan net asgari ücret üzerinden maluliyet oranıyla çarpılarak hesaplanır.

Hatır Taşıması (Ücretsiz Taşıma) İndirimi

İlgili Karar: Yargıtay 4. Hukuk Dairesi 2021/11883 Esas, 2022/3307 Karar

Yapılan Yanlış: Sürücünün yolcuyu herhangi bir menfaat temin etmeden ücretsiz taşıdığı (hatır taşıması) durumlarda, mahkemenin bu yasal statüyü göz ardı ederek hesaplanan maddi tazminatın tamamına hükmetmesi.

Doğru Uygulama: Hatır taşıması savunmasının kaza tutanakları, tanık beyanları veya ceza dosyası ile ispatlanması halinde, hesaplanan maddi tazminat tutarı üzerinden hakkaniyet indirimi uygulanması zorunludur. Yerleşik Yargıtay içtihatlarında bu indirim oranı %20 olarak sabitlenmiştir. İndirim zorunlu mali sorumluluk sigortacısı için de geçerlidir.^[10]

Hesaplama Mantığı: Mağdur yolcunun net kazanç kaybı ve maluliyet oranına göre hazırlanan aktüerya raporunda toplam 1.000.000 TL maddi tazminat hesaplanmıştır. Hatır taşıması tespit edildiğinde, mahkeme bu tutardan %20 oranında (200.000 TL) indirim yapar ve nihai tazminat rakamını 800.000 TL olarak hüküm altına alır.

Müterafik Kusur (Birlikte Kusur) İndirimi

İlgili Karar: Yargıtay 4. Hukuk Dairesi 2021/14446 Esas, 2022/1110 Karar

Yapılan Yanlış: Motosiklet sürücüsünün kask takmaması veya araç içindeki yolcunun emniyet kemeri takmaması gibi zararı ve yaralanmanın boyutunu artıran hallerde, tazminattan müterafik kusur indirimi yapılmadan karar verilmesi.

Doğru Uygulama: Zarar görenin zararın doğmasına veya artmasına etki ettiği durumlarda tazminat miktarından indirim yapılır. Yargıtay uygulamalarında kask veya emniyet kemeri kullanmama durumunun ispatı halinde standart olarak %20 oranında müterafik kusur indirimi tatbik edilir.^[11]

Hesaplama Mantığı: Aktüerya raporunda mağdurun asıl kaza oluşumundaki asli kusur oranı (%25) düşüldükten sonra net tazminat 600.000 TL olarak belirlenmiştir. Ceza dosyası veya adli tıp raporunda mağdurun kask takmadığı ve kafa travması geçirdiği sabit ise, bu 600.000 TL üzerinden ek olarak %20 (120.000 TL) müterafik kusur indirimi uygulanır ve karar 480.000 TL üzerinden verilir.

Destekten Yoksun Kalma Tazminatında Paylaştırma İlkeleri

İlgili Karar: Yargıtay 4. Hukuk Dairesi 2021/4130 Esas, 2022/4501 Karar

Yapılan Yanlış: Vefat edenin (desteğin) elde ettiği net gelirin tamamının eş ve çocuklara paylaştırılması, vefat edenin yaşarken yapacağı zorunlu kişisel harcamalarının (kendi payının) gelirden mahsup edilmemesi.

Doğru Uygulama: Yargıtay içtihatlarına göre, destekten yoksun kalma tazminatı hesaplamalarında vefat edenin geliri paylara bölünür. Desteğin evli, bekar veya çocuklu olması durumlarına göre yerleşik paylaştırma tabloları kullanılır. Vefat edenin yaşasaydı kendisine ayıracağı pay ayrıldıktan sonra kalan kısım hak sahiplerine dağıtılır.^[12]

Hesaplama Mantığı: Desteğin evli ve iki çocuklu olduğu varsayımında Yargıtay, gelir dağılımında desteğe 2 pay, eşe 2 pay, çocuklara 1’er pay verir. Toplam 6 pay üzerinden gelirin 2/6’sı (yaklaşık %33) vefat edenin kişisel gideri kabul edilerek tazminat matrahından düşülür. Geriye kalan tutar eş (2 pay) ve iki çocuk (1’er pay) arasında dağıtılarak yaşam tablosu üzerinden bakiye ömür hesabı yapılır. Çocuklar reşit olduklarında veya evlendiklerinde onlara ayrılan paylar düşülmez, eşin payına eklenir.

Maluliyet Raporları Arasındaki Çelişkinin Giderilmesi

İlgili Karar: Yargıtay 4. Hukuk Dairesi 2021/2823 Esas, 2021/4134 Karar

Yapılan Yanlış: Devlet hastanesi sağlık kurulu raporu ile üniversite hastanesi adli tıp anabilim dalı raporu arasında maluliyet oranı açısından açık bir çelişki bulunmasına rağmen, mahkemenin gerekçesiz olarak birini tercih edip hesabı bu oran üzerinden yaptırması.

Doğru Uygulama: Kaza tarihinde yürürlükte olan ilgili sağlık yönetmeliklerine göre alınmış ve birbiriyle çelişen raporların bulunması halinde, Yargıtay kararları uyarınca bu çelişkinin Adli Tıp Kurumu (ATK) 2. İhtisas Kurulu veya ATK Üst Kurulundan alınacak nihai raporla giderilmesi zorunludur.^[13]

Hesaplama Mantığı: Birinci heyet raporunda maluliyet %8, sigorta şirketinin itirazı üzerine alınan ikinci raporda %18 olarak tespit edilmiştir. Mahkeme, dosyayı tüm tıbbi evraklarla birlikte Adli Tıp Kurumuna gönderir. ATK nihai engellilik oranını %12 olarak belirlerse, aktüerya uzmanı maaş ve bakiye ömür hesaplamalarını yalnızca bağlayıcı olan bu %12’lik oran üzerinden gerçekleştirir.

Araç Değer Kaybı Hesaplamasında Serbest Piyasa Rayici

İlgili Karar: Yargıtay 4. Hukuk Dairesi 2021/2675 Esas, 2021/3055 Karar

Yapılan Yanlış: Trafik kazası sonucu hasar gören aracın değer kaybının, Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları ekinde yer alan kilometre ve yaş sınırı içeren matematiksel formüle göre hesaplanması.

Doğru Uygulama: Anayasa Mahkemesinin Karayolları Trafik Kanunu m.90’daki sınırlandırmaları iptal etmesi ve yerleşen Yargıtay içtihatları neticesinde, değer kaybı hesaplamalarında sigorta genel şartlarındaki kısıtlayıcı formül uygulanmaz. Hesaplama, aracın kaza öncesi ikinci el serbest piyasa rayiç değeri ile hasarlı hali onarıldıktan sonraki ikinci el piyasa rayiç değeri arasındaki fark bulunarak yapılır.^[14]

Hesaplama Mantığı: Aracın kaza tarihindeki hasarsız 2. el piyasa değeri 1.200.000 TL’dir. Araç yetkili serviste onarıldıktan sonra, işlenen tramer kaydı, değişen ve boyanan parçalar nedeniyle serbest piyasada satılabileceği rayiç bedel bilirkişi tarafından 1.050.000 TL olarak tespit edilir. İki piyasa değeri arasındaki 150.000 TL’lik fark, aracın net değer kaybı tazminatı olarak belirlenir ve kusur oranına göre hüküm altına alınır.

Trafik Kazası Aktüerya Hesabı Nasıl Yapılır?

Trafik kazası aktüerya hesabı, kaza nedeniyle oluşan maddi kaybın teknik olarak parasallaştırılması işlemidir. Bu hesap yalnız yaralanmalı kazalarda değil, ölümlü kazalarda da uygulanır. Yaralanmada iş gücü kaybı ve geçici zararlar; ölüm halinde ise destekten yoksun kalma zararı hesaplamanın merkezini oluşturur.

Hesaplama yapılırken kaza tarihi, kusur oranı, zarar görenin yaşı, geliri, mesleği, maluliyet oranı, iyileşme süresi, bakiye ömür, aktif ve pasif dönem ayrımı ile dosyadaki ödeme kayıtları esas alınır. Ölümlü dosyalarda desteğin yaşı, geliri ve destek ilişkisi; yaralanmalı kazalarda sağlık kurulu raporu ve çalışma gücü kaybı belirleyici veridir.

Aktüerya raporu, standart bir tablo doldurma işlemi değildir. Her dosya kendi maddi verileriyle incelenir. SGK tarafından yapılan ödemeler, sigorta şirketi ödemeleri, tedavi giderleri, bakıcı gideri ve faiz başlangıcı ayrı değerlendirilir. Bu nedenle nihai tazminat, ancak somut dosya verilerine göre hazırlanan bilirkişi incelemesi ile netleşir.

Trafik Kazası Tazminatı Sigorta Limitleri 2026

Trafik kazası tazminatı sigorta teminat limitleri her yıl değişmektedir. Maddi tazminatın karşılığı olan tazminatı sigorta şirketleri karşılamaktadır. Üzeri bakiye hesaplar için ise kusur aracın sürücüsü, sahibi ve işleteni sorumlu olacaktır.

Yıllara göre Sakatlanma ve Ölüm Tazminatı Rakamları

Trafik Kazası Sigorta Tazminatı Hesaplama yöntemleri sigorta şirketleri arasında farklılık gösterebilmektedir. Bu gibi durumlarda devreye Aktüerler girmektedir. Trafik Kazası Tazminatı Hesaplama Yöntemi aslında birdir ve yargının kabul ettiği bir hesaplama usulü vardır. Trafik Kazası Sonrası Tazminat Hesaplama usulleri önce sigorta şirketi tarafından yapılır. İlgili şirket sizin sunduğunuz evraklar üzerinden alacağınız tazminatı minimumdan hesaplayarak sizinle anlaşma yoluna gitmeye çalışır.

Kimler Tazminat Davası Açabilir?

Kazada yaralanmaya sebebiyet vermiş ise bizzat yaralanan şahıs maddi ve manevi tazminat davası açabilmektedir. Kaza sonucu kişi ağır bedensel yaralanma almışsa, uzuvlarını kaybetmiş, çalışamaz, yükümlülüklerini yerine getiremeyecekse anne, baba, eş, çocuk ve nişanlı manevi tazminat davası açabilmektedir. Kaza sonucu ölüm yaşandıysa anne, baba, eş, çocuk ve nişanlı yani birinci derece akrabalık bağı olan kişiler maddi manevi tazminat davası açabilmektedir.

Kimlere veya Hangi Kuruma Dava Açılabilir?

Araç sürücüsüne tazminat davası açılabilir (TBK m.49). Sürücüsü yaşanılan kazada haksız fiil denilen trafik kurallarına aykırı hareketinden ötürü mahkemeye başvurabilirsiniz. Araç sahibi, KTK m.3 uyarınca aracın işleteni olarak kabul edilir; araç sahibine bu nedenle dava açmak için mahkemeye başvurabilirsiniz (2918 sayılı KTK m.85/1). Eğer kazaya neden olan araç bir firma tarafından işletiliyorsa o firma hakkında da mahkemeye başvurarak dava açabilirsiniz.

Sigorta şirketlerine, trafik kazasına karışan aracın Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (Trafik Sigortası) veya poliçe kapsamına göre İhtiyari Mali Mesuliyet Sigortası (Kasko Sigortası) hangi sigorta şirketi tarafından yapılmışsa, o sigorta şirketi de ölüm, yaralama veya diğer zararlardan sorumludur (KTK m.91).^[4] Bu nedenle mahkemeye başvurarak dava açabilirsiniz.

Trafik Kazası İçin Görevli Mahkemeler Hangileridir?

Ölümlü veya yaralanmayla sonuçlanan trafik kazalarında görevli mahkeme Asliye Hukuk Mahkemesidir (HMK m.2/1). Trafik sigorta şirketine açılacak davalarda görevli mahkeme ise Asliye Ticaret Mahkemesidir (6102 sayılı TTK m.4/1-a, m.5/1).^[15]

Trafik Kazası Tazminatlarında Zamanaşımı

Trafik kazası tazminatlarında zamanaşımı, zarar türüne göre değişir. Maddi hasarlı kazalarda talep süresi, öğrenmeden itibaren 2 yıl ve her hâlde kaza tarihinden itibaren 10 yıldır. Yaralanmalı trafik kazalarında uygulamada çoğu dosyada 8 yıllık uzamış ceza zamanaşımı esas alınır. Ölümlü trafik kazalarında ise bu süre genel olarak 15 yıl kabul edilir. Zamanaşımı hesabı, kaza türüne göre ayrı yapılır.

Sigorta Şirketinin Düşük Miktarda Tazminat Vermesi Durumu

Sigorta şirketinin düşük miktarda tazminat ödemesi, zararın eksik karşılandığı anlamına gelir. Sigortacıya yapılan başvuruya verilen cevap talebi karşılamıyorsa veya 15 iş günü içinde cevap verilmiyorsa, uyuşmazlık Sigorta Tahkim Komisyonu’na taşınabilir. Komisyon, 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu m.30 uyarınca sigorta sözleşmesinden doğan uyuşmazlıkları çözer.^[16] Eksik ödeme, itiraz ve tahkim konusu yapılabilir. Bu süreçte poliçe kapsamı, hesap raporu ve ödeme dayanağı incelenir.

Kaza tarihinden itibaren ilk başvuru yapılmış ise süreç o günden itibaren işlemeye başlar. Sigorta şirketi size paranızı ne kadar geç verirse versin yasal faiziniz işliyor demektir. Trafik kazası tazminat faiz hesaplama yine süreç sonunda devreye girecek ve hakkınız olanı alacaksınızdır.

Trafik Kazası Tazminatı Hesaplama Programı

Trafik kazası tazminatı hesaplama programları, bedensel zararların tespitinde kullanılan aktüeryal formülleri dijital ortama taşıyan yazılımlardır. Yargıtay içtihatları ile benimsenen TRH 2010 yaşam tablosu ve yüzde on artırım, yüzde on iskontolama yöntemi bu programların temel algoritmasını oluşturur. Hesaplama algoritmaları mağdurun kaza tarihindeki yaşı, kesinleşmiş maluliyet oranı, kusur dağılımı ve belgelendirilebilir net geliri üzerinden bakiye ömür süresindeki kazanç kaybını matematiksel olarak tespit eder. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi uygulamalarına göre, nihai tazminat tutarları salt yazılım verileriyle değil, uzman aktüerlerin dosyaya özgü hukuki değerlendirmeleri sonucunda hüküm altına alınır.

↩ [1] Trafik kazasından doğan zararların hukuki çerçevesi, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (haksız fiil, bedensel zarar kalemleri) ile 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun birlikte uygulanmasıyla belirlenir. Bkz. mevzuat.gov.tr – 2918 sayılı KTK

↩ [2] TRH 2010 (Türkiye Hayat Tabloları), Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin 2021/2678 Esas, 2021/3045 Karar sayılı ilamıyla zorunlu hale gelmiştir. Tablo, Hacettepe Üniversitesi Aktüerya Bilimleri Bölümü tarafından hazırlanmış olup Türkiye’nin demografik yapısını yansıtır. Eski uygulama olan Fransız PMF 1931 tablosunun yerini almıştır. Bkz. aktuerya.hacettepe.edu.tr

↩ [3] 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu Madde 53: “Ölüm hâlinde uğranılan zararlar özellikle şunlardır: 1. Cenaze giderleri. 2. Ölüm hemen gerçekleşmemişse tedavi giderleri ile çalışma gücünün yitirilmesinden doğan kayıplar. 3. Ölenin desteğinden yoksun kalan kişilerin bu sebeple uğradıkları kayıplar.” Bkz. mevzuat.gov.tr – TBK

↩ [4] 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu Madde 85/1: “Bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracın bir teşebbüsün unvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen biletle işletilmesi hâlinde, motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi, doğan zarardan müteselsilen sorumlu olurlar.” Madde 91 uyarınca zorunlu mali sorumluluk sigortacısı da aynı zarardan sigorta limiti dahilinde sorumludur. Bkz. mevzuat.gov.tr – KTK

↩ [5] 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu Madde 90: Zorunlu mali sorumluluk sigortasının kapsam ve limitlerini düzenleyen bu madde, Anayasa Mahkemesi’nin çeşitli kararlarıyla kısmen iptal edilmiş; tazminat hesaplamalarında sigorta genel şartlarındaki kısıtlayıcı formüllerin uygulanamayacağı hükme bağlanmıştır. Güncel poliçe teminat limitleri Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından her yıl güncellenir. Bkz. mevzuat.gov.tr – KTK m.90

↩ [6] Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, 2021/2678 Esas, 2021/3045 Karar: TRH 2010 yaşam tablosunun zorunlu kullanımı ve progresif rant yönteminin (yüzde on artırım, yüzde on iskontolama) teknik faiz veya peşin sermaye formüllerinin yerine geçmesi gerektiğine ilişkin temel emsal karar.

↩ [7] Yargıtay 17. Hukuk Dairesi, 2019/5210 Esas, 2020/3817 Karar: Maluliyet oranını belirleyen heyet raporlarının Adli Tıp Kurumu İhtisas Kurulu veya üniversite adli tıp anabilim dallarından alınmasını ve çelişkili raporların ATK Genel Kurulu ya da Üst Kuruluna gönderilerek çözümlenmesini zorunlu kılan içtihat.

↩ [8] Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 2017/11-68 Esas, 2019/314 Karar: Manevi tazminatın tarafların sosyal ve ekonomik durumları, kusur oranları ile yaralanmanın ağırlığı gözetilerek belirlenmesini ve hükmedilecek miktarın paranın satın alma gücüne uygun olmasını zorunlu kılan temel içtihat. Aynı karar pasif dönem hesabında kişinin kaza tarihindeki yüksek maaşı yerine salt asgari ücretin esas alınması gerektiğini de ortaya koymuştur.

↩ [9] Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, 2023/13348 Esas, 2024/808 Karar: Bakıcı gideri tazminatının fiili ödeme yapılıp yapılmadığına bakılmaksızın doğduğunu ve hesaplamanın net asgari ücret üzerinden değil brüt asgari ücret üzerinden yapılması gerektiğini hükme bağlayan içtihat.

↩ [10] Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, 2021/11883 Esas, 2022/3307 Karar: Hatır taşıması (ücretsiz yolcu taşıma) durumunun ispatlanması halinde hesaplanan maddi tazminattan %20 oranında hakkaniyet indirimi yapılmasını zorunlu kılan ve bu indirimin zorunlu mali sorumluluk sigortacısına da yansıtılacağını kabul eden emsal karar.

↩ [11] Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, 2021/14446 Esas, 2022/1110 Karar: Kask veya emniyet kemeri kullanmama gibi müterafik kusur hallerinde hesaplanan tazminattan ek olarak %20 oranında indirim yapılmasını öngören içtihat. İndirim, asıl kusur oranından bağımsız olarak ayrıca tatbik edilir.

↩ [12] Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, 2021/4130 Esas, 2022/4501 Karar: Destekten yoksun kalma tazminatında vefat edenin gelirinin paylara bölünmesi, desteğin kişisel giderleri için kendi payının ayrılması ve geriye kalanın hak sahiplerine dağıtılması gerektiğini hükme bağlayan paylaştırma ilkeleri kararı. Evli ve iki çocuklu destek için 6 pay esası (desteğe 2, eşe 2, her çocuğa 1) kabul edilmiştir.

↩ [13] Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, 2021/2823 Esas, 2021/4134 Karar: Birbiriyle çelişen maluliyet raporlarının bulunması halinde mahkemenin gerekçesiz tercih yapamayacağını, çelişkinin Adli Tıp Kurumu 2. İhtisas Kurulu veya ATK Üst Kurulundan alınacak nihai raporla giderilmesi zorunluluğunu ortaya koyan içtihat.

↩ [14] Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, 2021/2675 Esas, 2021/3055 Karar: Araç değer kaybı hesaplamalarında sigorta genel şartlarındaki kilometre ve yaş sınırlı matematiksel formülün uygulanamayacağını; hesaplamanın kaza öncesi ile onarım sonrası ikinci el serbest piyasa rayiç değerleri arasındaki fark üzerinden yapılması gerektiğini hükme bağlayan içtihat.

↩ [15] 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu Madde 2/1 uyarınca ölümlü ve yaralanmalı trafik davalarında görevli mahkeme Asliye Hukuk Mahkemesidir. Sigorta şirketine karşı açılacak davalarda ise 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.4/1-a ve m.5/1 gereği Asliye Ticaret Mahkemesi görevlidir. Bkz. mevzuat.gov.tr – HMK

↩ [16] 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu Madde 30: Sigorta sözleşmesinden doğan uyuşmazlıkların Sigorta Tahkim Komisyonu’na taşınmasını ve komisyonun bağımsız hakemler aracılığıyla çözümlemesini düzenleyen madde. Sigortacının başvuruya 15 iş günü içinde cevap vermemesi veya verilen cevabın talebi karşılamaması halinde tahkim yoluna başvurulabilir. Bkz. mevzuat.gov.tr – Sigortacılık Kanunu