EGM’nin 2025 yılı verilerine göre ülkemizde 676.706 trafik kazası gerçekleşmiş, bu kazalarda 2.541 kişi hayatını kaybederken 407.352 kişi yaralanmıştır ve maalesef motosiklet kazalarında karoser korumasından yoksun sürücü ve yolcular, kazanın tüm enerjisini doğrudan karşıladığından maluliyet oranları araç kazalarına kıyasla çok daha yüksek çıkmaktadır.

Motosiklet kazalarında kapsamındaki tazminat süreçleri, motor, scooter yahut yük motosikleti kazaları sonucunda yaralanan, kalıcı sakatlık yaşayan ya da hayatını kaybeden kişilerin ve yakınlarının hukuki yollarla talep edebildiği maddi ve manevi tazminat haklarının tümünü kapsar.

Büromuz avukatlarının hazırladığı bu yazıda, motosiklet kazalarında tazminatın tüm boyutlarına, yaralanmalı ve ölümlü kaza süreçlerine, 50 cc motor özelinde durumlara ve 2026 güncel sigorta limitlerine ilişkin genel bilgiler paylaşılmıştır. Hukuki uyuşmazlığa ve sürece dair detaylı bilgi ve yönlendirme için info@cozumavukatlik.com.tr mail adresi ya da 0 (541) 371 06 09 numaralı telefon ile iletişime geçebilirsiniz.

Motosiklet Kazaları Neden Özel Bir Hukuki Süreç Gerektirir?

Klasik trafik kazalarından farklı dinamiklere sahip olması dolayısıyla hukuki açıdan da daha hassas ve detaylı bir değerlendirme gerektiren motosiklet kazalarında yaralanma biçimi, kusur analizi ve sigorta süreçlerindeki özel durumlar, tazminat ve sorumluluk boyutunu doğrudan etkiler.

• Maluliyet oranı yüksek: Özellikle koruyucu kaskın olmadığı durumlarda omurga, kafa, eklem ve uzuv kırıkları sık görülür. Bu nedenle aktüeryal hesaplama araç kazalarına kıyasla çok daha büyük rakamlar doğurur.
• Sigorta şirketlerinin ret oranı yüksek: Kask eksikliği, müterafik kusur ya da tutanak hataları gerekçesiyle sigorta şirketleri motosiklet dosyalarını sıklıkla reddeder ya da eksik öder.
• Kask faktörü: Kask takmamanın tazminata etkisi karmaşık bir hukuki analize gerektirir ve her yaralanma bölgesi için ayrı değerlendirme yapılır.
• Kusur tespiti farklı işler: Motosiklet görünürlüğü, şerit konumu ve hız analizi araç kazalarından farklı teknik kriterler gerektirir.

Motosiklet Kazası Tazminatı Eksiksiz Nasıl Alınır?

Motosiklet kazasında tazminatı süreci, maluliyet oranı tespiti, aktüeryal hesaplama, kask-müterafik kusur analizi ve sigorta tahkim süreçlerinin birlikte ve doğru yönetilmesini gerektiren karmaşık bir çalışma alanıdır. 2026 yılı itibarıyla motosiklet sigortası kişi başı bedeni hasar limiti 3.600.000 TL’ye yükseltilmiş olsa da bu limitin eksiksiz kullanılabilmesi için hukuki sürecin doğru ve eksiksiz yürütülmesi zorunludur.

Büromuz, sigorta hukuku ve aktüerya uzmanı ve adli trafik bilirkişisi Av. Arb. Çiğdem Baykara liderliğinde, yaralanmalı ve ölümlü motosiklet kazalarından kaynaklanan tüm tazminat süreçlerinde hukuki destek sunmaktadır.

Yaralanmalı Motosiklet Kazalarında Tazminat Davaları

Yaralanmalı motosiklet kazalarında tazminat davası, kazadan zarar gören sürücü, yolcu ya da üçüncü kişiler tarafından kusurlu tarafa, araç sahibine ve sigorta şirketine karşı açılır. Kritik bir nokta olarak, davanın açılabilmesi için öncelikle sigorta şirketine yazılı başvuru yapılması gerekir. Aksi takdirde açılan dava usulden reddedilir ve hem maddi hem zaman kaybı yaşanır.

Yaralanmalı bir motosiklet kazasına davanın temel aşamaları şu şekildedir:

• Kaza tespit tutanağı eksiksiz düzenlenir ve kusur beyanları imzalamadan önce kontrol edilir.
• Tüm tıbbi belgeler ve sağlık raporları toplanır, geçici iş göremezlik raporu alınır.
• İyileşme süreci tamamlandıktan sonra (en az 1 yıl) heyet raporu başvurusu yapılır.
• Aktüeryal hesaplama ile gerçek tazminat miktarı belirlenir.
• Kusurlu tarafın sigorta şirketine yazılı tazminat talebi iletilir.
• Ret veya eksik ödeme halinde Sigorta Tahkim Komisyonu ya da mahkeme yoluna gidilir.

Motosiklet kazalarında ilk anda yaralanma hafif görünse de sonradan ortaya çıkabilecek iç yaralanmalar ve eksik raporun yol açabileceği hak kayıplarından korunmak adına doktor kontrolü zorunludur. 

Motosiklet Kazası Tazminat Türleri

Motosiklet kazaları sonrasında ortaya çıkan zararlar. yalnızca fiziksel yaralanmalara ilişkin maluliyet ile sınırlı kalmaz, maddi ve manevi birçok farklı kalemde tazminat hakkı ile çeşitlenir. Bu süreçler hangi zararların hangi tazminat hakkı kapsamında talep edilebileceğini bilmek, hak kayı yaşamamak adına en önemli nokta ve ilk adımdır. Dolayısıyla hem teknik hesaplamalar hem de detay hukuki prosedürler barındıran bu süreçte mağduriyet yaşamamak adına trafik kazası alanında uzmanlaşmış avukatlarımız ile dilediğiniz an iletişime geçebilir ve yönlendirme alabilirsiniz.

Kaza sonrasında gündeme gelebilecek tazminat türlerine bakacak olursak:

• Geçici iş göremezlik tazminatı: Tedavi ve iyileşme sürecindeki gelir kaybı.
• Sürekli iş göremezlik (maluliyet) tazminatı: Kalıcı sakatlık nedeniyle çalışma gücünün azalması.
• Tedavi ve ameliyat giderleri: Hastane, ilaç, fizik tedavi masrafları.
• Bakıcı giderleri: Profesyonel bakım ihtiyacı doğuyorsa.
• Manevi tazminat: Sigorta şirketi değil, araç sürücüsü/sahibi öder.
• Araç (motosiklet) değer kaybı: Karşı tarafın sigortasından talep edilir.
• Pert (toplam hasar) bedeli: Aracın piyasa değeri ödenir.
• Yatma bedeli: Araç tamirdeyken kullanılamama tazminatı.
• Destekten yoksun kalma: Ölümlü kazalarda yakınların maddi destek kaybı.
• Cenaze ve defin giderleri: Ölümlü kazalarda.

Burada bir parantez açmamız gerekiyor. Manevi tazminat, zorunlu trafik sigortası kapsamı dışındır. Bu nedenle yalnızca araç sahibi ya da sürücüsünden talep edilebilir.

Motosiklet Sürücüsünün Tazminat Hakları

Tazminat türlerine baktıktan sonra, hangi durumlarda motosiklet sürücünün tazminat hakkını kullanabileceğine bakalım:

• Karşı taraf tam kusurlu ise sürücü tüm tazminat kalemlerini talep edebilir.
• Paylaşımlı kusur durumunda tazminat, kusur oranına göre indirimli hesaplanır.
• Sürücünün kusuru %100 ise tazminat hakkı doğmaz.
• Tek taraflı kazada sürücü kusurlu olduğundan kural olarak tazminat alamaz.
• Sigortasız araçla karşılaşıldıysa Güvence Hesabı’na başvurulur.

Motosiklet Yolcusunun Tazminat Hakları

Motosiklet kazalarında yolcu, kural olarak kusursuz kabul edilir ve sürücünün kusurundan bağımsız olarak tam tazminat talep etme hakkı vardır. Yolcunun tazminat haklarını şöyle toparlayabiliriz:

• Bindiği araç kusurlu bile olsa, karşı aracın sigortasından tazminat talep edebilir.
• Her iki araç da kusurlu ise iki sigorta şirketinden orantılı tazminat alabilir.
• Kask takmaması durumunda ilgili bölgedeki yaralanmalar için müterafik kusur indirimine yol açar.

Ölümlü Motosiklet Kazasında Tazminat

Motor kazasında ölen vatandaşın maddi destek sağladığı ailesi, aşağıda yer alan tazminat haklarını talep edebilir:

• Destekten yoksun kalma tazminatı: Ölenin geçimini üstlendiği eş, çocuk ve anne-baba için.
• Manevi tazminat: Ölenin yakınlarının yaşadığı acı ve elem için.

Destekten yoksun kalma tazminatı aktüeryal yöntemle hesaplanır. TRH-2010 yaşam tablosu ve ölenin geliri esas alınır. Bu hesaplamanın eksik yapılması ailenin on yıllar boyunca hak ettiğinden az tazminat almasına yol açar.

Trafik kazalarında gündeme gelen tazminatlarının miktarının hesaplanmasında Trafik Kazası Tazminat Hesaplama Aracı‘nı kullanabilirsiniz.

Tek taraflı motor kazasında sigorta ödeme yapar mı?

Bu sorunun yanıtı sürücü ve yolcu için değişkendir.

Sürücü için hayır, Tek taraflı kazada sürücü kusurlu olduğundan tazminat hakkı doğmaz. Kasko poliçesi varsa aracın hasar bedeli karşılanabilir fakat bedeni hasar için sigorta ödemesi yapılmaz.

Yolcu içinse evet, yolcu kusursuz sayılır. Motosikletin sigortası varsa o sigortadan, yoksa Güvence Hesabı’ndan bedeni hasar için talepte bulunabilir. Dolayısıyla kazada yolcu varsa, vakit kaybetmeden yolcunun hakları için bir hukuki değerlendirme ve yönlendirme almanızı öneririz.

Önemli bir dipnot olarak, kazanın yoldaki bozukluktan kaynaklanması durumunda belediye veya ilgili kamu kurumuna karşı tazminat davası açılabilir.

Kask Takmamanın Tazminata Etkisi

Karayolları Trafik Kanunu’nun 78. maddesi hem sürücü hem yolcu için kask takma zorunluluğunu düzenler. Kask takılmaması yalnızca idari para cezasına değil, tazminat miktarında da doğrudan indirimine yol açar.

Yargıtay’ın bu konudaki yerleşik içtihadı net bir ilke ortaya koymaktadır. Kask takılmaması ancak kask ile ilgili bölgedeki yaralanma arasında illiyet bağı (nedensellik bağı) kurulabildiğinde tazminattan indirim sebebi sayılır.

17. Hukuk Dairesi, 2015/12829 E. – 2018/6417 K.:

Motosiklet sürücüsünün kask takmaması, maluliyetin sol ön kolda ortaya çıkması durumunda tazminattan indirim gerektirmez; zira kask takmamanın koldaki hasarla illiyet bağı yoktur. İndirim yalnızca kask takılsaydı önlenebilecek yaralanmalar için geçerlidir.

Tüm bu bilgilerin pratikteki karşılığına bakacak olursak:

• Kafa, yüz ve boyun yaralanmaları: Kask takılsaydı daha az ya da hiç oluşmayacak bölgelerdir. Tazminattan indirim uygulanabilir.
• Bacak, kol ve gövde yaralanmaları: Kaskla illiyet bağı yoktur, bu bölgeler için indirim yapılamaz.

Günün sonunda her dava kendi koşullarında değerlendirir ve tazminat ve sigorta süreçlerinde bilirkişi raporu belirleyicidir.

Motor Kazalarında Müterafik Kusur İndirimi

Müterafik kusur, kazaya zarar gören tarafın da kendi davranışıyla katkıda bulunmasını ifade eder ve Türk Borçlar Kanunu’nun 52. maddesi uyarınca zarar görenin kusuru oranında tazminattan indirim yapılır.

Motosiklet kazalarında müterafik kusur en sık şu hallerde gündeme gelir:

• Kask takmamak (bkz. yukarıdaki Yargıtay kararı)
• Hız sınırını aşmak
• Şerit ihlali
• Reflektörsüz gece sürüşü
• Alkollü sürüş

Müterafik kusurun haksız biçimde ağırlaştırılmasına itiraz etmek tazminat miktarını önemli ölçüde artırabilir. Bu süreçte kusur bilirkişisi raporlarının teknik analizi kritiktir.

Maluliyet oranı motosiklet kazalarında neden yüksek çıkar?

Tazminat miktarını doğrudan belirleyen en önemli unsur maluliyet (sakatlık) oranıdır. Bu oran tam teşekküllü hastaneden alınan heyet raporu ile belirlenir ve motosiklet sürücüsü darbeye doğrudan maruz kalması neticesinde daha ciddi yaralanmalar ile karşılaşır.

Sıklıkla görülen yüksek maluliyet yaralanmalarına bakalım:

• Omurga yaralanmaları (servikal / lomber kırık): %20–80
• Kafa travması: %25–100
• Uzuv kaybı (ampütasyon): %40–100
• Büyük eklem yaralanmaları (diz, kalça, omuz): %10–40

Maluliyet oranı noktasında heyet raporuna ne zaman itiraz edilebilir?

• Rapordaki oran gerçek kısıtlılık düzeyinin altında kalmışsa
• Farklı tarihli raporlar arasında tutarsızlık varsa
• Engellilik cetvelindeki yanlış madde uygulanmışsa

Motor Kazası Tazminat Hesaplama

Aktüeryal yönetme hesaplanan motosiklet kazası tazminat miktarı, standart bir tablo ya da rakam üzerinden değil, her dava için ayrı ilerletilmesi gereken bir süreçtir. Hesaplama aşamasında kullanılan temel metrikler şunlardır:

• Mağdurun kaza tarihindeki yaşı (TRH-2010 yaşam tablosuna göre bakiye ömür)
• Aylık net geliri (bordro veya asgari ücret esaslı)
• Maluliyet oranı (heyet raporundan)
• Kusur oranı (tazminattan orantılı indirim)
• Aktif dönem (65 yaşa kadar) ve pasif dönem hesabı
• SGK geliri varsa mahsup edilecek tutar

Örnek bir hesaplama ile netleştirelim konuyu:

35 yaşında, aylık net geliri 25.000 TL olan ve %30 malul kalan bir motosiklet kazası mağduru için basit aktif dönem hesabı şöyledir:

• Aylık net gelir: 25.000 TL
• Maluliyet oranı: %30
• Aylık kayıp gelir: 7.500 TL
• Aktif dönem (35 → 65 yaş): 30 yıl
• Kusur oranı: %25 (mağdur kusurlu)

İskonto öncesi aktif dönem tazminatı

7.500 × 12 × 30 = 2.700.000 TL

Kusur indirimi sonrası

2.700.000 × 0,75 = 2.025.000 TL

Bu rakam progresif rant yöntemiyle iskonto edilerek gerçek tazminat miktarına ulaşılır ve pasif dönem ve bakıcı gideri ayrıca eklenir. Elbette kesin tutar için bilirkişi raporu ve mahkeme kararı belirleyicidir.

Yaşadığınız trafik kazasına ilişkin hesaplama yapmak adına uzman avukatlarımızın hazırladığı Trafik Kazası Hesaplama Robotu‘nu hemen kullanabilirsiniz.

Motosiklet Kazalarında Değer Kaybı, Pert Parası ve Yatma Bedeli

Yukarıda değindiğimiz tazminat hakları içerisinde önemli bir yer tutan değer kaybı, pert parası ve yatma bedeli, farklı dinamiklere ve kapsamlara sahip süreçler olması dolayısıyla ayrı parantezler ile detaylandırılmaları gerektiğini düşünüyoruz.

1- Motosiklet Değer Kaybı Tazminatı

Motosiklet kazadan sonra onarılmış olsa da piyasa değeri düşer. Bu kayıp ayrıca talep edilebilir.

• Kusursuz ya da daha az kusurlu taraf değer kaybı talep edebilir.
• Kaza tarihinden itibaren 2 yıl içinde sigorta şirketine yazılı başvuru zorunludur
• 160.000 km sınırı kaldırılmıştır, kilometre sınırı gerekçesiyle red yapılamaz.

Kaza sonrasında aracınızda meydana gelen değer kaybını hesaplama adına Araç Değer Kaybı Hesaplama Robotu‘muzu kullanabilir, uzmanlarımızdan hukuki yönlendirme alabilirsiniz.

Bu süreçte;

• Motorun markası, modeli, kaza tarihindeki kilometresi ve hasar niteliği esas alınır.
• Orijinal parça değişiminde daha yüksek değer kaybı çıkar.
• Yalnızca boya işlemi ise haliyle daha düşük değer kaybı gündeme gelir.
• Önceden hasar gören bölge için ikinci kez değer kaybı talep edilemez.

2- Pert Parası (Toplam Hasar Bedeli)

Onarım bedeli araç değerini aşıyorsa araç pert ilan edilir.

• Sigorta şirketi kaza öncesi piyasa rayiç değerini ödemekle yükümlüdür.
• Düşük pert teklifi için Sigorta Tahkim Komisyonu’na itiraz edilebilir.
• Hurda değer düşüldükten sonra kalan tutar ödenir ve bu kesintiye de itiraz hakkı vardır.

Yatma Bedeli (Araç Kullanılamama Tazminatı)

• Motosiklet tamirdeyken kullanılamıyorsa bu süredeki zarar ayrıca talep edilebilir.
• Ticari amaçla (kurye) kullanılan araçlarda bu kalem çok daha yüksek tutara ulaşır.

Scooter Kazası Tazminatı

Scooter, Karayolları Trafik Kanunu kapsamında motorlu iki tekerlekli araç olarak değerlendirilir ve motosiklet için geçerli tüm kurallar scooter için de uygulanır.

• Paylaşımlı scooter (Martı vb.) kazasında: Platform şirketinin araç işleten sıfatı taşıyıp taşımadığı belirleyicidir.
• Kiralık scooter kazasında: Kiralama firmasının sigorta poliçesi kapsamı incelenmelidir.
• Kask zorunluluğu: Scooter sürücüsü için de geçerlidir. Takılmaması tazminattan indirim sebebidir.

50 cc motor kaza yaparsa ne olur?

50 cc ve altı motosikletler (motorlu bisiklet) için zorunlu trafik sigortası yaptırma zorunluluğu bulunmamaktadır. Bu durum hem sigorta hem de tazminat boyutunda önemli farklar doğurur.

Bu kazaların sigorta boyutuna bakacak olursak;

• 50 cc altı araçlar zorunlu trafik sigortasının kapsamı dışındadır.
• Bu araçlar için kasko poliçesi de çoğu zaman yaptırılmaz.
• Kaza sonucu mağdurun Güvence Hesabı’na başvuru imkanı olmayabilir çünkü Güvence Hesabı zorunlu sigorta kapsamındaki araçlara yöneliktir.

Hukuki sorumluluk boyutuda ise şunlar karşımıza çıkar:

• 50 cc altı motosiklet sürücüsünün sorumluluğu Türk Borçlar Kanunu’nun 49. maddesi kapsamında genel haksız fiil sorumluluğuna tabidir.
• Kazaya sebebiyet veren 50 cc sürücüsü kusurlu ise, mağdur sürücüye ve araç sahibine dava açabilir.
• Karayolları Trafik Kanunu’nda yer alan işleten sorumluluğu hükümleri 50 cc altı araçlara tam anlamıyla uygulanmaz, genel hükümler geçerlidir.

50 cc altı motosiklet kazasında mağdur için en önemli risk, kusurlu sürücünün ödeme gücüne bağlı kalmaktır. Sigortadan tahsilat mümkün olmadığından dava sonucunda hükmedilen tazminatın tahsili güçleşebilir. Bu nedenle 50 cc araç sahiplerinin isteğe bağlı kasko yaptırmasını öneriyoruz.

Sigortasız Motorla Trafik Kazası

Kazaya karışan motosikletin zorunlu trafik sigortası yoksa, mağdurlar için Güvence Hesabı devreye girer.

• Bedeni hasar limiti 2026 yılı için kişi başı 3.600.000 TL’dir.
• Maddi hasarı Güvence Hesabı karşılamaz. Araç sahibi/sürücüden talep edilir.
• Sigortasız aracın kusurlu olması gerekir.
• Başvuru doğrudan Güvence Hesabı’na yapılır; önceden sigorta şirketine başvuru aranmaz.

Alkollü Motor Kazası Tazminatı

Burada tazminat sürecini mağdur ve alkollü motosiklet sürücüsü açısından ayrı ayrı değerlendirmek gerekir.

Mağdur açısından; 

• Karşı sürücü alkollüyse mağdurun tazminat hakkı güçlenir, alkol kusur oranını artırır.
• Yargıtay uygulamasında alkollü sürücülere hükmedilen manevi tazminat miktarı genellikle daha yüksek belirlenmektedir.

Alkollü sürücü açısından ise;

• Kendi aldığı yaralanmalarda tazminat hakkı kısıtlanır ya da ortadan kalkar.
• Sigorta şirketi alkollü sürücü adına ödediği tazminatı rücu yoluyla sürücüden geri talep eder.
• Ceza hukuku boyutunda taksirle yaralama veya öldürme suçlaması gündeme gelir.

Motosiklet Kazalarında Rücu

Rücu, sigorta şirketinin üçüncü kişilere ödediği tazminatı belirli hallerde sürücü ya da araç sahibinden geri talep etmesidir.

• Alkollü araç kullanma: Sigorta şirketinin en sık başvurduğu rücu sebebidir.
• Ehliyetsiz araç kullanma: A kategorisi ehliyet bulunmadan motosiklet kullanımı bu kapsamda değerlendirilir.
• Muayenesiz araç: Zorunlu muayene yaptırılmamış araçlarda rücu hakkı doğabilir.
• Yetkisiz kişiye araç devri: Kendi poliçeniz dışında birine verilen araçta rücu riski artar.

Motor Kazası Sonrasında Sigortadan Para Alma Süreci

Motor kazasında sigorta şirketinden tazminat alabilmek için belirli adımların sırayla izlenmesi zorunludur. Bu süreç KTK’nın 97. maddesiyle düzenlenmiş olup kurallara uyulmaması hak kaybına ya da davanın usulden reddine neden olabilir.

Adım adım sigortadan para alma sürecini şöyle detaylandırabiliriz.

1. Adım: Sigorta Şirketinin Tespiti 

Kaza tespit tutanağındaki poliçe bilgilerinin incelenmesi gerekir. Sigorta şirketi belirsizse TRAMER sorgusu ya da e-Devlet üzerinden araç sorgulama yapılabilir. Karşı aracın sigortasız olması durumunda ise başvuru Güvence Hesabı’na yapılır.

2. Adım: Yazılı Başvuru

KTK m.97 uyarınca sigorta şirketine yazılı başvuru yapmak zorunludur ve dava şartıdır. Dolayısıyla başvuru yapılmadan açılan davalar usulden reddedilir. Başvuru noter, iadeli taahhütlü posta veya e-posta ile iletilebilir.

Başvuruda bulunması gerekenler şunlardır:

• Kaza tespit tutanağı veya polis raporu
• Kimlik fotokopisi ve IBAN banka bilgisi
• Sağlık raporları ve tedavi faturaları (yaralanmalı kaza)
• Heyet raporu (maluliyet varsa, iyileşme tamamlandıktan sonra)
• Gelir belgesi veya bordro (iş göremezlik tazminatı için)

3. Adım: 15 Günlük Yanıt Süresinin Takibi 

Sigorta şirketi başvurudan itibaren 15 gün içinde yazılı yanıt vermek zorundadır (KTK m.97 — takvim günü). Yanıt gelmezse ya da teklif yetersizse bir sonraki adıma geçilebilir.

4. Adım: Sigorta Şirketinin Teklifinin Değerlendirilmesi

İlk teklif çoğu zaman gerçek tazminatın çok altındadır. Özellikle maluliyet tazminatında aktüeryal hesaplama yapılmadan teklif kabul edilmemelidir. Manevi tazminat sigorta şirketinden değil araç sahibinden talep edilir. Dolayısıyla teklife dahil edilmez.

Önemli bir parantez olarak; sigorta şirketinin kask eksikliğini tam ret gerekçesi yapması hukuka aykırıdır. Yalnızca ilgili bölgedeki yaralanma için indirim sebebi sayılabilir.

5. Adım: Ret veya Eksik Ödeme

• Sigorta Tahkim Komisyonu: 3–6 ay, düşük maliyetli. Karar ilamlı olup icraya konulabilir. Net meblağlı davalar için önerilir.
• Asliye Ticaret Mahkemesi: 1–3 yıl, yüksek meblağ ve karmaşık davalarda tercih edilir. Dava öncesi arabuluculuk zorunludur.

Bu iki yol aynı anda kullanılamaz. Davanın niteliğine göre hangi yolun tercih edileceği belirlenmelidir.

2026 Zorunlu Trafik Sigortası Teminat Limitleri (Motosiklet)

Aşağıda yer verdiğimiz tabloda, zorunlu trafik sigortasına ilişkin 2026 limitlerini bulabilirsiniz.

Limitlerle ilgili dikkat edilmesi gereken noktalar şunlardır:

• Kişi başı limit her mağdur için ayrı ayrı uygulanır.
• Bu limiti aşan tazminat talepleri için kusurlu sürücü ve araç sahibine dava açılabilir.
• 50 cc altı araçlar zorunlu trafik sigortasına tabi olmadığından bu limitler uygulanmaz.
• Otomobil için kaza başı bedeni hasar limiti 18.000.000 TL iken motosiklet için 10.800.000 TL’dir. Bu fark, koltuk kapasitesine göre belirlenen kaza başı limit hesabından kaynaklanmaktadır.

Kaynak: SEDDK, 27 Aralık 2025 tarihli Resmi Gazete. 1 Ocak 2026 itibarıyla yürürlüktedir.

Motosiklet Kazasında Zamanaşımı

Hukuki süreçlerin tümünde olduğu gibi motosiklet kazalarında da zamanaşımı sürelerinin takibi, hak kaybına uğramamak için en kritik noktalardandır. Eğer kaza taksirle yaralama veya öldürme suçunu da oluşturuyorsa ceza zamanaşımı tazminat hakkını da uzatır. Kaza tarihinden 2 yıl geçmiş olsa bile hakkınız güncelliğini koruyabilir.

Süreçteki hukuki işlemlere ilişkin zamanaşımı süreleri şöyledir:

Motosiklet Kazalarında Yargıtay Kararları

Aşağıdaki içtihat bilgileri gerçek Yargıtay kararlarına dayanmaktadır. Karar numarası belirtilmeyenlerde, ilgili konudaki yerleşik uygulama kastedilmektedir.

Kask ve İlliyet Bağı

Yargıtay 17. HD 2015/12829 E. – 2018/6417 K.: Kask takmamanın tazminattan indirim gerektirmesi için kask takılsaydı daha az ya da hiç oluşmayacak yaralanmalar söz konusu olmalıdır. Sol ön kolda oluşan maluliyette kask ile illiyet bağı kurulmadığından indirim yapılması bozma sebebidir.

Yolcunun Kasksız Olması – Müterafik Kusur

Yargıtay 17. HD yerleşik uygulaması: Motosiklet yolcusunun kask takmaması, kask takılsaydı önlenebilecek yaralanmalar açısından müterafik kusur oluşturur ve tazminattan uygun oranda indirim yapılmasını gerektirir.

Manevi Tazminat ve Sigorta

Yargıtay yerleşik içtihadı: Zorunlu trafik sigortası manevi tazminatı kapsamaz. Manevi tazminat yalnızca araç sahibi ve sürücüsünden talep edilebilir.

Değer Kaybı – Kilometre Sınırı

Anayasa Mahkemesi kararları doğrultusunda Yargıtay uygulaması: Araç değer kaybında kilometreye dayalı ret, hak ihlali oluşturur. Mevcut uygulamada km sınırı gerekçesiyle değer kaybı talebi reddedilemez.

Motokurye ve Kurye Kazaları ve Özel Haklar

Teslimat ve kurye sektörünün İstanbul başta olmak üzere büyük şehirlerde hızla büyümesiyle birlikte, motokurye kazaları hem sayısal hem de hukuki karmaşıklık bakımından ayrı bir kategori oluşturmaktadır. Görev sırasında geçirilen motosiklet kazası iki ayrı hukuki kategorinin kesişim noktasındadır: trafik kazası ve iş kazası hukuku. Bu iki boyut birbirini dışlamaz, tersine birbiriyle bütünleşerek kurye mağdurunun talep haklarını genişletir.

Yaralanmalı Kurye Kazası: Kimden Ne Talep Edilir?

• Karşı aracın sigortasından (trafik boyutu): Kusurlu karşı tarafın zorunlu trafik sigortasından maddi ve bedeni hasar tazminatı.
• SGK’dan (iş kazası boyutu): Görev sırasında gerçekleşen kaza iş kazası sayıldığında SGK geçici iş göremezlik ödeneği öder. Maluliyet durumunda SGK sürekli iş göremezlik geliri bağlar.
• İşverenden (TBK ve İSG Kanunu): İşverenin İSG yükümlülüklerini yerine getirmemesi halinde maddi ve manevi tazminat sorumluluğu doğar.

Önemli bir nokta olarak; SGK’nın ödediği tutarlar tazminat davasında mahsup edilir ancak aradaki fark ayrıca talep edilebilir.

Ölümlü Kurye Kazası

Ölenin yakınları hem trafik sigorta şirketine hem de işverene yönelebilir.

• Destekten yoksun kalma tazminatı aktüeryal yöntemle hesaplanır ve kurye geliri esas alınır.
• SGK ölüm aylığı bağlamışsa bu tutar mahsup edilir. Bakiye fark dava konusu yapılır.
• Manevi tazminat sigorta şirketinden değil, araç sahibi/sürücüsü ve işverenden istenir.

Kurye Kazasında Yatma Parası (Araç Kullanılamama Tazminatı)

Motosiklet ticari amaçla (kurye) kullanılıyorsa, araç tamirdeyken geçen süredeki kazanç kaybı ayrıca tazminat konusu yapılabilir. Bu kalem özellikle serbest çalışan kuryeler için anlamlı bir miktara ulaşabilmektedir. İspat için geliri belgeleyen fatura, sözleşme veya banka dekontlarının sunulması gerekir.

SGK Boyutu ve İşveren Sorumluluğu

Kaza SGK’ya derhal bildirilmelidir çünkü bildirim yapılmadan geçen süre ödenek hakkını etkileyebilir.

• İşverenin iş sağlığı ve güvenliği önlemlerini almamış olması (yetersiz ekipman, aşırı çalıştırma) tazminat miktarını artırır.
• Bağımlı kuryeler iş mahkemesinde dava açabilir; bağımsız serbest çalışanlar asliye hukuk mahkemesine gider.
• Yargıtay, kuryenin hukuki statüsünü işin fiili niteliğine göre belirlemekte, platform veya şirket etiketine bakmamaktadır.

Kurye Kazasında Değer Kaybı

• Motosiklet kaza sonrası onarılmış olsa da ikinci el değeri düşer.
• Ticari kullanım gerekçesiyle değer kaybı hesaplamasında araç değeri daha yüksek belirlenebilir.
• Sigorta şirketine yazılı başvuru, 2 yıllık zamanaşımı içinde yapılmalıdır.

Motosiklet kazasında tazminat nasıl alınır?

Öncelikle kusurlu tarafın zorunlu trafik sigortasına başvuru yapılması gerekir. 15 iş günü içerisinde yanıt gelmez yahut teklif yetersiz kalırsa Sigorta Tahkim Komisyonu’na veya mahkemeye gidilir. Yaralanma varsa heyet raporu alındıktan sonra aktüer hesabıyla gerçek tazminat miktarı belirlenir.

Tek taraflı motor kazasında sigorta öder mi?

Sürücü için hayır, yolcu için evet. Yolcu kusursuz sayılır ve motosikletin sigortasından ya da Güvence Hesabı’ndan tazminat talep edebilir.

Kask takmamanın tazminata etkisi ne kadar?

Kask takılsaydı önlenebilecek yaralanmalar (kafa, yüz, boyun gibi) açısından tazminattan indirim yapılabilir. Kaskla illiyet bağı kurulamayan yaralanmalar içinse indirim yapılamaz. Yargıtay bu konuda somut olay bazında illiyet bağı aramaktadır.

Motosiklet yolcusu tazminat alabilir mi?

Yolcu kural olarak kusursuz sayıldığından dolayı evet, sürücünün kusurundan bağımsız tam tazminat hakkı vardır. Kask takmaması yalnızca ilgili bölgedeki yaralanmalar için indirim sebebidir.

2026 yılında motosiklet sigorta teminat limiti ne kadar?

SEDDK’nın 27 Aralık 2025 tarihli Resmi Gazete düzenlemesine göre: Bedeni hasar kişi başı 3.600.000 TL, kaza başı 10.800.000 TL, maddi hasar araç başı 400.000 TL, kaza başı 800.000 TL. (Not: Bu limitler otomobille aynı kişi başı bedeli taşır ancak kaza başı limitler farklıdır.)

50 cc motor kaza yaparsa ne olur?

50 cc altı araçlar zorunlu trafik sigortasına tabi değildir. Kusurlu sürücünün sorumluluğu genel haksız fiil hükümlerine (TBK m.49) göre belirlenir. Mağdur, Güvence Hesabı’na başvuramaz ve tazminat doğrudan sürücü ve araç sahibinden talep edilir.

Motosiklet değer kaybı tazminatı alınabilir mi?

Elbette, kazada daha az kusurlu ya da kusursuz olmanız halinde motosikletin piyasa değerindeki düşüş ayrıca talep edilebilir. 160.000 km sınırı artık geçerli değildir. Kaza tarihinden 2 yıl içinde sigorta şirketine yazılı başvuru zorunludur.

Sigortasız motorla çarpıldım, ne yapabilirim?

Güvence Hesabı’na başvurabilirsiniz. Bu fon sigortasız araçların yol açtığı bedeni hasarları 3.600.000 TL/kişi limitiyle karşılar. Araç maddi hasarı ise araç sahibi ve sürücüsünden talep edilir.

Motokurye olarak kaza geçirdim, hem sigortadan hem SGK’dan yararlanabilir miyim?

Evet. İki hak birbirini dışlamaz. Trafik sigortasından bedeni hasar tazminatı, SGK’dan iş göremezlik ödeneği talep edilebilir. SGK’nın ödemesi tazminat hesabında mahsup edilir; bakiye fark işveren dahil diğer sorumlulardan istenir.

Alkollü sürücü motosiklete çarptı, daha fazla tazminat alabilir miyim?

Evet. Karşı tarafın alkollü olması kusur oranını artırır ve Yargıtay uygulamasında manevi tazminat miktarını yükseltir. Ayrıca sigorta şirketi, alkollü sürücüden ödediği tutarı rücu yoluyla geri alabilir; bu da tahliye edilmiş bir sürücüyle karşılaşma riskini azaltır.

Motosiklet kazasında manevi tazminat sigorta şirketinden alınabilir mi?

Hayır, zorunlu trafik sigortası manevi tazminatı kapsamaz. Manevi tazminat yalnızca araç sahibi ve sürücüsünden talep edilir; bu nedenle sigorta dışı bir dava yürütülmesi gerekir.

Scooter kazasında tazminat hakkım var mı?

Evet. Scooter KTK kapsamında motosiklet gibi değerlendirilir; tüm tazminat kuralları aynı şekilde uygulanır. Paylaşımlı scooter platformlarında platform şirketinin sorumluluğu ayrıca değerlendirilmelidir.

Motosiklet kazası tazminat davası ne kadar sürer?

Sigorta Tahkim Komisyonu süreci genellikle 3-6 ay içinde sonuçlanır. Mahkeme davaları bilirkişi aşamaları dahil 1-3 yıl sürebilir. Heyet raporu için en az 1 yıllık iyileşme süresi de hesaba katılmalıdır.

Zamanaşımı süresi dolmak üzere, yine de dava açabilir miyim?

Bu gibi durumlarda vakit kaybetmeden hukuki bir yönlendirme almanızı öneririz. Eğer kaza taksirle yaralama (8 yıl) ya da öldürme (15 yıl) suçunu da oluşturuyorsa tazminat zamanaşımı ceza zamanaşımına uzar. Kaza tarihinden 2 yıl geçmiş olsa bile hak güncel olabilir.

Tek taraflı kazada yolcunun Güvence Hesabı’na başvurusu mümkün mü?

Evet. Motosiklet sigortasız ya da tek taraflı kaza söz konusuysa yolcu, bedeni hasarı için Güvence Hesabı’na (kişi başı 3.600.000 TL) başvurabilir. Güvence Hesabı için sigorta şirketine önceden başvuru şartı aranmaz.

Büromuz avukatlarının hazırladığı bu yazıda, trafik kazalarında gündeme gelen asli ve tali kusur kavramları ve oranlarına ilişkin genel bilgiler paylaşılmıştır. Hukuki uyuşmazlığa ve sürece dair detaylı bilgi ve yönlendirme için info@cozumavukatlik.com.tr mail adresi ya da 0 (541) 371 06 09 numaralı telefon ile iletişime geçebilirsiniz.

Trafik Kazalarında Kusur Oranı Nedir?

Trafik kazalarında kusur oranı, kazaya karışan sürücülerin olayın meydana gelmesindeki sorumluluk derecelerini ve hata paylarını ifade etmektedir. Karayolları Trafik Kanunu ile Karayolları Trafik Yönetmeliği hükümleri çerçevesinde saptanan oranlar, yaşanan maddi veya bedensel zararların ilgili tarafça tazmin edileceğini belirleyen temel ölçüttür.

Hukuk sistemi içerisinde kusur tespiti, kaza anından itibaren başlayan, sigorta şirketlerinin hasar ödeme aşamalarını ve mahkemelerin tazminat hükümlerini doğrudan şekillendiren kritik safhadır. Geçmiş yıllarda uygulanan “sekizde sekiz” puanlama metodunun yerini alan yüzdelik dilimler, güncel yargı pratiklerinde hakkaniyetli sorumluluk paylaşımı sağlanması maksadıyla kullanılmaktadır. Kusur dağılımı, kaza tespit tutanağının düzenlenmesiyle başlayıp, TRAMER heyeti incelemesi veya bilirkişi raporu safhalarından geçerek tazminat alacağının miktarını kesinleştirmektedir. 

Asli Kusur Oranı Nedir?

Asli kusur oranı, trafik kazasının meydana gelmesine ana etken teşkil eden, kural ihlalinin kazanın oluşumuna doğrudan sebebiyet verdiği durumu nitelemektedir. Karayolları Trafik Kanunu kapsamındaki düzenlemeleri kapsamında, sürücülerin trafik güvenliğini tehlikeye atan ağır ihlalleri, asli kusur statüsünde tescil edilmektedir.

Sigorta şirketleri nezdinde gerçekleştirilen işlemlerde asli kusur, %75 sorumluluk payı üzerinden maliyet hesaplamalarına dahil edilmektedir. Adli makamlar ile Sigorta Tahkim Komisyonu heyetleri ise hakkaniyet prensipleri gereğince ilgili oranı %70 şeklinde karara bağlamaktadır.

Kaza tespit tutanağı tanzim edilirken, Karayolları Trafik Kanunu 84. maddesinde belirtilen on iki temel ihlalden herhangi ihlalin varlığı, asli kusur kaydı oluşturmaktadır. Kırmızı ışık ihlali gerçekleştirmek yahut arkadan çarpmak, kaza oluşumundaki temel sorumluluğu kanıtlayan örnek durumlardandır. Manevra kurallarına aykırı hareket eden sürücü, kazanın asıl faili kabul edilerek tazminat yükümlülüğünün merkezinde yer almaktadır. Teknik incelemeler ile beraber ağır ihlalin kaza neticesiyle arasındaki illiyet bağını saptandığında, asli kusur tespiti kesinleşmektedir.

Tali Kusur Oranı Nedir?

Tali kusur oranı, trafik kazasının oluşumunda birincil etken olmayan fakat kaza riskini artıran yahut gereken önlemleri almayan sürücülerin sorumluluk payını ifade etmektedir. Kazaya karışan tarafların dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı hareketleri, tali kusur kapsamında sınıflandırılmaktadır.

Sigorta şirketleri uygulamalarında tali kusur, %25 sorumluluk oranı üzerinden hasar tazmini süreçlerine yansıtılmaktadır. Yargı organları ile Sigorta Tahkim Komisyonu kararlarında, ilgili pay %30 seviyesinde sabitlenmektedir.

Kaza mahalli incelemelerinde, kaza oluşumuna doğrudan sebebiyet vermeyen ancak trafik güvenliği kurallarını ihlal eden eylemler tali kusur sayılmaktadır. Seyir esnasında emniyet kemeri takmamak veya hız sınırını düşük miktarda aşmak, tali kusur kapsamındaki örneklerdir. Yine alkol kullanımı yahut ehliyetsiz araç kullanımı vakaları da kazanın asıl nedeni teşkil etmediği sürece teknik heyetlerce tali kusur olarak tescil edilmektedir.

Asli ve Tali Kusur Örnekleri

Karayolları Trafik Kanunu kapsamındaki teknik kodlar, kazanın oluş şekline göre kusur paylarının atanmasına rehberlik sağlamaktadır. Trafik mevzuatı uyarınca asli ve tali kusur sayılan başlıca haller şöyledir:

• Kırmızı ışık ihlali yapmak yahut dur işaretine uymamak asli kusur teşkil etmektedir.
• Arkadan çarpmak yahut geçme yasağı bulunan yerlerde araç sollamak asli kusur sayılmaktadır.
• Ters yöne girmek yahut bölünmüş yollarda karşı şeride tecavüz etmek asli kusur kapsamına girmektedir.
• Kavşaklarda geçiş önceliğine uymamak asli kusur statüsünde yer almaktadır.
• Kazanın asıl sebebi olmamak kaydıyla alkollü araç kullanmak tali kusur kabul edilmektedir.
• Emniyet kemeri takmamak yahut istiap haddini aşarak yolcu taşımak tali kusur sayılmaktadır.
• Yayaların geçiş haklarına riayet etmemek asli kusur halleri arasında bulunmaktadır.
• Aracın teknik bakımını aksatmak nedeniyle oluşan ikincil riskler tali kusur sınıfına dahil edilmektedir.

Kusur Oranları Neden Önemlidir?

Kusur oranları, sigorta tazminatlarının miktarını, maddi zararların karşılanma düzeyini ve yasal rücu haklarını belirleyen temel noktadır. Haklılık payı, kazazedenin diğer tarafın sigorta poliçesinden alacağı ödemeyi doğrudan etkilemektedir. Yanlış saptanan sorumluluk payları, haksız borç yükümlülüklerine ve tazminat haklarının yitirilmesine yol açmaktadır. Tarafların hukuki olarak kusur oranlarına itiraz etme hakları bulunur. 

Trafik Kazalarında Kusur Oranları Nasıl Belirlenir?

Kusur oranları, kazaya karışan araç sürücülerinin tutanak üzerindeki beyanları, olay yeri fotoğrafları ve kaza krokisi üzerinden teknik verilerle saptanmaktadır. Sigorta şirketlerinin hasar departmanları, Karayolları Trafik Kanunu’ndaki kural ihlallerini baz alarak %0, %25,  %50 ve %100 şeklindeki sorumluluk yüzdelerini tayin etmektedir.

İlgili veriler, Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi (SBM) sistemine girilerek algoritma yardımıyla kusur oranları belirlenmektedir. Kazanın oluş şekli ile trafik kuralları arasındaki illiyet bağı, bu süreçte nihai kusur dağılımının temel dayanağını oluşturmaktadır.

Trafik Kazalarında Kusur Belirleme Süreci Nasıl İşler?

Kusur belirleme süreci, kaza tespit tutanağının ilgili sigorta şirketlerine iletilmesiyle resmiyet kazanmaktadır. Sigorta şirketleri, evrakın sisteme girişinden itibaren 3 iş günü içerisinde kendi kusur tahlillerini yapmaktadır. Şirketler arası mutabakat sağlandığında dosya kesinleşerek sonuç taraflara bildirilmektedir. Mutabakat sağlanamayan hallerde ise dosya Kaza Kusur Değerlendirme Komisyonu’na sevk edilerek 3 iş günü içerisinde kesin karara bağlanmaktadır.

Kaza Tespit Tutanağı Nedir?

Kaza tespit tutanağı, maddi hasarlı trafik kazalarında polisin müdahalesine gerek kalmadan tarafların kendi aralarında düzenledikleri resmi evraktır. Belge, kazanın oluş şeklini, zamanını, yerini ve sürücü bilgilerini kayıt altına alarak sigorta işlemlerine temel oluşturmaktadır. 1 Nisan 2008 tarihinden itibaren uygulanmaya başlanan bu yöntem ile trafik yoğunluğunun azaltılması ve hasar tespitlerinin hızlandırılması hedeflenmiştir.

İstisna olarak, kaza esnasında bedensel yaralama, vefat ya da kamu malına zarar geldiyse, tutanağın kolluk kuvvetleri tarafından düzenlenmesi zorunludur. Yine sürücülerin ehliyetsiz olması, alkol kullanım şüphesi ya da araçların kamu malı olması da kolluk kuvvetlerin tutanak tutmasını gerektiren durumlardır.

Kaza Tespit Tutanağı Nasıl Tutulur?

Kaza tespit tutanağı, kazaya karışan araç sürücülerince, araçlar kaza mahallinden hareket ettirilmeden önce tanzim edilmektedir. Tutanağın geçerliliği adına sürücü belgeleri, sigorta poliçeleri ve ruhsat bilgilerinin forma eksiksiz işlenmesi şarttır.

Tutanak tanzim edilirken uygulanması gereken adımlar şunlardır:

• Araçların darbe aldığı noktalar ile kaza mahalli krokisi net biçimde çizilmelidir.
• Sürücülerin kazanın oluş şekline dair kendi beyanları açıklayıcı ifadelerle forma kaydedilmelidir.
• Kazaya karışan her sürücünün ıslak imzası, tutanağın yasal hüküm doğurması adına zorunluluk arz etmektedir.
• Kaza yerinin farklı açılardan çekilmiş fotoğrafları, teknik incelemelere ışık tutması maksadıyla dosyaya eklenmelidir.

Kaza kusur oranı nasıl sorgulanır? Nereden öğrenilir?

Kaza kusur oranı, Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi (SBM) üzerinden sunulan online sorgulama servisleri vasıtasıyla öğrenilmektedir. Sürücüler, e-Devlet ya da SBM resmi internet sitesindeki “Kaza Tespit Tutanağı (KTT) Sorgulama” sekmesini kullanarak güncel kusur verilerine erişebilir.

Polis Bölgesi İçin Maddi Hasarlı Trafik Kazası Tespit Tutanağı Sorgulama: https://www.turkiye.gov.tr/egm-maddi-hasarli-trafik-kazasi-tespit-tutanagi-sorgulama-gercek-kisi

Sorgulama işlemleri için izlenecek yöntemler şunlardır:

• T.C. kimlik numarası ve araç plakası girilerek sistemdeki aktif kusur kayıtları incelenmektedir.
• Sigorta şirketlerince yapılan bildirimlerin ardından iletilen kısa mesaj (SMS) yahut e-posta içerikleri üzerinden bilgilere ulaşılmaktadır.
• Sigorta acenteleri vasıtasıyla poliçe numarası üzerinden güncel sorumluluk payları teyit edilmektedir. Sorumluluk paylarının sisteme yansımasıyla birlikte, tebliğ edilen oranlara karşı yasal itiraz takvimi işlemeye başlamaktadır.

Kusur oranı kararı kaç gün içerisinde çıkar?

Kusur oranı kararı, kaza tespit tutanağının sigorta şirketlerine ulaşmasını takip eden 3 iş günü içerisinde netleşmektedir. Şirketler arası görüş birliği sağlanamaması hallerinde ise dosya Kaza Kusur Değerlendirme Komisyonu’na sevk edilerek ilave 3 iş günü içerisinde nihai karara bağlanmaktadır. Teknik inceleme safhaları dahil olmak üzere toplam süreç çoğunlukla 6 iş günü içerisinde tamamlanarak sonuçlar araç sahiplerine tebliğ edilmektedir.

Kusur oranlarına itiraz etmek mümkün müdür?

Evet, kusur oranlarına itiraz, saptanan sorumluluk paylarının gerçeği yansıtmadığı hallerde sürücülere tanınan bir haktır. Sürücüler, Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi sistemine yansıyan kararlara karşı, tebliğden itibaren 5 iş günü içerisinde itiraz hakkını kullanmaktadır. Sürücülerin aynı zamanda kaza tespit tutanağına itiraz etmek hakkını da bulunmaktadır.

Online portal üzerinden yapılan müracaatlarda ek deliller, kamera kayıtları ve tanık beyanları sunularak kusur dağılımının yeniden incelenmesi talep edilmektedir. İdari yolların tükenmesi durumunda ise Sigorta Tahkim Komisyonu yahut mahkemeler nezdinde hak arama süreci devam ettirilmektedir.

Tüm bu süreç hem teknik hem prosedür açısından uzmanlık gerektirdiğinden dolayı Çözüm Hukuk’un sigorta avukatlarından yönlendirme alabilirsiniz.

Trafik kazasında %0 kusur ne demektir?

Trafik kazasında %0 kusur, ilgili sürücünün kaza anında herhangi trafik kuralı ihlali gerçekleştirmediği ve olayda tam haklılık statüsüne sahip bulunduğu haldir. Kusursuz bulunan taraf, karşı tarafın trafik sigortası üzerinden maddi zararlarının tamamını tazmin etme hakkına erişmektedir. TRAMER incelemelerinde %0 oranıyla tescil edilen sürücüler, kazanın meydana gelmesinde yasal sorumluluk taşımayan taraf kabul edilmektedir.

Trafik kazasında %25 kusur ne demektir?

Trafik kazasında %25 kusur, kaza oluşumunda hafif düzeyde payı bulunan sürücülerin sahip bulunduğu tali kusur derecesidir. Kısmi kusur şeklinde tanımlanan tespitte, karşı tarafın kazanın asıl sebebini teşkil eden ağır kural ihlali (asli kusur) gerçekleştirdiği kabul edilmektedir. Sürücü, ilgili oranda kusurlu bulunması sebebiyle maddi hasarlarının %75’lik kısmını karşı tarafın sigortasından tahsil etmektedir.

Trafik kazasında %50 kusur ne demektir?

Trafik kazasında %50 kusur, kazaya karışan tarafların sorumluluk derecelerinin eşit dağıtıldığı ve her iki sürücünün de kaza oluşumunda benzer nitelikte kural ihlali yaptığı haldir. Paylaşımlı sorumluluk tespiti; iki tarafın da asli kusur sayılan eylemleri aynı anda gerçekleştirmesi yahut her iki sürücünün de tali kusurlu bulunması neticesinde ortaya çıkmaktadır.

Trafik kazasında %75 kusur ne demektir?

Trafik kazasında %75 kusur, ilgili tarafın kazanın meydana gelmesinde asli (ağır) kusurlu bulunduğunu, diğer tarafın ise tali (hafif) düzeyde sorumluluk taşıdığını belirleyen orandır. Sürücü, kazaya sebebiyet veren temel kural ihlalini gerçekleştirmesi hasebiyle kaza bilançosunun büyük kısmından sorumlu tutulmaktadır. Maddi hasarların tazmini aşamasında sigorta şirketleri, karşı tarafın zararının %75’ini öderken, %75 kusurlu sürücünün hasarının yalnızca %25’lik dilimini karşılamaktadır. 

Trafik kazasında %100 kusur ne demektir?

Trafik kazasında %100 kusur, kazaya sebep olan kural ihlalinin tamamen tek sürücü tarafından gerçekleştirildiği ve karşı tarafın hiçbir sorumluluk payının bulunmadığı tam kusur halidir.

Tam kusurlu bulunan sürücü, kaza neticesinde oluşan her türlü maddi zarardan ve tazminat yükümlülüğünden yasal olarak tek başına sorumlu kılınmaktadır. İlgili tarafın sigorta şirketi, poliçe limitleri dahilinde karşı tarafın tüm hasarlarını karşılarken, %100 kusurlu sürücüye herhangi ödeme yapılmamaktadır. 

Trafik kazasında yaralama suçu şikayete tabi midir?

Trafik kazasında yaralama suçu, Türk Ceza Kanunu 89. maddesi kapsamında düzenlenen taksirle yaralama fiili üzerinden ele alınmaktadır. Mağdurun bedensel zarar gördüğü durumlarda yargılama yapılması, kural olarak zarar gören şahsın şikayetine bağlıdır. Ancak kaza, sürücünün alkol kullanımı yahut ağır kural ihlali neticesinde bilinçli taksirle gerçekleşmişse, soruşturma süreci şikayetten bağımsız biçimde yürütülmektedir. Kamu davası niteliği kazanan dosyalar, şikayetten vazgeçilmesi halinde dahi ceza mahkemeleri nezdinde devam etmektedir.

Trafik kazasında tali kusurlu bir sürücü ceza alır mı?

Tali kusurlu sürücü, trafik kazasının meydana gelmesinde ikincil derecede pay sahibi olsa dahi ceza sorumluluğu altındadır. Türk Ceza Kanunu hükümleri, kazaya sebebiyet veren her failin kendi kusur derecesi üzerinden yargılanmasını öngörmektedir. Mahkemeler, tali kusurlu şahsa verilecek temel cezadan, saptanan sorumluluk oranına göre indirim yapmaktadır. Sorumluluk payının azlığı, yaptırımın tamamen ortadan kalkması sonucunu doğurmamakta, yalnızca yaptırımın miktarını hafifletmektedir.

Asli kusur, ağır kusur mudur?

Asli kusur, trafik mevzuatında tanımlanan temel kural ihlallerini niteleyen teknik terimdir. Ağır kusur ise hukuk düzenince her şahıstan beklenen en temel dikkat ve özenin gösterilmemesi halini kapsayan geniş kavramdır. Her asli kusur hali yargılama safhasında doğrudan ağır kusur sayılmamaktadır. Ancak alkollü araç kullanımıyla yaralamalı kazaya sebebiyet verilmesi, Karayolları Trafik Yönetmeliği 97. maddesi uyarınca doğrudan ağır kusur statüsünde kabul edilmektedir.

Tali kusurlu sürücü tazminat ödemesi yapar mı?

Tali kusurlu sürücü, kazada saptanan sorumluluk payı oranında karşı tarafın uğradığı maddi ve manevi zararları tazmin etmekle yükümlüdür. Zararın tamamından ziyade yalnızca kendi hatasına isabet eden meblağ üzerinden ödeme gerçekleştirmektedir. Sorumluluk payı, sigorta şirketinin rücu işlemlerinde ve mahkemece takdir edilen tazminat tutarlarında indirim gerekçesi sayılmaktadır.

84/1-d kusur oranı nedir?

84/1-d kusur oranı, aynı istikamette seyreden öndeki araca arkadan çarpma durumunu tanımlamaktadır. Kaza, takip mesafesinin korunmaması veya hızın yol şartlarına uydurulmaması neticesinde gerçekleştiği için sürücü doğrudan asli kusurlu sayılmaktadır. TRAMER incelemelerinde, arkadan çarpan taraf %100 kusur oranıyla maddi hasarın tamamından sorumlu kılınmaktadır. Önündeki aracın aniden ve gerekçesiz fren yapması, kusur dağılımının değişmesine imkan tanıyan istisnai haller arasındadır.

84/1-f kusur oranı nedir?

84/1-f kusur oranı, doğrultu değiştirme manevralarının yanlış yapılmasına dair kural ihlallerini kapsamaktadır. Sürücülerin sağa yahut sola dönüşlerde trafik güvenliğini tehlikeye atan eylemleri asli kusur kapsamındadır. Manevra yaparken diğer araçların seyir emniyetini bozan sürücüler, kazanın birincil sorumlusu kabul edilir. 84/1-f’de dönüş kurallarına aykırı hareket edilmesi sebebiyle tazminat yükümlülüğünü %75 ile %100 aralığında kesinleştirmektedir.

84/1-h kusur oranı nedir?

84/1-h kusur oranı, kavşaklarda geçiş önceliğine dair kurallara uyulmaması durumunu ifade etmektedir. Kontrolsüz kavşaklarda sağdan gelen araca yol vermemek ya da levha talimatlarına uymamak asli kusur sayılmaktadır. Geçiş hakkı bulunan sürücünün yolunu kesen sürücü, kazanın asıl faili sıfatıyla tam sorumluluk altına girmektedir.

Kazada kusur oranları %50-%50 dağıtılırsa ne olur?

Kusur oranlarının %50-%50 olarak belirlenmesi, tarafların kazanın oluşumunda eşit derecede sorumlu olduğunu ifade eder. Bu durumda her sürücü, karşı taraftan yalnızca kusur oranı kadar tazminat talep edebilir.

Örneğin, araç hasarının %50’lik kısmı karşı tarafın trafik sigortasından karşılanırken, kalan zarar sürücünün kendisine aittir veya varsa kasko sigortası kapsamında karşılanır. Sigorta şirketleri, poliçe limitleri ve kusur oranları çerçevesinde ödeme yaparak süreci sonuçlandırmaktadır.

Kaza Tespit Tutanağı Nedir?

En az iki aracın maddi hasarla neticelenen trafik kazasına karışması halinde, tarafların kendi aralarında tanzim ettikleri kaza tespit tutanağı, Nisan 2008’deki düzenleme ile beraber belirli durumlar dışında resmi bir makama gerek duymadan sürücüler tarafından hazırlanabilir.

Tutanak, kazanın oluş şeklini, araçlardaki hasar boyutlarını, tarafların kimlik bilgilerini, kaza mahallinin krokisini, araçların darbe noktalarını, sürücülerin beyanlarını ve zorunlu trafik sigortası poliçe numaralarını yani kazaya dair tüm detayları kayıt altına alarak kusur tespiti noktasında sigorta şirketlerini yönlendirmektedir.

Burada parantez açmamız gereken bir nokta; kaza esnasında bedensel yaralama, vefat ya da kamu malına zarar geldiyse, kaza tespit tutanağının kolluk kuvvetleri tarafından düzenlenmesi zorunluluğudur. Sürücülerin ehliyetsiz olması, alkol kullanımı şüphesi bulunması veya araçların kamu kuruluşu bünyesinde yer alması, polisin veya jandarmanın olay yerinde tutanak tutmasını gerektiren teknik detaylar arasındadır.

Kaza Tespit Tutanağına Nasıl İtiraz Edilir?

Kaza tespit tutanağına yönelik itiraz hakları, kusur dağılımının gerçeği yansıtmadığı yahut tutanak tanziminde usul hatalarının bulunduğu hallerde devreye girmektedir. Sürücüler, sigorta şirketlerinin belirlediği sorumluluk paylarına karşı yasal süreleri içerisinde müracaat ederek maddi kayıpların önüne geçebilmektedir. İtiraz süreci, kaza türü ve tutanağı düzenleyen kurum nezdinde farklı hukuki yollar üzerinden yürütülmektedir.

Kaza tespit tutanağındaki hatalı tespitlerin düzeltilmesi adına izlenmesi gereken adımlar aşağıda sıralanmaktadır:

• Sigorta şirketlerince saptanan kusur oranlarına karşı, Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi bünyesindeki online sistem kanalıyla 5 iş günü içerisinde müracaat gerçekleştirilmektedir.
• Kolluk kuvvetleri tarafından tanzim edilen resmi belgelere yönelik itirazlar, kazanın meydana geldiği yerdeki Sulh Ceza Hakimliğine sunulan dilekçe vasıtasıyla başlatılmaktadır.
• Kusur durumunun tespiti ve tutanağın iptali talebiyle Asliye Hukuk Mahkemesi nezdinde tespit davası açılarak teknik inceleme talep edilmektedir.
• İtiraz dilekçesine, kaza anına ait fotoğraflar, kamera kayıtları ve varsa görgü tanığı beyanları delil niteliğinde eklenmektedir.
• Yasal müracaatlar neticesinde mahkemece görevlendirilen uzman bilirkişiler, kaza mahallinde keşif yaparak teknik veriler ışığında yeni rapor hazırlamaktadır.

İtiraz süreçlerinin teknik terimler ve usul kuralları içermesi, haklılık payının yasal zeminde kanıtlanması adına uzman hukukçu desteğini mecburi kılmaktadır. Bu noktada profesyonel bir destek almak, sigorta şirketlerinin hatalı değerlendirmelerine karşı tazminat haklarının eksiksiz korunmasına zemin hazırlamaktadır.

Yaşadığınız kaza özelinde detaylı bir yönlendirme ve bilgi almak adına sigorta avukatımızla iletişime geçebilirsiniz.

Kaza Tespit Tutanağına İtiraz Dilekçesi

Avukatlarımızın hazırladığı aşağıdaki dilekçe, yaralanmalı/ölümlü trafik kazalarında Sulh Ceza Hakimliği’ne yapılacak itiraz sürecini örneklendirmektedir. 

İSTANBUL NÖBETÇİ SULH CEZA HAKİMLİĞİ’NE

İtiraz Eden: Adı Soyad – TC Kimlik No

Adresi: Açık Adres

Vekili (varsa): Vekil Adı Soyadı / Baro Sicil No

Karşı Taraf: Adı-Soyadı

İtiraz Konusu Tutanak: __/__/20__ tarihli Yaralanmalı Trafik Kazası Tespit Tutanağı

Tutanağın Düzenlendiği Birim: İstanbul İl Emniyet Müdürlüğü Trafik Denetleme Şube Müdürlüğü

Konu: __/__/20__ tarihli trafik kazası tespit tutanağının gerçeği yansıtmadığına ve kusur dağılımının hatalı belirlendiğine ilişkin itirazımızdır.

AÇIKLAMALAR

1. __/__/20__ tarihinde İstanbul ili …………… ilçesi, …………… Caddesi / Kavşağı üzerinde, sevk ve idaremi yürütmekte olduğum …………… plaka sayılı araç ile …………… plaka sayılı araç arasında trafik kazası meydana gelmiştir. Kaza sonucunda [kazanın niteliğini yazınız: yaralanma / ölüm] gerçekleşmiş; olay yerine trafik ekibi çağrılarak __/__/20__ tarihli kaza tespit tutanağı düzenlenmiştir.

2. Söz konusu tutanakta tarafıma %…… oranında kusur atfedilmiştir. Oysa kazanın meydana geldiği anda tüm trafik kurallarına eksiksiz biçimde uymaktaydım. Karşı araç sürücüsü …………… [örneğin: aşırı hızla seyretmekte / kırmızı ışık ihlali yapmakta / takip mesafesine uymamakta] olup kazanın asıl sebebi bu kurala aykırı davranıştır. Tutanaktaki kusur tespiti gerçeği yansıtmamakta, mağduriyetimi derinleştirmektedir.

3. Kaza mahalline ilişkin kamera kayıtları, çevredeki tanıkların beyanları ve araçlardaki hasar izleri bir bütün olarak değerlendirildiğinde, kazanın oluş biçiminin tutanakta yazıldığı şekilde gerçekleşmediği görülmektedir. Fiziksel deliller; darbe açısı, hasar bölgeleri ve yol izleri, karşı aracın …………… kuralını ihlal ederek seyrettiğini açıkça ortaya koymaktadır.

4. Hatalı kusur tespitinin somut gerekçeleri şunlardır:

a) Kaza, 2918 sayılı KTK’nın …………… maddesi kapsamında …………… kuralına aykırılık nedeniyle meydana gelmiş olup bu ihlal münhasıran karşı araç sürücüsüne aittir.

b) Kaza mahallindeki mobese / güvenlik kamerası görüntüleri, kazanın oluş şeklini ve hangi tarafın kuralı ihlal ettiğini açıkça kayıt altına almaktadır.

c) Görgü tanıkları …………… ve ……………, kazanın yalnızca karşı tarafın …………… eyleminden kaynaklandığını ifade etmiştir.

d) Araçların birbirine temas ettiği yüzeyler ve fren izleri teknik olarak incelendiğinde, tutanaktaki seyir yönü ile çarpışma senaryosu mümkün değildir.

5. Yaralanmalı / ölümlü trafik kazalarında trafik ekiplerince düzenlenen tutanaklar kesin delil niteliği taşımamaktadır. Yargıtay’ın yerleşik içtihadı uyarınca (bkz. Yargıtay 17. HD) kaza tespit tutanağındaki kusur tespiti, teknik bilirkişi incelemesiyle her zaman denetlenebilmekte ve değiştirilebilmektedir. Bu nedenle itirazımızın kabulü ve tutanağın yeniden değerlendirilmesi zorunludur.

DELİLLER

• Kaza tespit tutanağı ve eki krokisi
• Kaza yeri fotoğrafları ve güvenlik / mobese kamera kayıtları
• Araç hasar tespit / ekspertiz raporu
• Tanık beyan dilekçeleri
• Hastane / adli tıp raporları (yaralanma varsa)
• Bilirkişi incelemesi ve sair yasal deliller

SONUÇ VE İSTEM

Yukarıda arz edilen nedenlerle ve dosya kapsamındaki deliller birlikte değerlendirildiğinde;

1. __/__/20__ tarihli kaza tespit tutanağının GERÇEĞİ YANSITMAMASI nedeniyle İPTALİNE,

2. Kaza mahallinde ve araçlar üzerinde trafik ile fen bilirkişilerince keşif yapılmasına,

3. Kusur dağılımının gerçek oluşa uygun biçimde YENİDEN BELİRLENMESİNE,

4. Yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine,

karar verilmesini saygıyla arz ve talep ederiz. __/__/20__

İtiraz Eden / Vekili

Ad Soyad

EKLER:

1. Kaza tespit tutanağı ve krokisi
2. Kaza yeri fotoğrafları
3. Araç hasar / ekspertiz raporu

Bu örneğin dışında, Sulh Hukuk Mahkemesi / SBM Başvurusu yaparken kullanabileceğiniz dilekçe örneğine erişmek için tıklayabilirsiniz.

E-Devlet ile Kaza Tespit Tutanağına İtiraz

E-Devlet, kaza tespit tutanağına yönelik itiraz sürecinin takibi ve ilgili kurumlara yönlendirme noktasında dijital köprü görevi üstlenmektedir. Vatandaşlar, platform üzerinden Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi (SBM) verilerine erişerek tutanak sonuçlarını ve kusur oranlarını anlık sorgulayabilmektedir.

Güncel entegrasyonlar ile beraber sigorta şirketlerinin değerlendirmelerine karşı yapılacak itirazlar, e-Devlet şifresiyle giriş yapılan SBM portalı üzerinden resmiyet kazanmaktadır. Belirtilen yöntem, bürokratik işlemlerin hızlandırılmasına ve itirazın yasal süreler içerisinde sisteme işlenmesine imkan tanımaktadır.

İtiraz Sürecinde Dikkat Edilmesi Gerekenler

İtiraz sürecinin başarıyla sonuçlanması, kaza anından itibaren titizlikle yürütülen delil toplama aşamasına ve yasal usullere ve tekniklere eksiksiz uyulmasına bağlıdır. Hak kayıplarının önlenmesi adına en önemli nokta, tutanak tanziminde ve sonrasındaki müracaat aşamalarında teknik hatalardan kaçınmaktır.

Maddi gerçeklerin yansıtılması ve itirazın kabul görmesi için hassasiyet gösterilmesi gereken noktalar aşağıdadır:

• Kazaya karışan araçların konumu değiştirilmeden hasar bölgeleri ve yol çizgileri farklı açılardan fotoğraflanarak kayıt altına alınmalıdır.
• Tutanak üzerindeki sürücü beyanları, çelişki barındırmayacak şekilde net ifadelerle yazılmalı ve ıslak imzalar mutlaka tamamlanmalıdır.
• Sigorta poliçe numaraları ve şirket bilgileri eksiksiz doldurulmalı, aksi halde tutanağın geçersiz sayılma riski bulunmaktadır.
• Çevredeki güvenlik kameralarının (MOBESE) incelenmesi talep edilmeli ve görgü tanıklarının iletişim bilgileri dilekçeye eklenmelidir.
• Belirtilen hususlara riayet edilmemesi; itirazın reddedilmesine ve kusursuz tarafın maddi zararları tazmin edememesine yol açmaktadır.

Yasal sürecin avukat rehberliğinde yönetilmesi, teknik eksikliklerin giderilmesini sağlayarak davanın lehine sonuçlanma ihtimalini güçlendirmektedir.

İtirazın Olası Sonuçları ve Sonraki Adımlar

Kaza tespit tutanağına yönelik gerçekleştirilen başvurular, hukuki ve teknik incelemeler neticesinde farklı sonuçlar doğurabilmektedir. Yapılan değerlendirmeler, tarafların kusur dağılımını kökten değiştirebildiği yaptırımların tamamen iptal edilmesine de zemin hazırlayabilmektedir.

İtiraz neticesinde karşılaşılabilecek muhtemel senaryolar şunlardır:

• Sunulan delillerin ve bilirkişi raporunun kaza tespit tutanağındaki verilerle örtüşmesi halinde mevcut kusur oranları aynen korunmaktadır.
• Teknik inceleme safhasında sürücü beyanlarının veya kroki çizimlerinin hatalı bulunması durumunda, kusur oranları taraflar arasında yeniden paylaştırılmaktadır.
• Maddi hasarlı kazalarda sigorta şirketleri arasında mutabakat sağlanamaması halinde dosya Kaza Kusur Değerlendirme Komisyonu’na sevk edilerek nihai karara bağlanmaktadır.
• Mahkeme kanalıyla açılan iptal davalarında; tutanağın gerçeği yansıtmadığı sabit görülürse ilgili evrakın delil vasfı ortadan kaldırılmaktadır.

İtirazın reddi halinde ise yargılama giderleri ve vekalet ücreti müracaat eden tarafa yükletilmektedir. Kararın kesinleşmesini takiben, saptanan kusur oranları doğrultusunda sigorta şirketleri nezdinde tazminat ödeme süreçleri başlatılmaktadır.

Kaza Tespit Tutanağına İtirazda Zamanaşımı

Trafik kazası tespit tutanağına itiraz hakkı, yasal hakların korunması adına kanunla belirlenen zamanaşımı süreleri dahilinde kullanılmalıdır. Sürelerin geçirilmesi, tutanaktaki kusur dağılımının kesinleşmesine ve rücu davalarında hak kaybı yaşanmasına neden olmaktadır. Zamanaşımı sürelerinin başlangıcı, kazanın meydana geldiği tarih itibarıyla hesaplanmaktadır. 

Bu kapsamda zamanaşımı süreleri, kazanın niteliğine göre değişkenlik göstermektedir ve şöyledir:

• Yalnızca araçlarda hasar meydana gelen maddi hasarlı trafik kazalarında itiraz süresi 2 yıl şeklinde uygulanmaktadır.
• Şahısların fiziksel zarar gördüğü yaralamalı trafik kazalarında müracaat hakkı 8 yıllık süreye tabidir.
• Can kaybıyla neticelenen ölümlü trafik kazalarında ise zamanaşımı süresi 15 yıla kadar uzamaktadır.

Belirlenen yasal sınırların aşılması, itirazın usulden reddedilmesi sonucunu doğurmakta ve mağduriyetlerin giderilmesini imkansız hale getirmektedir.

İtiraz süresi ne zaman başlar?

İtiraz süreci, sigorta şirketlerince karara bağlanan kusur oranlarının taraflara kısa mesaj yahut e-posta kanalıyla tebliğ edildiği tarih itibarıyla başlamaktadır. Hak sahipleri, sorumluluk paylarının Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi sistemine yansıdığı andan itibaren 5 iş günü içerisinde müracaat hakkını kullanmaktadır. 5 günlük sürenin kaçırılması mahkemeye gitme hakkını ortadan kaldırmaz, yalnızca sigorta şirketinin ilk etapta yapacağı ödemenin mevcut oranlar üzerinden tamamlanmasına yol açar.

İtiraz kaç gün içerisinde sonuçlanır?

İtiraz dosyaları, Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi bünyesinde yer alan Kaza Kusur Değerlendirme Komisyonu tarafından takriben 3 iş günü içerisinde sonuçlandırılmaktadır. Bilirkişi raporu gerektiren yahut teknik karmaşıklık barındıran uyuşmazlıklarda karar süreci, ek incelemelerin tamamlanmasıyla birlikte 10 iş gününe kadar sarkmaktadır.

Hangi kuruma itiraz edilmelidir?

İtiraz mercileri, kaza tespit tutanağının düzenlenme usulüne ve hedeflenen hukuki sonuca göre belirlenmektedir.

Maddi hasarlı anlaşmalı tutanaklar için Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi (SBM) resmi başvuru kanalı teşkil etmektedir. Jandarma veya trafik polisi tarafından tanzim edilen tutanaklar için kazanın gerçekleştiği bölgedeki Sulh Ceza Hakimliği yetkili makamdır.

Kusur oranının mahkeme kanalıyla kesinleşmesi taleplerinde ise Asliye Hukuk Mahkemeleri nezdinde tespit davası açılmaktadır.

İtiraz dilekçesi nasıl hazırlanır?

Kaza tespit tutanağına itiraz dilekçesi, kazanın oluşma şeklini, tutanaktaki maddi hataları ve hukuki gerekçeleri kapsayan profesyonel metin formatında oluşturulmaktadır.

Evrak içerisinde, uyuşmazlığa konu araç plakaları, kaza saati, itiraz edilen kusur yüzdesi ve tarafların açık kimlik verileri sunulmaktadır. Başvuru ekine, kaza mahalli fotoğrafları, varsa video kayıtları ve bilirkişi keşif talebi eklenerek iddialar somut kanıtlarla güçlendirilmektedir.

Tüm bu hazırlık aşamasını trafik kazaları ve sigorta hukukunda uzmanlaşmış bir profesyonele emanet etmek, süreçteki muhtemel hak kayıplarını en aza indirmenize yardımcı olacaktır.

Trafik kazalarında kusur kavramı nedir? Neden önemlidir?

Trafik kazalarında kusur, sürücülerin trafik kurallarını ihlal etme derecesini ve meydana gelen zarardaki sorumluluk payını ifade eden hukuki terimdir. Kusur oranları, sigorta tazminatlarının miktarını, rücu davalarının seyrini ve olası ceza yargılamalarındaki yaptırım düzeyini belirlemektedir. Hak sahiplerinin maddi zararlarını tam tazmin edebilmesi, kazadaki kusursuzluk durumunun yasal belgelerle ortaya konulmasına bağlıdır.

Asli ve tali kusur oranı nedir?

Trafik kazalarında sorumluluk paylaşımı, kazanın meydana gelmesindeki etki düzeyine göre asli ve tali kusur şeklinde ikiye ayrılmaktadır.

• Asli kusur, kırmızı ışık ihlali veya ters yöne girme benzeri ağır kural ihlalleriyle kazanın ana sebebini oluşturan tarafın sorumluluğunu tanımlamaktadır.
• Tali kusur ise kaza anında gerekli dikkat ve özeni göstermeyen yahut önleyici tedbirleri almayan tarafın ikincil derecedeki payını ifade etmektedir.

Sigorta uygulamalarında asli kusur %75, tali kusur %25 oranında temsil edilirken, yargılama safhasında %70 ve %30 şeklindeki dağılımlar da esas alınmaktadır.

Kaza tespit tutanağında kusur oranını kim belirler?

Kusur oranları, sigorta şirketlerinin hasar departmanları ve Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi bünyesindeki uzman heyetler tarafından belirlenmektedir.

Taraflar arasında mutabakat sağlanması durumunda şirketlerin ortak değerlendirmesi esas alınırken, uyuşmazlık halinde Kaza Kusur Değerlendirme Komisyonu kesin karar merciidir.

Mahkemeye intikal eden dosyalarda ise kusur dağılımı, yargılama makamınca atanan adli bilirkişilerin teknik incelemeleri neticesinde netleşmektedir.

Kazada %100 kusurlu olunması durumunda itiraz edilebilir mi?

Evet, kazada %100 kusurlu atfedilen sürücü, hukuken itiraz hakkını kullanabilir. Sigorta şirketlerinin veya kolluk görevlilerinin teknik hatalar barındıran saptamaları, yasal süreler içerisinde Sulh Ceza Hakimliği veya Asliye Hukuk Mahkemesi nezdinde dava konusu edilmektedir.

Kaza tespit tutanağına yanlış bir beyan yazılırsa ne olur?

Kaza tespit tutanağına gerçeğe aykırı veya hatalı bilgiler işlenmesi, kusur oranlarının yanlış hesaplanmasına ve sigorta tazminat haklarının yitirilmesine yol açmaktadır. Yanlış ifadeler içeren evrak, yargılama safhasında aleyhe delil teşkil ederek sürücünün hukuki sorumluluğunu artırmaktadır. Hatalı beyanların tespiti halinde MOBESE kayıtlarının incelenmesi ve tanık anlatımlarıyla sürecin derhal düzeltilmesi adına yasal mercilere başvurulması gerekmektedir.

İtiraz sonucu tutanağın iptali mümkün müdür?

Evet, hukuken maddi hata ya da usulsüzlük barındıran kaza tespit tutanaklarının iptali ve içeriğinin düzeltilmesi mümkündür. İptal süreci, tutanağın yeniden düzenlenmesi yerine mahkemece saptanan teknik verilerin resmi kayıtlara işlenmesi ve hatalı kısımların hükümden düşürülmesi esasına dayanmaktadır.

Kazaya karışan tüm sürücüler kaza tespit tutanağını imzalamalı mıdır?

Evet, tutanağın yasal geçerlilik kazanması adına, kazaya karışan tüm sürücülerin ıslak imzası olmalıdır. Uzlaşma sağlanamadığında veya sürücülerin imza atmaktan kaçındığı durumlarda ise sürecin trafik polisi veya jandarma aracılığıyla kayıt altına alınması yasal zorunluluktur.

Hangi noktada uzman desteği almak gerekir?

Kusur oranlarına itiraz edilmesi ve mahkeme nezdinde açılacak tespit davaları, hem usul hem de teknik açıdan vatandaşlar için yalnız yürütülmesi neredeyse imkansız süreçlerdir. Dolayısıyla teknik süreç ve sürelerin hatasız yönetilmesi, profesyonel danışmanlık ve yönlendirmeyi gerekli kılmaktadır. Hak kayıplarının önlenmesi ve tazminat süreçlerinin yasal zeminde hızlandırılması adına hukukçu yardımı alınması tavsiye edilmektedir.

5510 sayılı Kanun ile güvence altına alınan iş kazası sonrasında gündeme gelen tazminat hakları ve taleplerinin hesaplanmasında uygulanan metotlar, içerisinde birçok değişken barındırır ve uzman gözetiminde yürütülmeyen hukuki süreçler eksik tazminat yahut hak kaybı gibi ağır sonuçlarla neticelenebilir.

Büromuz avukatlarının hazırladığı ve tazminat hesaplama robotu ile desteklenen bu sayfada, iş kazası sonrasında gündeme gelen tazminat hakları ve bu tazminat taleplerinin hesaplanması ve talep edilmesi süreçlerine ilişkin genel bilgiler paylaşılmıştır. İnternet ortamında oldukça yoğun bilgi kirliliği olan alanlardan biri olması dolayısıyla hukuki uyuşmazlığa ve sürece dair detaylı bilgi ve yönlendirme için info@cozumavukatlik.com.tr mail adresi ya da 0 (541) 371 06 09 numaralı telefon ile iletişime geçebilirsiniz.

Dilerseniz bu sayfamızın Google NotebookLM ile oluşturulmuş sesli özetini hemen dinleyebilirsiniz.

İş Kazası Tazminatı Nedir?

İş kazası; İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’nda [1] işyerinde ya da işin yürütülmesi esnasında oluşan, ölüme ya da vücut bütünlüğünün ruhen veya bedenen engelli hale gelmesine sebebiyet veren olay olarak tanımlanmıştır.

İşbu tanımdan hareketle iş kazası tazminatı da işyerinde ya da işin yürütülmesi esnasında vücut bulan, ölüme ya da vücut bütünlüğünün ruhen ya da bedenen engelli hale gelmesi sebebiyle uğranılan zararın giderilmesini sağlayan tazminat olarak tanımlanabilir. İş kazası tazminatı, yaralanma hallerinde iş gücü kaybını, ölüm durumunda ise geride kalanların uğradığı kayıpları (destekten yoksun kalma) talep eder.

İş sözleşmesi gereğince işveren, işçiye yardım etmek, işçinin çıkarlarını zedelememek ve işçinin gördüğü iş sebebiyle uğrayabileceği zarar ve kazalara karşı işçiyi korumak ve gözetmekle yükümlüdür. [2] Dolayısıyla iş kazası tazminatının dayanağı da işverenin koruma ve gözetim yükümlülüğüdür.

İş Kazası Tazminat Hesaplama Robotu ve Programı

İş, sigorta ve tazminat hukuku alanında uzmanlaşan ekibimiz yönlendirmeleri ile hazırladığımız ve internet sitemize entegre ettiğimiz iş kazası tazminat hesaplama robotunu kullanarak talep edebileceğiniz maddi tazminat miktarına ilişkin fikir sahibi olabilirsiniz. 

Tazminat hesaplama programını kullanabilmeniz için doğum yılı, sakatlık oranı, kazadaki haklılık payı ve maaş bilgilerinizi forma eklemeniz gerekir. Tüm bu ve birkaç detay parametreyi daha dikkate alarak hesaplama yapan robottan alacağınız çıktı, tazminat talep sürecinize ilişkin bir başlangıç teşkil edebilir. Hak kaybına uğramamak adına profesyonel yönlendirme ve bilgi almak için avukatlarımıza Avukata Sor yahut iletişim sayfalarımızdan ulaşabilirsiniz.

İş Kazası Sonrası Tazminat Hakları

İş kazası sonrasında gündeme gelen tazminat hakları, işçinin yaşadığı maddi ve manevi kayıpların derecesine göre çeşitlenir. Burada SGK tarafından sağlanan yardımlar ve işverene yönetilen tazminat taleplerini noktasında sıkça kafa karışıklığı yaşandığından dolayı ufak bir parantez açmak istiyoruz.

SGK tarafından işçiye sağlanan haklar;

• Geçici iş göremezlik ödeneği
• Sürekli iş göremezlik ödeneği
• Şartları oluştuğu takdirde malullük aylığı

İşverene yönetilebilecek tazminat hakları ise

• Maddi tazminat
• Manevi tazminat
• Şayet işçi ölmüşse işçinin destek olduğu kişilere ödenmesi gereken destekten yoksun kalma tazminatıdır.

Tazminat taleplerinin asıl muhatabı işverendir ve sorumluluk, işverenin iş sağlığı ve güvenliği önlemlerini alma yükümlülüğüne dayanır. Tazminat haklarının detaylarını hemen aşağıdaki bölümde bulabilirsiniz.

1- Maddi Tazminat Hakları

İş kazası sonucunda çalışma gücünü kısmen ya da tamamen kaybeden işçinin, işverenden maddi tazminat talep etme hakkı vardır. Bu kapsamda tedavi giderleri, kazanç kaybı ve çalışma gücünün azalmasından doğan zararları tazminat talebine dahil edilir. İş göremezlik sürecinde SGK ödeme yapsa dahi bu iki kavram birbirinden ayrıdır ve tazminat talepleri doğrudan işveren yöneltilir.

2- Manevi Tazminat Hakları

İş kazasının sebep olduğu fiziksel acı ve psikolojik etkinin, çöküntünün telafisi amacıyla manevi tazminat kavramı gündeme gelir. Manevi tazminat, işçinin yahut ölüm halinde yakınlarının duyduğu acı ve üzüntüyü hafifletmeyi hedefler. Maddi tazminattan farklı olarak manevi tazminatın matematiksel bir formülü yoktur. Yaşanan manevi zararın ağırlığına göre hakimin takdiriyle belirlenir.

3- Destekten Yoksun Kalma Tazminatı

İş kazasının işçinin ölümüyle sonuçlanması durumunda, bakmakla yükümlü olduğu yakınları destekten yoksun kalma tazminatı hakkına sahiptir. Bu tazminat talebinin hedefi, işçinin sağlığında verdiği maddi desteğin ortadan kalkması nedeniyle oluşan zararın telafisidir. Yine cenaze ve defin giderleri de bu kapsamda tazminat konusu haline gelebilir.

İş Kazası Tazminatı Nasıl Hesaplanır?

İş kazasında tazminat hesaplama süreci, kaza tarihi ile bilirkişi rapor tarihi arasındaki bilinen dönem ve yaşam sonuna kadar uzanan bilinmeyen dönem olmak üzere iki temel aşamada gerçekleşir.

Tazminatın gerçek zararı karşılaması adına TRH 2010 yaşam tablosu esas alınarak bakiye ömür süresi belirlenir ve her yıl için %10 artış ile %10 iskonto öngören progresif rant yöntemi kullanılır.

İş kazası tazminat hesabı formülü şöyledir:

[(Günlük kazanç x İş göremezlik oranı) / 30] x 3000

Buradaki günlük kazanç, işçinin son bir yılda elde ettiği toplam brüt kazancın 360’a bölünmesiyle elde edilir.

Tazminat hesabındaki diğer teknik detaylara ise şu şekilde bakabiliriz:

• Bilinen dönem hesaplamalarında, mağdurun kaza öncesindeki son 12 aylık brüt kazanç ortalaması, sosyal hakları ve düzenli ek gelirleri esas alınır.
• Bilinmeyen dönem tazminatı ise mağdurun gelecekteki muhtemel kazanç kayıplarını karşılamak amacıyla bakiye ömür tabloları ve teknik faiz oranları kullanılarak hesaplanır.
• Aktif çalışma süresi, mağdurun emeklilik yaşı ve somut olayın özelliklerine göre genellikle 60-65 yaş aralığı dikkate alınarak belirlenir.
• Pasif dönem, aktif çalışma süresinin bitiminden bakiye ömür sonuna kadar geçen süreyi kapsar ve pratikte hesaplamalarda çoğu zaman asgari ücret düzeyi esas alınır.
• Kusur indirimi, işçinin kazadaki kusur oranının toplam tazminat tutarından düşülmesi suretiyle uygulanır.
• SGK tarafından bağlanan ödemelerin peşin sermaye değeri ise mükerrer ödemeyi önlemek amacıyla maddi tazminattan mahsup edilir.

Her ne kadar tazminat hesabından ayrışsa da burada geçici ve sürekli iş göremezlik ödeneklerinin hesaplanmasına ilişkin detaylara da yer vermek istiyoruz.

Geçici İş Göremezlik Ödeneği

Geçici iş göremezlik, işçinin yaralanma sebebiyle belirli süre zarfında görevini yerine getiremediği durumları ifade eder. İstirahat raporuyla belgelenen bu süreç boyunca işçiye günlük ödenek tahsis edilir. Geçici iş göremezlik ödeneği birtakım detaylar barındırır:

• Tedavi sürecinin yatarak olması durumunda günlük kazancın yarısı düzeyinde ödeme yapılır.
• Ayakta tedavi süreçlerinde ise günlük kazancın üçte ikisi oranında (son 12 aylık prime esas kazancın) ödeme gündeme gelir.
• Ödemelerin başlatılması için kaza tarihinden önceki doksan günlük prim şartının mevcudiyeti lazımdır.
• Kazadan sonra ilk 2 gün için işveren tarafından normal ücreti ödenir. 3. günden itibaren ise Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) tarafından ödeme başlar.
• PEK’in hesaplanmasında, çalışanın brüt maaşına ek olarak ikramiye, fazla mesai, 13. maaş gibi tüm kazançlar dikkate alınır.

Sürekli İş Göremezlik Ödeneği

Sürekli iş göremezlik ise işçinin kaza neticesinde çalışma gücünde en az %10 azalma olması durumlarında gündeme gelir. Yetkili, mahkeme tarafından kabul gören sağlık kurulu raporuyla belirlenen maluliyet derecesine göre işçiye ömür boyu maaş bağlanır.

Buradaki ödenek tutarı hesaplanırken işçinin prime esas kazancı ile maluliyet yüzdesinin çarpımının 3’te 2’si formülü ile ilerlenir. Eğer işçi, başka bir vatandaşın sürekli bakımına muhtaç ise gelirin artırılması söz konusudur.

Önemli bir nokta olarak, SGK’nın bağladığı sürekli iş göremezlik ödeneği, işverene yönetilen maddi tazminat miktarından mahsup edilir.

Örnek bir hesaplama olması açısından:

Son 12 aylık PEK: 10.000 TL

İş gücü kaybı oranı: %75

Sürekli iş göremezlik geliri: 10.000 TL x 0,75 = 7.500 TL x 2/3 = 5.000 TL

İş Kazası Tazminatı Neye Göre Hesaplanır?

Yukarıda detaylı biçimde açıkladığımız ve formüle ettiğimiz üzere, iş kazasında tazminat miktarında işçinin geliri, maluliyet derecesi ve yaşam tablosu katsayıları belirleyicidir. Tazminat hesabı yapılırken;

• Bakiye ömür süresi, Türkiye verileriyle uyumlu TRH 2010 yaşam tablosu standartlarına göre belirlenir.
• Gelir tespitinde çalışanın yalnızca son net maaşı değil, primleri, ikramiyeleri ve tüm yan ödemeleri dikkate alınır.
• İşçi ve işverenin kaza anındaki sorumluluk paylarını yansıtan kusur oranı da tazminat bedelini doğrudan etkileyen önemli değerlerdendir.

Burada bir kez daha altını çizmek istediğimiz nokta, tüm bu hesaplamaların derin teknik bilgi ve deneyim gerektirmesi dolayısıyla mağduriyet ve hak kaybına açık süreçler olmasıdır. Bu nedenle iş kazası sonrasındaki tazminat taleplerinizde bu alanda uzmanlaşmış avukatların hukuki desteğini almanızı öneririz.

Tazminat Hesaplamasında Maluliyet Oranı Tespiti

Maluliyet oranı, iş kazası neticesinde işçinin çalışma gücünde meydana gelen kalıcı azalmayı ifade eder. Sağlık Bakanlığı onaylı hastaneler yahut Adli Tip Kurumu bünyesinde hazırlanan sağlık kurulu raporu, fiziksel ve ruhsal kayıplara ilişkin tıbbi incelemeleri içerir.

Bu değerlendirme sürecinde kaza ile illiyet bağı bulunan yaralanmaların vücut bütünlüğündeki etkisi (hareket ve yaşam kabiliyeti) dikkate alınır. Tazminat formülündeki yeri dolayısıyla maluliyet oranının yükselmesi, işverenden talep edilecek tazminat miktarının da artışı demektir.

İş Kazalarında Kusur Tespiti

Tazminat miktarının belirlenmesindeki önemli parametrelerden biri de kazadaki kusur oranlarıdır. Kusur belirleme sürecindeki teknik incelemeler SGK müfettişleri ve iş güvenliği uzmanları tarafından yürütülür. Temel nokta, iş sağlığı ve güvenliği önlemlerinin eksiksiz alınıp alınmadığı gerçeğine dayanır.

İşverenin kusuru hesaplanırken ortaya objektif bir kriter getirme amacıyla, soyut, makul, dürüst ve dikkatli bir işveren olsaydı nasıl davranırdı perspektifinden bakılarak kusur durumu belirlenir. [5]

İş Kazası Tazminat Hesaplamasında Bilirkişi Raporu

Bilirkişi raporu, iş kazaları sonrasında gündeme gelen tazminat hesaplamalarında ve geçici ya da sürekli iş göremezlik durumlarında tutarın belirlenmek için kullanılır.  Bu rapor, iş kazasının kusur derecesini, iş göremezlik derecesini ve diğer önemli faktörleri değerlendiren bağımsız bir uzman tarafından hazırlanır.

Bilirkişi raporunun, iş kazası tazminat hesaplamaları için güvenilir ve yasal olarak geçerli bir temel sağladığını unutmamak gerekir. Rapor, iş kazası tazminat hesaplamalarında kullanılacak olan iş göremezlik ve kusur derecesi gibi bilgileri içerir. Bağlayıcı ve belirleyici yönleri dolayısıyla hukuki süreç içerisinde uzmanlaşmış bir avukat tarafından yakından takip edilmesi gerekir.

İş Kazası Tazminatı Hesaplama Sürecine İlişkin Bilirkişi Raporu Örneği

İş Kazası Tazminat Hesaplama Örneği

Tazminat hesabına ilişkin önceki bölümlerde değindiğimiz formül ve kritik noktaları somut rakamlar ile örneklendirerek tazminatın nasıl hesaplandığını netleştirmenin iş kazası yaşayan vatandaşlarımız açısından önemli olduğunu düşünüyoruz.

Aşağıdaki verilere sahip bir işçinin iş kazası geçirdiğini varsayalım:

• Aylık kazanç: 45.000 TL
• İş gücü kaybı oranı: %10
• İşveren kusur oranı: %100
• Tahmini çalışma süresi: 20 yıl

Bu veriler baz alınarak tazminat adım adım şu şekilde hesaplanır:

1- Yıllık gelir hesaplanır.

45.000 TL × 12 = 540.000 TL

2- İş gücü kaybına göre yıllık zarar bulunur.

540.000 TL × %10 = 54.000 TL

3- Toplam zarar hesaplanır (çalışma süresi üzerinden).

54.000 TL × 20 yıl = 1.080.000 TL

4- Kusur oranı uygulanır.

Bu örnekte işveren %100 kusurlu olduğu için tutar değişmez.

5- Son aşamada ise SGK tarafından bağlanan gelirlerin peşin sermaye değeri, bu tutardan düşülür. Kalan tutara, kaza tarihinden itibaren yasal faiz eklenir.

Burada yaptığımız hesaplama yalnızca konuyu daha iyi açıklamak adına örnek amaçlıdır. Gerçek tazminat tutarı güncel faiz oranları ve SGK kayıtları gibi birçok detaya bağlı olarak değişkenlik gösterebilir. En doğru yönlendirme ve hesaplama için bu alanda uzmanlaşan avukatlarımızdan bilgi alabilirsiniz.

İş Kazası Tazminat Hesaplama Tablosu Excel

İş Kazası Tazminat Hesaplama Tablosu Excel formatında, iş kazası mağduriyetinin tazminatını belirlerken kullanılan önemli bir araçtır. Bu tablo, çeşitli parametreleri barındırır: işçinin brüt kazancı, iş göremezlik oranı, ve diğer yasal faktörler girilerek ortalama iş kazası tazminat hesabı yapmaktadır.

Hukuki süreçlerle ilgili tüm bilgiler ve belgeler bu tabloda sistematik bir şekilde düzenlenir. SGK tarafından belirlenen iş göremezlik oranı ve işçinin net kazancı gibi parametreler tabloya girilir. Bu değerler, hesaplama formülüne tabi tutulur ve potansiyel tazminat miktarı otomatik olarak hesaplanır.

Ölümlü İş Kazası Tazminat Hesaplama

Ölümlü iş kazası tazminat hesaplaması, çalışanın iş kazası sonucu yaşamını yitirmesi durumunda, işverenin ödemesi gereken tazminat miktarını belirlemek için kullanılır. Ölümlü iş kazası tazminat hesaplama için dikkate alınması gereken bazı faktörler vardır:

1. Çalışanın net maaşı
2. Çalışanın kıdem tazminatı
3. İşverenin kusur derecesi
4. Çalışanın yaşı
5. Geri de kalanların destek payları
6. Geri de kalanların yaşı

Ölümlü iş kazası tazminat hesaplama için aşağıdaki adımları takip edebilirsiniz:

1. Çalışanın net maaşını belirleyin.
2. Çalışanın kıdem tazminatını hesaplayın. Bu genellikle brüt maaşın 30 günü ile çalışma süresi (yıl) ve yasal tavan (örneğin, 8.5 gibi) çarpılarak bulunur
3. İşverenin kusur derecesini belirleyin (örneğin, %0, %50 veya %100).
4. İşçinin kusurunu belirleyin
5. İşçinin son aldığı maaşların ve gelirlerin ortalamasını alın
6. Hesaplama yapılırken prograsif rant yöntemi ve TRH 2010 yaşam tablosunu kullanın.

İş Kazası Tazminat Hesaplama Tablosu

İş Kazası Tazminat Hesaplama Tablosu, risk analizi ve tahmini değerlendirme araçlarından yararlanarak tazminat miktarını belirler. Aktüeryal bilimlerin prensipleri kullanılarak oluşturulan bu tablo, işçinin net kazancı, iş göremezlik oranı, işçinin yaşı, işçinin kazadaki kusur oranı verileri üzerinden hesaplamalar yapar.

İş kazası tazminat hesaplama için kullanabileceğiniz basit bir tablo oluşturabiliriz. Tablo, temel bilgileri kullanarak iş kazası tazminatını tahmin etmeye yardımcı olacaktır.

Tabloyu aşağıdaki gibi oluşturabiliriz:

Sütun           Açıklama

A                 Çalışanın Aylık Brüt Maaşı

B                Çalışanın Çalıştığı Süre (Yıl)

C                 İş Göremezlik Derecesi (%)

D                İşverenin Kusur Derecesi (%)

E                Kıdem Tazminatı

F                İş Kazası Tazminatı

Yaralamalı İş Kazası Tazminat Hesaplama

Yaralamalı iş kazası tazminat hesaplama, iş kazası sonrası çalışanın maruz kaldığı zararı ve işverenin kusur derecesini, işçinin yaşı, bakiye ömrü dikkate alarak yapılmaktadır.

Yaralanmalı iş kazası tazminat hesaplama aşağıdaki faktörlere göre yapılır:

1. Çalışanın net maaşı: Çalışanın iş kazası öncesi brüt maaşı hesaplamada kullanılır.
2. Tıbbi masraflar: İş kazası sonucu ortaya çıkan tıbbi masrafların toplamı hesaplanır.
3. İş göremezlik süresi: Çalışanın iş göremezlik süresi hesaplanır ve tazminat hesaplamasında kullanılır.
4. İş göremezlik derecesi: İş kazası maluliyet oranı tazminat hesaplamasında en önemli belirleyicidir.
5. Kusur oranı: İşverenin kusur oranı belirlenir ve tazminat hesaplamasında kullanılır.

Yaralanmalı iş kazası tazminat hesaplama için kullanılan formül aşağıdaki gibidir:

Tazminat = (Net maaş x İş göremezlik oranı x İş göremezlik süresi) + Tıbbi masraflar

İş Kazası Uzuv Kaybı Tazminatı

İş kazası nedeniyle uzuv kaybı, hem maddi hem de manevi açıdan büyük bir zarara yol açar. Bu durumda, işçi tazminat talep etme hakkına sahiptir.

İş kazası uzuv kaybı tazminat hesaplamada dikkate alınan unsurlar:

• Uzuv kaybının oranı (İşgücü Kaybı)
• İşçinin brüt maaşı
• İşçinin yaşı
• Kusur oranları

Uzuv Kaybı Hesaplama Formülü:

Tazminat Miktarı = (Brüt Maaş x Kayıp Oranı x Yaş Katsayısı x Kusur Oranı) x 0.7

Yaş Katsayısı:

• 16-20 yaş: 0.85
• 21-30 yaş: 0.90
• 31-40 yaş: 0.95
• 41-50 yaş: 1.00
• 51-60 yaş: 1.05
• 61 yaş ve üzeri: 1.10

Örnek:

Brüt maaşı 4.000 TL olan, 35 yaşında ve %50 uzuv kaybı yaşayan bir işçinin tazminat hesaplaması:

Tazminat Miktarı = (4.000 TL x 0.50 x 0.95 x 1) x 0.7 = 12.600 TL

İş Kazası Parmak Kopması Tazminatı

İş kazalarında parmak kopması tazminat hesaplamasında:  İşçinin kusur oranı, yaş, maaş ve maluliyet oranı  dikkate alınır.

• Baş parmak: %60
• İşaret parmağı: %40
• Orta parmak: %30
• Serçe parmak: %20
• Yüzük parmağı: %20
• Yaş Katsayısı:

Parmak kopması tazminatı dışında, işçi geçici iş göremezlik tazminatı, sürekli iş göremezlik tazminatı ve manevi tazminat gibi tazminat türleri de talep edebilir.

Kopan parmaklarla ilgili iş gücü kaybı değerlendirmesi işçinin iş koduna göre tespiti yapılır. Parmağın hangi boğumdan koptuğu, parmağın tamamen ampute olması işçinin alacağı maluliyet oranını etkileyecektir.
Parmak kopması tazminat hesaplama işçinin net ücreti üzerinden yapılır. Sonraki ücretler artırımlı olarak hesaplanır.

İs Kazası Ayak Kırılması Tazminatı

İş kazalarında ayak kırılması olayına sıkca rastlanır. Ayakta meydana gelen kırığın derecesi işçinin meslekte kazanma gücü kayıp oranına etkisi alınacak tazminatını belirleyecektir. Ayak kırılması tazminat hesaplamada:

• Kırık kemiğin yeri ve türü
• Kırığın iyileşme süresi
• İşçinin mesleği
• İşçinin net maaşı
• İşçinin yaşı
• Kusur oranları

dikkate alınır.

İş Kazası Tazminat Hesaplama Yargıtay Kararları

İş kazası tazminat hesaplama hakkındaki Yargıtay kararlarını arıyor iseniz işbu yazımızda iş kazası tazminatı ve tazminat hesabı ile ilgili Yargıtay kararlarını paylaşacağız.

Yar­gı­tay 10. Hu­kuk Da­ire­si’nin 2022/5104 E., 2022/6735 K. Sayılı kararında [9] özetle; “İşveren tarafından yürütülmekte olan iş sebebiyle sigortalı olan işçi, kendi adına ve hesabına bağımsız çalışıyorsa, bu durumda yürütülen iş sebebiyle bedenen ya da ruhen özüre uğratan olayın iş kazası olduğu” şeklinde karar vermiştir.

Yar­gı­tay 10. Hu­kuk Da­ire­si’nin 2018/7378 E., 2021/3002 K. Sayılı kararında [10] özetle; “Sigortalı olduğu halde bildirimde bulunmayanlara, bildirimde bulunmadığı süre içerisinde gerçekleşen iş kazası sebebiyle doğan gelir ve ödeneklerin Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından ödenmeyeceği” şeklinde karar vermiştir.

Yar­gı­tay 10. Hu­kuk Da­ire­si’nin 2021/5837 E., 2022/10427 K. Sayılı kararında [11] özetle; “Mevcut iş kazasından dolayı oluşan sürekli bir işgöremezlik durumu var ise bu işgöremezlik oranını da belirleyen kapsayıcı bir rapor alınması ve ona göre sonuca gidilmesi gerekmektedir. Sürekli işgöremezlik oranı %0 olsa dahi geçici işgöremezlik döneminin tespit edilerek bu dönem için maddi tazminat hesabı yapılması ve yine davacıya yönelik manevi tazminata hükmedilmesi gerektiği” şeklinde karar vermiştir.

Yargıtay 10. Hukuk Dairesi’nin 2022/13970 E., 2022/16775 K. Sayılı kararında [12] özetle; “İş kazasına maruz kalan sigortalı işçinin ölümü durumunda hak sahiplerinin sorumlulardan talep edebileceği maddi tazminat miktarı; işçinin olay tarihinde mevcut olan bakiye ömrü esas alınarak, aktif ve pasif dönemlerde elde edeceği kazançlar toplanarak bulunur. Pasif dönem, kişilerin emeklilik döneminin başlayacağının varsayıldığı tarihten, muhtemel bakiye ömrü sonuna kadar devam edecek olan dönemi ifade eder. Varsayıma dayalı olarak pasif dönem, erkeklerde 60, kadınlarda 55 yaşın dolduğu tarihte başlatılır. Bu durumun nedeni ise, hizmet sözleşmesi ile çalışan kişilerin o yaşta emekli olabileceklerinin kabulüdür. Bu tür davalarda varsayımlara dayalı olarak karar vermek zorunluluktan kaynaklanmaktadır.” Şeklinde karar vermiştir.

Yargıtay 10. Hukuk Dairesi’nin 2021/8618 E., 2022/601 K. Sayılı kararında [13] özetle; “İş kazasından kaynaklı manevi tazminat tutarını hakim takdir yetkisini kullanarak belirlese de hükmedilecek olan tutarın uğranılan manevi zararla orantılı ve duyulan üzüntüyü hafifletici bir niteliğe sahip olması gerekmektedir. Hakim tarafından takdir yetkisi kullanılırken; tarafların sosyal ve ekonomik durumları, ülkenin içinde bulunduğu ekonomik koşullar, paranın satın alma gücü, tarafların kusur durumları, olay tarihi ve olayın ağırlığı gibi hususların tamamını gözetmesi ve buna göre karar vermesi gerekir. Mezkur olayda iş kazasının, işverenin gerekli önlemleri almaması sebebiyle oluşması da gözetilerek tatmin duygusu yaratan ve caydırıcılık uyandıran oranda manevi tazminata hükmedilmesi gerekmektedir.” Şeklinde karar vermiştir.

İş kazasından ne kadar para alınır?

Bu sorunun yanıtı, işçinin maluliyet derecesine, kusur oranına ve gelirine bağlı olarak değişkenlik gösterir ve her kaza özelinde ayrıca hesaplanması gerekir.

İş kazası tazminatı hangi ücretten hesaplanır?

Tazminat hesabında çalışanın kaza tarihindeki belgelenebilir geliri üzerinden ilerlenir. Gelirin belgelenemediği yahut çalışanın sigortasının olmadığı durumlarda asgari ücret düzeyi baz alınır. Bu değer içerisine maaş haricinde prim, ikramiye ve her türlü yan ödeme dahil edilir.

İş kazasında kan parası nedir?

Hukuki literatürde “kan parası” şeklinde bir ifade yer almaz. Halk arasında ölümlü vakalarda geride kalanlara yapılan ödemeyi yani destekten yoksun kalma tazminatını ifade eden kan parasında hukuki olarak belirleyici olan vefat eden çalışanın yaşı, geliri ve hak sahiplerinin muhtaçlık durumlardır.

İş kazasında işyeri maaş öder mi?

Hayır, iş kazası gerçekleştiğinde işverenin doğrudan maaş ödeme yükümlülüğü bulunmaz. Kazadan sonraki ilk iki günlük ücret işveren tarafından karşılanır ve üçüncü günden itibaren gelir kaybı, SGK’nın ödediği geçici iş göremezlik ödeneği giderilir.

İş kazası tazminat ödemesi ne zaman yapılır?

SGK bünyesindeki geçici iş göremezlik ödemeleri, raporun kuruma ulaşmasını takip eden 15 günlük süre içerisinde hesabınıza yatırılır. İşverene karşı açılan tazminat davalarında ise ödeme zamanı, yargılama sürecinin tamamlanması ve mahkeme kararının kesinleşmesine bağlıdır.

Tazminat talebinde zamanaşımı var mıdır?

Türk Borçlar Kanunu dahilindeki genel hükümler çerçevesinde, iş kazasından kaynaklanan tazminat talepleri 10 yıllık zamanaşımı süresine tabidir ve bu süre, kazanın meydana geldiği tarihten itibaren başlatılır.

İş kazası tazminatı hangi formülle hesaplanır?

İş kazası tazminatının hesaplanmasında [(Günlük kazanç x İş göremezlik oranı) / 30] x 3000 formülü kullanılır. Tazminat türüne göre değişkenlik gösteren formül, gelir, maluliyet derecesi ve beklenen çalışma süresi verilerinin çarpılarak işçinin kusur payı miktarının tenzil edilmesi prensibine dayanır. Manevi tazminat taleplerinde ise sabit bir matematiksel formül yoktur.

İş kazası tazminat hesaplamasında bakiye ömür nedir?

Bakiye ömür, işçinin yaşam tablosu verilerine göre muhtemel yaşam süresini ifade eder ve gelecekteki kazanç kayıplarının belirlenmesinde kullanılır. Hesaplamalarda, Türkiye ortalama yaşam istatistikleriyle uyumlu TRH 2010 tablosu yasal standart kabul edilir.

İş kazası tazminatında faiz oranı nedir?

Tazminatın geç ödenmesi neticesinde işçiye ödenen gecikme bedeli yani faiz oranı, 01.06.2024 tarihinden sonra olan iş kazalarında %24 olarak uygulanır. Faiz oranı değişkenlik gösterebileceğinden dolayı güncel oranlarla ilgili bilgi almanızı öneririz.

Tazminat talebi dava sürecine evrilirse ne olur?

İş kazası tazminat davaları ortalama 1,5-3 yıl arasında sonuçlanır fakat çoğu dosyada süreç dava açılmadan önce sigorta başvurusu veya işverenle uzlaşma ile başlar ve bu aşamada anlaşma sağlanırsa ödeme genellikle birkaç ay içinde alınabilir. Anlaşma sağlanamazsa dava sürecine geçilir. Bu aşamada bilirkişi raporları, maluliyet tespiti ve kusur incelemeleri nedeniyle süre uzayabilir.

Sigortasız işçi, iş kazası tazminatı alabilir mi?

Sigortasız işçi, uğradığı zarar sebebiyle işverenden iş kazası tazminatı alabilir. Böyle bir durumda ayrıca işveren, sigortasız işçi çalıştırması sebebiyle yaptırımlara da maruz kalır.

Kaynakça

[1] İş Sağlığı Ve Güvenliği Kanunu, T.C. Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi, Erişim Adresi: https://www.mevzuat.gov.tr/ , Erişim Tarihi: 03.08.2024

[2] Süzek Sarper, İş Hukuku, Yenilenmiş 10. Bs., Beta Yayınları, İstanbul 2014.

[3] 5510 Sayılı Sosyal Sigortalar Ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu, T.C. Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi, Erişim Adresi: https://www.mevzuat.gov.tr/ , Erişim Tarihi: 03.08.2024

[4] Ulusan İlhan; Özellikle Borçlar Hukuku ve İş Hukuku Açısından İşverenin İşçiyi Gözetme Borcu ve Bundan Doğan Sorumluluğu, İstanbul 1990.

[5] Akın Levent; İş Kazasından Doğan Maddi Tazminat, Ankara, 2001.

[6] SGK İş Kazası e-Bildirim Sayfası, Erişim Adresi: https://www.sgk.gov.tr/ , Erişim Tarihi: 05.08.2024

[7] E-Devlet Kapısı İş Kazası ve Meslek Hastalığı E-Bildirim Sayfası, Erişim Adresi: https://www.turkiye.gov.tr/ , Erişim Tarihi: 05.08.2024

[8] Türk Borçlar Kanunu, T.C. Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi, Erişim Adresi: https://www.mevzuat.gov.tr/ , Erişim Tarihi: 03.08.2024

[9] Yargıtay 10. Hukuk Dairesi’nin 2022/5104 E., 2022/6735 K. Sayılı kararı, Yargıtay İçtihat Merkezi, Erişim Adresi: https://www.yargitayictihatmerkezi.gov.tr/ , Erişim Tarihi: 06.08.2024

[10] Yargıtay 10. Hukuk Dairesi’nin 2018/7378 E., 2021/3002 K. Sayılı kararı, Yargıtay İçtihat Merkezi, Erişim Adresi: https://www.yargitayictihatmerkezi.gov.tr/ , Erişim Tarihi: 06.08.2024

[11] Yargıtay 10. Hukuk Dairesi’nin 2021/5837 E., 2022/10427 K. Sayılı kararı, Yargıtay İçtihat Merkezi, Erişim Adresi: https://www.yargitayictihatmerkezi.gov.tr/ , Erişim Tarihi: 06.08.2024

[12] Yargıtay 10. Hukuk Dairesi’nin 2022/13970 E., 2022/16775 K. Sayılı kararı, Yargıtay İçtihat Merkezi, Erişim Adresi: https://www.yargitayictihatmerkezi.gov.tr/ , Erişim Tarihi: 06.08.2024

İş kazası sonrasında SGK’nın bağlayacağı sürekli iş göremezlik gelirini ve işverenden talep edilecek tazminat miktarını doğrudan belirleyen maluliyet oranının hatalı ya da eksik olması, işçinin ömür boyu düşük maaş almasına ve birtakım maddi hak kayıplarına uğramasına neden olur. Süreçte SGK Sağlık Kurulu’nun kararı kesin ve bağlayıcı değildir ve itiraz yolu SGK Yüksek Sağlık Kurulu ve İş Mahkemesi’nde açılacak dava ile açıktır.

Büromuz avukatlarının hazırladığı bu yazıda, iş kazalarında maluliyet oranının tespitine, bu orana nasıl itiraz edilebileceğine ve oranın hangi hak taleplerini ne yönde etkilediğine ilişkin genel bilgiler paylaşılmıştır. Hukuki uyuşmazlığa ve sürece dair detaylı bilgi ve yönlendirme için info@cozumavukatlik.com.tr mail adresi ya da 0 (541) 371 06 09 numaralı telefon ile iletişime geçebilirsiniz.

İş Kazası Maluliyet Oranı Tespiti Nedir?

İş kazası yahut meslek hastalığı nedeniyle işçinin meslekte kazanma gücünü kalıcı olarak ne ölçüde yitirdiğini yüzdelik olarak ifade eden iş kazası maluliyet oranı, sürekli iş göremezlikten farklıdır ve kanunda meslekte kazanma gücü kaybı oranı (MKGKO) olarak anılır.

Burada maluliyetin kapsamının netleşmesi için aşağıdaki kavramlara değinmemiz önemli:

• Geçici iş göremezlik, tedavi sürecinde işe gidilmeyen, istirahat raporu alınan dönemde işçiye bağlanan ödenektir.
• Sürekli iş göremezlik ise tedavinin tamamlanması ile beraber kalıcı iş gücü kaybı baz alınarak bağlanan gelirdir.
• Maluliyet oranı ise bu kalıcı kaybın sayısal ifadesidir ve hem sürekli iş göremezlik gelirini hem de işverenden talep edilecek tazminat miktarını belirler.

İş Kazasında Maluliyet Oranı Nasıl ve Kim Tarafından Belirlenir?

Maluliyet oranı SGK Sağlık Kurulu tarafından belirlenir ve oranın tespitinde şu adımlar takip edilir:

• İşçi, iyileşme sürecini tamamladıktan sonra SGK’ya başvurur.
• SGK işçiyi yetkili bir hastaneye sevk eder.
• Hastanedeki uzman hekim heyeti sağlık raporu düzenler.
• Bu rapor SGK Sağlık Kurulu’na iletilir ve kurul da meslekte kazanma gücü kaybı oranını tespit eder.

Öncelikle belirtmemiz gerekir ki, hastanenin hazırladığı sağlık kurulu raporu SGK için bağlayıcı değildir. Bu rapor ne söylemiş olursa olsun SGK Sağlık Kurulu bağımsız bir değerlendirme yaparak farklı bir oran söyleyebilir.

Maluliyet oranının tespitinde Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliği kapsamındaki cetveller ve Balthazard formülü esas alınır. Birden fazla oranın yahut sistemin etkilenme durumunda her etki ayrı ayrı değerlendirilerek Balthazard formülüyle birleştirilir.

Günün sonunda oranın düşük çıkması işçinin alacağı maaş ve tazminatı doğrudan düşüreceğinden raporu veren hastanenin tam teşekküllü olması, tanısal belgelerin eksiksiz sunulması ve gerekiyorsa ikinci bir uzman görüşü alınması hak kaybını önler.

Oranın düşük ya da hatalı tespit edildiğinden şüphelenmeniz durumunda hukuken itiraz hakkınız olmakla beraber tüm bu süreçte karmaşık hukuki bilgi ve teknikler gerektirmesi dolayısıyla hak kaybı yaşamamak adına uzman yönlendirmeleri ile ilerlemenizi öneririz.

İş Kazasında Maluliyet Raporu Nasıl Alınır?

Öncelikle iş kazası sonrasında maluliyet raporu alabilmeniz için tedavinizin tamamlanmış olması gerekir. Sekel bulgular yani kalıcı sağlık sorunları netleşmeden rapor düzenlenmez ve bu nedenle süreç bazen kaza tarihinden aylar sonra başlayabilir.

• İlk adımda iş yerinizin bağlı olduğu SGK İl Müdürlüğü’ne dilekçe ile başvurmalısınız. Başvuruda iş kazası bildirim belgesi, tedavi belgeleri, hastane kayıtları ve epikriz raporunu sunmalısınız.
• Başvuru sonrasında SGK sizi yetkili bir sağlık kuruluşuna sevk edecektir.
• Hastanede uzman hekimlerden oluşan sağlık kurulu, yapacağı fiziksel ve gerekiyorsa psikiyatrik değerlendirme sonrasında sağlık kurulu raporunu düzenler.
• Hastanenin düzenlediği bu rapor SGK Sağlık Kurulu’na gönderilir ve kurulun kararıyla maluliyet oranı kesinleşir.

Raporun mümkün olduğunda hızlı çıkması adına tüm belgelerin eksiksiz hazırlanması önemlidir çünkü belge eksikliğinde SGK ek süre ya da yeniden muayene isteyebilir. Bu da maluliyet oranının kesinleşmesini yani maddi taleplerinizi aylarca uzatabilir.

İş Kazasında Sürekli İş Göremezlik Geliri (Maluliyet Maaşı) Nedir?

İş kazası sonucunda işçinin meslekte kazanma gücünün kalıcı olarak azalması durumunda SGK tarafından işçiye sürekli iş göremezlik geliri bağlanır. Bu gelire hak kazanabilmek adına maluliyet oranının en az %10 olması gerekir. %10’un altında maluliyet oranına sahip işçiler için tek seferlik peşin ödeme yapılabilir.

Sürekli iş göremezlik geliri şu formülle hesaplanır:

Günlük kazanç x 365 = Yıllık Kazanç

• Yıllık kazancın %70’i, tam iş göremezlik halindeki yıllık gelirin tavanıdır.
• Bu miktar maluliyet oranıyla çarpıldığında işçiye bağlanacak yıllık gelir bulunur.

Örneğin; günlük kazancı 2.000 TL ve maluliyet oranı %40 olan bir işçiyi düşünelim.

• 2.000 TL x 365 = 730.000 TL (Yıllık kazanç)
• 730.000 TL x 0,7 = 511.000 TL
• 511.000 TL x 0,40 = 204.400 TL (Yıllık iş göremezlik geliri)
• 204.400 TL / 12 = 17.033,33 TL (Aylık iş göremezlik geliri.

SGK’nın bağladığı bu gelir enflasyon oranında güncellenmekte ve yaşam boyu ödenmektedir.

Maluliyet Oranı ve Tazminat Süreçlerindeki Etkisi

Maluliyet oranı, işverenden talep edilecek maddi tazminatın temel değişkenidir ve mahkemelerde uygulanan formül şöyledir:

Yıllık net gelir × bakiye ömür yılı × maluliyet oranı × işveren kusur oranı

Bu sonuçtan SGK’nın bağladığı sürekli iş göremezlik gelirinin peşin sermaye değeri düşülerek net tazminat tutarına ulaşılır.

Bir örnekle daha anlaşılır hale getirelim.

• 35 yaşında, aylık 30.000 TL net gelir elde eden ve iş kazası sonucu %40 maluliyet oranıyla karşılaşan bir işçi düşünelim.
• İşverenin kusur oranı %80, emeklilik yaşına kadar kalan çalışma süresi 30 yıl ve SGK’nın ödeyeceği peşin değer 500.000 TL olsun.

Maddi tazminat şöyle hesaplanır: 

(30.000 × 12) × 30 × 0,40 × 0,80 – 500.000 TL = 3.456.000 – 500.000 = 2.956.000 TL yaklaşık maddi tazminat talebi ortaya çıkar.

Bu hesap aktüerya bilirkişisi tarafından yaşam tabloları (PMF) ve reel faiz oranı esas alınarak kesinleştirilir. Dolayısıyla bu hesaplamada maluliyet oranının %10 düşmesi dahi binlerce liralık tazminattan vazgeçmek anlamına geldiğinden, oranın en doğru şekilde saptanması adına hukuki süreci yakından takip etmek gerekir.

Uzman avukatlarımızın hazırladığı İş Kazası Tazminat Hesaplama Robotu aracılığıyla farklı senaryolara ilişkin hesaplamalar yaparak detaylı sonuçlar alabilirsiniz.

Maluliyet Oranına İtiraz Süreci Nasıl İlerler?

SGK Sağlık Kurulu’nun hazırladığı maluliyet raporuna itiraz etmek adına süreci yürüten SGK İl Müdürlüğü’ne herhangi bir ek harç ya da belge gerekmeden itiraz edebilirsiniz. Tabi bu itirazın altının doldurulması adına yeni tıbbi bulgular, güncel tedavi kayıtları ve uzman görüşlerinin sunulması önemlidir.

İtirazın yapıldığı Yüksek Sağlık Kurulu kararı ve itiraz nedenlerini inceleyerek bir değerlendirme yapar. Bu değerlendirmenin sonucu da tatmin edici değilse bu kez dava yoluna giderek itiraz etmek mümkündür. Mahkeme açısından Yüksek Sağlık Kurulu kararının bağlayıcılığı yoktur ve bilirkişi raporunu esas alınır.

İtiraz süreci için kanunda özel bir süre belirlenmemiş olmakla beraber maluliyet raporu çıktığı anda beklenmeden hareket edilmelidir. Bu süreçte hukuken atılacak yanlış adımları önlemek adına öncesinde uzman bir iş hukuku avukatından görüş almanızı öneririz.

İş Kazası Maluliyet Oranına İtiraz Dilekçesi

Uzman avukatlarımızın örnek olması açısından sizler için hazırladığı itiraz dilekçesini bu bölümde inceleyebilir, detaylı ve doldurulabilir tam dilekçe için linke tıklayarak Word formatını indirebilirsiniz.

SOSYAL GÜVENLİK KURUMU


…………. İL MÜDÜRLÜĞÜ’NE


(Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulu’na İletilmek Üzere)

Sigortalı : Ad Soyad – TC: …………………

SGK Sicil No : …………………

Adres : …………………

İtiraz Konusu : SGK Sağlık Kurulu’nun …/…/20……. tarihli, %……… olarak belirlediği maluliyet oranı kararı

AÇIKLAMALAR

1. …/…/20……. tarihinde geçirdiğim iş kazası sonucu …………….. yaralanması/hasarı meydana gelmiş; SGK Sağlık Kurulu tarafından meslekte kazanma gücü kaybı oranım %……… olarak belirlenmiştir.
2. Belirlenen oran, yaralanmanın fiziksel sonuçlarını ve gündelik yaşamımdaki kısıtlamaları yansıtmamaktadır. …………… Hastanesinin ……/…./20……. tarihli güncel sağlık kurulu raporu ve tetkik sonuçları, oranın % ……… ve üzerinde olması gerektiğini ortaya koymaktadır.
3. Yargıtay 21. Hukuk Dairesi’nin E. 2010/11036, K. 2011/6410 sayılı kararı uyarınca maluliyet oranı kaza tarihindeki yönetmelik ve Balthazard formülü esas alınarak belirlenmeli; tüm arızalar ayrı ayrı değerlendirmeye alınmalıdır. SGK kararının bu ilkelere aykırı olduğu değerlendirilmektedir.

HUKUKİ DAYANAK:

5510 Sayılı Kanun m.19-20 — Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliği

TALEP

Maluliyet oranı kararının Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulu’na iletilerek yeniden incelenmesini, gerekli görülmesi halinde yeni heyet muayenesi yapılmasını ve oranın gerçek kayıp doğrultusunda yeniden tespit edilmesini saygıyla talep ederim.

Tarih: ……. / ……. / 20……….


Ad Soyad


İmza: ……………………………..

EKLER: İş kazası bildirimi, itiraz konusu SGK kararı, güncel tetkik ve hastane kayıtları, uzman hekim raporu, nüfus cüzdanı fotokopisi.

Maluliyet Oranının Tespiti Davası

SGK Sağlık Kurulu ve Yüksek Sağlık Kurulu kararlarının yetersiz ya da hatalı olduğu düşünüldüğünde İş Mahkemeleri nezdinde işçi, hak sahipleri yahut işveren tarafından maluliyet oranının tespiti davası açılabilir.

Bu dava ile beraber hatalı ya da eksik tespit edilen maluliyet oranının mahkeme bilirkişisi tarafından yeniden belirlenmesi, düşük oranın yarattığı gelir ve tazminat kayıtlarının giderilmesi ve ilerleyen süreçte açılacak maddi tazminat davasına güçlü bir dayanak oluşturulması amaçlanır. Dava sürecinde mahkeme Adli Tıp Kurumu’ndan ya da üniversite hastanelerinden uzman bilirkişi atayarak yeniden değerlendirme yaptırır. Mahkemenin iş yüküne de bağlı olarak dava ortalama 1-2 yıl kadar sürebilir.

İş Kazası Sonrasında Heyet Raporu Nedir?

İş kazası sürecinde maluliyet oranı tespitinin temel dayanağını oluşturan heyet raporu, işçinin sağlık durumunu kapsamlı biçimde değerlendiren birden fazla hekimin (ortopedi, nöroloji, göğüs hastalıkları ve göz gibi etkilenen sisteme göre değişen uzmanlar) imzaladığı rapordur.

Heyet raporları SGK’nın yetkilendirdiği tam teşekküllü devlet hastaneleri ya da üniversite hastaneleri tarafından düzenlenir ve sonrasında SGK Sağlık Kurulu’na iletilir. SGK kendi değerlendirmesini yaparak nihai kararı verir. Mahkeme süreçlerinde ise Adli Tıp kurumu bünyesindeki heyetlerden rapor alınır.

İş Kazasında Heyet Raporu Nasıl Alınır?

Heyet raporunun alınması için öncelikle işçinin tedavisinin tamamlanmış olması gerekir. Tedavi sonrasında işçi bağlı olduğu SGK Müdürlüğü’ne başvurur ve SGK da işçiyi rapor alabilmesi adına yetkili hastaneye sevk eder.

Sonrasında işçinin sevk belgesiyle birlikte hastaneye başvurarak randevu alması ve muayene gününde iş kazası bildirim belgesi, tedaviye ilişkin tüm hastane kayıtları, tetkik sonuçları ve varsa ameliyat raporlarını getirmesi gerekir.

Heyet muayenesinde kazadan etkilenen her organ ve sistem için uzman hekim değerlendirme yapar ve değerlendirmenin sonucunu da SGK Sağlık Kurulu’na iletir. Rapor içeriğinin yetersiz kaldığını düşündüğünüz durumlarda itiraz hakkınız bulunur fakat bu süreçler oldukça karmaşık olduğundan avukat görüş ve yönlendirmeleri ile ilerlemek hak kaybı yaşanmaması adına kritiktir.

Maluliyet raporu kaç günde çıkar?

Hastanedeki heyet muayenesi tamamlandıktan sonra çoğu zaman 15-30 gün içerisinde heyet raporunuz çıkar. Sonrasında bu rapor SGK Sağlık Kurulu’na iletilir ve maluliyet oranı için değerlendirme süreci başlar. Bu süre de yoğunluğa ve belgelerin eksiksiz olmasına bağlı olarak 45 gün ile 3 ay arasında sürebilir.

Heyet raporu ve maluliyet raporu aynı şey midir?

Hayır, heyet raporunu hastanedeki uzman hekimler düzenler ve bu raporu SGK Sağlık Kurulu ile paylaşır. Maluliyet raporu ise heyet raporu ve SGK’nın değerlendirmeleri baz alınarak ortaya çıkar ve işgücü kaybını netleştiren belgedir. Yani maluliyet raporunun olabilmesi için öncelikle heyet raporunun alınması gerekir.

SGK Sağlık Kurulu raporu e-Devlet’ten nasıl sorgulanır?

e-Devlet üzerinden SGK Tescil ve Hizmet Dökümü ya da İş Kazası Meslek Hastalığı Bildirimi hizmetlerini kullanarak rapor takibi yapabilirsiniz. Yine SGK’nın resmi internet portalı olan https://e.sgk.gov.tr üzerinden ya da doğrudan başvurduğunuz SGK İl Müdürlüğü’nden de bilgi alabilirsiniz.

Yüksek Sağlık Kurulu kararı değişebilir mi?

SGK Sağlık Kurulu kararlarına itiraz etmek adına SGK Yüksek Sağlık Kurulu’na başvurabilirsiniz fakat bu kurumun kararı da kesin ve bağlayıcı değildir ve karara karşı İş Mahkemeleri’nde tespit davası açılabilir. Mahkeme Adli Tıp Kurumu veya üniversite hastanelerinden atadığı bilirkişi heyetiyle bağımsız değerlendirme yaptırır. Yargıtay’ın yerleşik uygulamasına göre mahkemece atanan bilirkişi raporu Yüksek Sağlık Kurulu kararının önüne geçebilmekte ve oranın değişmesi mümkün olmaktadır.

Kontrol muayenesi nedir?

Sürekli iş göremezlik geliri bağlanan çalışanın maluliyet durumunun SGK tarafından yeniden değerlendirilmesini ifade eden kontrol muayenesi neticesinde maluliyet oranı artmışsa gelir yükselirken işçinin iyileşmesi durumunda bu gelir kesilebilir. SGK’nın tarafınıza ilettiği tarihte kontrol muayenesine gitmeniz zorunludur. Aksi takdirde sürekli iş göremezlik geliriniz belirli bir süre için askıya alınabilir ya da tamamen kesilebilir.

Maluliyet sevk kontrol ne demektir?

e-Devlet ve/veya SGK sisteminde gördüğünüz maluliyet sevk kontrol, iş kazası geçiren sigortalının maluliyet değerlendirmesi adına yetkili sağlık kurumuna sevk edildiği anlamına gelir. Sürecin tamamlanmasıyla beraber bu ibare yerini maluliyet karar koduna bırakacaktır.

İş gücü kaybı raporu ile maluliyet raporu aynı şey midir?

Evet, bu iki ifade temelde aynı belgeyi tanımlayan farklı kavramlardır. Her ikisi de iş kazası yahut meslek hastalığı neticesinde kazanma gücünün yüzde kaç oranında azaldığını kesin biçimde ortaya koyan belgeyi ifade eder. Teknik mevzuatta MKGKO (Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı) Tespiti olarak adlandırılır. Halk arasında ise iş gücü kaybı raporu, maluliyet raporu ve sürekli iş göremezlik oranı gibi kavramlar birbirinin yerine kullanılır.

Normal sağlık raporu sonradan iş kazası raporuna çevrilebilir mi?

Evet, ilk anda genel hastalık kodu (G kodu) ile düzenlenen bir sağlık raporunda olayın gerçekte iş kazası niteliğinde olduğunun tespiti durumunda raporun iş kazası kapsamında alınması mümkündür.

Burada SGK’ya iş kazası bildiriminin yapılması, olayın işle bağlantısını gösteren tanık ifadeleri, işyeri kayıtları yahut kamera görüntülerinin sunulması gerekir. SGK’nın talebi reddetmesi durumunda İş Mahkemesi’nde iş kazasının tespiti davası açılabilir. Davanın lehte sonuçlanması ile beraber rapor geriye dönük olarak düzenlenir ve tazminat haklarınız da süreçte ortaya çıkacak maluliyet oranına bağlı olarak hesaplanır.

Geriye dönük iş kazası raporu alınabilir mi?

Evet, zamanında bildirim yapılmayan iş kazalarında geri dönük bildirim yapılarak rapor alınması mümkündür. İşverenin bildirim yapmadığı durumlarda işçinin doğrudan SGK’ya başvurabileceğinin altını çizmemiz gerekir burada. Kurumun yapacağı incelemede tanık ifadeleri, işyeri kayıtları, hastane tedavi belgeleri ve SGK hizmet dökümü belirleyici delillerdir.

Maluliyet raporu ile engelli sağlık kurulu raporu aynı şey midir?

Hayır, iş kazası maluliyet raporu ile engelli sağlık kurulu raporu tümüyle farklı belgelerdir.

SGK Sağlık Kurulu tarafından düzenlenen iş kazası maluliyet raporu, iş kazası ya da meslek hastalığına bağlı olarak gelişen kazanma gücü kaybını ölçer ve SGK gelirleri ile tazminat hesabında kullanılır.

Engelli sağlık kurulu raporu ise Sağlık Bakanlığı’nın yetkilendirdiği devlet ve/veya üniversite hastanelerindeki sağlık kurulları tarafından düzenlenen, engelli vatandaşın kimliği, engel oranı, vergi indirimi ve askerlik muafiyeti gibi haklara dayanak oluşturan resmi belgedir.

SGK sisteminde karşılaşılan ‘Maluliyet Sevk Kontrol’, ‘Maluliyet HK’ ve ‘MKGKO Tespiti’ ne demektir?

Süreç ilerlerken SGK sisteminde karşılaşılan birtakım ifadeler ve kodlar, sürecin hangi aşamada olduğunu açıklamak adına kullanılır. Bunların detaylarını şöyle verebiliriz:

• Maluliyet sevk kontrol, sigortalının sağlık kurulu değerlendirmesi için yetkili hastaneye sevk edildiğini belirtir.
• Maluliyet HK (Hastalık Kodu), sigortalanın mevcut hastalığının SGK sistemindeki kodlamasına karşılır gelir ve hangi tanı üzerinden değerlendirme yapıldığını gösterir.
• MKGKO (Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı) Tespiti ise maluliyet oranının kesinleştirildiği ya da sona yaklaşıldığı aşamayı ifade eder.

Dosyanızın durumuna ilişkin hangi SGK biriminden bilgi almanız gerektiğine ilişkin bu kodları baz almanız gerekir. Süreci uzman bir avukat gözetiminde yürütmeniz halinde doğrudan kurumlarla iletişime geçmenize gerek kalmaz. Avukatınız tüm bu teknik süreçleri sizin adınıza yürüterek gerekli noktalarda sizleri bilgilendirir.

İş kazası raporu, maluliyet raporu ve heyet raporu arasındaki ilişki nedir?

Hukuki süreçlerdeki teorik detayların fazla olması dolayısıyla birkaç kavram ve aralarındaki ilişki birbirine sıklıkla karıştırılıyor. Dolayısıyla burada bir iş kazası meydana geldiğinde hukuki süreçte gündeme gelen üç temel kavramı ayrıca açıklamak istedik.

Öncelikle iş kazası raporu, kaza anında ya da tedavi sürecinde düzenlenen ve olayın iş kazası olarak kaydedildiğini belgeleyen ilk resmi evraktır. İşverenin SGK’ya yaptığı bildirim ve sağlık kurumunun düzenlediği tedavi belgesini bu kapsamda değerlendirmek gerekir.

Heyet raporu ise tedavinin tamamlanmasından ve bulguların kalıcı hale gelmesinden sonra hastanedeki uzman hekimler kurulunun düzenlediği sağlık kurulu raporudur ve meslekte kazanma gücü kaybı oranına ilişkin öneriyi içerir.

Maluliyet raporu ise heyet raporunun SGK Sağlık Kurulu tarafından değerlendirilmesi sonucundan ortaya çıkan ve maluliyet oranının kesinleştiği nihai belgeldir.

Yani günün sonunda süreç iş kazası raporu ile başlar, heyet raporu ile tespit yapılır ve maluliyet raporu ile oran kesinleşmiş olur.

Malulen emeklilik ve maluliyet raporu birbiriyle nasıl ilişkilidir?

Malulen emeklilik, sigortalının meslekte kazanma gücünün en az %60’ını ya da çalışma gücünün en az %60’ını kaybettiğinin SGK Sağlık Kurulu’nca tespit edilmesi halinde başvurulabilecek erken emeklilik yoludur (5510 sayılı Kanun m.25). İş kazası sonucu maluliyet oranı %60 veya üzerinde çıkan sigortalılar yaş ve prim koşulunu aranmaksızın malulen emeklilik talebinde bulunabilmektedir. Maluliyet raporu bu sürecin temel belgesidir. Sürekli iş göremezlik geliriyle malulen emeklilik maaşı birbirinden bağımsız ödemelerdir; ancak bağlanma koşulları ve miktarları farklıdır. %10 ile %59 arasındaki maluliyette sürekli iş göremezlik geliri alınabilirken malulen emeklilik ancak %60 ve üzerinde gündeme gelir.

SGK Maluliyet Cetveli ve Maluliyet Hastalık Listesi

SGK Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit Cetvelleri (Ek-3), A’dan E’ye kadar beş ana bölümden oluşmaktadır. A Cetveli iş kazası ve meslek hastalıklarının vücutta oluşturduğu arızaları 14 liste halinde sınıflandırmaktadır. B Cetveli sigortalının yaptığı mesleğe göre oran farklılıklarını, C ve D Cetvelleri ise yaşa ve sürekli iş göremezlik haline göre oran tablolarını içermektedir. Maluliyet Hastalık Listesi (Arıza/Hastalık Listesi), %60 ve üzerinde çalışma gücü kaybına yol açan durumları kapsamaktadır. Cetvel ve listeler Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliği ekinde yayımlanmış olup SGK’nın resmi internet sitesinden indirilebilmektedir.

Maluliyet Oranına İlişkin Yargıtay Kararı

Yargıtay 21. Hukuk Dairesi, E. 2010/11036, K. 2011/6410 (18.07.2011) sayılı kararında maluliyet oranı tespit edilirken kazanın gerçekleştiği tarihte yürürlükte olan yönetmeliğin esas alınması gerektiğini hükme bağlamıştır. Yönetmelik hükümlerine göre Adli Tıp Kurumu’ndan veya üniversite hastanelerinden rapor alınmadan verilen karar bozma nedeni sayılmaktadır.

Yüksek Sağlık Kurulu kararlarının bağlayıcılığı meselesinde Yargıtay 21. Hukuk Dairesi, E. 2010/6056, K. 2012/979 (02.02.2012) sayılı kararında şu ilkeyi ortaya koymuştur: Yüksek Sağlık Kurulu kararı SGK açısından bağlayıcı olmakla birlikte diğer ilgililer (işçi, işveren, hak sahipleri yönünden) bağlayıcı değildir. Karara itiraz edilmesi halinde inceleme Adli Tıp Kurumu ve giderek Adli Tıp Genel Kurulu aracılığıyla yaptırılmalıdır. Bu ilke Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulu’nun 28.06.1976 tarihli, 1976/6-4 sayılı kararında da sabittir.

İşverenin ispat yükümlülüğü açısından yerleşik Yargıtay uygulaması şu yöndedir: İş sağlığı ve güvenliği önlemlerini aldığını ispat edemeyen işveren tam kusurlu sayılmakta; bu durum tazminat miktarını doğrudan artırmaktadır. Birden fazla arızada Balthazard formülü uygulanmadan oranların aritmetik toplanması da bozma sebebidir.

Büromuz avukatlarının hazırladığı bu yazıda destekten yoksun kalma tazminatına ilişkin genel bilgiler paylaşılmıştır. Hukuki uyuşmazlığa ve sürece dair detaylı bilgi ve yönlendirme için info@cozumavukatlik.com.tr mail adresi ya da 0 (541) 371 06 09 numaralı telefon ile iletişime geçebilirsiniz.

Destekten Yoksun Kalma Tazminatı Nedir?

Destekten yoksun kalma tazminatı, haksız fiil neticesinde hayatını kaybeden şahsın sağlığında maddi yardım sağladığı yakınlarının, mahrum kaldıkları ekonomik desteğin telafi edilmesi amacıyla düzenlenen bir maddi tazminattır.

Vefat edenin desteğinden faydalanan bireylerin yaşam düzeylerinin ölüm sebebiyle kötüleşmesini engellemek amacıyla düzenlenen destekten yoksun kalma tazminatı, Türk Borçlar Kanunu madde 53’te ”Haksız Fiil” bölümü “Ölüm ve Bedensel Zarar” başlığı altında yer almaktadır.

Türk Borçlar Kanunu madde 53/3 uyarınca tazminat; “Ölenin desteğinden yoksun kalan kişilerin bu sebeple uğradıkları kayıplar” olarak tanımlanır. Tazminat talebi, vefat eden şahıs ile hak sahipleri arasında ölüm anında fiilen mevcut bulunan veya gelecekte kurulması kuvvetle muhtemel destek ilişkisine dayanır.

Destekten Yoksun Kalma Tazminatının Şartları Nelerdir?

Tazminat talebinin hukuki geçerlilik kazanması, tıbbi uygulama hatası, trafik kazası ya da iş kazası benzeri haksız fiiller neticesinde gerçekleşen ölüm vakalarında belirli kriterlerin varlığına bağlıdır. Yargılama makamları, tazminat yükümlülüğünün doğması için somut olayda yasal şartların birlikte gerçekleşip gerçekleşmediğini teknik yöntemlerle denetler.

Destekten yoksun kalma tazminatı davası açılabilmesi için gereken temel şartlar şunlardır:

• Şahsın, başka şahısların kusurlu veya hukuka aykırı eylemi neticesinde hayatını kaybetmesi gerekir.
• Hukuka aykırı fiil ile ölüm hadisesi ve oluşan zararlar arasında doğrudan illiyet (nedensellik) bağı bulunması esastır.
• Vefat eden şahıs ile tazminat isteyenler arasında ölüm anında fiili veya gelecekte kurulacak farazi destek ilişkisi mevcut olmalıdır.
• Hayatını kaybeden şahsın yaşarken destek sağlama gücüne ve maddi/manevi bakım imkanına sahip olması şarttır, bakıma muhtaç olmaması gerekmektedir.
• Tazminat talep eden şahısların, vefat sebebiyle ekonomik desteğe ihtiyaç duyması ve sosyal seviyesinin korunması gerekliliği bulunmalıdır. Yargıtay içtihatlarına göre ölen kişi eşi, çocukları ve anne babası desteği konumundadır.

Belirlenen şartların ispat edilmesi, tazminat miktarının tayin edilmesi ve hak kayıplarının önlenmesi açısından hayati nitelik taşır. Burada belirtilen koşulların sağlanamadığı hallerde tazminat talepleri reddedilecektir.

Kimler Destekten Yoksun Kalma Tazminatı Talep Edebilir?

Vefat eden şahsın sağlığında ekonomik yardımda bulunduğu veya gelecekte yardım alması kuvvetle muhtemel bireyler, destek yoksun kalma tazminatı talep etme hakkına sahiptir. Burada mirasçılık kavramına bir parantez açmak gerekir. Tazminat talebi, şahsa bağlı bağımsız hak niteliği taşıması nedeniyle mirasçılık sıfatı ya da miras payı ile doğrudan bağlantılı değildir. Mirasçılar, mirası reddetmiş olsalar dahi vefat sebebiyle mahrum kaldıkları desteğin tazmin edilmesini isteyebilir.

Yargıtay içtihatları uyarınca, vefat eden şahıs ile hak sahipleri arasındaki destek ilişkisi fiili veya farazi nitelik taşıyabilmektedir. Eş, çocuk, anne ve baba arasında destek ilişkisinin varlığı hukuki karine kabul edilmektedir. Karine kapsamı dışındaki şahıslar, nişanlı, burs alan öğrenci, kardeş veya arkadaşların tazminat alabilmesi adına vefat edenden düzenli ve sürekli yardım aldıklarını somut verilerle ispatlaması gerekir

Eşin Eşe Destekliği

Eşler arasındaki destek ilişkisi, hukuki karine olarak kabul edilmektedir ve ispat yükümlülüğü yoktur. Sağ kalan eş, vefat eden eşin gelirinden ya da ev içi hizmetlerinden mahrum kaldığı gerekçesiyle tazminat davası açma hakkına sahiptir. Resmi nikah bulunmayan ancak aile birliği bilinciyle sürekli birliktelik yaşayan bireyler, destek ilişkisinin varlığını ispatladıkları takdirde tazminat hakkından faydalanmaktadır.

Boşanmış eşler, vefat edenden nafaka alıyorlarsa veya boşanmaya rağmen fiilen birlikte yaşıyorlarsa mahrum kaldıkları ekonomik kayıpların karşılanmasını talep edebilmektedir. Tazminat hesaplamaları yapılırken, sağ kalan eşin ilerleyen süreçte yeniden evlenme ihtimali teknik tablolar üzerinden analiz edilmekte ve tazminat tutarından belirli oranda indirim yapılmaktadır.

Anne ve Babanın Çocuğa Destekliği

Anne ve babanın çocuklarına sağladığı destek, Türk Medeni Kanunu uyarınca yasal bakım ve eğitim borcu temeline dayanmaktadır ve ebeveynlerin destek yükümlülüğü, çocukların ergin olmasına, eğitim hayatının tamamlanmasına veya çalışmaya başlamasına kadar devam etmektedir. Tazminat hesaplamalarında çocukların cinsiyeti ve öğrenim durumu destek süresini doğrudan etkilemektedir.

Yerleşik yargı pratiklerine göre anne ve babanın destek süreleri şu kriterlerle belirlenmektedir:

• Erkek çocukları için kural olarak 18 yaşın sonuna kadar destek sağlanacağı kabul edilmektedir.
• Kız çocukları için kentlerde 22 yaşına kadar destek ihtiyacının devam edeceği varsayılmaktadır.
• Yükseköğrenim gören veya görme ihtimali bulunan çocuklar adına destek süresi 25 yaşına kadar uzatılmaktadır.
• Ağır engelli veya sürekli bakıma muhtaç çocuklar için ebeveyn desteğinin ömür boyu süreceği esas alınmaktadır.

Çocuğun Anne ve Babaya Destekliği

Çocukların anne ve babalarına gelecekte destek olacağı hususu, hukuken hayatın olağan akışına uygun bir durum olarak kabul edilmektedir. Yetişkin çocukların vefatı halinde anne ve babanın varlıklı olması veya vefat edenden fiilen para almıyor olması tazminat hakkına engel teşkil etmez. Hizmet yardımları, hastalık anındaki bakım ve aile bütçesine sunulan her türlü katkı maddi destek kapsamında değerlendirilmektedir.

Henüz gelir elde etmeyen küçük yaştaki çocukların ölümü durumunda ise ebeveynlerin ileride mahrum kalacağı farazi destek üzerinden tazminat hesabı yürütülmektedir. Hesaplama aşamasında çocuğun 18 yaşına gelerek çalışmaya başlayacağı varsayılmakta, yetiştirme giderleri düşüldükten sonra net tazminat miktarı belirlenmektedir.

Kardeşin Kardeşe Destekliği

Kardeşler arasında destek ilişkisinin varlığı, eş ve çocukların aksine hukuki karine olarak kabul edilmez ve tazminat talebinin kabul görmesi adına, vefat eden kardeşin sağlığında diğer kardeşe düzenli ve sürekli yardım sağladığının kanıtlanması şarttır.

Kardeşin kardeşe destek sayılabilmesi için aranan özel koşullar şöyledir:

• Vefat eden kardeşin, ekonomik refah içinde bulunması ve yardım etme kapasitesine sahip olması gerekir.
• Tazminat isteyen kardeşin, vefat edenin desteği olmaksızın yoksulluğa düşecek durumda olduğunun ispatı esastır.
• Hak sahibinin, özel bakımı gerektiren ağır hastalığının bulunması veya anne/babanın vefat etmiş olması gibi istisnai haller destek ilişkisini güçlendirmektedir.

Destekten Yoksun Kalma Tazminatı Nasıl Hesaplanır?

Vefat eden şahsın sağlığında elde ettiği gelirler, yardım sağladığı kişilerin sayısı ve yaşam tabloları, destekten yoksun kalma tazminatının hesaplanmasında kullanılan metriklerdir. Tazminat hesaplamasında birkaç kritik nokta vardır:

• Gelir durumunun somut verilerle ispatlanamadığı durumlarda hesaplamalar güncel asgari ücret üzerinden ilerler.
• Vefat edenin çalışabileceği aktif dönem (kural olarak 60 yaş) ve emeklilik sonrası pasif dönem kazançları ayrı başlıklar altında değerlendirilir.
• Progresif rant yöntemi uyarınca, belirlenen her yıl için gelir tutarında %10 artırım ve %10 iskontolama işlemi uygulanmaktadır.

Formül: Tazminat = (Ölenin Net Geliri x Destek Payı) x (Bakiye Ömür) x (Kusur Oranı)

Tazminat hesaplamasına bir örnekle bakalım:

• 2026 net asgari ücret: 28.075,50 TL
• Aylık geliri = 28.075,50 TL
• Eşi ile 2 çocuk destek görüyorsa pay = 1/3
• Destek payı: 28.075,50 ÷ 3 = 9.358,50 TL
• Bakiye ömür = 20 yıl = 240 ay
• Kusur oranı %100
• Tazminat: 9.358,50 x 240 = 2.246.040 TL

Bu rakam, TRH 2010 tablosu ve progresif rant esas alınarak mahkemelerce aktüeryal bilirkişi tarafından ayrıntılı hesaplanır. Toplam tazminat tutarı, vefat edenin kusur oranı, varsa zarar görenin müterafik kusuru ve sigorta şirketinden alınan kısmi ödemeler mahsup edildikten sonra kesinleşir.

Destekten Yoksun Kalma Tazminatı Pay Oranları

Yargıtay, 5510 Sayılı Kanun madde 19 ile 34’e göre destekten yoksun kalma tazminatı pay oranlarını belirlemektedir. Destek payları belirlenirken; miras payları veya Sosyal Güvenlik Kurumu’nun gelir bağlama oranları dikkate alınmamaktadır. Bu duruma göre aşağıdaki örneklere pay oranları şu şekildedir;

Muhtemel Bakiye Ömrün Tespiti

Tazminat hesaplamalarının zaman sınırını belirleyen muhtemel bakiye ömür, vefat edenin ve hak sahiplerinin nüfus kayıtları üzerinden varsayımsal olarak saptanmaktadır. Hak sahiplerinin yaşama ihtimali bulunan sürelerin belirlenmesinde Türkiye verilerine uygun olarak hazırlanan TRH 2010 Ulusal Mortalite Tablosu esas alınmaktadır. Yargıtay’ın bazı özel daireleri PMF 1931 tablosunu kullanmaya devam etse de, güncel yargı eğilimi gerçek verilere en yakın sonuçları veren TRH 2010 tablosu yönündedir.

Destek süresi belirlenirken vefat edenin aktif çalışma hayatını tamamlayacağı yaş sınırı kural olarak 60 kabul edilmekte, mesleki yıpranma payı olan memuriyet veya güvenlik güçleri kadrolarında yasal emeklilik yaşları dikkate alınmaktadır. Çocuklar adına yürütülen hesaplamalarda ise destek süresi erginlik yaşına veya eğitim durumuna göre 18 ile 25 yaş arasında değişmektedir.

Destekten Yoksun Kalma Tazminatı Davası

Destekten yoksun kalma tazminatı davası, haksız fiil neticesinde yaşanan can kaybı dolayısıyla mahrum kalınan ekonomik yardımların, kusurlu taraflardan talep edildiği hukuki yoldur. Söz konusu dava, vefat eden şahsın terekesine dahil olmayan, doğrudan doğruya destek alanların şahsında vücut bulan bağımsız bir alacak hakkıdır. Hak sahipleri, bu dava kapsamında maddi zararlarının yanı sıra, yaşanan elem ve kederin telafisi için manevi tazminat isteminde de bulunabilmektedir.

Kusur oranlarının tespiti, aktüeryal hesaplamalar ve delillerin değerlendirilmesi safhalarından oluşan yargılama sürecinde hak kaybına uğramamak ve tüm bu teknik bilgi gerektiren prosedürlere ilişkin doğru yönlendirme alabilmek adına uzman avukatlarımızla iletişime geçebilirsiniz.

Davada Görevli ve Yetkili Mahkeme

Tazminat davasının açılacağı görevli mahkeme; vefatın gerçekleştiği olayın niteliğine ve davalı tarafların statüsüne göre belirlenmektedir. Haksız fiilden kaynaklanan genel tazminat taleplerinde Asliye Hukuk Mahkemeleri görevli kılınmaktadır. Ölüm olayının iş kazası neticesinde meydana gelmesi halinde uyuşmazlıklar İş Mahkemeleri nezdinde çözülmektedir. Davalı taraflar arasında sigorta şirketinin bulunması durumunda ise Asliye Ticaret Mahkemeleri yetki sahibi kabul edilmektedir.

Yetkili mahkeme tayininde; davacı tarafa seçimlik haklar tanınmaktadır:

• Davalı şahısların veya sigorta şirketinin yerleşim yeri mahkemesinde dava açılabilmektedir.
• Haksız fiilin işlendiği veya ölüm hadisesinin meydana geldiği yer mahkemesi yetkilidir.
• Zarar gören hak sahiplerinin ikametgahı mahkemesinde tazminat talepleri ileri sürülebilmektedir.

Dava için Gerekli Evraklar

Yargılama süresinin kısalması ve hak kayıplarının önlenmesi adına eksiksiz hazırlanması gereken dava dosyasında ihtiyaç duyulan temel evraklar şunlardır:

• Olayın oluş şeklini ve kusur durumunu tevsik eden kaza tespit tutanağı veya soruşturma dosyası
• Vefatın nedenini ve tarihini gösteren resmi ölüm raporu
• Aile bağlarını ve hak sahipliğini kanıtlayan vukuatlı nüfus kayıt örneği ile veraset ilamı
• Vefat eden şahsın kaza tarihindeki gerçek gelirini belgeleyen maaş bordroları veya vergi beyannameleri
• Kusurlu kişilere ait sigorta evrakları ve poliçe örnekleri
• Varsa maluliyet derecesini veya tıbbi tedavi süreçlerini içeren Adli Tıp Kurumu raporları

Zamanaşımı Kavramı

Destekten yoksun kalma tazminatı talepleri, kanunda öngörülen yasal süreler içerisinde ileri sürülmediği takdirde zamanaşımına uğramaktadır. Haksız fiillerde genel zamanaşımı süresi, zararın ve tazminat yükümlüsünün öğrenildiği tarihten itibaren 2 yıl, her halükarda fiilin işlendiği tarihten itibaren 10 yıldır. Ölümle sonuçlanan trafik kazalarında, Karayolları Trafik Kanunu uyarınca sigorta şirketine karşı açılacak davalar için 2 yıllık süre uygulanmaktadır.

Şayet ölüm hadisesine sebebiyet veren eylem Türk Ceza Kanunu kapsamında bir suç teşkil ediyorsa, daha uzun olan ceza zamanaşımı süreleri uygulama alanı bulmaktadır. Taksirle ölüme sebebiyet verme vakalarında tazminat davası açma hakkı 15 yıllık ceza zamanaşımı süresine tabidir. Sürelerin takibi, usul hukuku gereği davanın reddedilmemesi adına en kritik noktadır.

Destekten Yoksun Kalma Tazminatı Yargıtay Kararları

Hukuk Genel Kurulu 2007/4-222 Esas, 2007/222 Karar sayılı kararı

“destekten yoksun kalma tazminatı ölüm ile ortaya çıkmasına rağmen, miras bırakanın şahsından doğan ve mirasçılara geçen bir hak değil, doğrudan bu kimselerin kendisinden doğan bağımsız bir haktır.”

Yargıtay’ın görüşüne göre mirası reddeden mirasçıların destekten yoksul kalma tazminat talebinde bulunabileceklerdir. Zira destekten yoksul kalma tazminat talebi miras hukukuna ilişkin bir işlem değildir. Söz konusu tazminat ölen kişinin yakınlarının destekten mahrum kalmaları nedeniyle ödenen bir tazminattır. Dolayısıyla destekten mahrum kalma nedeniyle talep edilen tazminat bağımsız bir hak niteliğindedir[1].

Kararın tümünü okumak için linki kullanabilirsiniz.

Yargıtay 17. Hukuk Dairesi    2018/6431 Esas  ,  2019/323 Karar sayılı kararı

“Bunun yanında amaç zarar görenin malvarlığındaki eksilmeyi giderme olduğuna göre, ölüm nedeniyle desteğini yitirenin elde ettiği çıkarlar varsa, bunların da zarar tutarından indirilmesi gerekir. Aksi halde zarar görenin malvarlığında olaydan önceki duruma göre artış meydana gelmiş olur.”

Ölüm olayı sebebiyle ölen kişinin yakınlarının sigorta şirketinden ödeme alması gibi başka çıkarlar elde etmişse bu tutarların tazminat hesaplanmasında düşürülmesi gerekmektedir. Destekten mahrum kalma nedeniyle hükmedilen tazminat hak sahiplerini zenginleştirmek değildir. Bu tazminattaki amaç yakınını kaybeden kişiye destekten mahrum kalması nedeniyle uğradığı zararı karşılamaktır[2].

Yargıtay 17. Hukuk Dairesi 2014/20408 Esas ,  2017/2550 Karar sayılı kararı

“Destekten yoksun kalma tazminatının konusu, desteğin yitirilmesi nedeniyle yoksun kalınan zarardır. Buradaki amaç, destekten yoksun kalanların, desteğin ölümünden önceki yaşamlarındaki sosyal ve ekonomik durumlarının korunmasıdır.”

Destekten mahrum kalma nedeniyle talep edilen tazminatın konusu, destek veren kişinin ölmesi nedeniyle mahrum kalınan zarardır. Bu tazminattaki amaç ölen kişinin yakınlarının ölümden önceki sosyoekonomik şartlarının muhafaza edilmesidir. Ayrıca ölüm sonrasında ölen kişinin yakınlarının destek olmadan yaşamlarını devam ettirecek tazminatın ödenmesidir[3].

Destekten yoksun kalma tazminatı kimden istenir?

Tazminat talepleri, vefat olayına sebebiyet veren kusurlu şahıslara ve hukuken mesul tutulan kurumlara yöneltilir. Trafik kazalarında, kazaya karışan sürücü, araç işleteni ve zorunlu mali sorumluluk sigortası poliçesini düzenleyen sigorta şirketi tazminatın muhataplarıdır. Ölüm vakası iş kazası kapsamında ise iş sağlığı ve güvenliği önlemlerini almayan işveren tazminat ödemekle yükümlüdür.

Destekten yoksun kalma tazminatını yalnızca kanuni mirasçılar mı alabilir?

Tazminat hakkı, mirasçılık sıfatından bağımsız, şahsa bağlı ve asli niteliktedir. Vefat edenin kanuni mirasçısı olmayan ancak sağlığında düzenli yardım alan şahıslar da destek kaybı sebebiyle dava açabilir. Mirasçılar, mirası reddetmiş olsalar dahi şahsi hakları olan destek tazminatını talep ederler. Dolayısıyla hak sahipliği, akrabalık bağından ziyade vefat eden şahısla kurulan ekonomik destek ilişkisine dayanır.

Ölen kişinin kusuru tazminatı nasıl etkiler?

Vefat edenin kusurlu eylemleri, hesaplanan toplam tazminat miktarından kusur oranında indirim yapılması sonucunu doğurur. Kendi kusuruyla vefat eden şahsın yakınları ise haksız fiil sorumluluğu kapsamında karşı taraftan tazminat talep edemezler. Trafik sigortası kapsamında açılan davalarda, üçüncü kişi konumundaki hak sahiplerinin doğrudan doğan hakları, vefat edenin kusurundan bağımsız analiz edilir. Kusur tespiti, mahkemece atanan teknik bilirkişi heyetlerinin raporları neticesinde kesinleşir.

Sigorta şirketine başvuru zorunlu mudur?

Evet, trafik kazalarından kaynaklanan can kayıplarında, sigorta şirketine karşı dava açılmadan evvel yazılı müracaat yapılması dava şartıdır. Sigorta şirketi ise başvurunun kendisine ulaştığı tarihten itibaren 15 gün içinde başvuruyu yanıtlamakla mükelleftir. Başvurunun reddedilmesi veya süresi içinde yanıtlanmaması hallerinde sigorta tahkim komisyonu ya da ticaret mahkemeleri nezdinde yargılama süreci başlatılır.

Hangi durumlarda tazminat hakkı doğmaz?

Tazminat yükümlülüğü, hukuka aykırı fiil, kusur, zarar ve nedensellik bağı kriterlerinin birlikte gerçekleşmesine bağlıdır. Vefat eden şahsın sağlığında yardım etme gücünün bulunmadığı veya hak sahiplerinin desteğe ihtiyaç duymadığı hallerde tazminat hakkı doğmaz. Ölüm hadisesinin, meşru müdafaa gibi hukuka uygunluk sebepleri çerçevesinde oluşması da tazminat sorumluluğunu ortadan kaldırır. Fiilin, uygun illiyet bağını kesen mücbir sebepler veya üçüncü şahısların ağır kusuruyla gerçekleşmesi tazminat istemlerinin reddine sebebiyet verir.

Ev hanımı veya geliri olmayan kişiler için de tazminat alınabilir mi?

Vefat edenin fiilen gelir elde etmemesi, yakınlarının destekten mahrum kalmadığı sonucunu doğurmaz. Ev hanımlarının, ev içi hizmetleri, çocuk bakımı ve aile düzenine katkıları ekonomik değer taşıyan eylemli destekler sayılır. Kazanç elde etmeyen şahıslar için tazminat hesaplamaları ise yukarıda örneklendirdiğimiz gibi güncel asgari ücret standartları esas alınarak yürütülür. Yargı makamları, bedelsiz hizmet veren şahısların vefatı halinde dahi hak sahiplerine tazminat ödenmesine hükmeder.

Birden fazla kişi destekten yoksun kalma tazminatı talep edebilir mi?

Eğer vefat eden şahıs sağlığından birden fazla kişiye destek sağlıyorsa, her hak sahibi, mahrum kaldığı pay oranında tazminat talebinde bulunabilir. Dava açmayan veya süreci takip etmeyen hak sahiplerinin payları saklı tutulur ve diğer davacılara aktarılmaz.

Tazminat davası açmadan önce arabuluculuk gerekli midir?

Evet, sigorta şirketlerinin taraf olduğu tazminat uyuşmazlıklarında dava sürecine geçmeden önce arabuluculuğa müracaat edilmesi yasal bir zorunluluktur. Bu süreçte anlaşma yapıldığı takdirde düzenlenecek tutanak, mahkeme ilamı niteliğindedir. Uzlaşma sağlanamaması halinde ise hazırlanan son tutanak dava dilekçesine eklenerek süreç yetkili mahkemede tazminat davası ile devam eder.

Çocuklar için destek süresi nasıl belirlenir?

Çocuklarda süre hesabında cinsiyet, öğrenim durumu ve fiziksel kapasite kriterleri belirleyicidir. Erkek çocukları için 18 yaş, yükseköğrenim gören veya görme ihtimali bulunan tüm çocuklar 25 yaş, fiziksel veya zihinsel engel sebebiyle çalışamayacak durumda olan çocuklar içinse destek ilişkisinin ebeveynlerin muhtemel bakiye ömürleri boyunca devam edeceği esas alınır.

KAYNAKLAR

1- Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 2007/4-222 E., 2007/222 K.

2- Yargıtay 17. Hukuk Dairesi         2018/6431 E.  ,  2019/323 K..

3- Yargıtay 17. Hukuk Dairesi        2014/20408 E.  ,  2017/2550 K.

4- https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/631994

Yaralanmalı trafik kazalarında tazminatın tespiti;

• kusur oranı
• bakiye ömür
• aylık gelir ve
• heyet raporu (sağlık kurulu raporu)

ile yapılmaktadır. Her bir başlık, tazminat tutarı üzerinde doğrudan etki sahibidir. Aylık gelir ve yaş (bakiye ömür), değiştirilebilecek veriler olmamakla beraber kusur değerlendirmesi ve alınacak heyet raporu, yaralanmalı trafik kazalarını takip eden avukatın uzmanlığını ortaya koyduğu alanlardır.

Büromuz avukatlarının hazırladığı bu yazıda, yaralanmalı trafik kazalarında tazminat talebi ve dava süreçlerine ilişkin genel bilgiler paylaşılmıştır. Hukuki uyuşmazlığa ve sürece dair detaylı bilgi ve yönlendirme için info@cozumavukatlik.com.tr mail adresi ya da 0 (541) 371 06 09 numaralı telefon ile iletişime geçebilirsiniz.

Yaralanmalı Trafik Kazalarında Talep Edilebilecek Tazminat Çeşitleri

Yaralanmalı trafik kazasında ortaya çıkan tazminat hakları, mağdurun beden tamlığının eski hale getirilmesi ve mahrum kaldığı maddi, ekonomik değerlerin yerine konulması temelleri üzerine inşa edilir. Bu hukuki süreçte yalnızca tedavi mevcut durumdaki harcamalar değil, yaralanmanın ciddiyetine ve kapsamına göre ömür boyu sürecek ekonomik etkiler de tazminat hesabı içerisinde bir kriterdir. Günün sonunda tazminat taleplerini mağdurun fiziksel engel derecesi ve yaşadığı ruhsal buhranın boyutu belirler ve talep edilebilecek ana tazminat türleri şöyledir:

• Tedavi giderleri, ambulans ücretinden başlayarak cerrahi müdahalelere ve fizik tedavi seanslarına kadar uzanan harcamaları kapsar.
• Kazanç kaybı, hastanede yatılan ve istirahat edilen süre boyunca elde edilemeyen maaş veya ticari gelirlerin iadesini sağlar.
• Çalışma gücü kaybı, sakatlık oranı doğrultusunda, kazazedenin emeklilik yaşına kadar harcayacağı eforun parasal karşılığıdır.
• Manevi tazminat, bedensel acının ve hayat kalitesindeki düşüşün yarattığı psikolojik yıkımın dindirilmesi için hükmedilen tutardır.

Tazminatınızı almak için yasaların belirlediği çerçevede hareket etmeniz gerekmektedir. İlk olarak sigorta şirketine başvuru şartı yerine getirilmeli. Burada profesyonel hareket ederek hem yaralamalı trafik kazası tazminat miktarınızı arttırmış olursunuz, hem de sigorta şirketinden alacağınız tazminat süresini kısaltırsınız.

Bir örnek üzerinden detaylandıralım. Örneğin, kemik kırığı tazminat talebiniz olacaktır. Kaza sonrasında geçirdiğiniz bütün tedavi evraklarını bir araya toplamanız gerekiyor. Arada kopukluk olursa yani eksik evrak olursa tazminatınızı alamazsınız. Tedavi süreci tamamlandıktan sonra ise hasarınızın ne kadar olduğunun tespiti için bir sağlık kurulu raporu almalısınız. Bütün bu süreçleri tamamladıktan sonra tazminat almak için harekete geçebilirsiniz.

1- Yapılan Tedavi Giderlerinin Tazmini

Trafik kazası sonucunda yaralanan kişinin yeniden sağlığına kavuşabilmesi için yapılan tıbbi harcamalar, bedensel zarara bağlı maddi tazminatın en temel kalemlerinden biridir. Bu kapsamda,

• ambulans ve acil müdahale giderleri
• hastane ve ameliyat masrafları
• doktor muayene ve tedavi ücretleri
• ilaç giderleri
• fizik tedavi ve rehabilitasyon harcamaları
• protez / ortez giderleri ve
• gerektiğinde bakım ve refakat giderleri

talep konusu yapılabilir.

Türk Borçlar Kanunu m.54 uyarınca, bedensel zarar nedeniyle yapılan ve yapılması zorunlu olan tedavi giderleri tazminat kapsamında değerlendirilir. Ancak burada önemli olan nokta, her giderin doğrudan değil, kaza ile illiyet bağı bulunan, makul, belgelenebilir ve gerektiğinde ileride yapılması tıbben öngörülebilir nitelikte olmasıdır. Bedensel zarar kalemleri içinde tedavi giderleri açıkça sayılmakta, uygulamada trafik kazasına bağlı sağlık ve iyileşme harcamaları ayrıca önem taşımaktadır. KTK m.98 sonrasında sağlık kuruluşundaki tedavi harcamaları ile iyileşme sürecindeki bazı dolaylı giderlerin ayrımı da önem kazanmıştır.

Bu nedenle yaralanmalı trafik kazalarında yalnızca bugüne kadar yapılan harcamalar değil, doktor raporları, sağlık kurulu görüşleri veya uzman değerlendirmeleriyle desteklenebilen gelecekteki tedavi ve iyileşme giderleri de somut olayın özelliklerine göre ayrıca tazminat hesabına dahil edilebilir.

2- Kazanç Kaybının Tazmini

Kazanç kaybı, trafik kazası nedeniyle kişinin belirli bir süre çalışamaması, işine ara vermek zorunda kalması veya gelir elde edememesi sonucu ortaya çıkan maddi zararı ifade eder. Bu zarar, kaza tarihi ile kişinin çalışma yaşamına dönebildiği tarih arasında geçen süre bakımından değerlendirilir. Maaşlı çalışanlarda ücret kaybı, serbest meslek sahiplerinde ise iş ve kazanç kaybı bu kapsamda talep edilebilir.

Türk Borçlar Kanunu m.54 kapsamında bedensel zarara bağlı kazanç kaybı, ayrı bir maddi zarar kalemi olarak kabul edilir. Burada esas olan, kişinin yaralanma nedeniyle fiilen çalışamaması ya da gelir elde etme kapasitesinin geçici olarak kesintiye uğramasıdır. Talebin hesaplanmasında maaş bordroları, vergi kayıtları, ticari belgeler, SGK dökümleri, iş göremezlik raporları ve gerektiğinde bilirkişi incelemesi dikkate alınır. TBK m.54’te kazanç kaybı, bedensel zararın ayrı bir unsuru olarak açıkça sayılmaktadır.

Uygulamada, SGK tarafından yapılan geçici iş göremezlik ödemeleri veya benzeri sosyal güvenlik kaynaklı ödemeler varsa, bunların somut dosyada nasıl değerlendirileceği ayrıca incelenir. Bu nedenle kazanç kaybı hesabı her dosyada sabit değil, kişinin çalışma şekline, gelir düzeyine ve iyileşme süresine göre değişen teknik bir hesaplama sürecine tabidir.

3- Çalışma Gücünün Azalmasından veya Yitirilmesinden Doğan Zararların Tazmini

Trafik kazası sonrasında kişinin bedensel bütünlüğünde meydana gelen kalıcı hasar, yalnızca mevcut gelirini değil aynı zamanda çalışma kapasitesini, mesleki verimini ve gelecekteki kazanç potansiyelini de etkileyebilir. Tüm bu tür zararlar, çalışma gücünün azalmasından veya tamamen yitirilmesinden doğan maddi zarar kalemi kapsamında değerlendirilir.

Türk Borçlar Kanunu m.54’e göre, bedensel zarar nedeniyle kişinin çalışma gücünde kalıcı bir azalma meydana gelmişse, buna bağlı ekonomik kayıp ayrıca tazmin edilir. Bu değerlendirmede yalnızca tıbbi tanı değil, kişinin yaşı, mesleği, gelir düzeyi, eğitim durumu, aktif çalışma süresi ve yaralanmanın iş hayatına etkisi birlikte dikkate alınır. Trafik kazalarına ilişkin bedensel zarar kapsamında çalışma gücündeki azalma ya da yitirme ayrı bir zarar kalemi olarak kabul edilmektedir.

Bu zarar kaleminin hesaplanabilmesi için çoğu dosyada sağlık kurulu raporları, maluliyet / sürekli iş göremezlik değerlendirmeleri, gerektiğinde Adli Tıp Kurumu veya uzman sağlık kuruluşlarından alınan raporlar esas alınır. Ancak burada dikkat edilmesi gereken husus, tazminatın yalnızca “rapordaki oran” üzerinden değil, kişinin gerçek yaşam ve çalışma koşulları dikkate alınarak, aktüeryal hesaplama yoluyla belirlenmesidir.

4- Ekonomik Geleceğin Sarsılmasından Doğan Zararların Tazmini

Ekonomik geleceğin sarsılması, trafik kazası sonrasında kişinin iş bulma imkanlarının azalması, kariyer planlarının olumsuz etkilenmesi, mesleki ilerleme fırsatlarının daralması veya dış görünüş / fiziksel bütünlükteki değişiklikler nedeniyle ekonomik geleceğinin zedelenmesi gibi durumları ifade eder. Bu zarar kalemi, her zaman doğrudan bugünkü gelir kaybı şeklinde ortaya çıkmayabilir, bazen kişinin ileride elde etmesi muhtemel ekonomik fırsatların zayıflaması şeklinde de kendini gösterir.

Türk Borçlar Kanunu m.54 kapsamında ekonomik geleceğin sarsılması da bedensel zarara bağlı ayrı bir zarar türü olarak kabul edilmektedir. Özellikle yüz bölgesinde kalıcı iz, estetik bozulma, mesleki görünüm üzerinde etkili deformasyon, sürekli ağrı veya fonksiyon kaybı gibi durumlar, kişinin yalnızca bugünkü gelirini değil, ilerideki ekonomik konumunu da etkileyebilir. Sigorta Tahkim uygulamalarında da ekonomik geleceğin sarsılması, bedensel zararın ayrı bir maddi sonuç kalemi olarak talep edilebilmektedir.

Bu zarar kalemi her olayda otomatik olarak oluşmuş kabul edilmez. Somut olayda, yaralanmanın kişinin mesleki hayatı, toplumsal görünürlüğü, kariyer gelişimi veya gelir artırma potansiyeli üzerinde gerçek ve makul bir olumsuz etki doğurup doğurmadığı ayrıca değerlendirilir. Bu nedenle ekonomik geleceğin sarsılması talebi, çoğu dosyada tıbbi bulgular ile mesleki / ekonomik verilerin birlikte incelenmesini gerektirir. Tüm bu incelemeler ve talepler de alanda uzmanlaşmış bir avukatın yaklaşımı ve yönlendirmeleri ile mümkündür. 

5- Manevi Tazminat

Manevi tazminat, trafik kazası sonucu bedensel veya ruhsal bütünlüğü zarar gören kişinin yaşadığı acı, elem ve ıstırabın kısmen giderilmesini amaçlayan bir tazminat türüdür. Özellikle ağır yaralanma hallerinde, kazazedenin yakınları da yaşadıkları derin üzüntü nedeniyle manevi tazminat talebinde bulunabilir.

Türk Borçlar Kanunu’nun 56. maddesi uyarınca hakim, olayın özelliklerini, tarafların durumunu ve hakkaniyet ilkesini dikkate alarak uygun bir manevi tazminata hükmeder. Bu tazminat, zararın birebir karşılığı olmayıp, yaşanan manevi yıkımın etkilerini bir ölçüde hafifletmeye yöneliktir.

Manevi tazminat miktarının belirlenmesinde başlıca şu unsurlar dikkate alınır:

• Yaralanmanın ağırlığı ve kalıcılığı
• Tedavi süreci ve kişinin yaşam kalitesine etkisi
• Olayın meydana geliş şekli ve kusur durumu
• Mağdurun yaşı, sosyal ve ekonomik durumu
• Zarar veren tarafın ekonomik durumu
• Olayın mağdur üzerinde bıraktığı psikolojik etkiler

Yargıtay içtihatlarında da, trafik kazalarına bağlı manevi tazminatın belirlenmesinde; olayın oluş şekli, kusur oranı, bedensel ve ruhsal zararın ağırlığı ile tarafların sosyal durumlarının birlikte değerlendirilmesi gerektiği kabul edilmektedir.

Sonuç olarak manevi tazminat, maddi bir hesaplama yöntemiyle değil, vakanın özelliklerine göre hakimin takdir yetkisi çerçevesinde belirlenir ve zarar görenin bozulan ruhsal dengesinin kısmen de olsa giderilmesine, onarılmasına hizmet eder.

6- Aracın Uğradığı Zararın Tazmini

Yaralanmalı trafik kazası sonucunda araçta meydana gelen fiziki hasarlar, onarım giderleri ve araç değer kaybı, maddi tazminat kapsamında talep edilebilir. Araç değer kaybı, kazadan önce hasarsız durumdaki piyasa değeri ile kaza sonrasında onarılmış haliyle oluşan piyasa değeri arasındaki farkı ifade eder. Uygulamada bu zarar, gerçek zarar ilkesi çerçevesinde değerlendirilmekte ve serbest piyasa koşulları esas alınmaktadır.

Bunun yanında, aracın tamir süresince kullanılamaması nedeniyle ortaya çıkan araç mahrumiyet zararı veya uygun koşullarda ikame araç bedeli de somut olayın şartlarına göre ayrıca talep edilebilir. Bu tür zararlar özellikle kusursuz veya daha az kusurlu araç sahibinin günlük yaşamı ya da ticari faaliyeti bakımından önem taşır. Bu kalemler çoğu durumda doğrudan kusurlu tarafa yöneltilir ve sigorta şirketinin sorumluluğu, talep edilen zarar kaleminin poliçe kapsamına ve teminat limitine göre değişebilir.

Araçta oluşan maddi zararların miktarı, ekspertiz raporları, servis / onarım kayıtları, yedek parça ve işçilik faturaları, piyasa rayiçleri ve gerektiğinde bilirkişi incelemesi ile belirlenir. Böylece kazaya bağlı araç zararları nakdi olarak hesaplanarak tazminat talebine konu edilir.

Yaralanmalı Trafik Kazalarında Tazminat Kimlerden İstenebilir?

Yaralanmalı trafik kazalarında tazminat talepleri, olayın özelliklerine göre araç sürücüsüne, araç işletenine, araç malikine ve zorunlu trafik sigortasını düzenleyen sigorta şirketine yöneltilebilir.

Sigorta şirketi, zorunlu trafik sigortası poliçesi kapsamında kalan zarar kalemlerinden poliçe teminat limitleri dahilinde sorumludur. Zorunlu mali sorumluluk sigortası, işletene düşen hukuki sorumluluğu limitler dahilinde teminat altına alır; uygulamada bedensel zararlara bağlı bazı tazminat kalemleri de bu kapsamda değerlendirilmektedir.

Araç işleteni ve sürücü ise somut olayın özelliklerine ve kusur durumuna göre sigorta teminatı dışında kalan, eksik karşılanan veya poliçe limitini aşan zararlar bakımından ayrıca sorumlu tutulabilir. Bu nedenle yaralanmalı trafik kazalarında tazminat sorumluluğu, yalnızca sigorta şirketi ile sınırlı olmayıp, olayın taraflarına göre birlikte değerlendirilir.

2026 Yılı Zorunlu Trafik Sigortası Teminat Limitleri

Aşağıdaki tabloda yer alan tutarlar, zorunlu trafik sigortası kapsamında sigorta şirketinin ödemekle yükümlü olduğu azami teminat limitlerini göstermektedir. Yaralanmalı trafik kazalarında bu limitler, tedavi giderleri, geçici veya kalıcı iş göremezlik zararları ve bedensel tazminat taleplerinin karşılanabileceği üst sınırı ifade eder. Sigorta şirketinde yapılacak gerçek ödeme ise kusur oranı, zarar türü, maluliyet durumu ve olayın özel koşullarına göre belirlenir. Dolayısıyla tablodaki tutar doğrudan alınacak tazminat miktarı değil, sigorta güvencesinin üst sınırıdır.

Yaralanmalı Trafik Kazalarında Tazminat Davası Nedir?

Yaralanmalı trafik kazası tazminat davası, motorlu aracın katıldığı kazada oluşan bedensel hasarların ve malvarlığı kayıplarının giderilmesi amacıyla gündeme gelen yasal süreçtir. Bu davalar, Türk Borçlar Kanunu’nda düzenlenen haksız fiil hükümleri (madde 49) ile birlikte Karayolları Trafik Kanunu kapsamındaki özel sorumluluk hükümlerine dayanır.

Tazminat davası kapsamında kazazedenin uğradığı maddi ve manevi zararlar, kusur oranı ve hukuki sorumluluk çerçevesinde ilgili kişiler ve sigorta güvencesi kapsamında karşılanır. Bu süreç, zarar gören kişinin kazadan önceki ekonomik ve sosyal durumuna mümkün olduğunca yeniden kavuşturulmasını amaçlar.

Davada Görevli ve Yetkili Mahkeme

Sigorta şirketlerine karşı açılan tazminat davalarında Asliye Ticaret Mahkemeleri görevlidir. Davalı gerçek kişilere yöneltilen taleplerde ise Asliye Hukuk Mahkemeleri yetki sahibidir. Yine ticaret mahkemelerinin olmadığı yerleşimlerde de Asliye Hukuk Mahkemeleri görevlidir.

Ek bir bilgi olması açısından, kaza kapsamındaki ceza davaları Asliye Ceza Mahkemesi’nde görülürken kazada ölüm meydana gelmesi durumunda Ağır Ceza Mahkemeleri görevlendirilir.

Dava İçin Gerekli Evraklar

Tazminat davasında sürecin başlaması, sağlıklı bir şekilde ilerlemesi ve hak iddialarının somutlaştırılması adına birtakım belgelerin dosyaya sunulması zorunludur. Bu evrakları sıralamak istersek:

• Her iki tarafın ehliyet, ruhsat, sigorta poliçesi
• Vukuatlı nüfus kayıt örneği
• Kaza tespit tutanağı
• İfade zaptı
• Hasar görselleri
• Hastane epikriz raporları
• Adli Tıp Kurumu’ndan alınan maluliyet oranları raporu
• Tedavi masraflarını gösteren faturalar
• Net geliri kanıtlayan maaş bordrosu ya da vergi levhası
• Sigorta şirketine yapılan müracaat belgeleri

Elbette her dava kendine özgü şartlar ve süreçler barındırır ve burada sıraladıklarımızdan farklı evraklara da ihtiyaç duyulabilir.

Zamanaşımı Süresi

Yaralanmalı trafik kazaları sonrasında ortaya çıkan tazminat talebinde zamanaşımı 8 yıldır ve bu süre, kazanın meydana geldiği tarihten itibaren işlemeye başlar. Eğer kazada ölüm meydana gelmişse, zamanaşımı süresi 15 yıla çıkmaktadır.

İnternet ortamında yer alan farklı kaynaklarda zamanaşımına ilişkin yanıltıcı sürelere yer almakta ve bu durum vatandaşlarımızı yanıltmaktadır. Bir kez daha altını çizmek isteriz ki, Yargıtay ve üst mahkemelerin kararlarıyla zamanaşımı 8 yıl olarak belirlenmiştir.

Dava Ortalama Ne Kadar Sürer?

Delillerin toplanma hızı, delil ve tanık sayısı, bilirkişi incelemeleri, davanın karmaşıklığı ve mahkemelerin iş yüküne bağlı olarak yargılama süreci çoğu zaman 1 ila 3 yıl arasında neticelenir. Maluliyet oranının tespiti için Adli Tıp Kurumu’ndan beklenen raporlar ve aktüeryal hesaplama periyotları davanın tamamlanma takvimini doğrudan etkiler ve bazı durumlarda dava süreci gecikerek 3 yılın üzerine çıkabilir. Tüm bu sürecin uzman avukatlarca yönetilmesi, usulden kaynaklı hataların önüne geçilmesi kadar davanın anlamlı bir zaman zarfında sonuçlanmasını da sağlar.

Tazminat Miktarı Nasıl Hesaplanır?

Yaralanmalı trafik kazalarında tazminat hesaplaması yapılırken kazazedenin yaşı, kanıtlanabilir geliri, kusur oranı ve maluliyet derecesi dikkate alınarak teknik aktüeryal yöntemlerle hesaplama yapılır.

Hesaplamada kullanılan teknik detaylar şöyledir.

• Yaşam Tablosu Seçimi: Bakiye ömür tespiti, PMF 1931 veya güncel TRH 2010 tabloları vasıtasıyla gerçekleştirilir.
• Gelir Tespiti: Belgelenebilir net maaş esas alınır fakat ispat yükümlülüğü yerine getirilmediğinde asgari ücret bazlı hesaplama yapılır.
• Artırım ve İskonto: Yargıtay 4. Hukuk Dairesi standartları gereği bilinmeyen dönemler için yüzde on artırım ve yüzde on iskontolama formülü kullanılır.
• Kusur ve Mahsup: Toplam tutardan; mağdurun kusuru ve sigorta şirketince daha önce yapılan ödemeler tenzil edilir.

Örnek Tazminat Hesaplama

Bu bölümde, bir örnek yardımıyla yukarıda açıklamaya çalıştığımız teknik ifadeleri daha anlaşılabilir bir hale getireceğiz.

Mağdurun kaza tarihindeki yaşı: 40

Belgelenmiş aylık net maaşı: 60.000 TL

Heyet raporuyla sabit maluliyet oranı: %20

Mağdurun kazadaki kusur oranı: %25

TRH 2010 tablosuna göre bakiye ömür çarpanı: 35 yıl

Hesaplama adım adım şu şekilde yapılır:

• Kusur İndirimi Uygulanması: 60.000 TL aylık kazançtan %25 mağdur kusuru (15.000 TL) düşüldüğünde tazminata esas net tutar 45.000 TL seviyesine iner.
• Aylık İş Gücü Kaybı: 45.000 TL tutarın %25 maluliyet oranıyla çarpımı neticesinde aylık efor kaybı 11.250 TL olarak saptanır.
• Yıllık Toplam Kayıp: Aylık kayıp 12 ay ile çarpılarak 135.000 TL yıllık zarar belirlenir.
• Bakiye Ömür: TRH 2010 tablosuna göre 40 yaşındaki şahsın 37 yıllık bakiye ömür çarpanı (135.000 TL x 37 Yıl) uygulandığında baz tazminat alacağı 4.995.000 TL tutarına ulaşır.

Not: Nihai rakam, yüzde on artırım ve yüzde on iskontolama formülleri eklendiğinde aktüerya raporuyla kesinleşir.

Yaralanmalı Trafik Kazalarında Sigorta Ödemesi

Yaralanmalı trafik kazalarında, zarar gören kişinin bazı talepleri zorunlu trafik sigortası (Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası) kapsamında karşılanabilir ve sigorta şirketinin sorumluluğu, kusur oranı, zararın niteliği ve poliçe teminat limitleri ile sınırlıdır.

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu ve ilgili sigorta düzenlemeleri uyarınca, hak sahibinin gerekli bilgi ve belgelerle sigorta şirketine başvurması gerekir. Sigorta şirketi, başvuru dosyasını inceleyerek tazminat değerlendirmesini yapar ve gerekli belgelerin eksiksiz şekilde ulaşmasından sonra, poliçe kapsamındaki tutarlar bakımından yasal süreler içinde ödeme yükümlülüğü doğar. Uygulamada bu süre özellikle KTK m. 99 kapsamında 8 iş günü bakımından değerlendirilmektedir.

Yaralanmalı trafik kazalarında zorunlu trafik sigortası kapsamında en sık talep edilen bedensel zarar kalemleri şunlardır:

• Tedavi giderleri
• Geçici iş göremezlik tazminatı
• Sürekli sakatlık / sürekli iş göremezlik tazminatı

Sigorta şirketinin eksik ödeme yapması, başvuruyu reddetmesi veya talebi karşılamaması halinde zarar gören kişi, somut olayın koşullarına göre Sigorta Tahkim Komisyonu’na başvurabilir ya da dava yoluna gidebilir. Bu aşamada poliçe limiti dışında kalan zararlar bakımından, kazaya neden olan sürücü ve araç işleteninin sorumluluğu da gündeme gelebilir. Sigorta şirketine başvuru ve uyuşmazlık sürecinde KTK m. 97’deki başvuru prosedürü de önem taşır.

Yaralanmalı Trafik Kazalarında Adli Tıp Raporu

Yaralanmalı trafik kazalarında oluşan bedensel zararın tespiti, tazminat sürecinin en önemli aşamalarından biridir. Bu süreçte hastane kayıtları, adli raporlar, epikrizler, görüntüleme sonuçları ve gerektiğinde sağlık kurulu raporları birlikte değerlendirilir. Söz konusu belgeler, kişinin uğradığı fiziksel zararların ve tedavi sürecinin resmi olarak ortaya konulmasını sağlar.

Özellikle geçici iş göremezlik, sürekli sakatlık (maluliyet) ve bedensel hasar kaynaklı tazminat taleplerinde, sağlık raporları belirleyici rol oynar. Ancak bu raporlar kusur oranını değil, yaralanmanın niteliğini, kalıcılığını ve kişinin yaşamına etkisini ortaya koyar. Kusur oranı ise çoğu durumda ayrıca teknik bilirkişi incelemesiyle belirlenir.

Kalıcı maluliyet değerlendirmesi, çoğu olayda tedavi sürecinin ve tıbbi iyileşmenin büyük ölçüde tamamlanmasından sonra yapılır. Bu nedenle rapor süreci, yaralanmanın niteliğine göre farklı zamanlarda netleşebilir. Değerlendirme, dosyanın durumuna göre devlet hastaneleri, eğitim ve araştırma hastaneleri, üniversite hastaneleri veya gerektiğinde Adli Tıp Kurumu tarafından yapılabilir.

Sağlık kurulu değerlendirmesinde istenebilecek belgeler

Dosyanın niteliğine göre değişmekle beraber başvuruda talep edilebilecek belgeler şunlardır:

• Trafik kazası tespit tutanağı
• İlk hastane başvurusuna ilişkin adli rapor veya adli form
• Tedavi sürecine ait epikrizler
• Tahlil, tetkik ve görüntüleme sonuçları
• Ameliyat, fizik tedavi ve kontrol kayıtları
• Yaralanmaya bağlı kullanılan medikal destek ürünlerine ilişkin belgeler

Belgelerin eksiksiz sunulması, hem rapor sürecinin sağlıklı ilerlemesi hem de tazminat hesabının doğru yapılabilmesi açısından önem taşır.

Yaralanmalı trafik kazalarında tazminat ödemesini kim yapar?

Tazminat ödemesi, öncelikle zorunlu mali sorumluluk sigortası poliçesini düzenleyen sigorta şirketi tarafından yapılır. Sigorta limitinin yetersiz kalması ya da manevi tazminat talepleri söz konusu olduğunda ise ödeme yükümlülüğü araç sürücüsü ve/veya araç işletenine aittir.

Tazminat hesaplamalarında kusur oranlarının yeri nedir?

Kusur oranları, toplam tazminat miktarından yapılacak indirim oranını belirleyen teknik parametredir. Kazazedenin kazanın oluşumunda payı bulunması, tazminatın kusur yüzdesi doğrultusunda azaltılmasına sebebiyet verir.

Kusur indirimine ufak bir örnekle bakacak olursak; 100.000 TL aylık kazançta mağdurun %25 kusuru varsa 25.000 TL indirim uygulanır ve tazminata esas tutar 75.000 TL seviyesine iner. Fakat mağdurun kusuru %50 ise tazminata esas tutar 50.000 TL olarak belirlenir. Dolayısıyla kusur oranı, tüm tazminat hesaplamasını kökünden etkiler.