Sigortasız araçla yapılan trafik kazalarında idari para cezası ve aracın trafikten men edilmesinin yanında mağdurun yaşadığı maddi ve manevi zarar doğrudan araç sahibine yönetiltilir. Bu süreçte sigortanın yerini doldurması amaçlanan Güvence Hesabı ödeme yapsa da ödediği tutarı rücu yoluyla geri ister ve günün sonunda tüm tazminat yükü araç sahibinin kişisel sorumluluğuna kalır.

Büromuz avukatlarının hazırladığı bu yazıda, sigortasız araçla trafik kazasında kusur dağılımına, maddi ve manevi zararların nasıl karşılanacağına ve idari yaptırımlara ilişkin genel bilgiler paylaşılmıştır. Hukuki uyuşmazlığa ve sürece dair detaylı bilgi ve yönlendirme için info@cozumavukatlik.com.tr mail adresi ya da 0 (541) 371 06 09 numaralı telefon ile iletişime geçebilirsiniz.

Trafik Sigortası Olmayan Aracın Kazaya Karışması

Bir aracın, üçüncü kişilere verdiği bedensel ve maddi zararları karşılamak üzere kanunen zorunlu tutulan Zorunlu Mali Sorululuk Sigortası’nın (trafik sigortası) bulunmadığı bir araç kazaya karıştığında, bu güvence mekanizması devre dışı kalır. Mağdurun zararını karşılayacak bir sigorta şirketi bulunmadığından dolayı da hukuki süreç sigortalı araç kazalarından ayrışır.

Sigortasız araç sahibi, kazadan doğan tüm maddi ve bedensel zararlardan şahsen sorumludur. Maddi zarar hasarın tamamını, bedensel zarar ise tedavi giderleri, iş göremezlik ve sakatlık tazminatını kapsar. Ölümlü kazada ise destekten yoksun kalma tazminatı da doğrudan sigortasız araç sahibine yöneltilir.

Bu süreçte kaza tespit tutanağı eksiksiz düzenlenmeli, karşı tarafın aracının sigortasız olduğu tutanağa yansıtılmalı ve trafik polisi çağrılmalıdır. Karşı tarafın sigortasız olduğu öğrenildiği anda Güvence Hesabı’na başvuru sürecini başlatmak önemlidir. 

Güvence Hesabı nedir? Ne işe yarar?

Türkiye Sigorta Birliği bünyesinde kurulan ve sigortasız araçların kazalarında mağdurların zararlarını karşılamak amacıyla oluşturulan bir fon olan Güvence Hesabı, sigortasız araçta başvurulacak bir sigorta şirketi olmadığından bu boşluğu kapatmayı hedefler. Manevi tazminatın kapsam dışında olduğu bu sistemde Güvence Hesabı ödeme yaptıktan sonra ödediği tutarı kusurlu araç sahibinden rücu yoluyla geri ister.

Kazada Haklıyım Fakat Trafik Sigortam Yok, Ne Yapmalıyım?

Kazada haklı taraf olmanız, sigortasız araç kullanmanızın getirdiği idari yaptırımları ortadan kaldırmaz. Burada karşı tarafın tazminat yükümlülüğü ve sigortasız araç sahibinin idari sorumluluğu birbirinden bağımsız süreçler olarak ilerler.

Kazada karşı taraf kusurlu olduğundan zararlarınızı karşı tarafın trafik sigortasından talep edebilir, karşı taraf da sigortasızsa doğrudan şahsa yöneltebilirsiniz. Kazada haklı olmanız bu tazminat hakkınızı korur fakat sigortasız araç kullandığınız için kaza mahallinde aracınıza trafikten men kararı uygulanır ve size de idari para cezası verilir. Aracınızı yediemin otoparkından alabilmek adına trafik sigortasınız ibraz etmeniz ve çekici ve otopark ücretini ödemeniz gerekir.

Yaralanma söz konusuysa kendi bedensel zararlarınızı karşı tarafın sigortasına ya da Güvence Hesabı’na başvurarak talep edebilirsiniz. Kendi aracınızdaki maddi hasar doğrudan karşılanmaz, bunun için karşı tarafın şahsına dava açmalısınız.

Karşı Tarafın Trafik Sigortasının Olmaması Durumu

Kazada karşı tarafın sigortası yoksa zarar gören, tazminat talebini Güvence Hesabı’na yöneltir. Başvuruda kaza tutanağı, sağlık belgeleri ve karşı aracın sigortasız olduğuna dair belgeler sunulmalıdır. Güvence Hesabı talebi değerlendirir ve sonrasında ödeme yapar.

Güvence Hesabı’nın ödeme limitlerinin aşılması halinde aşan kısım için sigortasız araç sahibine karşı bizzat dava açılması gerekir. Manevi tazminat Güvence Hesabı kapsamı dışındadır ve yalnızca kusurlu kişiye karşı açılacak davada talep edilebilir.

Sigortasız Araçla Yaralamalı Trafik Kazası

Sigortasız araçla yaralanmalı bir trafik kazasına karıştığında mağdurun tedavi giderleri, hastane masrafları, ilaç ve protez giderleri, geçici iş göremezlik kaybı ve kalıcı sakatlık tazminatı doğrudan sigortasız araç sahibine yöneltilir. 

Yaralanmalı kazada bedensel zarar talepleri Güvence Hesabı’na yöneltilir ve Güvence Hesabı poliçe limitlerini baz alarak ödeme yapar. Limit aşımları için sorumlu kişiye karşı ayrıca dava açılmalıdır. Maluliyet söz konusu ise tazminat hesabı yaralının yaşını, mesleğini, gelir düzeyini ve maluliyet oranını kapsar ve bu teknik hesaplama bilirkişi incelemesini gerektirir.

Sigortasız araç sahibi, kazada hukuken sorumlu tutulduğu ölçüde zararın tamamından şahsen sorumludur. Zorunlu trafik sigortası bulunmadığından, karşılanması gereken tazminatlar doğrudan araç sahibinden talep edilir. Ödemenin yapılmaması halinde mağdur icra takibi başlatabilir ve borçlunun mal varlığı üzerinde haciz işlemleri uygulanabilir.

Sigortasız Araçla Ölümlü Trafik Kazası

Ölümlü bir trafik kazasında cenaze giderleri, ölüme kadar olan tedavi masrafları, destekten yoksun kalma tazminatı ve yakınlar için manevi tazminat gündeme gelir. Tüm bu tazminat kalemleri doğrudan sigortasız araç sahibine yöneltilir. 

Destekten yoksun kalma tazminatının belirlenmesinde ölenin yaşı, geliri, bakmakla yükümlü olduğu kişi sayısı ve bu kişilerin ekonomik durumunu kapsayan aktüerya hesaplamaları dikkate alınır. Maddi tazminat, limitler dahilinde Güvence Hesabı’ndan talep edilir fakat limit üstü kısım için sigortasız araç sahibine dava açılması gerekir. Manevi tazminat da aynı şekilde yalnızca dava yoluyla ve yalnızca kusurlu kişiye karşı talep edilebilir. 

Tazminat süreçleri dışında ölümlü trafik kazalarında savcılık sigortasız araç sahibi veya sürücüsüne taksirle öldürme suçlamasıyla soruşturma başlatır. Bu süreçte ceza ve tazminat davaları birbirinden bağımsız yürür ve ceza davasındaki beraat, hukuk mahkemesindeki tazminat sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. 

Sigortasız Araçla Kaza Yapmanın Cezası

Karayolları Trafik Kanunu’nun 91. maddesi uyarınca zorunlu trafik sigortası yaptırmadan trafiğe çıkmak idari yaptırıma tabidir. 2026 yılı itibarıyla kesilen idari para cezası, 1.246 TL’dir ve her yıl yeniden değerleme oranında bu ceza tutarı artırılır. Cezanın 15 gün içinde ödenmesi halinde ise %25 indirimden yararlanabilirsiniz. Para cezasının yanında araç trafikten men edilir, yediemine çekilir ve trafik sigortasına yaptırana kadar teslim edilmez. Trafik kazası noktasında da sigortasız araç sahibinin kusurlu olması durumunda tüm tazminat sorumluluğunu şahsen alması gerekir.

Muayenesi Olmayan Araçla Trafik Kazası

Araç muayenesinin olmaması, zorunlu trafik sigortası yokluğundan bağımsız bir ihlaldir. Muayenesiz araç tespitinde ayrı idari para cezası kesilir ve araç muayene tamamlanana kadar trafikten men edilebilir.

Trafik kazasında kusur oranı açısından ise değerlendirme kriteri olarak aracın muayenesinin olmaması dikkate alınmaz. Diğer taraftan, muayenesizlikle bağlantılı teknik bir arızanın (örneğin fren sistemindeki bir hatanın) kazaya sebebiyet verdiği ispatlanırsa kusur tespitinde değişiklik olabilir.

Aracın Sigortasının Olmaması Kazada Kusur Oranını Nasıl Etkiler?

Sigortasız araç kullanıyor olmanız trafik kazasında doğrudan kusurlu olduğunuz anlamına gelmez. Kusur oranı belirlenirken kaza anındaki ihlaller, hız, manevra hatası ve yol koşulları dikkate alınır. Sigortasızlık, bu faktörleri etkilemeyen ayrı bir idari ihlal olarak değerlendirilir.

Diğer taraftan eğer araç sahibi ya da sürücüsü kazada sorumlu tutulursa, zorunlu trafik sigortası bulunmadığından zararlar sigorta şirketi tarafından değil doğrudan araç sahibi tarafından karşılanır. Karayolları Trafik Kanunu’nun 85. maddesi uyarınca araç işleteni, belirli durumlarda kusurundan bağımsız olarak da sorumluluk altına girebilir. (Sigortasız araçların neden olduğu bedensel zararlarda ise mağdurlar belirli şartlar altında Güvence Hesabı’na başvurabilir fakat Güvence Hesabı tarafından yapılan ödemeler daha sonra sorumlu araç sahibi veya işletenine rücu edilebilir.)

Yine ufak fakat önemli bir nokta olarak, kaza tespit tutanağındaki kusur oranı bağlayıcı değildir. Süreç içerisinde mahkemede bilirkişi incelemesiyle kusur oranının yeniden belirlenmesi talep edilebilir ve hatalı kusur oranı tespitlerine itiraz mümkündür. 

Sigortasız araçla yapılan kazada araç bağlanır mı?

Evet, kazanın ardından yapılan incelemede sigortasız olduğu tespit edilen araç çekiciyle otoparka çekilir ve sigorta poliçesi bildirilene kadar sahibine teslim edilmez. Buradaki otopark masrafları ve çekici ücreti de araç sahibine aittir. Yalnızca kaza durumunda değil, sıklaşan denetimlerle beraber park halindeki araçlara yapılan plaka sorgulamalarında dahi sigortasız araçlar tespit ve trafikten men edilmektedir.

Sigortasız araçla kaza yaptıktan sonra sigorta yaptırılabilir mi?

Kaza sonrasında sigorta yaptırabilirsiniz fakat bu sigorta yaptığınız kazayı kapsamaz. Zorunlu trafik sigortası, poliçe düzenlendikten sonra meydana gelen olaylar için geçerlidir. Dolayısıyla daha önce gerçekleşen kazaya bağlı tazminat yükümlülüğünde sigorta şirketi bu tazminatı karşılamaz. 

Sigortasız araçla kazada karşı taraf dava açabilir mi?

Evet, aracınız sigortasız halde bir kaza karıştığınızda zarar gören karşı taraf doğrudan aracın sahibine ve varsa sürücüsüne dava açabilir ve tazminat davasında araç sahibi hem maddi hem de manevi tazminat ödemekle yükümlü tutulabilir. Bu süreçte karşı taraf Güvence Hesabı’na başvurmuş ve bedensel zararlarını tahsil etmişse kalan alacaklar (örneğin araç değer kaybı) veya Güvence Hesabı’nın karşılamadığı manevi tazminat için ayrıca dava açabilmektedir.

Karşı tarafın sigortası yoksa aracımdaki değer kaybı nasıl karşılanır?

Karşı tarafında sigortasız olduğu durumda değer kaybını doğrudan araç sahibinden talep etmeniz gerekir. Güvence Hesabı değer kaybı noktasındaki talepleri karşılamamaktadır. Değer kaybı talebi için yetkili ekspere araç değerleme yaptırmanız ve bu raporu dava dosyasına eklemeniz gerekir. Sigortasız araç sahibi hukuki sürece istinaden ödeme yapmaz ise icra takibi başlatılabilir ve araç sahibinin mal varlığı üzerine haciz konulabilir.

Kazada her iki aracın da sigortası yoksa ne olur?

Her iki tarafın da sigortasız olması durumunda taraflar, kusur oranlarına bağlı olarak birbirlerinin zararından şahsen sorumludur. Bu durumda her ne kadar bedensel zararlar için Güvence Hesabı’na başvurmak mümkün olsa da Güvence Hesabı süreçte her iki tarafa da rücü hakkını kullanacaktır. Maddi hasalar içinse tarafların birbirine dava açması gerekir. Bu dava sürecinde mahkeme kusur oranlarını belirler ve bu oranlar doğrultusunda bir taraf diğerinin zararını karşılar.

Sigortasız araçla trafik kazası yaptım, tazminat alabilir miyim?

Eğer kazada kusursuzsanız, aracınızın sigortası olmasa dahi karşı tarafın trafik sigortasından bedensel zararlara ilişkin tazminat talep edebilirsiniz. Karşı taraf da sigortasız ise bu sefer Güvence Hesabı devreye girer ve buraya başvuru yapılması gerekir.

Aracınızdaki maddi hasar için de eğer kasko poliçeniz yoksa ve karşı taraf sigortalıysa karşı tarafın sigortasına, değilse doğrudan karşı tarafa başvurmalısınız. Sigortasız araç kullandığı için araç sahibine kesilen idari para cezasının tazminat alacakları üzerinde bir etkisi olmadığının altını çizmek isteriz.

Muayenesiz araç kazasını kasko karşılar mı?

Bu sorunun yanıtında belirleyici olan kasko poliçesinin özel şartlarıdır. Bazı kasko poliçelerinde muayenesizlik teminat dışı hal olarak açıkça belirtilir. Bu durumda kasko, kaza hasarını ödemeyi reddedebilir ya da eksik ödeme yapabilir. Diğer taraftan poliçede muayenesizliğe ilişkin özel bir istisna yoksa kasko teminatının geçerliliği devam eder. Kaskonun ödemeyi reddetmesinin hukuka aykırı olduğu durumlarda sigorta tahkim komisyonuna ya da mahkemeye başvurma hakkınız vardır.

Sigortasız araçla trafik kazasında para cezası verilir mi?

Evet, sigortasız bir araçla trafik kazası yaptığınızda hem kazadan doğan tazminatı hem de idari para cezasını aynı anda ödemeniz gerekir. Para cezasının ödenmesi tazminat yükümlülüğünü, araç bağlama kararını ya da güvence hesabının rücu hakkını ortadan kaldırmaz. Bu süreçteki her yaptırım, kendi hukuki çerçevesinde bağımsız işler. 

Sözleşmelerden kaynaklı ihtilafların çözümlenmesi teknik detayların ağırlık kazandığı yasal zeminde ilerlemeyi zorunlu kıldığından ötürü tazminat tahsili, poliçe şartlarının yorumlanması ve sigorta kuruluşlarıyla yürütülen iletişim süreçlerin tamamı profesyonel yönetim gerektirmektedir.

Hak kayıplarının engellenmesi amacıyla uzman desteğiyle hareket edilmesi, hukuki sürecin şeffaf, hızlı ve güvenilir biçimde tamamlanmasını sağlayarak mağduriyetleri gidermektedir.

Sigorta hukukundan kaynaklanan anlaşmazlıklara ilişkin yönlendirme ve detaylı bilgi almak adına 0 (541) 371 06 09 ve info@cozumavukatlik.com.tr iletişim kanallarını kullanarak uzman avukatlarımızla iletişime geçebilirsiniz.

Sigorta Avukatı Nedir?

Sigorta avukatı, sigortacılık mevzuatında uzmanlaşarak sigortalılar ile sigorta kuruluşları arasındaki yasal uyuşmazlıklarda müvekkili temsil eden ve hukuki süreci yöneten hukukçudur.

Sigorta sözleşmelerinin hazırlanması, yorumlanması, feshi veya cayma işlemlerinin yürütülmesi sigorta avukatının temel faaliyet alanlarını oluşturmaktadır.

Sigorta avukatı;

• Sigorta şirketine karşı tazminat taleplerinin savunulması ve gerçek zararın tahsili noktasında sürece teknik bilgi birikimiyle dahil olmaktadır.
• Hak sahiplerinin sigorta poliçesindeki teknik terimler nedeniyle yaşayabileceği mağduriyetleri engelleyerek menfaat dengesini yasal zeminde korumaktadır.
• Tazminatın eksik ödenmesi, ödeme talebinin reddedilmesi veya poliçe kapsamının dar yorumlanması hallerinde hak arama süreci profesyonel bir zemine taşımaktadır.

Sigorta Avukatı Hangi Davalara Bakar?

Sigortacı ile sigortalı arasındaki sözleşmesel bağdan doğan hakların korunması ve rizikoların tazmini sürecini düzenleyen yasal çerçeve sigorta hukukudur.

Bu hukuk dalı kapsamında sigorta sözleşmelerinin ihlali veya tazminat ödemelerinin eksik yapılması vakaları nezdinde açılan davalar, can, mal ve sorumluluk sigortaları altındaki geniş uyuşmazlık türlerini kapsamaktadır.

Hak sahiplerinin zararlarının yasal zeminde giderilmesi maksadıyla sigorta avukatının gözetim ve yönlendirmeleri ile yürütülen başlıca dava türleri şunlardır:

• Trafik kazalarından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat talepleri ile bedeni hasar dosyaları takip edilmektedir.
• Kasko, havacılık, nakliyat ve deniz sigortası poliçelerinden doğan alacakların tahsili işlemleri yürütülmektedir.
• Yangın, sel, deprem ve benzeri afetler neticesinde mülklerde oluşan hasarların sigorta şirketlerinden tahsili sağlanmaktadır.
• Hayat, emeklilik ve sağlık sigortası kapsamındaki alacaklar ile tazminat talepleri Tüketici Mahkemeleri veya Hakem Heyetleri nezdinde çözümlenmektedir.
• Hekim mesleki sorumluluk (malpraktis) ve işveren sorumluluk sigortalarından kaynaklanan uyuşmazlıklar yargı mercilerine taşınmaktadır.

Sigorta avukatı, uyuşmazlığın niteliğine göre mahkemeler veya Sigorta Tahkim Komisyonu nezdinde stratejiler geliştirerek süreci şekillendirmektedir ve bu profesyonel destek ve yaklaşım, günün sonunda delillerin hukuki geçerlilikle dosyalanmasını sağlayarak tazminatın reel değer üzerinden tahsil edilmesini mümkün kılmaktadır.

Sigorta Avukatı Ücretleri (2026)

Sigorta avukatının ücreti, davanın teknik kapsamı, hukuki emeğin yoğunluğu ve uyuşmazlık konusu tazminat miktarı dikkate alınarak belirlenmektedir.

Türkiye Barolar Birliği tarafından her takvim yılı başında yayımlanan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi (AAÜT), avukatlık hizmetleri bakımından bağlayıcı asgari ücret sınırlarını belirlemektedir. Bu kapsamda, AAÜT’te öngörülen tutarların altında avukatlık hizmeti sunulması hukuken mümkün değildir.

Üst sınır bakımından ise AAÜT bağlayıcı bir düzenleme içermemekte olup, avukat ile müvekkil, hizmet bedelini dosyanın niteliği ve kapsamı doğrultusunda karşılıklı mutabakatla serbestçe belirleyebilmektedir. Yerel barolar (örneğin, İstanbul Barosu) tarafından yayımlanan tarifeler ise uygulamada referans niteliği taşımaktadır.

Sigorta davaları gibi konusu para olan davalar için Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi’nde doğrudan tek bir sabit/maktu rakam değil, dava üzerinden yüzdelik (nispi) hesaplama yöntemi düzenlenmiştir.

AAÜT’de parasal değeri olan davalar bakımından nispi vekalet ücreti oranları kademeli şekilde belirlenmiştir. Bu kademeler:

• İlk 600.000 TL için: %16
• Sonraki 600.000 TL için: %15
• Sonraki 1.200.000 TL için: %14
• Sonraki 1.200.000 TL için: %13

Bu oranlar esas alındığında, 400.000 TL tutarında tazminat talebi içeren bir sigorta davasında, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi’ne göre hesaplanan asgari avukatlık ücreti 64.000 TL (400.000 x 0,16) olacaktır.

Hak arama hürriyetini desteklemek maksadıyla ödeme takvimlerinde esneklik payı bırakılarak müvekkil lehine kolaylaştırıcı çözümler üretilmektedir. Tahsilat safhasına dek uzanan esnek ödeme koşulları, hak sahiplerinin finansal yüklerini hafifletmeye yardımcı olmak gayesiyle şekillendirilmektedir.

Dava süreçlerinde sigorta avukatının müvekkil adına ödediği harçlar, bilirkişi ve aktüer ücretleri ile tebligat masrafları, avukatlık ücretinden bağımsız olarak değerlendirilir.

Sigorta Şirketleriyle En Sık Yaşanan Hukuki Problemler

Sigorta hukuku paydaşları arasındaki uyuşmazlıklar, çoğunlukla poliçe hükümlerinin yorumlanması, kusur ve tazminat miktarlarının belirlenmesi ile ödeme yükümlülüklerinin yerine getirilmesi noktalarında yoğunlaşmaktadır. Sigortacılık uygulamalarında karşılaşılan bu tür sorunlar, birçok durumda hak sahiplerinin yargı yoluna başvurmasını kaçınılmaz hale getirmektedir.

Sigorta şirketleriyle en sık karşılaşılan hukuki uyuşmazlıklar genel olarak şu başlıklar altında toplanmaktadır:

• Tazminat taleplerinin, geçerli ve somut bir yasal gerekçe sunulmaksızın haksız şekilde reddedilmesi, uyuşmazlığın yargı mercilerine taşınmasına neden olmaktadır.
• Gerçekleşen hasarın, piyasa rayiçlerinin ve teknik verilerin altında değerlendirilmesi suretiyle eksik tazminat teklif edilmesi, hak sahiplerinin maddi kayba uğramasına yol açmaktadır.
• Kusur oranlarının, hatalı tutanaklar veya gerçeği yansıtmayan değerlendirmeler esas alınarak belirlenmesi; tazminatın tamamen reddedilmesine ya da önemli ölçüde azaltılmasına sebebiyet verebilmektedir.
• Sigorta poliçesi teminat kapsamının, dar ve sigortalı aleyhine yorumlanması suretiyle, teminat dahilinde olması gereken zararların kapsam dışı bırakılması hukuki ihtilaflara yol açmaktadır.
• Sigorta poliçesinin, haklı bir neden bulunmaksızın feshedilmesi veya cayma hakkının dürüstlük kuralına aykırı şekilde kullanılması, sözleşmeden doğan yükümlülüklerin ihlali anlamına gelmektedir.
• Gerekli belgelerin ibraz edilmesine rağmen tazminat ödemelerinin, mevzuatta öngörülen sekiz iş günlük süreyi aşacak şekilde geciktirilmesi, sigorta şirketinin temerrüde düşmesine neden olmaktadır.
• Eksik belge ibrazı iddialarıyla, sürecin kasten yavaşlatılması ve hak sahiplerinin yanıltılması, uyuşmazlığın derinleşmesine ve hak kaybı riskinin artmasına yol açmaktadır.

Uyuşmazlığın tespiti safhasında, sigorta kuruluşundan yazılı ret gerekçesi talep edilerek, ileride yapılacak başvurular ve açılacak davalar bakımından delil niteliği taşıyan kayıtlar oluşturulmaktadır. Bu aşama, hukuki sürecin sağlıklı şekilde yürütülmesi bakımından büyük önem taşımaktadır.

Sigorta Hukuku’ndan Kaynaklı Uyuşmazlıklarda Görevli ve Yetkili Mahkemeler

Sigorta hukukundan kaynaklanan uyuşmazlıklarda görevli merci, uyuşmazlığın Türk Ticaret Kanunu uyarınca mutlak ticari dava niteliği taşıması sebebiyle Asliye Ticaret Mahkemesi’dir. Sigorta sözleşmesinin mesleki olmayan, şahsi ihtiyaçlar doğrultusunda kurulduğu ve tüketici işlemi sayıldığı hallerde Tüketici Mahkemeleri uyuşmazlığı çözümlemektedir.

Yetkili mahkeme tayin edilirken davalı şahsın veya şirketin yerleşim yeri, sigorta kuruluşunun merkezi veya acentesinin bulunduğu bölge baz alınmaktadır. Ayrıca haksız fiilin vuku bulduğu veya mağdurun ikamet ettiği yerleşim yerindeki yargı birimleri yetki sahibi kabul edilmektedir.

Sigorta Avukatına Ne Zaman İhtiyaç Duyulur?

Sigorta sözleşmelerinden doğan hakların tam ve eksiksiz şekilde tahsil edilmesi sürecinde, sigorta kuruluşlarının ileri sürdüğü teknik ve hukuki savunmalara karşı profesyonel hukuki müdahale ihtiyacı doğmaktadır.

Hak sahiplerinin ekonomik menfaatlerinin korunması amacıyla yürütülen yasal destek süreci, uyuşmazlığın niteliğine göre aşağıdaki aşamaları kapsamaktadır:

• Tazminat taleplerinin, sigorta şirketi tarafından somut ve geçerli bir yasal gerekçe sunulmaksızın reddedildiği durumlarda, itiraz ve başvuru mekanizmaları işletilmektedir.
• Gerçekleşen hasar miktarının, piyasa rayiçlerinin altında tespit edilmesi veya düşük bedelli ödeme teklifleriyle karşılaşılması halinde, gerçek zararın teknik ve hukuki yollarla belirlenmesi talep edilmektedir.
• Sigorta poliçelerinde yer alan teknik terimler, özel şartlar ve klozların yorumlanmasında ortaya çıkan uyuşmazlıklar, uzman incelemesi ve hukuki değerlendirme gerektirmektedir.
• Kusur oranlarına yönelik itirazlar ile kalıcı iş göremezlik oranlarını ortaya koyan sağlık kurulu raporlarının temini ve değerlendirilmesi safhasında hukuki denetim sağlanmaktadır.
• Sigorta Tahkim Komisyonu başvuruları ile zorunlu hallerde yürütülen arabuluculuk müzakereleri, hak kaybı riskinin önlenmesi amacıyla profesyonel temsil eşliğinde yürütülmektedir.
• Sigorta poliçesinin haksız şekilde feshedilmesi veya sigortacının cayma hakkını hukuka aykırı biçimde kullanması hallerinde, sözleşmeden doğan hakların korunmasına yönelik yasal müdahalelerde bulunulmaktadır.

Yasal sürecin erken aşamasında sağlanan uzman hukuki destek, sigorta şirketlerinin karmaşık ve teknik prosedürleri içerisinde hak kayıplarının önüne geçilmesini amaçlamaktadır. Teknik bilgi birikimi ve mevzuata hakimiyetle yürütülen temsil süreci, uyuşmazlıkların makul sürede ve hak sahipleri lehine sonuçlanmasını mümkün kılmaktadır.

Sigorta davaları ne kadar sürer?

Sigorta davalarının sonuçlanma süresi, uygulanacak yargılama usulü, mahkemelerin iş yükü, delillerin temin hızı ve bilirkişi incelemelerinin tamamlanma süresi gibi birçok değişkene bağlı olarak farklılık göstermektedir. Bu nedenle her dosya bakımından kesin bir süre öngörülmesi mümkün değildir.

Uygulamada, hayat ve hayat dışı sigorta uyuşmazlıkları ilk derece mahkemeleri nezdinde ortalama 1,5 ila 2 yıllık bir zaman dilimi içerisinde, genellikle 5–6 duruşma sonunda karara bağlanmaktadır. Dosyanın kapsamı ve delil durumu bu süreyi kısaltabileceği gibi uzatabilmektedir.

Trafik kazası kaynaklı bedensel zarar ve sürekli iş göremezlik taleplerine ilişkin dosyalarda ise; iyileşme sürecinin tamamlanması, sağlık kurulu raporlarının düzenlenmesi ve aktüeryal hesaplamalar, yargılama süresini doğrudan etkilemektedir. Bu tür dosyalarda yalnızca sağlık raporu safhası dahi yaklaşık 6 aylık bir süre gerektirebilmektedir.

Sigorta şirketlerine eksiksiz belge ile yapılan başvurular sonrasında, mevzuat gereği sekiz iş günü içerisinde ödeme yapılması zorunlu olmakla birlikte, uyuşmazlığın çözülememesi ve yargı yoluna başvurulması hâlinde, sürecin tamamlanma süresi kaçınılmaz olarak uzamaktadır.

Dosyanın istinaf veya temyiz mercilerine taşınması durumunda ise, nihai kararın verilmesi süresi ortalama 12 ila 24 aylık ek bir periyot ile uzayabilmektedir.

Bununla birlikte, sürecin profesyonel şekilde yönetilmesi, usul işlemlerinin zamanında yerine getirilmesi, eksik belgelerin hızlı şekilde tamamlanması ve uygun hallerde Sigorta Tahkim Komisyonu gibi alternatif çözüm yollarının etkin biçimde kullanılması sayesinde, yargılama takviminin makul ölçüde kısaltılması mümkün olabilmektedir.

Sigorta davalarında avukat tutmak zorunlu mudur?

Türk hukuk sistemi uyarınca sigorta davalarında avukat ile temsil edilme zorunluluğu bulunmamaktadır. Hak sahipleri, dava dilekçesi tanzimi, delil sunumu ve duruşma takibi işlemlerini şahsen yürütebilme yetkisine sahiptir.

Yasal zorunluluk bulunmamasına rağmen sigorta hukukunun barındırdığı teknik terminoloji, karmaşık usul kuralları ve poliçe şartlarının yorumlanmasındaki zorluklar profesyonel desteği fiilen gereklilik haline getirmektedir.

Avukat yardımı alınmadan ilerlenen süreçlerde;

• zamanaşımı sürelerinin kaçırılması,
• hatalı mahkemeye başvuru yapılması veya
• sigorta şirketlerinin sunduğu teknik savunmalara karşı yetersiz kalınması

nedenleriyle ciddi hak kayıpları yaşanmaktadır.

Sigorta davalarında avukat ve harç ücretlerini hangi taraf öder?

Sigorta davalarında başvuru harcı, peşin harç, gider avansı ve bilirkişi ücretleri gibi yargılama giderleri, dava açılış safhasında davacı tarafından karşılanmaktadır. Bu giderler, yargılama sürecinin sağlıklı şekilde yürütülmesi için zorunlu masraflar arasında yer almaktadır.

Yargılama sonunda davanın tamamen kabul edilmesi halinde ise, dava açılışında davacı tarafından ödenen harç ve masrafların davalı sigorta şirketinden tahsil edilerek davacıya iadesine karar verilmektedir. Bu kapsamda, haklı çıkan tarafın yaptığı yargılama giderleri üzerinde kalıcı bir mali yük oluşmamaktadır.

Mahkeme tarafından hükmedilen kanuni vekalet ücreti, davayı kaybeden tarafın yükümlülüğünde olup, karşı tarafa ödenmektedir. Buna karşılık, avukat ile müvekkil arasında imzalanan avukatlık ücret sözleşmesinden doğan ücret, sözleşmenin tarafı olan müvekkil tarafından karşılanmaktadır.

Yürütülen hukuki çalışmalarda, hak arama özgürlüğünün etkin biçimde kullanılabilmesini teminen, ödeme koşullarında müvekkil lehine esneklik sağlanabilmekte, sürecin ekonomik açıdan sürdürülebilir şekilde ilerlemesi amaçlanmaktadır.

Eksik ödeme tespit edildiğinde, sigorta şirketi ile doğrudan iletişime geçmek ilk adım olmalıdır. Sigorta şirketine yazılı bir itirazda bulunarak, eksik ödemenin düzeltilmesini talep edebilirsiniz. Bu itirazınızda, ilgili belgeleri ve kanıtları eklemeyi unutmayın.

Türk Ticaret Kanunu (TTK) 1471. maddesi, sigorta şirketlerinin poliçeye uygun olarak ödeme yapma yükümlülüğünü vurgular. Ayrıca, Sigortacılık Kanunu’nun 30. maddesi, sigorta şirketlerinin hukuka uygun davranmasını ve eksik ödeme durumlarında sigortalının haklarını korumasını öngörür. Eksik ödeme durumunda, bu kanunlara dayanarak sigorta şirketine karşı dava açma hakkınız bulunmaktadır.

• Hayat Sigortaları -Yıllık Hayat Sigortası -Finansman Güvence Sigortası
• Hayat Dışı Sigortalar -Trafik Sigortası -Kasko Sigortası -Zorunlu Deprem Sigortası -Konut Sigortası -Eşyam Güvende Sigortası -Seyahat Sağlık Sigortası
• Bireysel Emeklilik Sistemi
• Katılım Sigortacılığı

Sigorta Şirketinin Ödemeyi Ret Ettiği Durumlar

• Poliçe kapsamının dışında kalan hasarlar
• Poliçe limit aşımı
• Poliçe şartlarına aykırılık/uyumsuzluk

Trafik kazalarında oluşan değer kaybı 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu 97. Maddesi ve Türk Ticaret Kanunu’nun 1409. maddesine dayandırılmaktadır. Araç değer kaybı tazminatından sigorta şirketi teminat limitleri dahilinde sorumludur. 2024 trafik sigortası maddi hasar teminat limiti 200.000 TL’dir. Limitin aşılması durumunda zarardan araç işleteni, Sahibi ve sürücüsü sorumludur.

Sigorta şirketine değer kaybı için başvuru yapıldığında 15 gün içinde zararı telafi etmesi gerekiyor. Zarar karşılanmaz ise uyuşmazlık için sigorta tahkim komisyonuna gidilmeli ya da ticaret mahkemesinde değer kaybı davası açılmalıdır.

Yaralanmalı Trafik Kazası Tazminatı Sigortanın Eksik Ödeme Yapması

Yaralanmalı trafik kazalarında tazminat talepleri, sigortalıların yaşadığı maddi ve manevi zararların karşılanmasını amaçlar. Maddi zarardan sorumlu taraf olan sigorta şirketlerinin en çok ödemeyi ret ettiği tazminat türü trafik kazası maluliyet tazminatıdır.

Türk Ticaret Kanunu’nun (TTK) 1471. maddesi, sigorta şirketlerinin poliçede belirtilen teminatları eksiksiz bir şekilde ödemekle yükümlü olduğunu ifade eder. Yaralanmalı trafik kazasında, maddi tazminat (tedavi masrafları, iş gücü kaybı gibi) ve manevi tazminat (acı ve ıstırap) olmak üzere iki ana kategori altında değerlendirilen teminatların doğru bir şekilde hesaplanıp ödenmesi gerekir.

Sigortaya başvuru yapıldıktan sonra 15 gün içinde ödemesi yapılması yasal bir zorunluluktur. Aksi halde dava yolunu tercih edebilirsiniz. Başvuru sonrası sigorta sorumluluktan kurtulmak için ön ödeme ya da diğer adı ile kısmı ödeme yolunu tercih edebilir. Eksik ödeme yapıldığında, sigorta şirketine yazılı olarak itirazda bulunarak, yapılan ödemenin zararı karşılamadığı bildirilmelidir.

Sigortacılık Kanunu’nun 30. maddesi, sigorta şirketlerinin hukuka uygun davranma yükümlülüğünü vurgular.

Yaralanmalı trafik kazalarından zarara neden olan tazminat türleri:

• Tedavi giderleri
• Kazanç kaybı
• Çalışma gücünün azalmasından ya da yitirilmesinden doğan zararlar
• Manevi tazminat

Ölümlü Trafik Kazası Eksik Ödeme

Ölümlü trafik kazası sonrasında hastane masrafları, cenaze masrafları ile birlikte ölenin yakınlarına karşı destekten yoksun kalma tazminatı ödenmesi de yine sigorta şirketinin görev ve sorumlulukları arasında yer alır. Sigorta şirketinin eksik ödeme yapması muhtemeldir. Haklarınızın ne olduğunu ve ne kadar tazminat alacağınızı bilmelisiniz. Ölümlü trafik kazası tazminat hesaplama ile ne kadar tazminat araç pert değerinin hesaplanması veya araç değer kaybının hesaplanmasından sonra ölümlü trafik kazası sonrasında destekten yoksun kalma tazminatında sık karşılaşılan bir durumdur.

Yangın Sigortası

Yangın veya deprem sonrasında sigorta şirketlerince yapılan ödemeler zaman zaman sigorta şirketinin eksik ödeme yapması durumlarına örnek teşkil etmektedir. Daha önce yukarıda değinmiş olduğumuz “eksik sigorta” durumlarında karşılaşılan bir durumdur. Buna rağmen bu gibi eksik ödemeler de dava konusu yapılabilecek uyuşmazlıklar arasında yer alır.

Deprem Sigortası

Yangın sigortasında olduğu gibi deprem sigortaları da benzer şekilde eksik ödemeye bağlı olarak kişi ve kurumlar ile sigorta şirketleri arasındaki uyuşmazlıklara neden olmaktadır. Bunun da temel nedeni genellikle eksik sigorta olarak adlandırılan sigorta poliçe türleridir.

Ferdi Kaza Sigortası

Trafik sigortaları haricinde meydana gelebilecek kazalar, doğal afetler veya terör olaylarına karşı yapılan sigorta türü ferdi kaza sigortası olarak adlandırılır. Ferdi kaza sigortalarının kapsamı oldukça geniş olması nedeniyle sigorta şirketinin görev ve sorumluluklarının tespitinde sık sık hatalara düşülmektedir. Bu tür ferdi kaza sigortaları da sigorta şirketinin eksik ödeme yapması durumlarına konu olabilmektedir.

Sigorta Hasarınızı Eksik Ödemek İstiyorsa Ne Yapabilirsiniz?

Bunun için genellikle iki farklı hukuki yol izlenmektedir. Bunlardan ilki sigorta tahkim komisyonuna başvurmaktır. Diğer hukuki yol ise sigorta şirketi aleyhine eksik ödeme nedeniyle Asliye Ticaret Mahkemeleri (Asliye Hukuk Mahkemesi) nezdinde açılacak olan davalardır. Ancak bazı sigorta poliçelerine bağlı olarak açılacak olan davalar öncesinde tüketici hakem heyetine başvurma zorunluluğu da bulunmaktadır.

Eksik Ödeme Durumunda Sigorta Tahkim Komisyonu

5684 sayılı “Sigortacılık Kanununa” dayanılarak kişi ve kurumlar ile sigorta şirketleri arasında sigorta poliçelerine bağlı olarak meydana gelebilecek uyuşmazlıkların çözümüne kavuşturulması için sigorta tahkim komisyonu oluşturulmuştur. Yukarıda da belirttiğimiz gibi sigorta şirketinin eksik ödeme yapması konusunda tüketici hakem heyeti veya Asliye Ticaret Mahkemesi nezdinde dava açma imkanı bulunmaktadır. Ancak sigorta tahkim komisyonuna başvuruda bulunabilmek için bu konuda tüketici hakem heyetine başvurulmamış olması ve dava açılmamış olması zorunluluğu bulunmaktadır. Bunun dışında sigorta tahkim komisyonuna başvurabilmek için öncelikle sigorta şirketine uyuşmazlığın çözümü için başvuruda bulunulması gerekir. Başvurunun sigorta şirketi tarafından reddedilmesi veya 15 gün içinde cevap vermemesi halinde sigorta tahkim komisyonuna başvuru hakkımız doğmaktadır. [1] Yargıtay 17. Hukuk Dairesinin 08.10.2019 tarih, 2019/2963 Esas ve 2019/9097 sayılı kararı

Araç Değer Kaybı Eksik Ödeme

Türk Borçlar Kanunu’nun 93. maddesi gereğince, haksız fiil sonucu zarar gören kimseye zararının tamamı ödenmesi gerekir. Bu kapsamda, trafik kazası sonucu araçta oluşan değer kaybı da tamamen karşılanması gereken bir zarardır.

Araç değer kaybı, bir trafik kazası sonucu aracın piyasa değerinin düşmesi durumudur. Kazadan sonra tamir edilen araç, kaza öncesi değerini yitirir ve ikinci el piyasasında daha düşük bir fiyata satılır. Bu değer kaybı, aracın marka, model, yaş, kilometresi ve hasarın şiddeti gibi faktörlere göre değişiklik gösterir.

Eksik Ödeme Nedenleri:

• Sigorta şirketinin erken ödeme ile kazanım elde etmek istemesi
• Hatalı Ekspertiz Raporları
• Yetersiz Tazminat Teklifi
• Sigorta Şartlarının Yanlış Yorumlanması

Sigorta şirketleri kar etmeyi amaçlayan ticari şirketlerdir. Dava yoluna gidilmeden yapılan her ödemede minimum % 30 kar elde etmeyi amaçlar. Araç değer kaybı hesaplama yapılmadan sigorta tarafından yapılan ön ödemeler büyük bir çoğunlukla eksik olacaktır. Ödemenizin tamamını almak için sigorta tahkim yolu tercih edilmeli ya da ticaret mahkemesinde dava açılmalıdır.

Araç değer kaybı, trafik kazalarının sık karşılaşılan bir sonucudur. Sigorta şirketlerinin eksik ödeme yapma eğiliminde olması nedeniyle, yetersiz ödeme durumunda sigorta avukatı devreye girmeli ve haklarınızın tamamını almalıdır.

Trafik Kazası Tazminatında Sigorta Şirketinin Ödemesi Nasıl Mahsup Edilir?

Trafik kazası tazminatında sigorta şirketinin dava öncesi yaptığı ödeme, aynı zarar kalemi için hesaplanan nihai tazminattan mahsup edilir; amaç, aynı zararın ikinci kez tahsil edilmesini önlemektir. Mahsup yapılırken önce toplam zarar belirlenir, sonra sigortadan alınan tutar bu rakamdan düşülür. Ödeme geçici iş göremezlik için yapıldıysa, öncelikle bu kaleme sayılır; manevi tazminata otomatik mahsup edilmez. Sigorta ödemesi yetersiz kaldıysa, kalan kısım sigorta limitleri içinde sigortacıdan, limiti aşan bölüm ise sürücü, işleten ve araç sahibinden istenir. 2918 sayılı Kanun m.111/2, yetersiz ödemenin sonradan tamamlanmasına da imkân tanır. Ancak hangi kalemin hangi kaleme mahsup edileceği, ödeme açıklaması, ibra metni ve kapsamına göre değerlendirilir.

Trafik kazası tazminatında sigorta şirketinin dava öncesi yaptığı ödeme, nominal haliyle değil, mahsup tarihine kadar yasal faiz eklenerek güncellenmiş değeri üzerinden düşülür. Bunun sebebi, zarar ve yararın denkleştirilmesi ilkesidir; Yargıtay uygulaması da bu yöndedir. Örneğin sigorta 01.01.2024’te 10 TL ödedi, 01.01.2025’te yeni bilirkişi raporuyla gerçek zarar 19 TL olarak belirlendi. Bu 10 TL’nin aynı dönemde yasal faiz karşılığı 2,4 TL ise, güncellenmiş ödeme 12,4 TL kabul edilir. Bu durumda 19 TL’den 12,4 TL mahsup edilir ve bakiye alacak 6,6 TL kalır. Kalan bu bakiye için de, sigorta şirketine usulüne uygun başvuru yapılmışsa faiz temerrüt/başvuru tarihinden; başvuru yoksa dava tarihinden itibaren işletilir.

Dikkatinizi çekebilir:

• KTK 57/1-b
• KTK 56/1-c
• KTK 52/1-a
• KTK 52/1-b
• 47/1-C

Trafik kazası sigorta eksik ödeme

Sigorta şirketleri maddi tazminattan sorumludur. Bildirim yapıldığı andan itibaren tazminatın 15 gün içinde yatırılması yasal bir zorunluluktur. Aksi halde zarar gören taraflar dava yoluna gitme hakkı kazanmış olacaktır.

Pert bedelinin eksik ödenmesi

Perte çıkan araçlar için sigorta şirketi teminat limitleri doğrultusunda sorumludur. Eksik ödenmesi durumunda yargılamaya gidebilmek için ibraname imzalarken fazlaya ilişkin haklarınızı saklı tutmanız gerekiyor.

Sovtaj bedelinin eksik ödenmesi

Perte çıkan araçların satışı sovtaj sistemi ile satışa çıkarılır. Sigorta şirketi ihalede ulaşılan rakamın tamamını hak sahibine ödemekle yükümlüdür.

Bedeni hasar tazminatına ve hesaplama sürecine ilişkin dört kritik nokta:

1. 1
   Bedeni hasar tazminatı yalnızca kalıcı sakatlıkla sınırlı değildir. Kırığı iyileşen ve maluliyeti kalmayan kazazede de tedavi giderlerini ve çalışamadığı döneme ait kazanç kaybını talep edebilir.
2. 2
   Tazminat sigorta genel şartlarına göre değil, Türk Borçlar Kanunu ve Yargıtay içtihatlarına göre hesaplanır. Hesabın temelini yaş, gelir, TRH 2010 tablosuna göre belirlenen bakiye ömür, maluliyet oranı ve kusur dağılımı oluşturur.
3. 3
   Maluliyet oranı, kaza tarihinde yürürlükte olan yönetmeliğe göre ve iyileşme süreci tamamlandıktan sonra alınan sağlık kurulu raporuyla belirlenir. Yanlış yönetmelikle ya da erken düzenlenen rapor, tazminatın gerçek zararın altında kalmasına yol açar.
4. 4
   Dava ya da tahkimden önce sigorta şirketine yazılı başvuru zorunludur. Talepler zararın öğrenilmesinden itibaren iki yıl içinde zamanaşımına uğrar ve sigorta şirketine imzalanan yetersiz ibranameler de iki yıl içinde iptal edilebilir.

Trafik kazası sonucunda vücut bütünlüğü zarar gören kişinin tedavi giderlerini, gelir ve çalışma gücü kaybını karşılayan bedeni hasar tazminatında tutar, zarar görenin yaşı, geliri, maluliyet oranı, kazadaki kusur dağılımı ve bakiye ömrü üzerinden hesaplanır ve hesaplamada sigorta genel şartları değil, Türk Borçlar Kanunu ve Yargıtay içtihatları esas alınır.

Büromuz avukatlarının hazırladığı bu yazıda, bedeni hasar tazminatı kapsamına giren zararlara, tazminat tutarının nasıl hesaplanması gerektiğine ve tahsilatına ilişkin genel bilgiler paylaşılmıştır. Hukuki uyuşmazlığa ve sürece dair detaylı bilgi ve yönlendirme için info@cozumavukatlik.com.tr mail adresi ya da 0 (541) 371 06 09 numaralı telefon ile iletişime geçebilirsiniz.

Çözüm Hukuk Bürosu olarak deneyimli avukat kadromuz ve akademik alanda uzmanlaşmış ekibimizle bedeni hasar dosyalarını maluliyet raporunun incelenmesinden tazminat hesabına, sigorta başvurusundan dava takibine kadar tek elden yürütüyor, yalnızca İstanbul trafik kazası avukatlık hizmeti arayışlarında değil Türkiye’nin her ilindeki dosylaarı aynı titizlikle takip ediyoruz.

UZMAN GÖRÜŞÜ

Bedeni hasar dosyalarında tazminat tutarını belirleyen kararlar çoğu zaman dava aşamasına gelmeden, kazadan sonraki ilk aylarda verilir. Maluliyet raporunun iyileşme tamamlanmadan alınması ya da sigorta şirketinin teklifinin gerçek zarar hesaplanmadan kabul edilmesi, sonradan telafisi güç kayıplara yol açar. Bu nedenle ibraname imzalanmadan önce maluliyet raporunun, kusur dağılımının ve sigorta hesabının birlikte incelenmesi, tazminatın eksiksiz belirlenmesinin ilk koşuludur.

Av. Çiğdem Baykara

İş ve Tazminat Hukuku Uzmanı

Bedeni Hasar Nedir?

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 49. ve 54. maddelerinde düzenlenen bedeni hasar (hukuki adıyla bedensel zarar), trafik kazası sonucunda kişinin vücut bütünlüğünün zarar görmesiyle ortaya çıkar ve yalnızca kalıcı sakatlıkla sınırlı değil, tedavi süreci ve çalışamadığınız geçici iş göremezlik dönemi de kapsar.

Bu nedenle kırığı tamamen iyileşen ve kalıcı maluliyeti bulunmayan bir vatandaş da tedavi giderlerini ve çalışamadığı döneme ait kazanç kaybını talep edebilir. Bedeni hasar, maddi hasardan da ayrılır. Maddi hasar araçta ve eşyada oluşan zararı, bedeni hasar ise kişinin vücudunda oluşan zararı ifade eder.

Bedeni hasar tazminatını talep etme hakkı zarar gören kişiye aittir. Yaralandıysanız talebinizi kusurlu sürücüye, araç işletenine ve aracın zorunlu trafik sigortası şirketine yöneltebilirsiniz. Kazanın ölümle sonuçlanması durumunda ise ölenin desteğinden yoksun kalan yakınlar kendi adlarına destekten yoksun kalma tazminatı talep eder (Türk Borçlar Kanunu 53. madde). Kazada sizin de kusurunuz bulunması talebinizi ortadan kaldırmaz, tazminattan yalnızca kusurunuz oranında indirim yapılmasına yol açar.

İş kazasından doğan bedensel zararlarda ise tazminatın muhatabı işverendir ve SGK ödemelerinin mahsubu nedeniyle hesaplama farklı esaslara göre yapılır. Bu konu avukatlarımızın hazırladığı İş Kazası Tazminatı sayfamızda ayrıca ele alınmıştır.

Trafik kazasından doğan bedeni hasar tazminatı standart bir aralığa bağlı olmadığından her dosyada zarar görenin kişisel verileri üzerinden ayrıca hesaplanır ve uzman olmayan kişilerce yapılan hatalı hesaplamalar, dosyanın seyri ve tazminat talepleri açısından büyük mağduriyetler yaratmaktadır.

Bedeni Hasar Kapsamına Giren Bedensel Zararlar Nelerdir?

Bedensel zarar kalemleri, TBK madde 54’de belirlenmiştir ve bu sayım sınırlayıcı değildir. Ölüm durumunda ortaya çıkan destekten yoksun kalma zararı ise aynı kanunun 53. maddesinde ayrıca düzenlenmiştir. Bu kapsamda, talep edilebilecek bedensel zararların detayları şöyledir:

• Tedavi giderleri, ameliyat, ilaç, fizik tedavi, protez ve tıbbi cihaz bedelleri ile tedavi için yapılan ulaşım ve konaklama masraflarını kapsar. Hastanelerin sunduğu belgeli sağlık hizmetlerinin bedeli Karayolları Trafik Kanunu’nun 98. maddesi kapsamında SGK tarafından karşılanır. Bu kapsamın dışında kalan giderler ise sigorta şirketinden talep edilir.
• Kazanç kaybı, iyileşme süresi boyunca çalışamadığınız için elde edemediğiniz geliri karşılar.
• Çalışma gücünün azalmasından ya da yitirilmesinden doğan kayıplar, kalıcı maluliyet nedeniyle ömür boyu eksilen kazancınızın karşılığıdır.
• Ekonomik geleceğin sarsılmasından doğan kayıplar, geliriniz azalmasa dahi iş bulma, terfi etme ve mesleğinizi sürdürme imkanınızın daralmasını tazmin eder.
• Bakıcı gideri, günlük ihtiyaçlarınızı tek başınıza karşılayamadığınız dönemde ödenen refakat bedelidir. 1 Temmuz 2026’da yürürlüğe giren genel şart değişikliğiyle tedavi süresince oluşan bakıcı giderleri ve sağlık kurulu raporuyla tıbben gerekli görülen sürekli bakıcı giderleri sigortanın sağlık giderleri teminatından ödenir.
• Destekten yoksun kalma tazminatı, kazanın ölümle sonuçlanması durumunda ölenin desteğinden yoksun kalan yakınlarının uğradığı kaybı karşılar.

Vatandaşın kaza dolayısıyla yaşadığınız acı ve elemin karşılığı olarak ayrıca ileri sürülen manevi tazminat talebi ise bu kapsamın dışında kalır ve maluliyet oranına dayalı bir formülle hesaplanmaz.

Trafik Kazalarında Bedeni Hasar Tazminatı

Trafik kazasında uğradığınız bedeni hasar, kusurlu aracın zorunlu trafik sigortası tarafından sağlık giderleri teminatı ile sakatlanma ve ölüm teminatı kapsamında karşılanır. Araç işleteni, Karayolları Trafik Kanunu’nun 85. maddesi kapsamında aracın işletilmesinden doğan bedensel zarardan kusuru aranmaksızın sorumludur.

Zorunlu mali sorumluluk sigortası da işletenin bu sorumluluğunu poliçe limitleri içinde üstlenir (Karayolları Trafik Kanunu 91. madde). Talebinizi sigorta şirketine doğrudan yöneltebilirsiniz fakat dava açmadan ya da Sigorta Tahkim Komisyonu’na başvurmadan önce sigorta şirketine yazılı başvuru yapılması zorunludur (Karayolları Trafik Kanunu 97. madde). Sigorta şirketinin ödemesi poliçe limitiyle sınırlı kaldığından limiti aşan zararınız işletenden ve kusurlu sürücüden talep edilir.

Teminattan yararlanan kişiler araç sürücüsüyle sınırlı değildir. Yaya, bisikletli, araçtaki yolcu ve karşı aracın sürücüsü üçüncü kişi sayılır ve bedeni zararını kusurlu aracın zorunlu trafik sigortasından talep eder. Araçta yolcu olarak bulunuyorsanız, bindiğiniz aracın sürücüsü tam kusurlu olsa dahi o aracın sigortasından talep hakkınız devam eder.

Tüm bu tazminat ve sigorta süreçleri oldukça karmaşık teknik detaylar ve prosedürler barındırması dolayısıyla uzman yönlendirmesi ile hareket etmek hak kaybı yaşamamak adına kritiktir. Sürecin büromuz avukatlarınca nasıl yürütüldüğünü Trafik Kazası Avukatı sayfamızda ayrıntılı olarak bulabilirsiniz.

Bedeni Hasar Tazminatı Nasıl Hesaplanır?

Bedeni hasar tazminatı hesaplarken aşağıdaki bilgiler dikkate alınır:

• Zarar görenin yaşı, tazminatın hangi süre boyunca hesaplanacağını belirler.
• Zarar görenin geliri, belgelenebiliyorsa gerçek kazanç üzerinden, belgelenemiyorsa net asgari ücret üzerinden alınır.
• Maluliyet oranı, çalışma gücünüzde kalıcı olarak meydana gelen kaybı gösterir ve hesabın çarpanını oluşturur.
• Kusur oranı, kazada sizin de kusurunuz varsa tazminattan bu oranda indirim yapılmasına yol açar.
• Bakiye ömür, yaşınıza ve cinsiyetinize göre yaşamınızı sürdürmeniz beklenen süredir.
• Aktif ve pasif dönem ayrımı, 60 yaşına kadar çalışarak gelir elde edeceğiniz kabul edilen süre ile 60 yaşından sonraki süreyi birbirinden ayırır.

Bu değişkenlerin hangi yöntemle tazminat hesabına katılacağı 2020 yılından bu yana köklü biçimde değişti. Anayasa Mahkemesi, tazminat hesabını sigorta genel şartlarına bırakan kanun hükmünü iptal etti (E. 2019/40, K. 2020/40, 17.07.2020). İptal kararından sonra hesaplama, genel şartlardaki tablolara göre değil, Türk Borçlar Kanunu ve Yargıtay içtihatlarına göre yapılmaya başlandı.

1 Temmuz 2026’da yürürlüğe giren genel şart değişikliği de aynı yönde düzenlendi. Sakatlanma ve destekten yoksun kalma teminatlarının Türk Borçlar Kanunu’nun haksız fiil hükümlerine göre belirleneceği hükme bağlandı ve hesaplama cetvellerini içeren ekler yürürlükten kaldırıldı. Bakiye ömrün belirlenmesinde ise eski PMF 1931 tablosu yerine güncel TRH 2010 yaşam tablosu kullanılmaya başlandı.

Geleceğe yönelik dönemde ise progresif rant yöntemi uygulanıyor. Bu yöntemde gelir her yıl %10 artırılır ve aynı oranda iskonto edilir. İki oran birbirini dengelediğinden, hesaba her yıl için bir yıllık gelir kadar zarar girer.

Hesaplamanın temel formülü, aktif ve pasif dönem zararlarının toplanmasıyla kurulur.

• Aktif dönem zararı, yıllık net gelirin 60 yaşına kadar kalan yıl sayısıyla çarpılmasıyla bulunur.
• Pasif dönem zararı ise yıllık net asgari ücretin, bakiye ömürden aktif dönem düşüldükten sonra kalan süreyle çarpılmasıyla hesaplanır.

İki tutarın toplamı maluliyet oranıyla çarpılır ve zarar görenin kusuru oranında indirilir. SGK tarafından bağlanmış bir gelir varsa, bu gelirin peşin sermaye değeri son aşamada tazminattan düşülür.

Formülün uygulamada nasıl işlediğini 35 yaşında, aylık net geliri 45.000 TL olan, maluliyet oranı %20 ve kazadaki kusuru %25 olarak belirlenen erkek bir kazazede üzerinden gösterebiliriz:

• TRH 2010 tablosuna göre 35 yaşındaki erkeğin bakiye ömrü 39,67 yıldır. Bu sürenin 25 yılı 60 yaşına kadar olan aktif döneme, kalan 14,67 yılı pasif döneme düşer.
• Yıllık net gelir 540.000 TL olduğundan aktif dönem zararı 540.000 × 25 = 13.500.000 TL olarak hesaplanır.

2026 yılında aylık net asgari ücret 28.075,50 TL, yıllık tutarı 336.906 TL olduğundan pasif dönem zararı 336.906 × 14,67 = 4.942.411 TL olur.

İki dönemin toplamı 18.442.411 TL’dir.

Bu tutar %20 maluliyet oranıyla çarpıldığında 3.688.482 TL’ye ulaşılır.

Vatandaşın %25 kusuru nedeniyle yapılan indirimle birlikte talep edilebilecek tazminat 2.766.362 TL olarak bulunur.

Burada önemli bir nokta olarak, 31 Temmuz 2026’dan itibaren meydana gelen kazalarda faiz başlangıç tarihinin değiştiğini de ifade etmek gerekir. Türk Borçlar Kanunu’nun 55. maddesine göre tazminatın kazancın bilindiği döneme ait kısmına olay tarihinden, geleceğe yönelik hesaplanan kısmına ise karar tarihinden itibaren kanuni faiz işler. Daha önceki kazalarda faiz eski düzene göre işlemeye devam eder.

Örnekteki tutarlar temsilidir ve kesin tazminat, maluliyet raporu ile kusur dağılımı kesinleştikten sonra aktüer bilirkişi raporuyla belirlenir. Büromuz avukatları bu raporlardaki hesaplama hatalarına itiraz ederek tazminatınızın eksiksiz belirlenmesini sağlar.

Maluliyet Oranına Göre Bedeni Hasar Tazminatı Hesaplama

Maluliyet oranı, bedeni hasar tazminatında gelir kaybının ne kadarının tazmin edileceğini belirleyen çarpandır ve çalışma gücünüzde kalıcı olarak meydana gelen kaybı yüzde olarak gösterir.

%20 maluliyet, toplam gelir kaybının beşte birinin tazmin edileceği anlamına geldiğinden oranın tek puan değişmesi dahi tazminat tutarını doğrudan etkiler.

Yukarıdaki örnekte 18.442.411 TL’lik gelir kaybı tabanı ve %25 kusur indirimi sabit tutulduğunda, %10 maluliyet oranında tazminat 1.383.181 TL, %30 maluliyet oranında ise 4.149.542 TL olarak hesaplanır.

Kritik bir nokta olarak, birden fazla yaralanmanın bulunduğu dosyalarda ise oranlar doğrudan toplanmaz, Balthazard formülüyle birleştirilir. Bu formülde en yüksek oran olduğu gibi alınır ve sıradaki oran geriye kalan sağlam çalışma gücüne uygulanır.

Örneğin; %30 ve %20 oranında iki yaralanması bulunan kazazedenin toplam maluliyeti %50 değil, %30’a kalan %70’in %20’si olan 14 puanın eklenmesiyle %44 olarak belirlenir. Oranların doğrudan toplandığı ya da yanlış birleştirildiği raporlar itiraz konusu yapılarak düzeltilir.

Kemik Kırığı Nedeniyle Bedeni Hasar Tazminatı

Kemik kırığı nedeniyle ödenecek tazminat, kırığın kendisine göre değil, kırık iyileştikten sonra kalıcı bir maluliyet kalıp kalmadığına göre belirlenir. Kaynama tamamlandıktan sonra eklem hareketinde kısıtlılık, kısalık, şekil bozukluğu ya da süreğen ağrı kalmışsa sağlık kurulu raporunda kalıcı maluliyet oranı belirlenir ve tazminat bu oran üzerinden hesaplanır.

Kırık sorunsuz kaynamış ve geride herhangi bir kısıtlılık kalmamışsa maluliyet oranı sıfır çıkar ve çalışma gücü kaybı kalemi doğmaz. Bu durumda dahi tedavi giderleriniz ile iyileşme sürecinde çalışamadığınız döneme ait geçici iş göremezlik kaybınızı talep edebilirsiniz.

Platin ve vida gibi implantların çıkarılması için ikinci bir ameliyat gerekiyorsa, bu ameliyata bağlı giderler ve ameliyat sonrası iyileşme süresi de tazminat hesabına dahil edilir. Kırık türlerine göre ayrıntılı değerlendirmeyi Trafik Kazası Tazminat Hesaplama sayfamızda bulabilirsiniz.

Bedeni Hasar Tazminatında Heyet Raporu ve Maluliyet Tespiti

Bedeni hasar tazminatına esas maluliyet oranı, yetkili hastanelerin sağlık kurullarından ya da dava sürecinde Adli Tıp Kurumu veya üniversitelerin adli tıp anabilim dallarından alınan heyet raporuyla belirlenir. Rapor tek hekim imzasıyla değil, yaralanmanın bulunduğu branşın uzmanını da içeren sağlık kurulu tarafından düzenlenir ve kaybettiğiniz çalışma gücünü yüzde olarak göstererek tazminat hesabına doğrudan yansır.

Maluliyet değerlendirmesi için iyileşme sürecinin tamamlanması beklenir. Tedavisi devam ederken alınan erken tarihli rapor gerçek oranı yansıtmaz ve Yargıtay, omurga kırığı gibi yaralanmalarda kaza tarihinden itibaren on iki ay geçmeden düzenlenen raporu hükme esas almamaktadır (Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2024/5157, K. 2025/14411).

Raporda hangi yönetmeliğin uygulanacağı ise rapor tarihine göre değil, kaza tarihine göre belirlenir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu da maluliyet oranının kaza tarihinde yürürlükte bulunan yönetmeliğe göre tespit edilmesi gerektiğini açıkça vurgulamıştır (E. 2024/423, K. 2025/169, T. 26.03.2025).

Buna göre 20 Şubat 2019 ve sonrasında meydana gelen kazalarda Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik, 1 Haziran 2015 ile 20 Şubat 2019 arasındaki kazalarda Özürlülük Ölçütü, Sınıflandırması ve Özürlülere Verilecek Sağlık Kurulu Raporları Hakkında Yönetmelik, 1 Eylül 2013 ile 1 Haziran 2015 arasındaki kazalarda ise Maluliyet Tespiti İşlemleri Yönetmeliği uygulanır.

On sekiz yaşından küçükler için düzenlenen raporlarda ise Çocuklar İçin Özel Gereksinim Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik esas alınır. Yönetmelik seçimi uygulamada en sık yapılan hatalardan biridir.

Büromuzun trafik kazası alanında uzmanlaşan avukatları raporda esas alınan yönetmeliği kaza tarihiyle karşılaştırarak inceler ve yanlış yönetmeliğe göre düzenlenen raporlara itiraz ederek mahkemeden yeni rapor alınmasını sağlar.

Bedeni Hasar Tazminatı Nasıl Alınır?

Bedeni hasar tazminatı dört aşamada alınır ve sigorta şirketine başvuru aşaması kanunla zorunlu tutulmuştur:

• İlk aşamada deliller toplanır. Kaza tespit tutanağı, ceza soruşturması dosyası, hastane kayıtları ve maluliyet raporu dosyanın temelini oluşturur.
• İkinci aşamada sigorta şirketine yazılı başvuru yapılır. Karayolları Trafik Kanunu’nun 97. maddesi uyarınca dava açmadan ya da tahkime gitmeden önce sigorta şirketine yazılı başvuru yapılması zorunludur ve bu başvuru dava şartıdır.
• Üçüncü aşamada sigorta şirketinin yanıtı beklenir. Sigorta şirketi başvuruyu en geç 15 gün içinde yazılı olarak yanıtlar. Süre dolduğunda ya da gelen yanıt talebinizi karşılamadığında uyuşmazlık doğmuş sayılır.
• Son aşamada uyuşmazlık Sigorta Tahkim Komisyonu’na taşınır ya da dava açılır.

Sigorta Tahkim Komisyonu’na başvuru zorunlu bir aşama değildir ve tahkime hiç gitmeden doğrudan dava açabilirsiniz. Tahkim, yargılamaya göre daha kısa sürede sonuçlandığı için sıklıkla tercih edilir ve zorunlu trafik sigortasından doğan uyuşmazlıklarda sigorta şirketinin Komisyon’a üye olması aranmaz fakat buradaki seçimin geri alınamayacağını unutmamak gerekir.

Aynı uyuşmazlık için dava açılmışsa ya da tüketici hakem heyetine başvurulmuşsa tahkim yolu kapanır. Bu nedenle tahkim ile dava arasındaki tercih, dosyadaki maluliyet raporunun güçlü olup olmadığına, sigorta şirketinin itiraz noktalarına ve talep edilen tutara göre baştan doğru yapılmalıdır.

Büromuz avukatları, sigorta şirketine yapılacak ilk başvurudan itibaren dosyanızdaki maluliyet raporunu, kusur dağılımını ve sigorta şirketinin hesaplamasını birlikte inceler. Tahkim ile dava yolu arasındaki tercihi bu inceleme sonucunda dosyanızın koşullarına göre sizinle birlikte belirler ve seçilen yolda süreci tahsilat aşamasına kadar sizin adınıza yürütür.

Karşı aracın zorunlu trafik sigortası bulunmuyorsa başvuru Güvence Hesabı’na yapılır. Güvence Hesabı, aracın sigortasız olduğu, kaza yapan aracın tespit edilemediği ve aracın çalınmış ya da gasbedilmiş olduğu durumlarda bedensel zararları karşılar.

Sigorta şirketinin iflas ettiği ya da ruhsatının iptal edildiği durumlarda ise bedensel zararlarla birlikte maddi zararları da öder (5684 sayılı Sigortacılık Kanunu 14. madde). Ödeme, kaza tarihinde geçerli olan zorunlu trafik sigortası teminat limitleriyle sınırlıdır ve manevi tazminat Hesabın kapsamı dışında kalır. Güvence Hesabı’na başvuru da zorunlu trafik sigortası için öngörülen zamanaşımı süreleri içinde yapılır.

Bedeni Hasar Tazminatı İçin Gerekli Belgeler

Bedeni hasar tazminatı için zararın varlığını ve tutarını ispatlayan belgelere ihtiyaç vardır. Sigorta başvurusu ve dava aşamasında talep edilen belgeler şöyledir:

• Kazanın nasıl meydana geldiğini gösteren kaza tespit tutanağı ya da kolluk tutanağı.
• Kusur dağılımının belirlenmesinde kullanılan ifade tutanakları ve soruşturma evrakı.
• Yaralanmanın niteliğini ve tedavi sürecini ortaya koyan epikriz ve tedavi evrakı.
• Sürekli maluliyet oranını belirleyen sağlık kurulu raporu.
• Tazminat hesabının hangi gelir üzerinden yapılacağını gösteren gelir belgesi ve SGK hizmet dökümü.
• Ödemenin hak sahibine yapılması için kimlik fotokopisi ve banka hesap bilgisi.

Kazanın ölümle sonuçlanması durumunda dosyaya ayrıca veraset ilamı ve nüfus kayıt örneği eklenir. Bu belgeler, destekten yoksun kalan yakınların kimler olduğunu ortaya koyar. Eksik belgeyle yapılan başvuru, sigorta şirketinin ek belge istemesine ve sürecin uzamasına yol açtığından dolayı dosyanın ilk andan eksiksiz hazırlanması tazminatın gecikmeden alınmasını sağlar.

Sigorta Şirketinin Bedeni Hasar Tazminatını Eksik Ödemesi veya Reddetmesi

Sigorta şirketinin başvurunuzu reddetmesi ya da gerçek zararınızın altında ödeme yapması süreci sona erdirmez ve aradaki farkı Sigorta Tahkim Komisyonu’na başvurarak ya da dava açarak talep edebilirsiniz. Bu aşamada şirketin hesabı aktüer bilirkişi tarafından esas alınan gelir, yaşam tablosu, dönem ayrımı ve maluliyet oranı yönünden yeniden denetlenir ve daha önce yapılan ödeme belirlenen tazminattan mahsup edilir.

Ödeme sırasında ibraname imzalamış olmanız da talep hakkınızı tek başına ortadan kaldırmaz. Karayolları Trafik Kanunu’nun 111. maddesi kapsamında yetersiz olduğu açıkça belli olan tazminat anlaşmaları, yapıldıkları tarihten itibaren iki yıl içinde iptal edilebilir ve bu süre içinde açılan tazminat davası, ibranameyle bağlı kalınmak istenmediğinin açıklanması için yeterli sayılır.

İki yıllık süre hak düşürücü nitelikte olduğundan ibraname imzaladıysanız sürenin dolmadan değerlendirilmesi gerekir. Eksik ödemeye karşı izlenecek yolu Sigorta Şirketinin Eksik Ödeme Yapması sayfamızda ayrıntılı olarak bulabilirsiniz.

İş Kazalarında Bedeni Hasar Tazminatı

İş kazasından doğan bedeni hasar tazminatı, trafik kazasından üç temel noktada ayrılır.

• Talep sigorta şirketine değil, iş sağlığı ve güvenliği yükümlülüklerini yerine getirmeyen işverene yöneltilir.
• Maluliyet oranı, genel çalışma gücü kaybını değil, kazazedenin yaptığı meslekteki kazanma gücü kaybını ölçen Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliği’ne göre belirlenir. Bu nedenle aynı yaralanma, farklı mesleklerde farklı oran doğurur.
• Sosyal Güvenlik Kurumu da sürece dahil olur ve koşulları varsa kazazedeye sürekli iş göremezlik geliri bağlar. Bağlanan bu gelirin peşin sermaye değerinin rücuya tabi kısmı, işverenden istenecek tazminattan düşülür (5510 sayılı Kanun 21. madde).

İş kazası tazminatının nasıl hesaplandığını, dosyanın nasıl yürütüldüğünü ve büromuzun size hangi noktalarda destek sağlayabileceğini İş Kazası Avukatı sayfamızda ayrıntılı olarak bulabilirsiniz.

Bedeni Hasar Tazminatında Zamanaşımı Süresi

Trafik kazasından doğan bedeni hasar talepleri, zararın ve sorumlunun öğrenildiği tarihten itibaren iki yıl içinde zamanaşımına uğrar. Zararın ne zaman öğrenildiğinden bağımsız olarak kaza tarihinden itibaren on yıl geçtikten sonra ise talepte bulunulamaz (Karayolları Trafik Kanunu 109. madde).

Kaza aynı zamanda suç oluşturuyorsa daha uzun olan ceza zamanaşımı uygulanır ve süre yaralanmalı kazalarda sekiz, ölümlü kazalarda on beş yıla çıkar. İş kazasında işverene karşı açılacak tazminat davalarında ise zamanaşımı süresi on yıldır.

Sürelerin işleyişini ve kesilme hallerini Trafik Kazası Tazminat Hesaplama sayfamızda ayrıntılı olarak bulabilirsiniz.

Bedeni Hasar Tazminatına İlişkin Yargıtay Kararları

Bedeni hasar tazminatı hesabındaki güncel uygulamayı aşağıdaki iki karar özetler niteliktedir:

Birinci karar, poliçe genel şartlarındaki cetvellerin ve teknik faizin kullanılamayacağını ortaya koyar. Yargıtay, Anayasa Mahkemesi’nin iptal kararının ardından Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları ekindeki cetvellerin iş gücü kaybı hesabında kullanılamayacağına, cetvellerle birlikte getirilen yüzde 1,8 teknik faizin de uygulanamayacağına karar verdi ve teknik faize dayanan bilirkişi raporunu yetersiz bularak hükmü bozdu (Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2021/4443, K. 2021/6445, T. 07.10.2021). Aynı kararda bakiye ömrün kaza tarihi itibarıyla belirlenmesi gerektiği de vurgulandı; yaşam tablosu rapor tarihine göre değil, olayın gerçekleştiği tarihe göre seçilir.

İkinci karar, bakiye ömrün hangi tabloyla bulunacağını belirler. Yargıtay, 1931 tarihli PMF cetvelleri yerine Türkiye’ye özgü ve güncel verileri içeren TRH 2010 yaşam tablosunun esas alınması gerektiğine hükmederek, PMF tablosuna dayanan hesabı bozdu ve dosyaya ek rapor alınmasını istedi (Yargıtay 17. Hukuk Dairesi, E. 2020/2598, K. 2021/34, T. 14.01.2021). TRH 2010 kadın ve erkek için ayrı bakiye ömür verdiğinden, aynı yaştaki iki kazazedede hesap cinsiyete göre farklılaşır.

Bedeni hasar tazminatı ne kadar sürede ödenir?

Sigorta şirketi, başvuru belgelerinin eksiksiz teslim edilmesinden itibaren sekiz iş günü içinde poliçe teminatı kapsamındaki tazminatı ödemekle yükümlüdür (KTK 99. madde). Uygulamada süreyi asıl uzatan unsur, kalıcı maluliyetin belirlenmesi için iyileşme sürecinin tamamlanmasının beklenmesidir.

Ödeme yapılmaz ya da eksik yapılırsa başvurulabilecek Sigorta Tahkim Komisyonu’nda hakem, dosya kendisine teslim edildikten sonra dört ay içinde karar verir. Dava yolunda ise yargılama süresi, istinaf aşamasıyla birlikte genellikle bir buçuk ile iki yıl arasında tamamlanır.

3. derece kemik kırığı için ne kadar tazminat ödenir?

Kırığın derecesi tek başına tazminat tutarını belirlemez. Birinciden altıncıya kadar uzanan kırık derecelendirmesi, ceza hukukunda kemik kırığının hayat fonksiyonlarına etkisine göre cezanın artırılmasında kullanılan bir ölçüttür (Türk Ceza Kanunu 87. madde) ve tazminat hesabında karşılığı yoktur. Tazminat, kırık kaynadıktan sonra geride kalan kalıcı maluliyet oranı üzerinden hesaplanır. Bu nedenle aynı derecedeki kırık, yaşı, geliri, kusur oranı ve iyileşme süreci farklı iki kazazedede farklı tutarlar doğurur. Ağır dereceli kırıklarda kalıcı maluliyet olasılığı yükselse de oran sağlık kurulu raporuyla belirlenmeden tutar hesaplanamaz ve rapor, iyileşme süreci tamamlandıktan sonra alındığında gerçek zararı yansıtır.

Bedeni hasar tazminatı hesaplamasında aktüerya hesabı nedir?

Aktüerya hesabı, kazazedenin gelecekte yaşayacağı gelir kayıplarının bugünkü değerinin bulunmasıdır. Kazazedenin kaybı tek seferde değil, bakiye ömrü boyunca her yıl yeniden doğduğundan peşin ödenecek tazminatın bu kaybın tamamını karşılaması gerekir.

Hesapta bakiye ömür TRH 2010 tablosundan belirlenir, süre aktif ve pasif dönem olarak ikiye ayrılır ve geleceğe yönelik dönemde progresif rant yöntemi uygulanır. Hesabı mahkemece görevlendirilen aktüer bilirkişi yapar ve raporunda kullandığı tabloyu, oranları ve dönem ayrımını gerekçelendirir. Sigorta şirketinin yaptığı ödeme de aynı yöntemle denetlenir ve hatalı tablo ya da dönem ayrımı kullanıldığı tespit edilirse aradaki fark talep edilir.

Kalıcı sakatlık olmadan bedeni hasar tazminatı alınır mı?

Evet, kalıcı sakatlık bulunmasa dahi bedeni hasar tazminatı alınır. Maluliyet oranının sıfır çıkması yalnızca çalışma gücü kaybı kalemini ortadan kaldırır. Kırığı kaynayan, ameliyat olup işine dönen ve geride iz kalmayan bir kazazede de tedavi giderlerini, çalışamadığı döneme ait gelir kaybını ve varsa bakıcı giderini talep edebilir. Geçici iş göremezlik süresi hekim raporuyla belirlenir ve kayıp, günlük kazancın rapor süresiyle çarpılmasıyla hesaplanır. Yaralanmanın tamamen iyileşmesi manevi tazminat hakkını da ortadan kaldırmaz.

Organ kaybı nedeniyle tazminat nasıl hesaplanır?

Organ kaybında hesaplama yöntemi değişmez, değişen maluliyet oranıdır. Oran, kaza tarihinde yürürlükte olan yönetmeliğin ekindeki kılavuza göre kaybedilen organın işlevi esas alınarak belirlenir ve organ kayıplarında genellikle yüksek çıkar. Bulunan oran, yıllık gelir ile aktif ve pasif dönem süreleri üzerinden hesaplanan gelir kaybıyla çarpılır ve ardından kusur indirimi uygulanır.

Birden fazla organ ya da uzuv kaybında oranlar doğrudan toplanmaz, Balthazard formülüyle birleştirilir. Organ kaybı dosyalarında protez ve tıbbi cihaz bedelleri, sürekli yardıma ihtiyaç doğmuşsa bakıcı gideri ve mesleğini sürdüremeyen kazazede için ekonomik geleceğin sarsılmasından doğan kayıp ayrıca talep edilir.

Bedeni hasar tazminatında sigorta şirketinin ödeme limiti nedir?

2026 yılında zorunlu trafik sigortasının bedensel zararlar için kişi başı teminatı 3.600.000 TL’dir ve bu tutar sağlık giderleri ile sakatlanma ve ölüm teminatları için ayrı ayrı uygulanır.

Kaza başı teminat ise araç türüne göre değişir ve otomobil ile taksilerde 18.000.000 TL, kamyonet, kamyon ve çekicilerde 36.000.000 TL, motosikletlerde 10.800.000 TL’dir. Limiti aşan zarar araç işleteninden ve kusurlu sürücüden talep edilir. Kusurlu tarafın ihtiyari mali mesuliyet sigortası varsa aradaki fark bu poliçenin limiti kadar karşılanır.

Kusurlu olan kişi bedeni hasar tazminatı alabilir mi?

Kazada kusurlu olmak tazminat hakkını ortadan kaldırmaz, yalnızca tutarı kusur oranında azaltır.

Örneğin; kavşakta hız sınırını aşarak seyreden bir sürücüye, kırmızı ışıkta geçen bir aracın çarptığını düşünelim. Bilirkişi incelemesinde kırmızı ışıkta geçen sürücü asli kusurlu olarak %75, hız sınırını aşan sürücü tali kusurlu olarak %25 kusurlu bulunur.

Hız sınırını aşan sürücünün yaralanması nedeniyle hesaplanan bedeni hasar zararı 1.000.000 TL ise, kendi kusuruna düşen 250.000 TL tazminattan indirilir ve karşı aracın sigortasından 750.000 TL talep edebilir. Sınır tam kusurda ortaya çıkar.

Tek taraflı kazada tam kusurlu sürücü üçüncü kişi sayılmadığından kendi aracının zorunlu trafik sigortasından bedeni hasar tazminatı alamaz. Araçtaki yolcu ise sürücünün kusurundan etkilenmez ve talebini tam olarak ileri sürer. Kusur oranı kaza tespit tutanağıyla değil, yargılamada bilirkişi incelemesiyle kesinleşir.

Bedeni hasar tazminatı manevi tazminatı da kapsar mı?

Bedeni hasar tazminatı manevi tazminatı kapsamaz ve iki talep ayrı ayrı ileri sürülür. Bedeni hasar tazminatı ölçülebilir maddi kayıpları karşılar ve maluliyet oranı ile gelir üzerinden hesaplanır. Manevi tazminat ise çekilen acı ve elemin karşılığıdır ve formülle değil, hakim tarafından olayın ağırlığı, tarafların kusuru ve ekonomik durumları gözetilerek takdir edilir.

Manevi tazminat zorunlu trafik sigortasının kapsamı dışında kaldığından talep araç işletenine ve kusurlu sürücüye yöneltilir. Sigorta şirketinden manevi tazminat alınabilmesi için ihtiyari mali mesuliyet poliçesine manevi tazminat klozu eklenmiş olması gerekir.

Çalışmayan, öğrenci veya emekli kişilerin bedeni hasar tazminatı nasıl hesaplanır?

Geliri bulunmayan kazazedenin tazminatı net asgari ücret üzerinden hesaplanır ve 2026 yılında aylık net asgari ücret 28.075,50 TL’dir. Çalışma gücü kaybı her kazazede için doğduğundan ev hanımı, öğrenci ve işsiz kişilerde gelir belgesinin bulunmaması tazminat hakkını ortadan kaldırmaz.

Ev hanımında hesap, ev işlerini yapamamaktan doğan kaybın karşılığı olarak asgari ücret üzerinden yapılır. Emekli kazazedede emekli aylığı kaza nedeniyle kesilmediğinden kayıp aylık üzerinden değil, çalışma gücündeki kayıp üzerinden ve asgari ücret esas alınarak hesaplanır.

Çocuklarda ise hesaplama, çalışma çağının başlayacağı yaş esas alınarak kurulur. Belgelenmiş geliri asgari ücretin üzerinde olan kazazedede ise bordro, vergi kaydı ya da meslek odası kaydıyla ispatlanan gerçek gelir esas alınır.

SGK’dan bağlanan gelir bedeni hasar tazminatından düşülür mü?

Evet, ancak gelirin tamamı değil, yalnızca rücuya tabi kısmı tazminattan düşülür. Bu kuralın amacı, aynı zararın iki kez tahsil edilmesini önlemektir. Mahsup, sürekli iş göremezlik gelirinin ilk peşin sermaye değeri üzerinden yapılır ve tutar kusur dağılımına göre belirlenir.

Zarara üçüncü bir kişi sebep olmuşsa SGK ilk peşin sermaye değerinin yarısını rücu edebildiğinden mahsup da bu tutarla sınırlı kalır (5510 sayılı Kanun 21. madde). Hesaplamada önce kusur oranına göre tazminat bulunur, ardından rücuya tabi tutar düşülür ve varsa hakkaniyet indirimi en son uygulanır. Kurumun rücu hakkının bulunmadığı ödemeler ise tazminattan düşülmez (Türk Borçlar Kanunu 55. madde).

Kasko poliçesi bedeni hasarı karşılar mı?

Standart bir kasko poliçesi bedeni hasarı karşılamaz. Kasko, sigortalı aracın kendisinde oluşan maddi zararı güvence altına alır ve sürücü ile yolcuların yaralanması ya da ölümü teminat dışında kalır.

Poliçeye ferdi kaza ek teminatı eklenmişse sürücü ve yolcular için ölüm, sürekli sakatlık ve tedavi gideri teminatı doğar ve ödeme poliçede yazılı tutar üzerinden, kusur aranmaksızın yapılır. Ferdi kaza teminatından yapılan ödeme, zorunlu trafik sigortasından alınacak tazminattan da düşülmez.

Büromuz avukatlarının hazırladığı bu yazıda destekten yoksun kalma tazminatına ilişkin genel bilgiler paylaşılmıştır. Hukuki uyuşmazlığa ve sürece dair detaylı bilgi ve yönlendirme için info@cozumavukatlik.com.tr mail adresi ya da 0 (541) 371 06 09 numaralı telefon ile iletişime geçebilirsiniz.

Destekten Yoksun Kalma Tazminatı Nedir?

Destekten yoksun kalma tazminatı, haksız fiil neticesinde hayatını kaybeden şahsın sağlığında maddi yardım sağladığı yakınlarının, mahrum kaldıkları ekonomik desteğin telafi edilmesi amacıyla düzenlenen bir maddi tazminattır.

Vefat edenin desteğinden faydalanan bireylerin yaşam düzeylerinin ölüm sebebiyle kötüleşmesini engellemek amacıyla düzenlenen destekten yoksun kalma tazminatı, Türk Borçlar Kanunu madde 53’te ”Haksız Fiil” bölümü “Ölüm ve Bedensel Zarar” başlığı altında yer almaktadır.

Türk Borçlar Kanunu madde 53/3 uyarınca tazminat; “Ölenin desteğinden yoksun kalan kişilerin bu sebeple uğradıkları kayıplar” olarak tanımlanır. Tazminat talebi, vefat eden şahıs ile hak sahipleri arasında ölüm anında fiilen mevcut bulunan veya gelecekte kurulması kuvvetle muhtemel destek ilişkisine dayanır.

Destekten Yoksun Kalma Tazminatının Şartları Nelerdir?

Tazminat talebinin hukuki geçerlilik kazanması, tıbbi uygulama hatası, trafik kazası ya da iş kazası benzeri haksız fiiller neticesinde gerçekleşen ölüm vakalarında belirli kriterlerin varlığına bağlıdır. Yargılama makamları, tazminat yükümlülüğünün doğması için somut olayda yasal şartların birlikte gerçekleşip gerçekleşmediğini teknik yöntemlerle denetler.

Destekten yoksun kalma tazminatı davası açılabilmesi için gereken temel şartlar şunlardır:

• Şahsın, başka şahısların kusurlu veya hukuka aykırı eylemi neticesinde hayatını kaybetmesi gerekir.
• Hukuka aykırı fiil ile ölüm hadisesi ve oluşan zararlar arasında doğrudan illiyet (nedensellik) bağı bulunması esastır.
• Vefat eden şahıs ile tazminat isteyenler arasında ölüm anında fiili veya gelecekte kurulacak farazi destek ilişkisi mevcut olmalıdır.
• Hayatını kaybeden şahsın yaşarken destek sağlama gücüne ve maddi/manevi bakım imkanına sahip olması şarttır, bakıma muhtaç olmaması gerekmektedir.
• Tazminat talep eden şahısların, vefat sebebiyle ekonomik desteğe ihtiyaç duyması ve sosyal seviyesinin korunması gerekliliği bulunmalıdır. Yargıtay içtihatlarına göre ölen kişi eşi, çocukları ve anne babası desteği konumundadır.

Belirlenen şartların ispat edilmesi, tazminat miktarının tayin edilmesi ve hak kayıplarının önlenmesi açısından hayati nitelik taşır. Burada belirtilen koşulların sağlanamadığı hallerde tazminat talepleri reddedilecektir.

Kimler Destekten Yoksun Kalma Tazminatı Talep Edebilir?

Vefat eden şahsın sağlığında ekonomik yardımda bulunduğu veya gelecekte yardım alması kuvvetle muhtemel bireyler, destek yoksun kalma tazminatı talep etme hakkına sahiptir. Burada mirasçılık kavramına bir parantez açmak gerekir. Tazminat talebi, şahsa bağlı bağımsız hak niteliği taşıması nedeniyle mirasçılık sıfatı ya da miras payı ile doğrudan bağlantılı değildir. Mirasçılar, mirası reddetmiş olsalar dahi vefat sebebiyle mahrum kaldıkları desteğin tazmin edilmesini isteyebilir.

Yargıtay içtihatları uyarınca, vefat eden şahıs ile hak sahipleri arasındaki destek ilişkisi fiili veya farazi nitelik taşıyabilmektedir. Eş, çocuk, anne ve baba arasında destek ilişkisinin varlığı hukuki karine kabul edilmektedir. Karine kapsamı dışındaki şahıslar, nişanlı, burs alan öğrenci, kardeş veya arkadaşların tazminat alabilmesi adına vefat edenden düzenli ve sürekli yardım aldıklarını somut verilerle ispatlaması gerekir

Eşin Eşe Destekliği

Eşler arasındaki destek ilişkisi, hukuki karine olarak kabul edilmektedir ve ispat yükümlülüğü yoktur. Sağ kalan eş, vefat eden eşin gelirinden ya da ev içi hizmetlerinden mahrum kaldığı gerekçesiyle tazminat davası açma hakkına sahiptir. Resmi nikah bulunmayan ancak aile birliği bilinciyle sürekli birliktelik yaşayan bireyler, destek ilişkisinin varlığını ispatladıkları takdirde tazminat hakkından faydalanmaktadır.

Boşanmış eşler, vefat edenden nafaka alıyorlarsa veya boşanmaya rağmen fiilen birlikte yaşıyorlarsa mahrum kaldıkları ekonomik kayıpların karşılanmasını talep edebilmektedir. Tazminat hesaplamaları yapılırken, sağ kalan eşin ilerleyen süreçte yeniden evlenme ihtimali teknik tablolar üzerinden analiz edilmekte ve tazminat tutarından belirli oranda indirim yapılmaktadır.

Anne ve Babanın Çocuğa Destekliği

Anne ve babanın çocuklarına sağladığı destek, Türk Medeni Kanunu uyarınca yasal bakım ve eğitim borcu temeline dayanmaktadır ve ebeveynlerin destek yükümlülüğü, çocukların ergin olmasına, eğitim hayatının tamamlanmasına veya çalışmaya başlamasına kadar devam etmektedir. Tazminat hesaplamalarında çocukların cinsiyeti ve öğrenim durumu destek süresini doğrudan etkilemektedir.

Yerleşik yargı pratiklerine göre anne ve babanın destek süreleri şu kriterlerle belirlenmektedir:

• Erkek çocukları için kural olarak 18 yaşın sonuna kadar destek sağlanacağı kabul edilmektedir.
• Kız çocukları için kentlerde 22 yaşına kadar destek ihtiyacının devam edeceği varsayılmaktadır.
• Yükseköğrenim gören veya görme ihtimali bulunan çocuklar adına destek süresi 25 yaşına kadar uzatılmaktadır.
• Ağır engelli veya sürekli bakıma muhtaç çocuklar için ebeveyn desteğinin ömür boyu süreceği esas alınmaktadır.

Çocuğun Anne ve Babaya Destekliği

Çocukların anne ve babalarına gelecekte destek olacağı hususu, hukuken hayatın olağan akışına uygun bir durum olarak kabul edilmektedir. Yetişkin çocukların vefatı halinde anne ve babanın varlıklı olması veya vefat edenden fiilen para almıyor olması tazminat hakkına engel teşkil etmez. Hizmet yardımları, hastalık anındaki bakım ve aile bütçesine sunulan her türlü katkı maddi destek kapsamında değerlendirilmektedir.

Henüz gelir elde etmeyen küçük yaştaki çocukların ölümü durumunda ise ebeveynlerin ileride mahrum kalacağı farazi destek üzerinden tazminat hesabı yürütülmektedir. Hesaplama aşamasında çocuğun 18 yaşına gelerek çalışmaya başlayacağı varsayılmakta, yetiştirme giderleri düşüldükten sonra net tazminat miktarı belirlenmektedir.

Kardeşin Kardeşe Destekliği

Kardeşler arasında destek ilişkisinin varlığı, eş ve çocukların aksine hukuki karine olarak kabul edilmez ve tazminat talebinin kabul görmesi adına, vefat eden kardeşin sağlığında diğer kardeşe düzenli ve sürekli yardım sağladığının kanıtlanması şarttır.

Kardeşin kardeşe destek sayılabilmesi için aranan özel koşullar şöyledir:

• Vefat eden kardeşin, ekonomik refah içinde bulunması ve yardım etme kapasitesine sahip olması gerekir.
• Tazminat isteyen kardeşin, vefat edenin desteği olmaksızın yoksulluğa düşecek durumda olduğunun ispatı esastır.
• Hak sahibinin, özel bakımı gerektiren ağır hastalığının bulunması veya anne/babanın vefat etmiş olması gibi istisnai haller destek ilişkisini güçlendirmektedir.

Destekten Yoksun Kalma Tazminatı Nasıl Hesaplanır?

Vefat eden şahsın sağlığında elde ettiği gelirler, yardım sağladığı kişilerin sayısı ve yaşam tabloları, destekten yoksun kalma tazminatının hesaplanmasında kullanılan metriklerdir. Tazminat hesaplamasında birkaç kritik nokta vardır:

• Gelir durumunun somut verilerle ispatlanamadığı durumlarda hesaplamalar güncel asgari ücret üzerinden ilerler.
• Vefat edenin çalışabileceği aktif dönem (kural olarak 60 yaş) ve emeklilik sonrası pasif dönem kazançları ayrı başlıklar altında değerlendirilir.
• Progresif rant yöntemi uyarınca, belirlenen her yıl için gelir tutarında %10 artırım ve %10 iskontolama işlemi uygulanmaktadır.

Formül: Tazminat = (Ölenin Net Geliri x Destek Payı) x (Bakiye Ömür) x (Kusur Oranı)

Tazminat hesaplamasına bir örnekle bakalım:

• 2026 net asgari ücret: 28.075,50 TL
• Aylık geliri = 28.075,50 TL
• Eşi ile 2 çocuk destek görüyorsa pay = 1/3
• Destek payı: 28.075,50 ÷ 3 = 9.358,50 TL
• Bakiye ömür = 20 yıl = 240 ay
• Kusur oranı %100
• Tazminat: 9.358,50 x 240 = 2.246.040 TL

Bu rakam, TRH 2010 tablosu ve progresif rant esas alınarak mahkemelerce aktüeryal bilirkişi tarafından ayrıntılı hesaplanır. Toplam tazminat tutarı, vefat edenin kusur oranı, varsa zarar görenin müterafik kusuru ve sigorta şirketinden alınan kısmi ödemeler mahsup edildikten sonra kesinleşir.

Destekten Yoksun Kalma Tazminatı Pay Oranları

Yargıtay, 5510 Sayılı Kanun madde 19 ile 34’e göre destekten yoksun kalma tazminatı pay oranlarını belirlemektedir. Destek payları belirlenirken; miras payları veya Sosyal Güvenlik Kurumu’nun gelir bağlama oranları dikkate alınmamaktadır. Bu duruma göre aşağıdaki örneklere pay oranları şu şekildedir;

Muhtemel Bakiye Ömrün Tespiti

Tazminat hesaplamalarının zaman sınırını belirleyen muhtemel bakiye ömür, vefat edenin ve hak sahiplerinin nüfus kayıtları üzerinden varsayımsal olarak saptanmaktadır. Hak sahiplerinin yaşama ihtimali bulunan sürelerin belirlenmesinde Türkiye verilerine uygun olarak hazırlanan TRH 2010 Ulusal Mortalite Tablosu esas alınmaktadır. Yargıtay’ın bazı özel daireleri PMF 1931 tablosunu kullanmaya devam etse de, güncel yargı eğilimi gerçek verilere en yakın sonuçları veren TRH 2010 tablosu yönündedir.

Destek süresi belirlenirken vefat edenin aktif çalışma hayatını tamamlayacağı yaş sınırı kural olarak 60 kabul edilmekte, mesleki yıpranma payı olan memuriyet veya güvenlik güçleri kadrolarında yasal emeklilik yaşları dikkate alınmaktadır. Çocuklar adına yürütülen hesaplamalarda ise destek süresi erginlik yaşına veya eğitim durumuna göre 18 ile 25 yaş arasında değişmektedir.

Destekten Yoksun Kalma Tazminatı Davası

Destekten yoksun kalma tazminatı davası, haksız fiil neticesinde yaşanan can kaybı dolayısıyla mahrum kalınan ekonomik yardımların, kusurlu taraflardan talep edildiği hukuki yoldur. Söz konusu dava, vefat eden şahsın terekesine dahil olmayan, doğrudan doğruya destek alanların şahsında vücut bulan bağımsız bir alacak hakkıdır. Hak sahipleri, bu dava kapsamında maddi zararlarının yanı sıra, yaşanan elem ve kederin telafisi için manevi tazminat isteminde de bulunabilmektedir.

Kusur oranlarının tespiti, aktüeryal hesaplamalar ve delillerin değerlendirilmesi safhalarından oluşan yargılama sürecinde hak kaybına uğramamak ve tüm bu teknik bilgi gerektiren prosedürlere ilişkin doğru yönlendirme alabilmek adına uzman avukatlarımızla iletişime geçebilirsiniz.

Davada Görevli ve Yetkili Mahkeme

Tazminat davasının açılacağı görevli mahkeme; vefatın gerçekleştiği olayın niteliğine ve davalı tarafların statüsüne göre belirlenmektedir. Haksız fiilden kaynaklanan genel tazminat taleplerinde Asliye Hukuk Mahkemeleri görevli kılınmaktadır. Ölüm olayının iş kazası neticesinde meydana gelmesi halinde uyuşmazlıklar İş Mahkemeleri nezdinde çözülmektedir. Davalı taraflar arasında sigorta şirketinin bulunması durumunda ise Asliye Ticaret Mahkemeleri yetki sahibi kabul edilmektedir.

Yetkili mahkeme tayininde; davacı tarafa seçimlik haklar tanınmaktadır:

• Davalı şahısların veya sigorta şirketinin yerleşim yeri mahkemesinde dava açılabilmektedir.
• Haksız fiilin işlendiği veya ölüm hadisesinin meydana geldiği yer mahkemesi yetkilidir.
• Zarar gören hak sahiplerinin ikametgahı mahkemesinde tazminat talepleri ileri sürülebilmektedir.

Dava için Gerekli Evraklar

Yargılama süresinin kısalması ve hak kayıplarının önlenmesi adına eksiksiz hazırlanması gereken dava dosyasında ihtiyaç duyulan temel evraklar şunlardır:

• Olayın oluş şeklini ve kusur durumunu tevsik eden kaza tespit tutanağı veya soruşturma dosyası
• Vefatın nedenini ve tarihini gösteren resmi ölüm raporu
• Aile bağlarını ve hak sahipliğini kanıtlayan vukuatlı nüfus kayıt örneği ile veraset ilamı
• Vefat eden şahsın kaza tarihindeki gerçek gelirini belgeleyen maaş bordroları veya vergi beyannameleri
• Kusurlu kişilere ait sigorta evrakları ve poliçe örnekleri
• Varsa maluliyet derecesini veya tıbbi tedavi süreçlerini içeren Adli Tıp Kurumu raporları

Zamanaşımı Kavramı

Destekten yoksun kalma tazminatı talepleri, kanunda öngörülen yasal süreler içerisinde ileri sürülmediği takdirde zamanaşımına uğramaktadır. Haksız fiillerde genel zamanaşımı süresi, zararın ve tazminat yükümlüsünün öğrenildiği tarihten itibaren 2 yıl, her halükarda fiilin işlendiği tarihten itibaren 10 yıldır. Ölümle sonuçlanan trafik kazalarında, Karayolları Trafik Kanunu uyarınca sigorta şirketine karşı açılacak davalar için 2 yıllık süre uygulanmaktadır.

Şayet ölüm hadisesine sebebiyet veren eylem Türk Ceza Kanunu kapsamında bir suç teşkil ediyorsa, daha uzun olan ceza zamanaşımı süreleri uygulama alanı bulmaktadır. Taksirle ölüme sebebiyet verme vakalarında tazminat davası açma hakkı 15 yıllık ceza zamanaşımı süresine tabidir. Sürelerin takibi, usul hukuku gereği davanın reddedilmemesi adına en kritik noktadır.

Destekten Yoksun Kalma Tazminatı Yargıtay Kararları

Hukuk Genel Kurulu 2007/4-222 Esas, 2007/222 Karar sayılı kararı

“destekten yoksun kalma tazminatı ölüm ile ortaya çıkmasına rağmen, miras bırakanın şahsından doğan ve mirasçılara geçen bir hak değil, doğrudan bu kimselerin kendisinden doğan bağımsız bir haktır.”

Yargıtay’ın görüşüne göre mirası reddeden mirasçıların destekten yoksul kalma tazminat talebinde bulunabileceklerdir. Zira destekten yoksul kalma tazminat talebi miras hukukuna ilişkin bir işlem değildir. Söz konusu tazminat ölen kişinin yakınlarının destekten mahrum kalmaları nedeniyle ödenen bir tazminattır. Dolayısıyla destekten mahrum kalma nedeniyle talep edilen tazminat bağımsız bir hak niteliğindedir[1].

Kararın tümünü okumak için linki kullanabilirsiniz.

Yargıtay 17. Hukuk Dairesi    2018/6431 Esas  ,  2019/323 Karar sayılı kararı

“Bunun yanında amaç zarar görenin malvarlığındaki eksilmeyi giderme olduğuna göre, ölüm nedeniyle desteğini yitirenin elde ettiği çıkarlar varsa, bunların da zarar tutarından indirilmesi gerekir. Aksi halde zarar görenin malvarlığında olaydan önceki duruma göre artış meydana gelmiş olur.”

Ölüm olayı sebebiyle ölen kişinin yakınlarının sigorta şirketinden ödeme alması gibi başka çıkarlar elde etmişse bu tutarların tazminat hesaplanmasında düşürülmesi gerekmektedir. Destekten mahrum kalma nedeniyle hükmedilen tazminat hak sahiplerini zenginleştirmek değildir. Bu tazminattaki amaç yakınını kaybeden kişiye destekten mahrum kalması nedeniyle uğradığı zararı karşılamaktır[2].

Yargıtay 17. Hukuk Dairesi 2014/20408 Esas ,  2017/2550 Karar sayılı kararı

“Destekten yoksun kalma tazminatının konusu, desteğin yitirilmesi nedeniyle yoksun kalınan zarardır. Buradaki amaç, destekten yoksun kalanların, desteğin ölümünden önceki yaşamlarındaki sosyal ve ekonomik durumlarının korunmasıdır.”

Destekten mahrum kalma nedeniyle talep edilen tazminatın konusu, destek veren kişinin ölmesi nedeniyle mahrum kalınan zarardır. Bu tazminattaki amaç ölen kişinin yakınlarının ölümden önceki sosyoekonomik şartlarının muhafaza edilmesidir. Ayrıca ölüm sonrasında ölen kişinin yakınlarının destek olmadan yaşamlarını devam ettirecek tazminatın ödenmesidir[3].

Destekten yoksun kalma tazminatı kimden istenir?

Tazminat talepleri, vefat olayına sebebiyet veren kusurlu şahıslara ve hukuken mesul tutulan kurumlara yöneltilir. Trafik kazalarında, kazaya karışan sürücü, araç işleteni ve zorunlu mali sorumluluk sigortası poliçesini düzenleyen sigorta şirketi tazminatın muhataplarıdır. Ölüm vakası iş kazası kapsamında ise iş sağlığı ve güvenliği önlemlerini almayan işveren tazminat ödemekle yükümlüdür.

Destekten yoksun kalma tazminatını yalnızca kanuni mirasçılar mı alabilir?

Tazminat hakkı, mirasçılık sıfatından bağımsız, şahsa bağlı ve asli niteliktedir. Vefat edenin kanuni mirasçısı olmayan ancak sağlığında düzenli yardım alan şahıslar da destek kaybı sebebiyle dava açabilir. Mirasçılar, mirası reddetmiş olsalar dahi şahsi hakları olan destek tazminatını talep ederler. Dolayısıyla hak sahipliği, akrabalık bağından ziyade vefat eden şahısla kurulan ekonomik destek ilişkisine dayanır.

Ölen kişinin kusuru tazminatı nasıl etkiler?

Vefat edenin kusurlu eylemleri, hesaplanan toplam tazminat miktarından kusur oranında indirim yapılması sonucunu doğurur. Kendi kusuruyla vefat eden şahsın yakınları ise haksız fiil sorumluluğu kapsamında karşı taraftan tazminat talep edemezler. Trafik sigortası kapsamında açılan davalarda, üçüncü kişi konumundaki hak sahiplerinin doğrudan doğan hakları, vefat edenin kusurundan bağımsız analiz edilir. Kusur tespiti, mahkemece atanan teknik bilirkişi heyetlerinin raporları neticesinde kesinleşir.

Sigorta şirketine başvuru zorunlu mudur?

Evet, trafik kazalarından kaynaklanan can kayıplarında, sigorta şirketine karşı dava açılmadan evvel yazılı müracaat yapılması dava şartıdır. Sigorta şirketi ise başvurunun kendisine ulaştığı tarihten itibaren 15 gün içinde başvuruyu yanıtlamakla mükelleftir. Başvurunun reddedilmesi veya süresi içinde yanıtlanmaması hallerinde sigorta tahkim komisyonu ya da ticaret mahkemeleri nezdinde yargılama süreci başlatılır.

Hangi durumlarda tazminat hakkı doğmaz?

Tazminat yükümlülüğü, hukuka aykırı fiil, kusur, zarar ve nedensellik bağı kriterlerinin birlikte gerçekleşmesine bağlıdır. Vefat eden şahsın sağlığında yardım etme gücünün bulunmadığı veya hak sahiplerinin desteğe ihtiyaç duymadığı hallerde tazminat hakkı doğmaz. Ölüm hadisesinin, meşru müdafaa gibi hukuka uygunluk sebepleri çerçevesinde oluşması da tazminat sorumluluğunu ortadan kaldırır. Fiilin, uygun illiyet bağını kesen mücbir sebepler veya üçüncü şahısların ağır kusuruyla gerçekleşmesi tazminat istemlerinin reddine sebebiyet verir.

Ev hanımı veya geliri olmayan kişiler için de tazminat alınabilir mi?

Vefat edenin fiilen gelir elde etmemesi, yakınlarının destekten mahrum kalmadığı sonucunu doğurmaz. Ev hanımlarının, ev içi hizmetleri, çocuk bakımı ve aile düzenine katkıları ekonomik değer taşıyan eylemli destekler sayılır. Kazanç elde etmeyen şahıslar için tazminat hesaplamaları ise yukarıda örneklendirdiğimiz gibi güncel asgari ücret standartları esas alınarak yürütülür. Yargı makamları, bedelsiz hizmet veren şahısların vefatı halinde dahi hak sahiplerine tazminat ödenmesine hükmeder.

Birden fazla kişi destekten yoksun kalma tazminatı talep edebilir mi?

Eğer vefat eden şahıs sağlığından birden fazla kişiye destek sağlıyorsa, her hak sahibi, mahrum kaldığı pay oranında tazminat talebinde bulunabilir. Dava açmayan veya süreci takip etmeyen hak sahiplerinin payları saklı tutulur ve diğer davacılara aktarılmaz.

Tazminat davası açmadan önce arabuluculuk gerekli midir?

Evet, sigorta şirketlerinin taraf olduğu tazminat uyuşmazlıklarında dava sürecine geçmeden önce arabuluculuğa müracaat edilmesi yasal bir zorunluluktur. Bu süreçte anlaşma yapıldığı takdirde düzenlenecek tutanak, mahkeme ilamı niteliğindedir. Uzlaşma sağlanamaması halinde ise hazırlanan son tutanak dava dilekçesine eklenerek süreç yetkili mahkemede tazminat davası ile devam eder.

Çocuklar için destek süresi nasıl belirlenir?

Çocuklarda süre hesabında cinsiyet, öğrenim durumu ve fiziksel kapasite kriterleri belirleyicidir. Erkek çocukları için 18 yaş, yükseköğrenim gören veya görme ihtimali bulunan tüm çocuklar 25 yaş, fiziksel veya zihinsel engel sebebiyle çalışamayacak durumda olan çocuklar içinse destek ilişkisinin ebeveynlerin muhtemel bakiye ömürleri boyunca devam edeceği esas alınır.

KAYNAKLAR

1- Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 2007/4-222 E., 2007/222 K.

2- Yargıtay 17. Hukuk Dairesi         2018/6431 E.  ,  2019/323 K..

3- Yargıtay 17. Hukuk Dairesi        2014/20408 E.  ,  2017/2550 K.

4- https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/631994

Ehliyetsiz Araç Kullanma (Ceza, Tazminat, Sigorta) Hukuki Niteliği

2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 36. Maddesi “Sürücü Belgesi Alma Zorunluluğu”nu düzenlemiştir. İlgili hüküm gereğince motorlu araçlar, karayollarında yalnızca sürücü belgesine sahip kişiler tarafından sürülebilecektir. Sürücü belgesine sahip olmayan kişilerin motorlu aracı karayolunda kullanması ve kullanılmasına izin verilmesi yasaktır.

Sürücü belgesi olmayan, sürücü belgesi geçici ya da tedbiren alınan, ya da sürücü belgesi iptal edilen kişilerin araç kullanarak trafiğe çıktıklarının tespiti hâlinde, idari para cezası verilir. Ayrıca, aracın sürücü belgesiz kişilerce sürülmesine izin veren araç sahibine de tescil plakası üzerinden aynı miktarda idari para cezası verilir.

Ehliyetli sürücünün, sahip olduğu ehliyet sınıfları haricinde araç kullanması da Karayolları Trafik Kanunu m.39’da yasaklanmıştır. İlgili hükme göre sahip olduğu ehliyet sınıfının kapsamına girmeyen bir aracı kullanan ehliyetli sürücüye idari para cezası verilir.

Geçerliliği sona ermiş olan ehliyetle karayolunda motorlu araç süren kişiye ise Karayolları Trafik Kanunu m.39/3 gereğince idari para cezası verilir.

Ehliyetsiz araç kullanırken yapılan trafik kazasında ehliyetsizliğin kusura etkisi bulunmamaktadır. Ancak yapılan trafik kazası sonucu oluşan hasarların tazmininde sigortanın ehliyetsiz kişiye kusuru oranında rücu hakkı bulunmaktadır. Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarınca sigorta, ehliyetsiz sürücünün karıştığı trafik kazasında yaptığı ödemenin sorumluluktan kurtulabileceği miktarını ehliyetsiz sürücüye rücu edebilecektir.

Dikkatinizi çekebilir:

• KTK 57/1-b
• KTK 56/1-c
• KTK 52/1-a
• KTK 52/1-b
• 47/1-C

Ehliyetsiz Sürücü Tazminat Alabilir Mi?

Ehliyetsiz sürücü kazada daha az kusurlu ya da kusursuz ise tazminat alabilecektir. Dolayısıyla bir sürücünün ehliyetsiz olması trafik kazası sonucunda tazminat alıp almaması hususunu etkileyecek bir kriter değildir.

Trafik kazası sonucunda ortaya çıkan zararlar kusuru bulunan taraftan tazmin edilir. Trafik kazası nedeniyle tazminat, bir kişinin trafik kazası sonucunda yaşadığı maddi ve/veya manevi zararların telafi edilmesi amacıyla ödenen bir tazminat türüdür. Trafik kazası tazminatı genellikle kazaya karışan araç sürücüsünün veya sigorta şirketinin sorumluluğunda olabilir.

Tazminat miktarı, kazanın neden olduğu zararın türüne, kazaya karışan tarafların kusur oranına, sigorta poliçelerine ve yerel yasal düzenlemelere bağlı olarak belirlenir. Trafik kazası tazminatı, araç hasarı, tıbbi masraflar, gelir kaybı, rehabilitasyon maliyetleri ve diğer zararları kapsayabilir. Bu tazminat, mağdurun yaşamını sürdürebilmesi ve zararlarını telafi edebilmesi için önemli bir destek sağlar.

Ehliyetsiz Sürücü Kusurlu Mudur?

Ehliyetsiz sürücünün karıştığı bir trafik kazasında, sürücünün kusurlu olup olmadığı, trafik kazasında ihlal edilen kurallara göre belirlenir. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’na göre, ehliyetsiz araç kullanmak yasaktır ve idari para cezasına tabidir, ancak bu durum kazanın oluşumundaki kusur oranını etkilemez. Kusur oranı, kazanın oluşumuna neden olan trafik kurallarının ihlali ve sürücünün eylemlerine göre değerlendirilir.

Örneğin, ehliyetsiz sürücü tüm kurallara uygun şekilde hareket ediyorsa, kazada kusurlu sayılmayabilir. Yargıtay’ın çeşitli kararlarında, ehliyetin varlığı değil, sürücünün olay anındaki davranışları ve trafik kurallarına uyumu esas alınır. Bu nedenle, ehliyetsiz olmak tek başına kusur yüklemez; her olay kendi koşullarına göre değerlendirilir.

Ehliyetsiz Kazada Trafik Sigortası

Ehliyetsiz araç kullanımı durumunda meydana gelen trafik kazalarında, sigorta şirketleri hasar ödemesi yapsa dahi, ödedikleri tazminatı araç sahibine veya sürücüye rücu etme hakkına sahiptir. Sigorta şirketinin rücu hakkı, Karayolları Trafik Kanunu’nun 36. maddesi ve Zorunlu Mali Mesuliyet Sigortası Genel Şartları çerçevesinde düzenlenmiştir. Sigorta şirketleri, sigortalının veya sürücünün kusurlu davranışları nedeniyle oluşan zararı, ödediği tazminat tutarında geri talep edebilir. Yargıtay 17. Hukuk Dairesi’nin 2017/1248 E. ve 2017/3116 K. sayılı kararında, ehliyetsiz sürücülerin karıştığı kazalarda, sigorta şirketlerinin rücu hakkını kullanabileceği belirtilmiştir.

Ehliyetsiz Kazada Sigorta Ödeme Yapar Mı?

Ehliyetsiz sürücünün karıştığı bir trafik kazasında, trafik sigortası zarar gören üçüncü kişilere ödeme yapar, ancak bu ödeme sonrası sigorta şirketi, ödediği tutarı ehliyetsiz sürücüden veya araç sahibinden geri talep edebilir. Karayolları Trafik Kanunu’nun 36. maddesi ve Zorunlu Mali Mesuliyet Sigortası Genel Şartları bu durumu düzenler. Yargıtay 17. Hukuk Dairesi’nin 2017/5624 E., 2019/7355 K. sayılı kararında, sigorta şirketinin bu tür rücu haklarının yasal dayanağı vurgulanmıştır. Bu nedenle, sigorta şirketi öncelikle zarar gören üçüncü kişilere ödeme yapar, ancak bu ödeme sonrasında rücu yoluna giderek, tazminatı kusurlu sürücüden talep edebilir.

Yargıtay’ın kararları, ehliyetsiz sürücülerin karıştığı kazalarda sigorta şirketinin sorumluluğunu netleştirmekte ve bu tür durumlarda rücu hakkının nasıl uygulanacağını açıkça ortaya koymaktadır. Bu kapsamda, ehliyetsiz araç kullanımının doğrudan sigorta şirketinin ödeme yapmasına engel oluşturmadığı, ancak bu ödemeden sonra sigorta şirketinin rücu hakkını kullanabileceği belirtilir.

• Zarar gören üçüncü kişilere ödeme
• Sigorta şirketinin rücu hakkı
• Ödeme sonrası rücu

Zarar gören üçüncü kişilere ödeme: Sigorta şirketi, kaza sonucu zarar gören üçüncü şahıslara (örneğin, diğer araç sürücüleri, yolcular, yayalar) tazminat ödemesi yapar. Bu ödeme, Zorunlu Mali Mesuliyet Sigortası kapsamında yapılır.

Sigorta Şirketinin Rücu Hakkı: Sigorta şirketi, zarar görenlere yaptığı ödemeyi, ehliyetsiz sürücüye veya aracın sahibine rücu edebilir. Bu durum, Zorunlu Mali Mesuliyet Sigortası Genel Şartları ve Karayolları Trafik Kanunu’nun 36. maddesi gereğince düzenlenmiştir.

Ödeme Sonrası Rücu İşlemi: Sigorta şirketi, ödediği tazminat tutarını, kusurlu olarak değerlendirdiği ehliyetsiz sürücüden veya araç sahibinden talep eder. Yargıtay kararlarına göre, bu rücu işlemi hukuka uygundur ve sigorta şirketinin zararını telafi etmesini sağlar.

Eğer kaza koşulları, ehliyetsiz sürücünün kusursuz olduğu sonucunu doğuruyorsa, sigorta şirketi ödeme yapsa dahi rücu edemez.

Ehliyetsiz sürücünün karıştığı kazalarda, zorunlu trafik sigortası devreye girer, ancak sigorta şirketi ödediği tazminatı sürücüden rücu edebilir. Bu durumda, ehliyetin olmaması sigorta yükümlülüğünü etkilemez, ancak rücu hakkı saklıdır.

Ehliyetsiz Kazada Kasko Ödeme Yapar Mı?

Ehliyetsiz yapılan trafik kazasında kaskonun bağlı olduğu sigorta şirketi ödeme yapmayacaktır. Bu konuda yasal mevzuat Karayolları Trafik Kanunu ve Kasko Sigortası genel şartlarıdır. Karayolları Trafik Kanunu m.36 uyarınca karayolunda araç sürecek kimsenin araca uygun sürücü belgesini alma zorunluluğu bulunmaktadır. Aynı doğrultuda Kasko Sigortası Genel Şartlarında A.5. başlıklı “Teminat Dışında Kalan Zararlar” maddesinde Poliçede gösterilen aracın, ilgili mevzuat hükümlerine göre gerekli sürücü belgesine sahip olmayan kimseler tarafından kullanılması sırasında meydana gelen zararları kaskonun karşılamayacağı vurgulanmaktadır.

Aracınızla meydana gelen bir hasardan tazminat alabilmek için, aracı kullanan kişinin ehliyet sahibi olması veya yeterli ehliyet sınıfına sahip bir sürücünün aracı kullanması gerekmektedir. Eğer aracınızı ehliyetsiz bir sürücü kullanarak kaza meydana gelirse, kasko sigortası şirketi hasar tazminatınızı ödemeyecektir. Ayrıca, trafik sigortanızdan karşı tarafa hasar tazminatı ödendiği durumlarda, sigorta şirketiniz size bu miktarı rücu edecektir.

Ehliyetsiz yapılan trafik kazasında kasko şirketinin ödeme yapmayacağını bilmekle birlikte ehliyetsizliğin kazalarda asli kusur olarak kabul edilmediğini haklarınızı savunabilmek adına unutmamak gerekmektedir.

• Yargıtay bir kararında tam kusurlu ehliyetsiz sürücünün karıştığı kazada sigortanın karşı araca ödediği tazminatın tamamını rücu edebileceğini hükme bağlamıştır. İlgili karara göre davalının maliki/işleteni olduğu aracın, dava dışı sürücü …’in yüksek oranda alkollü ve ehliyetsiz olarak sevk ve idaresinde iken maddi hasarlı trafik kazasına sebebiyet verdiğini, dava dışı … ‘in tam ve asli kusurlu olduğunu, park halinde bulunan çarptığı aracın herhangi bir kusurunun olmadığının tespit edildiğini, trafik sigortası genel şartlarının B.4 maddesinde alkollü ve/veya ehliyetsiz araç kullanmanın rücu nedeni olarak gösterildiğini, bu nedenlerle sigortanın karşı araca yaptığı ödemenin tamamının davalıdan tahsiline karar verilmesini hükme bağlamıştır. (Yargıtay 17. HD., 2019/2586 E., 2020/6407 K.)

Ehliyetsiz Sürücüye Sigorta Rücu Edebilir Mi?

Ehliyetsiz sürücüye tazminatın kaldırılmasını sağlayabileceği ya da azaltabileceği oranda  sigorta rücu edebilecektir.

“KARAYOLLARI MOTORLU ARAÇLAR ZORUNLU MALİ SORUMLULUK SİGORTASI GENEL ŞARTLARI”nın “Zarar görenlerin haklarının saklı tutulması ve sigortacının sigortalıya rücu hakkı” başlıklı B.4. maddesinin b fıkrası uyarınca Tazminatı gerektiren olay, aracın ilgili mevzuat hükümlerine göre gereken ehliyete sahip olmayan veya geçerliliğini yitirmiş sürücü sertifikasına sahip ya da ehliyetine geçici/sürekli el konulmuş kimseler tarafından sevk edilmesi veya trafik kurallarının ağır kusur ile ihlali sonucunda meydana gelmiş ise ödemede bulunan sigortacı, sigorta sözleşmesine ve bu sözleşmeye ilişkin kanun hükümlerine göre, tazminatın kaldırılmasını veya azaltılmasını sağlayabileceği oranda kazaya sebebiyet veren sigortalıya rücu edebilir.

• İlgili hükümden anlaşılacağı üzere sigortacı, poliçe ya da yasalara dayanarak, ehliyetsiz sürücünün karıştığı trafik kazasında yaptığı ödemenin kaldırılmasını ya da azaltılmasını sağlayabileceği orandaki miktarını ehliyetsiz sürücüye rücu edebilecektir.

Ruhsat sahibinin ve ehliyetsiz sürücünün farklı kişiler olması halinde sigorta burada araç sahibine rücu edecektir. Ancak unutulmaması gerekir ki sigorta rücu hakkını kusur oranında kullanabilecektir. Örneğin kazada ehliyetsiz sürücünün %60 kusuru bulunmakta ise, sigorta şirketi karşı tarafa ödediği tazminatın %60’ını rücu etme hakkına sahip olacaktır.

Ehliyetsiz sürücünün sebep olduğu trafik kazalarında, sigorta şirketleri tazminatı ödedikten sonra, ödediği tutar için rücu hakkını kullanabilir. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 107. maddesi uyarınca, sigorta şirketi, tazminatı ödedikten sonra, kusurlu sürücüden veya aracın malikinden bu bedeli talep edebilir. Ehliyetsiz araç kullanmak, bu tür rücu işlemlerinde geçerli bir sebeptir. Yargıtay 17. Hukuk Dairesi’nin 2018/2847 E. ve 2018/4421 K. sayılı kararında, ehliyetsiz sürücülerin sigorta şirketlerine karşı rücu sorumluluğu kabul edilmiş ve bu tür taleplerin hukuka uygun olduğu belirtilmiştir.

Ehliyetsiz Trafik Kazası Yapmanın Cezası

Ehliyetsiz olarak trafik kazasına karışmak, Türk Ceza Kanunu ve Karayolları Trafik Kanunu kapsamında ciddi yaptırımlar doğurur. 2918 sayılı Kanun’un 36. maddesine göre, ehliyetsiz araç kullanan kişiye idari para cezası verilir ve araç trafikten men edilebilir. Ayrıca, ehliyetsiz sürücünün sebep olduğu kazada can veya mal kaybı varsa, bu durum ceza artırıcı neden olarak değerlendirilir. Yargıtay 12. Ceza Dairesi’nin 2019/1298 E. ve 2019/2510 K. sayılı kararında, ehliyetsiz sürücülerin ceza sorumluluğunun artırıldığı ve verilen cezaların caydırıcı nitelikte olduğu belirtilmiştir.

Ehliyetsiz Maddi Hasarlı Trafik Kazası

Ehliyetsiz sürücülerin karıştığı maddi hasarlı trafik kazalarında, sürücülerin sorumluluğu ve sigorta şirketlerinin tutumu dikkatlice değerlendirilir. Ehliyetsiz sürücü kazaya karıştığında, Zorunlu Mali Mesuliyet Sigortası kapsamında zarar gören üçüncü kişilere ödeme yapılır. Ancak, sigorta şirketi bu ödeme sonrasında rücu hakkını kullanarak, ödenen tutarı ehliyetsiz sürücüden veya araç sahibinden talep edebilir. Karayolları Trafik Kanunu’nun 36. maddesi bu durumu düzenler. Yargıtay, bu tür durumlarda sigorta şirketinin rücu hakkını destekleyen kararlar vermiştir.

Ehliyetsiz sürücünün kusur oranı, kazanın oluş şekli ve trafik kurallarının ihlali gibi faktörlere bağlı olarak belirlenir. Maddi hasarlı kazalarda, ehliyetsiz sürücünün tüm trafik kurallarına uyması durumunda dahi, sigorta şirketi ödeme yapıp rücu hakkını kullanabilir. Bu nedenle, ehliyetsiz sürücüler maddi hasarlı kazalarda büyük bir risk altındadır ve olası hukuki sorumluluklar doğabilir.

Ehliyetsiz Ölümlü Trafik Kazası

Ehliyetsiz sürücünün karıştığı ölümlü trafik kazaları, hem ceza hukuku hem de tazminat hukuku açısından ciddi sonuçlar doğurur. Ehliyetsiz araç kullanmak, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 36. maddesi uyarınca açıkça yasaktır ve idari para cezası ile cezalandırılır. Ancak, trafik kazasında ehliyetsiz olmak, kazanın kusur oranını doğrudan belirlemez. Kusur değerlendirmesi, trafik kurallarının ihlal edilip edilmediğine göre yapılır.

Türk Ceza Kanunu’nun 85. maddesi, taksirle ölüme neden olma suçu kapsamında ehliyetsiz sürücüye hapis cezası öngörür. Ayrıca, Karayolları Trafik Kanunu’nun 36. maddesi gereğince, sigorta şirketi zarar görenlerin tazminatını öder, ancak ödediği tutarı rücu hakkı çerçevesinde ehliyetsiz sürücüden veya araç sahibinden talep eder.

Bu tür kazalarda, sigorta şirketleri ödeme yapar ancak rücu yoluna gider ve ehliyetsiz sürücü cezai sorumlulukla karşı karşıya kalır.

Ehliyetsiz Ölümlü Kazaya Karışmanın Cezası

Ölümlü kazalarda, ehliyetsiz sürücüler için kusurlu ise Türk Ceza Kanunu’nun 85. maddesi uyarınca “taksirle öldürme” suçlaması söz konusu olur. Taksirle öldürme suçunun cezası, 2 yıldan 6 yıla kadar hapis cezasıdır. Eğer kazada birden fazla kişinin ölümü ya da yaralanması söz konusuysa, ceza artırılabilir ve hapis süresi 15 yıla kadar çıkar. Yargıtay kararlarında da vurgulandığı gibi, ehliyetsiz olmanın tek başına bir kusur sebebi olmadığı, ancak ceza sorumluluğunu artırıcı bir unsur olarak değerlendirilebileceği belirtilmiştir.

Ehliyetsiz sürücünün kusuru, kazanın oluşumuna etki eden trafik kuralı ihlallerine göre belirlenir. Eğer sürücü kazada kusurlu bulunursa, hem ceza hukuku hem de tazminat hukuku açısından sorumluluğu artar.

Ehliyetsiz Yaralamalı Trafik Kazası

Ehliyetsiz bir sürücünün sebep olduğu yaralamalı trafik kazalarında, Türk Ceza Kanunu’nun 89. maddesi gereğince taksirle yaralama suçu oluşur. Bu durumda, sürücü hapis cezası ile yargılanır ve ayrıca Karayolları Trafik Kanunu’nun 36. maddesi gereği idari para cezası uygulanır. Yargıtay 12. Ceza Dairesi’nin 2018/1456 E. ve 2018/2432 K. sayılı kararında, ehliyetsiz sürücülerin yaralamalı kazalarda sorumluluklarının ağırlaştırıldığı ve bu tür durumların ceza artırıcı neden olarak değerlendirildiği ifade edilmiştir.

Ehliyetsiz sürücü, kazada kusurlu bulunursa, yaralanan kişinin tedavi masrafları, iş gücü kaybı gibi zararlarının tazmini için de sorumlu tutulabilir. Sigorta şirketleri, zorunlu trafik sigortası kapsamında yaralanan kişiye tazminat ödemesi yapsa bile, bu tutarı ehliyetsiz sürücüye rücu edebilir.

Yargıtay kararlarına göre, ehliyetsiz olmanın kazanın kusur oranını doğrudan belirlememesi, ancak ceza ve tazminat sorumluluğunu artırması söz konusudur.

Ehliyetsiz Yaralanmalı Trafik Kazası Cezası

Yaralamalı kazalarda, ehliyetsiz sürücüler, Türk Ceza Kanunu’nun 89. maddesi kapsamında “taksirle yaralama” suçundan yargılanır. Taksirle yaralama suçu, mağdurun basit tıbbi müdahale ile giderilemeyecek şekilde yaralanmasına neden olursa, sürücüye 3 aydan 1 yıla kadar hapis cezası verilebilir. Yaralanma durumu daha ağırsa, ceza 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezasına çıkabilir.

Ehliyetsiz Sürücü Aracıma Çarptı

Ehliyetsiz araç kullanmak, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 36. maddesi gereğince yasaklanmış olup, bu durum idari para cezası ile cezalandırılır. Ancak, kazada kusurun kime ait olduğu, ehliyetin olup olmamasına değil, trafik kurallarının ihlal edilip edilmediğine göre belirlenir.

Bu tür bir kazada, kusurun kimde olduğuna ilişkin değerlendirme, trafik polisleri veya bilirkişiler tarafından yapılır. Ehliyetsiz sürücü kazada kusurlu bulunursa, zarar gören taraf olarak, araçta oluşan hasarın karşılanmasını talep edebilirsiniz. Eğer ehliyetsiz sürücünün trafik sigortası varsa, sigorta şirketi hasarı karşılayabilir; ancak bu durumda sigorta şirketi, ödemiş olduğu tazminatı ehliyetsiz sürücüden rücu etme hakkına sahiptir.

Böyle bir durumda, sigorta şirketi hasarı karşılamazsa, ehliyetsiz sürücüye karşı doğrudan maddi tazminat davası açabilirsiniz. Bu dava, hasarınızın miktarına göre Asliye Hukuk Mahkemesi veya Sulh Hukuk Mahkemesi’nde görülebilir. Tazminat talebiniz, aracınızda oluşan maddi zararı ve varsa diğer zararlarınızı kapsar.

Ehliyetsiz Araç Kullanma Yargıtay Kararları

• Yargıtay bir kararında “sürücü sertifikası” olan kişinin karıştığı kazada sigorta şirketinin rücu hakkını incelemiştir. İnceleme sonucunda “sürücü sertifikası”nın “sürücü belgesi”ne yerine geçmediğini ve bu nedenle sigorta şirketinin rücu hakkına sahip olduğunu karara bağlamıştır. İlgili kararda “Sürücü, sertifika sahibi olup ehliyet alma hakkına haiz olsa dahi ehliyetini almadığı süre içinde araç kullanması durumunda sürücü belgesiz araç kullanan kişi konumunda olup bu sırada oluşan kazadan dolayı sigorta şirketinin üçüncü kişilere ödenen zarar miktarı bakımından sigortalısına rücu hakkı bulunmaktadır. Sonuç itibariyle mahkemece, sigortalı aracın sürücüsünün sürücü belgesiz aracı kullandığı dikkate alınarak rücu koşullarının oluştuğu kabul edilip sonucuna göre karar verilmesi gerekmektedir.” hükmüne varmıştır. (Yargıtay HGK., E. 2017/17-1713, K. 2021/1042)

• Yargıtay bir diğer kararında da sürücü ve araç sahibinin farklı olduğu trafik kazasında sürücüye açılan davanın husumet yönünden reddi gerektiği ve davanın araç sahibine açılması gerektiğine hükme bağlamıştır. İlgili kararda “Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları’nın B.4.2. maddesinde, ödemede bulunan sigortacının, sigorta sözleşmesine ve bu sözleşmeye ilişkin kanun hükümlerine göre tazminatın kaldırılmasını sağlayabileceği oranda sigorta ettirene rücu edebileceği hükme bağlanmıştır. Bu durumda, davacı sigortacı, bu davayı ancak kendi akidine karşı açabilecektir. Oysa Halis, sigorta ettiren olmayıp, sözleşmenin de tarafı değildir. Sadece, zarara neden olduğu iddia edilen sigortalı aracın sürücüsü konumundadır. Bu durum karşısında, mahkemece, davalı sürücü hakkında açılan davanın pasif sıfat (husumet) yokluğu nedeniyle reddine karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde hüküm kurulması doğru görülmemiş, kararın davalı Halis yararına bozulması gerekmiştir.” şeklinde karara bağlamıştır. (Yargıtay 17. HD., E.2008/3721 K.2008/4991)

Ehliyetsiz Trafik Kazası Müterafik Kusur

Ehliyetsiz sürücünün karıştığı trafik kazalarında, müterafik kusur değerlendirmesi yapılırken, ehliyetsizlik durumu sürücünün kusurunu artıran bir faktör olarak kabul edilir. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 36. maddesi, ehliyetsiz araç kullanımını yasakladığı için, bu durumdaki sürücünün kazada müterafik kusuru ağır basar. Yargıtay 17. Hukuk Dairesi’nin 2019/1543 E. ve 2020/1761 K. sayılı kararında, ehliyetsiz sürücünün müterafik kusurunun tespitinde, sürücünün ağır kusurlu sayılacağı ve bu durumun tazminat miktarını etkileyebileceği belirtilmiştir.

Tek taraflı kazada sürücünün ehliyeti, aracın ise sigortası yok sigorta alabilir miyim?

Yolcu konumundaki kişiler yüzde yüz haklıdır. Bedeni hasar tazminatı ve ölüm tazminatı güvence hesabı tarafından karşılanır ve araç sahibi ile sürücüye rücu edilir.

Ehliyetsiz sürücü kusurlu mudur?

Ehliyetsizlik kusur sebebi değildir. Ehliyetsiz araç kullanmanın cezası vardır. Ehliyetsiz sürücüye idari yaptırım uygulanır.

KAYNAKÇA

https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.5.2918.pdf

https://www.mevzuat.gov.tr/File/GeneratePdf?mevzuatNo=20752&mevzuatTur=Teblig&mevzuatTertip=5

https://karararama.yargitay.gov.tr

Yaralanmalı trafik kazalarında tazminatın tespiti;

• kusur oranı
• bakiye ömür
• aylık gelir ve
• heyet raporu (sağlık kurulu raporu)

ile yapılmaktadır. Her bir başlık, tazminat tutarı üzerinde doğrudan etki sahibidir. Aylık gelir ve yaş (bakiye ömür), değiştirilebilecek veriler olmamakla beraber kusur değerlendirmesi ve alınacak heyet raporu, yaralanmalı trafik kazalarını takip eden avukatın uzmanlığını ortaya koyduğu alanlardır.

Büromuz avukatlarının hazırladığı bu yazıda, yaralanmalı trafik kazalarında tazminat talebi ve dava süreçlerine ilişkin genel bilgiler paylaşılmıştır. Hukuki uyuşmazlığa ve sürece dair detaylı bilgi ve yönlendirme için info@cozumavukatlik.com.tr mail adresi ya da 0 (541) 371 06 09 numaralı telefon ile iletişime geçebilirsiniz.

Yaralanmalı Trafik Kazalarında Talep Edilebilecek Tazminat Çeşitleri

Yaralanmalı trafik kazasında ortaya çıkan tazminat hakları, mağdurun beden tamlığının eski hale getirilmesi ve mahrum kaldığı maddi, ekonomik değerlerin yerine konulması temelleri üzerine inşa edilir. Bu hukuki süreçte yalnızca tedavi mevcut durumdaki harcamalar değil, yaralanmanın ciddiyetine ve kapsamına göre ömür boyu sürecek ekonomik etkiler de tazminat hesabı içerisinde bir kriterdir. Günün sonunda tazminat taleplerini mağdurun fiziksel engel derecesi ve yaşadığı ruhsal buhranın boyutu belirler ve talep edilebilecek ana tazminat türleri şöyledir:

• Tedavi giderleri, ambulans ücretinden başlayarak cerrahi müdahalelere ve fizik tedavi seanslarına kadar uzanan harcamaları kapsar.
• Kazanç kaybı, hastanede yatılan ve istirahat edilen süre boyunca elde edilemeyen maaş veya ticari gelirlerin iadesini sağlar.
• Çalışma gücü kaybı, sakatlık oranı doğrultusunda, kazazedenin emeklilik yaşına kadar harcayacağı eforun parasal karşılığıdır.
• Manevi tazminat, bedensel acının ve hayat kalitesindeki düşüşün yarattığı psikolojik yıkımın dindirilmesi için hükmedilen tutardır.

Tazminatınızı almak için yasaların belirlediği çerçevede hareket etmeniz gerekmektedir. İlk olarak sigorta şirketine başvuru şartı yerine getirilmeli. Burada profesyonel hareket ederek hem yaralamalı trafik kazası tazminat miktarınızı arttırmış olursunuz, hem de sigorta şirketinden alacağınız tazminat süresini kısaltırsınız.

Bir örnek üzerinden detaylandıralım. Örneğin, kemik kırığı tazminat talebiniz olacaktır. Kaza sonrasında geçirdiğiniz bütün tedavi evraklarını bir araya toplamanız gerekiyor. Arada kopukluk olursa yani eksik evrak olursa tazminatınızı alamazsınız. Tedavi süreci tamamlandıktan sonra ise hasarınızın ne kadar olduğunun tespiti için bir sağlık kurulu raporu almalısınız. Bütün bu süreçleri tamamladıktan sonra tazminat almak için harekete geçebilirsiniz.

1- Yapılan Tedavi Giderlerinin Tazmini

Trafik kazası sonucunda yaralanan kişinin yeniden sağlığına kavuşabilmesi için yapılan tıbbi harcamalar, bedensel zarara bağlı maddi tazminatın en temel kalemlerinden biridir. Bu kapsamda,

• ambulans ve acil müdahale giderleri
• hastane ve ameliyat masrafları
• doktor muayene ve tedavi ücretleri
• ilaç giderleri
• fizik tedavi ve rehabilitasyon harcamaları
• protez / ortez giderleri ve
• gerektiğinde bakım ve refakat giderleri

talep konusu yapılabilir.

Türk Borçlar Kanunu m.54 uyarınca, bedensel zarar nedeniyle yapılan ve yapılması zorunlu olan tedavi giderleri tazminat kapsamında değerlendirilir. Ancak burada önemli olan nokta, her giderin doğrudan değil, kaza ile illiyet bağı bulunan, makul, belgelenebilir ve gerektiğinde ileride yapılması tıbben öngörülebilir nitelikte olmasıdır. Bedensel zarar kalemleri içinde tedavi giderleri açıkça sayılmakta, uygulamada trafik kazasına bağlı sağlık ve iyileşme harcamaları ayrıca önem taşımaktadır. KTK m.98 sonrasında sağlık kuruluşundaki tedavi harcamaları ile iyileşme sürecindeki bazı dolaylı giderlerin ayrımı da önem kazanmıştır.

Bu nedenle yaralanmalı trafik kazalarında yalnızca bugüne kadar yapılan harcamalar değil, doktor raporları, sağlık kurulu görüşleri veya uzman değerlendirmeleriyle desteklenebilen gelecekteki tedavi ve iyileşme giderleri de somut olayın özelliklerine göre ayrıca tazminat hesabına dahil edilebilir.

2- Kazanç Kaybının Tazmini

Kazanç kaybı, trafik kazası nedeniyle kişinin belirli bir süre çalışamaması, işine ara vermek zorunda kalması veya gelir elde edememesi sonucu ortaya çıkan maddi zararı ifade eder. Bu zarar, kaza tarihi ile kişinin çalışma yaşamına dönebildiği tarih arasında geçen süre bakımından değerlendirilir. Maaşlı çalışanlarda ücret kaybı, serbest meslek sahiplerinde ise iş ve kazanç kaybı bu kapsamda talep edilebilir.

Türk Borçlar Kanunu m.54 kapsamında bedensel zarara bağlı kazanç kaybı, ayrı bir maddi zarar kalemi olarak kabul edilir. Burada esas olan, kişinin yaralanma nedeniyle fiilen çalışamaması ya da gelir elde etme kapasitesinin geçici olarak kesintiye uğramasıdır. Talebin hesaplanmasında maaş bordroları, vergi kayıtları, ticari belgeler, SGK dökümleri, iş göremezlik raporları ve gerektiğinde bilirkişi incelemesi dikkate alınır. TBK m.54’te kazanç kaybı, bedensel zararın ayrı bir unsuru olarak açıkça sayılmaktadır.

Uygulamada, SGK tarafından yapılan geçici iş göremezlik ödemeleri veya benzeri sosyal güvenlik kaynaklı ödemeler varsa, bunların somut dosyada nasıl değerlendirileceği ayrıca incelenir. Bu nedenle kazanç kaybı hesabı her dosyada sabit değil, kişinin çalışma şekline, gelir düzeyine ve iyileşme süresine göre değişen teknik bir hesaplama sürecine tabidir.

3- Çalışma Gücünün Azalmasından veya Yitirilmesinden Doğan Zararların Tazmini

Trafik kazası sonrasında kişinin bedensel bütünlüğünde meydana gelen kalıcı hasar, yalnızca mevcut gelirini değil aynı zamanda çalışma kapasitesini, mesleki verimini ve gelecekteki kazanç potansiyelini de etkileyebilir. Tüm bu tür zararlar, çalışma gücünün azalmasından veya tamamen yitirilmesinden doğan maddi zarar kalemi kapsamında değerlendirilir.

Türk Borçlar Kanunu m.54’e göre, bedensel zarar nedeniyle kişinin çalışma gücünde kalıcı bir azalma meydana gelmişse, buna bağlı ekonomik kayıp ayrıca tazmin edilir. Bu değerlendirmede yalnızca tıbbi tanı değil, kişinin yaşı, mesleği, gelir düzeyi, eğitim durumu, aktif çalışma süresi ve yaralanmanın iş hayatına etkisi birlikte dikkate alınır. Trafik kazalarına ilişkin bedensel zarar kapsamında çalışma gücündeki azalma ya da yitirme ayrı bir zarar kalemi olarak kabul edilmektedir.

Bu zarar kaleminin hesaplanabilmesi için çoğu dosyada sağlık kurulu raporları, maluliyet / sürekli iş göremezlik değerlendirmeleri, gerektiğinde Adli Tıp Kurumu veya uzman sağlık kuruluşlarından alınan raporlar esas alınır. Ancak burada dikkat edilmesi gereken husus, tazminatın yalnızca “rapordaki oran” üzerinden değil, kişinin gerçek yaşam ve çalışma koşulları dikkate alınarak, aktüeryal hesaplama yoluyla belirlenmesidir.

4- Ekonomik Geleceğin Sarsılmasından Doğan Zararların Tazmini

Ekonomik geleceğin sarsılması, trafik kazası sonrasında kişinin iş bulma imkanlarının azalması, kariyer planlarının olumsuz etkilenmesi, mesleki ilerleme fırsatlarının daralması veya dış görünüş / fiziksel bütünlükteki değişiklikler nedeniyle ekonomik geleceğinin zedelenmesi gibi durumları ifade eder. Bu zarar kalemi, her zaman doğrudan bugünkü gelir kaybı şeklinde ortaya çıkmayabilir, bazen kişinin ileride elde etmesi muhtemel ekonomik fırsatların zayıflaması şeklinde de kendini gösterir.

Türk Borçlar Kanunu m.54 kapsamında ekonomik geleceğin sarsılması da bedensel zarara bağlı ayrı bir zarar türü olarak kabul edilmektedir. Özellikle yüz bölgesinde kalıcı iz, estetik bozulma, mesleki görünüm üzerinde etkili deformasyon, sürekli ağrı veya fonksiyon kaybı gibi durumlar, kişinin yalnızca bugünkü gelirini değil, ilerideki ekonomik konumunu da etkileyebilir. Sigorta Tahkim uygulamalarında da ekonomik geleceğin sarsılması, bedensel zararın ayrı bir maddi sonuç kalemi olarak talep edilebilmektedir.

Bu zarar kalemi her olayda otomatik olarak oluşmuş kabul edilmez. Somut olayda, yaralanmanın kişinin mesleki hayatı, toplumsal görünürlüğü, kariyer gelişimi veya gelir artırma potansiyeli üzerinde gerçek ve makul bir olumsuz etki doğurup doğurmadığı ayrıca değerlendirilir. Bu nedenle ekonomik geleceğin sarsılması talebi, çoğu dosyada tıbbi bulgular ile mesleki / ekonomik verilerin birlikte incelenmesini gerektirir. Tüm bu incelemeler ve talepler de alanda uzmanlaşmış bir avukatın yaklaşımı ve yönlendirmeleri ile mümkündür. 

5- Manevi Tazminat

Manevi tazminat, trafik kazası sonucu bedensel veya ruhsal bütünlüğü zarar gören kişinin yaşadığı acı, elem ve ıstırabın kısmen giderilmesini amaçlayan bir tazminat türüdür. Özellikle ağır yaralanma hallerinde, kazazedenin yakınları da yaşadıkları derin üzüntü nedeniyle manevi tazminat talebinde bulunabilir.

Türk Borçlar Kanunu’nun 56. maddesi uyarınca hakim, olayın özelliklerini, tarafların durumunu ve hakkaniyet ilkesini dikkate alarak uygun bir manevi tazminata hükmeder. Bu tazminat, zararın birebir karşılığı olmayıp, yaşanan manevi yıkımın etkilerini bir ölçüde hafifletmeye yöneliktir.

Manevi tazminat miktarının belirlenmesinde başlıca şu unsurlar dikkate alınır:

• Yaralanmanın ağırlığı ve kalıcılığı
• Tedavi süreci ve kişinin yaşam kalitesine etkisi
• Olayın meydana geliş şekli ve kusur durumu
• Mağdurun yaşı, sosyal ve ekonomik durumu
• Zarar veren tarafın ekonomik durumu
• Olayın mağdur üzerinde bıraktığı psikolojik etkiler

Yargıtay içtihatlarında da, trafik kazalarına bağlı manevi tazminatın belirlenmesinde; olayın oluş şekli, kusur oranı, bedensel ve ruhsal zararın ağırlığı ile tarafların sosyal durumlarının birlikte değerlendirilmesi gerektiği kabul edilmektedir.

Sonuç olarak manevi tazminat, maddi bir hesaplama yöntemiyle değil, vakanın özelliklerine göre hakimin takdir yetkisi çerçevesinde belirlenir ve zarar görenin bozulan ruhsal dengesinin kısmen de olsa giderilmesine, onarılmasına hizmet eder.

6- Aracın Uğradığı Zararın Tazmini

Yaralanmalı trafik kazası sonucunda araçta meydana gelen fiziki hasarlar, onarım giderleri ve araç değer kaybı, maddi tazminat kapsamında talep edilebilir. Araç değer kaybı, kazadan önce hasarsız durumdaki piyasa değeri ile kaza sonrasında onarılmış haliyle oluşan piyasa değeri arasındaki farkı ifade eder. Uygulamada bu zarar, gerçek zarar ilkesi çerçevesinde değerlendirilmekte ve serbest piyasa koşulları esas alınmaktadır.

Bunun yanında, aracın tamir süresince kullanılamaması nedeniyle ortaya çıkan araç mahrumiyet zararı veya uygun koşullarda ikame araç bedeli de somut olayın şartlarına göre ayrıca talep edilebilir. Bu tür zararlar özellikle kusursuz veya daha az kusurlu araç sahibinin günlük yaşamı ya da ticari faaliyeti bakımından önem taşır. Bu kalemler çoğu durumda doğrudan kusurlu tarafa yöneltilir ve sigorta şirketinin sorumluluğu, talep edilen zarar kaleminin poliçe kapsamına ve teminat limitine göre değişebilir.

Araçta oluşan maddi zararların miktarı, ekspertiz raporları, servis / onarım kayıtları, yedek parça ve işçilik faturaları, piyasa rayiçleri ve gerektiğinde bilirkişi incelemesi ile belirlenir. Böylece kazaya bağlı araç zararları nakdi olarak hesaplanarak tazminat talebine konu edilir.

Yaralanmalı Trafik Kazalarında Tazminat Kimlerden İstenebilir?

Yaralanmalı trafik kazalarında tazminat talepleri, olayın özelliklerine göre araç sürücüsüne, araç işletenine, araç malikine ve zorunlu trafik sigortasını düzenleyen sigorta şirketine yöneltilebilir.

Sigorta şirketi, zorunlu trafik sigortası poliçesi kapsamında kalan zarar kalemlerinden poliçe teminat limitleri dahilinde sorumludur. Zorunlu mali sorumluluk sigortası, işletene düşen hukuki sorumluluğu limitler dahilinde teminat altına alır; uygulamada bedensel zararlara bağlı bazı tazminat kalemleri de bu kapsamda değerlendirilmektedir.

Araç işleteni ve sürücü ise somut olayın özelliklerine ve kusur durumuna göre sigorta teminatı dışında kalan, eksik karşılanan veya poliçe limitini aşan zararlar bakımından ayrıca sorumlu tutulabilir. Bu nedenle yaralanmalı trafik kazalarında tazminat sorumluluğu, yalnızca sigorta şirketi ile sınırlı olmayıp, olayın taraflarına göre birlikte değerlendirilir.

2026 Yılı Zorunlu Trafik Sigortası Teminat Limitleri

Aşağıdaki tabloda yer alan tutarlar, zorunlu trafik sigortası kapsamında sigorta şirketinin ödemekle yükümlü olduğu azami teminat limitlerini göstermektedir. Yaralanmalı trafik kazalarında bu limitler, tedavi giderleri, geçici veya kalıcı iş göremezlik zararları ve bedensel tazminat taleplerinin karşılanabileceği üst sınırı ifade eder. Sigorta şirketinde yapılacak gerçek ödeme ise kusur oranı, zarar türü, maluliyet durumu ve olayın özel koşullarına göre belirlenir. Dolayısıyla tablodaki tutar doğrudan alınacak tazminat miktarı değil, sigorta güvencesinin üst sınırıdır.

Yaralanmalı Trafik Kazalarında Tazminat Davası Nedir?

Yaralanmalı trafik kazası tazminat davası, motorlu aracın katıldığı kazada oluşan bedensel hasarların ve malvarlığı kayıplarının giderilmesi amacıyla gündeme gelen yasal süreçtir. Bu davalar, Türk Borçlar Kanunu’nda düzenlenen haksız fiil hükümleri (madde 49) ile birlikte Karayolları Trafik Kanunu kapsamındaki özel sorumluluk hükümlerine dayanır.

Tazminat davası kapsamında kazazedenin uğradığı maddi ve manevi zararlar, kusur oranı ve hukuki sorumluluk çerçevesinde ilgili kişiler ve sigorta güvencesi kapsamında karşılanır. Bu süreç, zarar gören kişinin kazadan önceki ekonomik ve sosyal durumuna mümkün olduğunca yeniden kavuşturulmasını amaçlar.

Davada Görevli ve Yetkili Mahkeme

Sigorta şirketlerine karşı açılan tazminat davalarında Asliye Ticaret Mahkemeleri görevlidir. Davalı gerçek kişilere yöneltilen taleplerde ise Asliye Hukuk Mahkemeleri yetki sahibidir. Yine ticaret mahkemelerinin olmadığı yerleşimlerde de Asliye Hukuk Mahkemeleri görevlidir.

Ek bir bilgi olması açısından, kaza kapsamındaki ceza davaları Asliye Ceza Mahkemesi’nde görülürken kazada ölüm meydana gelmesi durumunda Ağır Ceza Mahkemeleri görevlendirilir.

Dava İçin Gerekli Evraklar

Tazminat davasında sürecin başlaması, sağlıklı bir şekilde ilerlemesi ve hak iddialarının somutlaştırılması adına birtakım belgelerin dosyaya sunulması zorunludur. Bu evrakları sıralamak istersek:

• Her iki tarafın ehliyet, ruhsat, sigorta poliçesi
• Vukuatlı nüfus kayıt örneği
• Kaza tespit tutanağı
• İfade zaptı
• Hasar görselleri
• Hastane epikriz raporları
• Adli Tıp Kurumu’ndan alınan maluliyet oranları raporu
• Tedavi masraflarını gösteren faturalar
• Net geliri kanıtlayan maaş bordrosu ya da vergi levhası
• Sigorta şirketine yapılan müracaat belgeleri

Elbette her dava kendine özgü şartlar ve süreçler barındırır ve burada sıraladıklarımızdan farklı evraklara da ihtiyaç duyulabilir.

Zamanaşımı Süresi

Yaralanmalı trafik kazaları sonrasında ortaya çıkan tazminat talebinde zamanaşımı 8 yıldır ve bu süre, kazanın meydana geldiği tarihten itibaren işlemeye başlar. Eğer kazada ölüm meydana gelmişse, zamanaşımı süresi 15 yıla çıkmaktadır.

İnternet ortamında yer alan farklı kaynaklarda zamanaşımına ilişkin yanıltıcı sürelere yer almakta ve bu durum vatandaşlarımızı yanıltmaktadır. Bir kez daha altını çizmek isteriz ki, Yargıtay ve üst mahkemelerin kararlarıyla zamanaşımı 8 yıl olarak belirlenmiştir.

Dava Ortalama Ne Kadar Sürer?

Delillerin toplanma hızı, delil ve tanık sayısı, bilirkişi incelemeleri, davanın karmaşıklığı ve mahkemelerin iş yüküne bağlı olarak yargılama süreci çoğu zaman 1 ila 3 yıl arasında neticelenir. Maluliyet oranının tespiti için Adli Tıp Kurumu’ndan beklenen raporlar ve aktüeryal hesaplama periyotları davanın tamamlanma takvimini doğrudan etkiler ve bazı durumlarda dava süreci gecikerek 3 yılın üzerine çıkabilir. Tüm bu sürecin uzman avukatlarca yönetilmesi, usulden kaynaklı hataların önüne geçilmesi kadar davanın anlamlı bir zaman zarfında sonuçlanmasını da sağlar.

Tazminat Miktarı Nasıl Hesaplanır?

Yaralanmalı trafik kazalarında tazminat hesaplaması yapılırken kazazedenin yaşı, kanıtlanabilir geliri, kusur oranı ve maluliyet derecesi dikkate alınarak teknik aktüeryal yöntemlerle hesaplama yapılır.

Hesaplamada kullanılan teknik detaylar şöyledir.

• Yaşam Tablosu Seçimi: Bakiye ömür tespiti, PMF 1931 veya güncel TRH 2010 tabloları vasıtasıyla gerçekleştirilir.
• Gelir Tespiti: Belgelenebilir net maaş esas alınır fakat ispat yükümlülüğü yerine getirilmediğinde asgari ücret bazlı hesaplama yapılır.
• Artırım ve İskonto: Yargıtay 4. Hukuk Dairesi standartları gereği bilinmeyen dönemler için yüzde on artırım ve yüzde on iskontolama formülü kullanılır.
• Kusur ve Mahsup: Toplam tutardan; mağdurun kusuru ve sigorta şirketince daha önce yapılan ödemeler tenzil edilir.

Örnek Tazminat Hesaplama

Bu bölümde, bir örnek yardımıyla yukarıda açıklamaya çalıştığımız teknik ifadeleri daha anlaşılabilir bir hale getireceğiz.

Mağdurun kaza tarihindeki yaşı: 40

Belgelenmiş aylık net maaşı: 60.000 TL

Heyet raporuyla sabit maluliyet oranı: %20

Mağdurun kazadaki kusur oranı: %25

TRH 2010 tablosuna göre bakiye ömür çarpanı: 35 yıl

Hesaplama adım adım şu şekilde yapılır:

• Kusur İndirimi Uygulanması: 60.000 TL aylık kazançtan %25 mağdur kusuru (15.000 TL) düşüldüğünde tazminata esas net tutar 45.000 TL seviyesine iner.
• Aylık İş Gücü Kaybı: 45.000 TL tutarın %25 maluliyet oranıyla çarpımı neticesinde aylık efor kaybı 11.250 TL olarak saptanır.
• Yıllık Toplam Kayıp: Aylık kayıp 12 ay ile çarpılarak 135.000 TL yıllık zarar belirlenir.
• Bakiye Ömür: TRH 2010 tablosuna göre 40 yaşındaki şahsın 37 yıllık bakiye ömür çarpanı (135.000 TL x 37 Yıl) uygulandığında baz tazminat alacağı 4.995.000 TL tutarına ulaşır.

Not: Nihai rakam, yüzde on artırım ve yüzde on iskontolama formülleri eklendiğinde aktüerya raporuyla kesinleşir.

Yaralanmalı Trafik Kazalarında Sigorta Ödemesi

Yaralanmalı trafik kazalarında, zarar gören kişinin bazı talepleri zorunlu trafik sigortası (Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası) kapsamında karşılanabilir ve sigorta şirketinin sorumluluğu, kusur oranı, zararın niteliği ve poliçe teminat limitleri ile sınırlıdır.

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu ve ilgili sigorta düzenlemeleri uyarınca, hak sahibinin gerekli bilgi ve belgelerle sigorta şirketine başvurması gerekir. Sigorta şirketi, başvuru dosyasını inceleyerek tazminat değerlendirmesini yapar ve gerekli belgelerin eksiksiz şekilde ulaşmasından sonra, poliçe kapsamındaki tutarlar bakımından yasal süreler içinde ödeme yükümlülüğü doğar. Uygulamada bu süre özellikle KTK m. 99 kapsamında 8 iş günü bakımından değerlendirilmektedir.

Yaralanmalı trafik kazalarında zorunlu trafik sigortası kapsamında en sık talep edilen bedensel zarar kalemleri şunlardır:

• Tedavi giderleri
• Geçici iş göremezlik tazminatı
• Sürekli sakatlık / sürekli iş göremezlik tazminatı

Sigorta şirketinin eksik ödeme yapması, başvuruyu reddetmesi veya talebi karşılamaması halinde zarar gören kişi, somut olayın koşullarına göre Sigorta Tahkim Komisyonu’na başvurabilir ya da dava yoluna gidebilir. Bu aşamada poliçe limiti dışında kalan zararlar bakımından, kazaya neden olan sürücü ve araç işleteninin sorumluluğu da gündeme gelebilir. Sigorta şirketine başvuru ve uyuşmazlık sürecinde KTK m. 97’deki başvuru prosedürü de önem taşır.

Yaralanmalı Trafik Kazalarında Adli Tıp Raporu

Yaralanmalı trafik kazalarında oluşan bedensel zararın tespiti, tazminat sürecinin en önemli aşamalarından biridir. Bu süreçte hastane kayıtları, adli raporlar, epikrizler, görüntüleme sonuçları ve gerektiğinde sağlık kurulu raporları birlikte değerlendirilir. Söz konusu belgeler, kişinin uğradığı fiziksel zararların ve tedavi sürecinin resmi olarak ortaya konulmasını sağlar.

Özellikle geçici iş göremezlik, sürekli sakatlık (maluliyet) ve bedensel hasar kaynaklı tazminat taleplerinde, sağlık raporları belirleyici rol oynar. Ancak bu raporlar kusur oranını değil, yaralanmanın niteliğini, kalıcılığını ve kişinin yaşamına etkisini ortaya koyar. Kusur oranı ise çoğu durumda ayrıca teknik bilirkişi incelemesiyle belirlenir.

Kalıcı maluliyet değerlendirmesi, çoğu olayda tedavi sürecinin ve tıbbi iyileşmenin büyük ölçüde tamamlanmasından sonra yapılır. Bu nedenle rapor süreci, yaralanmanın niteliğine göre farklı zamanlarda netleşebilir. Değerlendirme, dosyanın durumuna göre devlet hastaneleri, eğitim ve araştırma hastaneleri, üniversite hastaneleri veya gerektiğinde Adli Tıp Kurumu tarafından yapılabilir.

Sağlık kurulu değerlendirmesinde istenebilecek belgeler

Dosyanın niteliğine göre değişmekle beraber başvuruda talep edilebilecek belgeler şunlardır:

• Trafik kazası tespit tutanağı
• İlk hastane başvurusuna ilişkin adli rapor veya adli form
• Tedavi sürecine ait epikrizler
• Tahlil, tetkik ve görüntüleme sonuçları
• Ameliyat, fizik tedavi ve kontrol kayıtları
• Yaralanmaya bağlı kullanılan medikal destek ürünlerine ilişkin belgeler

Belgelerin eksiksiz sunulması, hem rapor sürecinin sağlıklı ilerlemesi hem de tazminat hesabının doğru yapılabilmesi açısından önem taşır.

Yaralanmalı trafik kazalarında tazminat ödemesini kim yapar?

Tazminat ödemesi, öncelikle zorunlu mali sorumluluk sigortası poliçesini düzenleyen sigorta şirketi tarafından yapılır. Sigorta limitinin yetersiz kalması ya da manevi tazminat talepleri söz konusu olduğunda ise ödeme yükümlülüğü araç sürücüsü ve/veya araç işletenine aittir.

Tazminat hesaplamalarında kusur oranlarının yeri nedir?

Kusur oranları, toplam tazminat miktarından yapılacak indirim oranını belirleyen teknik parametredir. Kazazedenin kazanın oluşumunda payı bulunması, tazminatın kusur yüzdesi doğrultusunda azaltılmasına sebebiyet verir.

Kusur indirimine ufak bir örnekle bakacak olursak; 100.000 TL aylık kazançta mağdurun %25 kusuru varsa 25.000 TL indirim uygulanır ve tazminata esas tutar 75.000 TL seviyesine iner. Fakat mağdurun kusuru %50 ise tazminata esas tutar 50.000 TL olarak belirlenir. Dolayısıyla kusur oranı, tüm tazminat hesaplamasını kökünden etkiler.