Trafik Kazalarında Asli ve Tali Kusur Oranları

Trafik kazası sonrası gerçekleşen hukuki süreçler, maddi ve manevi zararların tazmininde asli ve tali kusur oranlarının teknik tespitiyle şekillenmektedir. Güncel trafik mevzuatı kapsamında saptanan sorumluluk payları, sigorta ödemelerinin miktarını ve rücu davalarının hukuki seyrini doğrudan tayin etmekte ve hak sahiplerinin ekonomik güvencelerini yasal zeminde tesis etmektedir.

Trafik Kazalarında Kusur Oranı Nedir?

Trafik kazalarında kusur oranı, kazaya karışan sürücülerin olayın meydana gelmesindeki sorumluluk derecelerini ve hata paylarını ifade etmektedir. Karayolları Trafik Kanunu ile Karayolları Trafik Yönetmeliği hükümleri çerçevesinde saptanan oranlar, yaşanan maddi veya bedensel zararların ilgili tarafça tazmin edileceğini belirleyen temel ölçüttür.

Hukuk sistemi içerisinde kusur tespiti, kaza anından itibaren başlayan, sigorta şirketlerinin hasar ödeme aşamalarını ve mahkemelerin tazminat hükümlerini doğrudan şekillendiren kritik safhadır. Geçmiş yıllarda uygulanan “sekizde sekiz” puanlama metodunun yerini alan yüzdelik dilimler, güncel yargı pratiklerinde hakkaniyetli sorumluluk paylaşımı sağlanması maksadıyla kullanılmaktadır. Kusur dağılımı, kaza tespit tutanağının düzenlenmesiyle başlayıp, TRAMER heyeti incelemesi veya bilirkişi raporu safhalarından geçerek tazminat alacağının miktarını kesinleştirmektedir. 

Asli Kusur Oranı Nedir?

Asli kusur oranı, trafik kazasının meydana gelmesine ana etken teşkil eden, kural ihlalinin kazanın oluşumuna doğrudan sebebiyet verdiği durumu nitelemektedir. Karayolları Trafik Kanunu kapsamındaki düzenlemeleri kapsamında, sürücülerin trafik güvenliğini tehlikeye atan ağır ihlalleri, asli kusur statüsünde tescil edilmektedir.

Sigorta şirketleri nezdinde gerçekleştirilen işlemlerde asli kusur, %75 sorumluluk payı üzerinden maliyet hesaplamalarına dahil edilmektedir. Adli makamlar ile Sigorta Tahkim Komisyonu heyetleri ise hakkaniyet prensipleri gereğince ilgili oranı %70 şeklinde karara bağlamaktadır.

Kaza tespit tutanağı tanzim edilirken, Karayolları Trafik Kanunu 84. maddesinde belirtilen on iki temel ihlalden herhangi ihlalin varlığı, asli kusur kaydı oluşturmaktadır. Kırmızı ışık ihlali gerçekleştirmek yahut arkadan çarpmak, kaza oluşumundaki temel sorumluluğu kanıtlayan örnek durumlardandır. Manevra kurallarına aykırı hareket eden sürücü, kazanın asıl faili kabul edilerek tazminat yükümlülüğünün merkezinde yer almaktadır. Teknik incelemeler ile beraber ağır ihlalin kaza neticesiyle arasındaki illiyet bağını saptandığında, asli kusur tespiti kesinleşmektedir.

Tali Kusur Oranı Nedir?

Tali kusur oranı, trafik kazasının oluşumunda birincil etken olmayan fakat kaza riskini artıran yahut gereken önlemleri almayan sürücülerin sorumluluk payını ifade etmektedir. Kazaya karışan tarafların dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı hareketleri, tali kusur kapsamında sınıflandırılmaktadır.

Sigorta şirketleri uygulamalarında tali kusur, %25 sorumluluk oranı üzerinden hasar tazmini süreçlerine yansıtılmaktadır. Yargı organları ile Sigorta Tahkim Komisyonu kararlarında, ilgili pay %30 seviyesinde sabitlenmektedir.

Kaza mahalli incelemelerinde, kaza oluşumuna doğrudan sebebiyet vermeyen ancak trafik güvenliği kurallarını ihlal eden eylemler tali kusur sayılmaktadır. Seyir esnasında emniyet kemeri takmamak veya hız sınırını düşük miktarda aşmak, tali kusur kapsamındaki örneklerdir. Yine alkol kullanımı yahut ehliyetsiz araç kullanımı vakaları da kazanın asıl nedeni teşkil etmediği sürece teknik heyetlerce tali kusur olarak tescil edilmektedir.

Asli ve Tali Kusur Örnekleri

Karayolları Trafik Kanunu kapsamındaki teknik kodlar, kazanın oluş şekline göre kusur paylarının atanmasına rehberlik sağlamaktadır. Trafik mevzuatı uyarınca asli ve tali kusur sayılan başlıca haller şöyledir:

• Kırmızı ışık ihlali yapmak yahut dur işaretine uymamak asli kusur teşkil etmektedir.
• Arkadan çarpmak yahut geçme yasağı bulunan yerlerde araç sollamak asli kusur sayılmaktadır.
• Ters yöne girmek yahut bölünmüş yollarda karşı şeride tecavüz etmek asli kusur kapsamına girmektedir.
• Kavşaklarda geçiş önceliğine uymamak asli kusur statüsünde yer almaktadır.
• Kazanın asıl sebebi olmamak kaydıyla alkollü araç kullanmak tali kusur kabul edilmektedir.
• Emniyet kemeri takmamak yahut istiap haddini aşarak yolcu taşımak tali kusur sayılmaktadır.
• Yayaların geçiş haklarına riayet etmemek asli kusur halleri arasında bulunmaktadır.
• Aracın teknik bakımını aksatmak nedeniyle oluşan ikincil riskler tali kusur sınıfına dahil edilmektedir.

Kusur Oranları Neden Önemlidir?

Kusur oranları, sigorta tazminatlarının miktarını, maddi zararların karşılanma düzeyini ve yasal rücu haklarını belirleyen temel noktadır. Haklılık payı, kazazedenin diğer tarafın sigorta poliçesinden alacağı ödemeyi doğrudan etkilemektedir. Yanlış saptanan sorumluluk payları, haksız borç yükümlülüklerine ve tazminat haklarının yitirilmesine yol açmaktadır. Tarafların hukuki olarak kusur oranlarına itiraz etme hakları bulunur. 

Trafik Kazalarında Kusur Oranları Nasıl Belirlenir?

Kusur oranları, kazaya karışan araç sürücülerinin tutanak üzerindeki beyanları, olay yeri fotoğrafları ve kaza krokisi üzerinden teknik verilerle saptanmaktadır. Sigorta şirketlerinin hasar departmanları, Karayolları Trafik Kanunu’ndaki kural ihlallerini baz alarak %0, %25,  %50 ve %100 şeklindeki sorumluluk yüzdelerini tayin etmektedir.

İlgili veriler, Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi (SBM) sistemine girilerek algoritma yardımıyla kusur oranları belirlenmektedir. Kazanın oluş şekli ile trafik kuralları arasındaki illiyet bağı, bu süreçte nihai kusur dağılımının temel dayanağını oluşturmaktadır.

Trafik Kazalarında Kusur Belirleme Süreci Nasıl İşler?

Kusur belirleme süreci, kaza tespit tutanağının ilgili sigorta şirketlerine iletilmesiyle resmiyet kazanmaktadır. Sigorta şirketleri, evrakın sisteme girişinden itibaren 3 iş günü içerisinde kendi kusur tahlillerini yapmaktadır. Şirketler arası mutabakat sağlandığında dosya kesinleşerek sonuç taraflara bildirilmektedir. Mutabakat sağlanamayan hallerde ise dosya Kaza Kusur Değerlendirme Komisyonu’na sevk edilerek 3 iş günü içerisinde kesin karara bağlanmaktadır.

Kaza Tespit Tutanağı Nedir?

Kaza tespit tutanağı, maddi hasarlı trafik kazalarında polisin müdahalesine gerek kalmadan tarafların kendi aralarında düzenledikleri resmi evraktır. Belge, kazanın oluş şeklini, zamanını, yerini ve sürücü bilgilerini kayıt altına alarak sigorta işlemlerine temel oluşturmaktadır. 1 Nisan 2008 tarihinden itibaren uygulanmaya başlanan bu yöntem ile trafik yoğunluğunun azaltılması ve hasar tespitlerinin hızlandırılması hedeflenmiştir.

İstisna olarak, kaza esnasında bedensel yaralama, vefat ya da kamu malına zarar geldiyse, tutanağın kolluk kuvvetleri tarafından düzenlenmesi zorunludur. Yine sürücülerin ehliyetsiz olması, alkol kullanım şüphesi ya da araçların kamu malı olması da kolluk kuvvetlerin tutanak tutmasını gerektiren durumlardır.

Kaza Tespit Tutanağı Nasıl Tutulur?

Kaza tespit tutanağı, kazaya karışan araç sürücülerince, araçlar kaza mahallinden hareket ettirilmeden önce tanzim edilmektedir. Tutanağın geçerliliği adına sürücü belgeleri, sigorta poliçeleri ve ruhsat bilgilerinin forma eksiksiz işlenmesi şarttır.

Tutanak tanzim edilirken uygulanması gereken adımlar şunlardır:

• Araçların darbe aldığı noktalar ile kaza mahalli krokisi net biçimde çizilmelidir.
• Sürücülerin kazanın oluş şekline dair kendi beyanları açıklayıcı ifadelerle forma kaydedilmelidir.
• Kazaya karışan her sürücünün ıslak imzası, tutanağın yasal hüküm doğurması adına zorunluluk arz etmektedir.
• Kaza yerinin farklı açılardan çekilmiş fotoğrafları, teknik incelemelere ışık tutması maksadıyla dosyaya eklenmelidir.

Kaza kusur oranı nasıl sorgulanır? Nereden öğrenilir?

Kaza kusur oranı, Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi (SBM) üzerinden sunulan online sorgulama servisleri vasıtasıyla öğrenilmektedir. Sürücüler, e-Devlet ya da SBM resmi internet sitesindeki “Kaza Tespit Tutanağı (KTT) Sorgulama” sekmesini kullanarak güncel kusur verilerine erişebilir.

Polis Bölgesi İçin Maddi Hasarlı Trafik Kazası Tespit Tutanağı Sorgulama: https://www.turkiye.gov.tr/egm-maddi-hasarli-trafik-kazasi-tespit-tutanagi-sorgulama-gercek-kisi

Sorgulama işlemleri için izlenecek yöntemler şunlardır:

• T.C. kimlik numarası ve araç plakası girilerek sistemdeki aktif kusur kayıtları incelenmektedir.
• Sigorta şirketlerince yapılan bildirimlerin ardından iletilen kısa mesaj (SMS) yahut e-posta içerikleri üzerinden bilgilere ulaşılmaktadır.
• Sigorta acenteleri vasıtasıyla poliçe numarası üzerinden güncel sorumluluk payları teyit edilmektedir. Sorumluluk paylarının sisteme yansımasıyla birlikte, tebliğ edilen oranlara karşı yasal itiraz takvimi işlemeye başlamaktadır.

Kusur oranı kararı kaç gün içerisinde çıkar?

Kusur oranı kararı, kaza tespit tutanağının sigorta şirketlerine ulaşmasını takip eden 3 iş günü içerisinde netleşmektedir. Şirketler arası görüş birliği sağlanamaması hallerinde ise dosya Kaza Kusur Değerlendirme Komisyonu’na sevk edilerek ilave 3 iş günü içerisinde nihai karara bağlanmaktadır. Teknik inceleme safhaları dahil olmak üzere toplam süreç çoğunlukla 6 iş günü içerisinde tamamlanarak sonuçlar araç sahiplerine tebliğ edilmektedir.

Kusur oranlarına itiraz etmek mümkün müdür?

Evet, kusur oranlarına itiraz, saptanan sorumluluk paylarının gerçeği yansıtmadığı hallerde sürücülere tanınan bir haktır. Sürücüler, Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi sistemine yansıyan kararlara karşı, tebliğden itibaren 5 iş günü içerisinde itiraz hakkını kullanmaktadır. Sürücülerin aynı zamanda kaza tespit tutanağına itiraz etmek hakkını da bulunmaktadır.

Online portal üzerinden yapılan müracaatlarda ek deliller, kamera kayıtları ve tanık beyanları sunularak kusur dağılımının yeniden incelenmesi talep edilmektedir. İdari yolların tükenmesi durumunda ise Sigorta Tahkim Komisyonu yahut mahkemeler nezdinde hak arama süreci devam ettirilmektedir.

Tüm bu süreç hem teknik hem prosedür açısından uzmanlık gerektirdiğinden dolayı Çözüm Hukuk’un sigorta avukatlarından yönlendirme alabilirsiniz.

Trafik kazasında %0 kusur ne demektir?

Trafik kazasında %0 kusur, ilgili sürücünün kaza anında herhangi trafik kuralı ihlali gerçekleştirmediği ve olayda tam haklılık statüsüne sahip bulunduğu haldir. Kusursuz bulunan taraf, karşı tarafın trafik sigortası üzerinden maddi zararlarının tamamını tazmin etme hakkına erişmektedir. TRAMER incelemelerinde %0 oranıyla tescil edilen sürücüler, kazanın meydana gelmesinde yasal sorumluluk taşımayan taraf kabul edilmektedir.

Trafik kazasında %25 kusur ne demektir?

Trafik kazasında %25 kusur, kaza oluşumunda hafif düzeyde payı bulunan sürücülerin sahip bulunduğu tali kusur derecesidir. Kısmi kusur şeklinde tanımlanan tespitte, karşı tarafın kazanın asıl sebebini teşkil eden ağır kural ihlali (asli kusur) gerçekleştirdiği kabul edilmektedir. Sürücü, ilgili oranda kusurlu bulunması sebebiyle maddi hasarlarının %75’lik kısmını karşı tarafın sigortasından tahsil etmektedir.

Trafik kazasında %50 kusur ne demektir?

Trafik kazasında %50 kusur, kazaya karışan tarafların sorumluluk derecelerinin eşit dağıtıldığı ve her iki sürücünün de kaza oluşumunda benzer nitelikte kural ihlali yaptığı haldir. Paylaşımlı sorumluluk tespiti; iki tarafın da asli kusur sayılan eylemleri aynı anda gerçekleştirmesi yahut her iki sürücünün de tali kusurlu bulunması neticesinde ortaya çıkmaktadır.

Trafik kazasında %75 kusur ne demektir?

Trafik kazasında %75 kusur, ilgili tarafın kazanın meydana gelmesinde asli (ağır) kusurlu bulunduğunu, diğer tarafın ise tali (hafif) düzeyde sorumluluk taşıdığını belirleyen orandır. Sürücü, kazaya sebebiyet veren temel kural ihlalini gerçekleştirmesi hasebiyle kaza bilançosunun büyük kısmından sorumlu tutulmaktadır. Maddi hasarların tazmini aşamasında sigorta şirketleri, karşı tarafın zararının %75’ini öderken, %75 kusurlu sürücünün hasarının yalnızca %25’lik dilimini karşılamaktadır. 

Trafik kazasında %100 kusur ne demektir?

Trafik kazasında %100 kusur, kazaya sebep olan kural ihlalinin tamamen tek sürücü tarafından gerçekleştirildiği ve karşı tarafın hiçbir sorumluluk payının bulunmadığı tam kusur halidir.

Tam kusurlu bulunan sürücü, kaza neticesinde oluşan her türlü maddi zarardan ve tazminat yükümlülüğünden yasal olarak tek başına sorumlu kılınmaktadır. İlgili tarafın sigorta şirketi, poliçe limitleri dahilinde karşı tarafın tüm hasarlarını karşılarken, %100 kusurlu sürücüye herhangi ödeme yapılmamaktadır. 

Trafik kazasında yaralama suçu şikayete tabi midir?

Trafik kazasında yaralama suçu, Türk Ceza Kanunu 89. maddesi kapsamında düzenlenen taksirle yaralama fiili üzerinden ele alınmaktadır. Mağdurun bedensel zarar gördüğü durumlarda yargılama yapılması, kural olarak zarar gören şahsın şikayetine bağlıdır. Ancak kaza, sürücünün alkol kullanımı yahut ağır kural ihlali neticesinde bilinçli taksirle gerçekleşmişse, soruşturma süreci şikayetten bağımsız biçimde yürütülmektedir. Kamu davası niteliği kazanan dosyalar, şikayetten vazgeçilmesi halinde dahi ceza mahkemeleri nezdinde devam etmektedir.

Trafik kazasında tali kusurlu bir sürücü ceza alır mı?

Tali kusurlu sürücü, trafik kazasının meydana gelmesinde ikincil derecede pay sahibi olsa dahi ceza sorumluluğu altındadır. Türk Ceza Kanunu hükümleri, kazaya sebebiyet veren her failin kendi kusur derecesi üzerinden yargılanmasını öngörmektedir. Mahkemeler, tali kusurlu şahsa verilecek temel cezadan, saptanan sorumluluk oranına göre indirim yapmaktadır. Sorumluluk payının azlığı, yaptırımın tamamen ortadan kalkması sonucunu doğurmamakta, yalnızca yaptırımın miktarını hafifletmektedir.

Asli kusur, ağır kusur mudur?

Asli kusur, trafik mevzuatında tanımlanan temel kural ihlallerini niteleyen teknik terimdir. Ağır kusur ise hukuk düzenince her şahıstan beklenen en temel dikkat ve özenin gösterilmemesi halini kapsayan geniş kavramdır. Her asli kusur hali yargılama safhasında doğrudan ağır kusur sayılmamaktadır. Ancak alkollü araç kullanımıyla yaralamalı kazaya sebebiyet verilmesi, Karayolları Trafik Yönetmeliği 97. maddesi uyarınca doğrudan ağır kusur statüsünde kabul edilmektedir.

Tali kusurlu sürücü tazminat ödemesi yapar mı?

Tali kusurlu sürücü, kazada saptanan sorumluluk payı oranında karşı tarafın uğradığı maddi ve manevi zararları tazmin etmekle yükümlüdür. Zararın tamamından ziyade yalnızca kendi hatasına isabet eden meblağ üzerinden ödeme gerçekleştirmektedir. Sorumluluk payı, sigorta şirketinin rücu işlemlerinde ve mahkemece takdir edilen tazminat tutarlarında indirim gerekçesi sayılmaktadır.

84/1-d kusur oranı nedir?

84/1-d kusur oranı, aynı istikamette seyreden öndeki araca arkadan çarpma durumunu tanımlamaktadır. Kaza, takip mesafesinin korunmaması veya hızın yol şartlarına uydurulmaması neticesinde gerçekleştiği için sürücü doğrudan asli kusurlu sayılmaktadır. TRAMER incelemelerinde, arkadan çarpan taraf %100 kusur oranıyla maddi hasarın tamamından sorumlu kılınmaktadır. Önündeki aracın aniden ve gerekçesiz fren yapması, kusur dağılımının değişmesine imkan tanıyan istisnai haller arasındadır.

84/1-f kusur oranı nedir?

84/1-f kusur oranı, doğrultu değiştirme manevralarının yanlış yapılmasına dair kural ihlallerini kapsamaktadır. Sürücülerin sağa yahut sola dönüşlerde trafik güvenliğini tehlikeye atan eylemleri asli kusur kapsamındadır. Manevra yaparken diğer araçların seyir emniyetini bozan sürücüler, kazanın birincil sorumlusu kabul edilir. 84/1-f’de dönüş kurallarına aykırı hareket edilmesi sebebiyle tazminat yükümlülüğünü %75 ile %100 aralığında kesinleştirmektedir.

84/1-h kusur oranı nedir?

84/1-h kusur oranı, kavşaklarda geçiş önceliğine dair kurallara uyulmaması durumunu ifade etmektedir. Kontrolsüz kavşaklarda sağdan gelen araca yol vermemek ya da levha talimatlarına uymamak asli kusur sayılmaktadır. Geçiş hakkı bulunan sürücünün yolunu kesen sürücü, kazanın asıl faili sıfatıyla tam sorumluluk altına girmektedir.

Kazada kusur oranları %50-%50 dağıtılırsa ne olur?

Kusur oranlarının %50-%50 olarak belirlenmesi, tarafların kazanın oluşumunda eşit derecede sorumlu olduğunu ifade eder. Bu durumda her sürücü, karşı taraftan yalnızca kusur oranı kadar tazminat talep edebilir.

Örneğin, araç hasarının %50’lik kısmı karşı tarafın trafik sigortasından karşılanırken, kalan zarar sürücünün kendisine aittir veya varsa kasko sigortası kapsamında karşılanır. Sigorta şirketleri, poliçe limitleri ve kusur oranları çerçevesinde ödeme yaparak süreci sonuçlandırmaktadır.