KTK 67/1-a Kusur Oranı

Karayollar Trafik Kanunu’nun 67/1-a hükmü, park etme, duraklama ve dönüş gibi manevralar sırasında uyulması gereken kuralları belirler ve bu kurallara aykırı davranışlardan kaynaklanan trafik kazalarındaki kusur oranlarının tespiti ile beraber tazminat hakları belirlenir ve sigorta süreçleri ilerlemeye başlar.

Büromuz avukatlarının hazırladığı bu yazıda, 67/1-a kural ihlaline, kusur oranına ve trafik kazalarında tazminat süreçleri içerisindeki yerine ilişkin genel bilgiler paylaşılmıştır. Hukuki uyuşmazlığa ve sürece dair detaylı bilgi ve yönlendirme için info@cozumavukatlik.com.tr mail adresi ya da 0 (541) 371 06 09 numaralı telefon ile iletişime geçebilirsiniz.

KTK 67/1-a Kusur Oranı Nedir?

KTK 67/1-a kapsamında kusur oranı, Karayolları Trafik Kanunu’nun araç manevralarına ilişkin hükümlerine aykırı davranılması halinde, trafik kazalarında sürücüye yüklenen sorumluluk düzeyini ifade eder. Bu düzenleme doğrudan bir kusur oranı belirlemez (uygulamada çoğunlukla %75 kusur oranı verilir) çünkü somut olayda yapılan ihlalin niteliği, kusur dağılımının belirlenmesinde esas alınır.

Sürücülerin, manevra yaparken trafik akışını zorlaştıracak veya tehlike yaratacak şekilde hareket etmeleri mevzuat gereği yasaktır. Uygulamada sık karşılaşılan ihlal örnekleri şöyledir:

• Sinyal vermeden ve gerekli kontroller yapılmadan manevra gerçekleştirilmesi.
• Park halindeki araçlar arasından trafik akışı kontrol edilmeden çıkış yapılması.
• Taşıt yolunun sağına veya soluna yanaşırken diğer araçların geçişinin engellenmesi.
• Yayalar açısından tehlike oluşturacak şekilde ani ve kontrolsüz manevralarda bulunulması.

Kaza sonrasında düzenlenen tutanaklar, olay yeri tespitleri ve teknik incelemeler doğrultusunda belirlenen kusur oranı, tazminat miktarının hesaplanması, sigorta ödemeleri ve araç değer kaybı taleplerinin değerlendirilmesinde temel belirleyici unsurlardan biridir.

KTK 67/1-a Asli Kusur mu? Tali Kusur mu?

KTK 67/1-a kapsamında değerlendirilen manevra ihlalleri, uygulamada çoğu zaman asli kusur olarak kabul edilir. Bu hüküm, her somut olayda doğrudan ve kesin bir şekilde asli kusur olarak değerlendirileceği anlamına gelmez çünkü bu süreçte kazanın oluş şekli, tarafların davranışları ve teknik incelemeler doğrultusunda belirleyicidir. Dolayısıyla karşı tarafın da trafik kurallarına aykırı bir davranışının bulunması halinde kusur paylaşımı yapılabilir ve ihlal tali kusur olarak da değerlendirilebilir.

Asli kusur değerlendirmesinin hukuki sonuçları genel olarak şöyledir:

• Kusur oranı, ihlalin kazaya etkisi oranında yüksek belirlenebilir.
• Maddi hasarlı kazalarda hasar bedeli ve araç değer kaybı hesaplamaları kusur oranına göre yapılır..
• Tazminat davalarında hükmedilecek tutar, tarafların kusur dağılımına göre belirlenir .
• Sigorta şirketleri, rücu işlemlerinde kusur oranını esas alır.

KTK 67/1-a Kusur Oranı Yüzde Kaçtır?

KTK 67/1-a kusur oranı çoğu zaman %75 olarak belirlenir fakat sabit bir yüzdeye bağlı olmadığını, kazanın oluşumuna etkisine göre somut olay bazında değişkenlik gösterebileceğini unutmamak gerekir. Karşı tarafın hız, takip mesafesi veya başka bir kural ihlali bulunması halinde bu oran %50 seviyesine düşebileceği gibi, bazı durumlarda %100 kusur olarak da değerlendirilebilir.

Kısaca Kusur Oranı Nasıl Hesaplanır?

Trafik kazalarında sorumluluk dağılımını ifade eden kusur oranlarının hesaplanmasında hem teknik veriler hem de yasal mevzuatın kesişimi dikkate alınır. Bu kesişim içerisinde kalarak dikkate alınan unsurlar şöyledir:

• Kaza yerinde çekilen fotoğraflar ve varsa çevre güvenlik kameralarının kayıtları incelenir.
• Sürücülerin manevra kurallarına, hız limitlerine ve takip mesafelerine uygunluğu denetlenir.
• Karayolları Trafik Kanunu dahilindeki asli ve tali kusur maddeleri kaza senaryosuyla eşleştirilir.
• Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi (SBM) algoritmaları ve uzman değerlendirmeleri ile %0, %25, %50, %75 veya %100 oranlarından uygun olanı atanır.

Tazminat ödemeleri ve araç değer kaybı tutarlarının yasal zeminini bu süreçte ortaya çıkan kusur oranları oluşturur. Maddi ve manevi bir hak kaybı yaşanmaması adına kusur oranı tespiti ve ihtiyaç halinde itiraz süreçlerinin uzman bir avukat tarafından takibi belirleyicidir.

Kusur Oranına Nasıl İtiraz Edilir?

Kusur oranına itiraz süreci, kaza tespit tutanağının niteliğine ve tutanağı düzenleyen kuruma göre farklı adımlarla ilerler. Bu adımları şu şekilde özetleyebiliriz:

• Taraflarca düzenlenen kaza tespit tutanaklarında: Kusur değerlendirmesi sigorta şirketleri tarafından yapılır ve taraflara bildirilir. Bu değerlendirmeye karşı, bildirimden itibaren 5 iş günü içinde yeni bilgi ve belgelerle sigorta şirketine başvurularak yeniden inceleme talep edilebilir. Başvurular, Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi sistemi üzerinden sorgulanabilir.
• Polis veya jandarma tarafından düzenlenen tutanaklarda: Kusur tespiti doğrudan yargı denetimine tabidir. Bu tür tespitlere karşı, somut olaya göre tazminat davası kapsamında Asliye Ticaret Mahkemeleri veya ilgili yargı yolları üzerinden itiraz edilebilir.
• Uyuşmazlığın devam etmesi halinde: Kusur oranına ilişkin ihtilaflar, Sigorta Tahkim Komisyonu veya genel mahkemeler nezdinde çözüme kavuşturulur.
• Delil ve teknik inceleme aşaması: Kamera kayıtları, olay yeri tespitleri ve bilirkişi raporlarındaki eksiklik veya hatalar dilekçe ile ileri sürülerek kusur oranının yeniden değerlendirilmesi sağlanır.

İtiraz sürecinde iki önemli nokta; başvurunun usulüne uygun yapılması ve kusur oranındaki hatalı değerlendirmenin teknik deliller ile açıkça gösterilmesidir. Dolayısıyla sürecin profesyonel bir hukuki destekle yürütülmesi, her iki noktada da hata yapılmasının ve hak kayıplarının önüne geçecektir.

İtiraz Süresi Ne Kadardır?

Maddi hasarlı trafik kazalarında taraflarca düzenlenen kaza tespit tutanaklarına ilişkin kusur değerlendirmesine itiraz süresi, sigorta şirketlerinin değerlendirme tarihinden itibaren 5 iş günüdür. Bu süreç Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi sistemi üzerinden yürütülür.

Polis ya da jandarma tarafından düzenlenen kaza tespit tutanaklarına karşı ise idari anlamda belirli bir itiraz süresi bulunmamakla birlikte, kusur oranına ilişkin uyuşmazlıklar kaza tarihinden itibaren 2 yıl içinde açılacak tazminat davası ile yargıya taşınabilir.

İtirazların yasal süreler içerisinde yapılmaması tazminat talebi ve sigorta ödeme süreçlerini zorlaştırması ve karmaşıklaştırmasının dışında doğrudan hak kayıpları da yaratabilir ve bu yönüyle hassasiyetle takip edilmesi gerekir.

Kusur oranına itiraz için gerekli belgeler nelerdir?

Kusur oranına yapılacak itirazda başvurunun hukuki dayanaklarını güçlendirecek ve itirazın kabulünü sağlayacak teknik delillerin dosyaya eklenmesi gerekir. Bu belgeler şöyledir:

• Islak imzalı kaza tespit tutanağı veya resmi trafik raporu örneği.
• Kazanın meydana geliş şeklini ve araç hasarlarını gösteren fotoğraflar.
• Olay mahallindeki kamera kayıtları veya araç içi kamera görüntüleri.
• Sürücülere ait ehliyet, ruhsat ve kimlik fotokopileri.
• Bilirkişi raporlarındaki hataları ve teknik itiraz noktalarını açıklayan dilekçe.

Delillerin eksiksiz sunulması ve en önemlisi itiraz dosyasının trafik kazalarında uzmanlaşmış bir avukat tarafından hazırlanması, mahkeme aşamasından kusur oranının lehte düzenlenmesi noktasında kritik bir adımdır.

Mahkeme kusur oranını yeniden belirleyebilir mi?

Elbette, yargı makamları, trafik kazalarındaki kusur oranlarını somut deliller ve teknik incelemeler ışığında değerlendirme ve gerektiğinde yeniden belirleme yetkisine sahiptir. Kamera kayıtlar, olay yeri incele bulguları ve uzman görüşleri doğrultusunda verilen mahkeme kararı, tazminat miktarı ile sigorta şirketlerinin rücu hakları bakımından bağlayıcı nitelik taşır.

67/1-a kusur oranı hangi kazalarda uygulanır?

Park yerinden çıkış, yol kenarına yanaşma, duraklama ve sağa-sola dönüş gibi manevralar esnasında meydana gelen trafik kazalarında 67/1-a kusur oranı gündeme gelir. Bu manevraların trafikteki diğer unsurların güvenliğini tehlikeye atacak şekilde yapılması 67/1-a’nın ihlalidir.

Arkadan çarpma kazalarında 67/1-a kusuru verilir mi?

Arkadan çarpma kazalarında kural olarak arkadan gelen sürücünün kusurlu olduğu kabul edilir fakat öndeki aracın park yerinden kontrolsüz çıkış yapması ya da ani şekilde şeride girmesi yani manevra kurallarını ihlal etmesi durumunda, bu davranışları 67/1-a ihlali olarak değerlendirilebilir. Bu gibi durumlarda kazanın oluşumunda manevra hatasının etkisi ispatlanırsa kusur dağılımı değişir ve sorumluluk kısmen ya da tamamen manevra yapan sürücüye yüklenir.

Şerit ihlali yapan sürücüye 67/1-a kusur yazılır mı?

Güvenli şekilde yapılması zorunlu olan şerit değiştirme manevraları, sinyal verilmeden ya da diğer araçların geçişini tehlikeye düşürecek şekilde yapılması durumunda 67/1-a kapsamında manevra ihlali olarak değerlendirilebilir. Diğer taraftan her şerit ihlali doğrudan bu maddeye göre kusur yazılacağı anlamına gelmez. Kusur dağılımı, kazanın oluş şekli ve teknik deliller doğrultusunda belirlenir.

Kavşak kazalarında bu madde nasıl değerlendirilir?

Kavşaklardaki sağa veya sola dönüş manevraları 67/1-a maddesi kapsamında değerlendirilir ve dönüş sırasında diğer araçların ve yayaların geçişini zorlaştıran ya da tehlikeye atan manevralar, çoğu zaman kazanın oluşumunda asli unsur olarak kabul edilir. Tabi kusur değerlendirmesi yalnızca bu maddeye dayanmaz. Geçiş üstünlüğü, trafik ışıkları ve diğer sürücü davranışları ve unsurlar da birlikte incelenir.

67/1-a kusur oranı tazminatı nasıl etkiler?

KTK 67/1-a kapsamında manevra hatası yapan sürücünün kazadaki kusur oranı arttıkça, karşı taraftan veya sigorta şirketinden talep edebileceği tazminat aynı oranda azalır. Örneğin; %75 kusurlu olan bir sürücü, uğradığı zararın yalnızca %25’ini talep edebilirken, %25 kusurlu olan taraf zararının %75’ini talep edebilir. Bu nedenle kusur oranının, kaza tespit tutanakları ve teknik incelemeler doğrultusunda doğru ve adil şekilde belirlenmesi tazminat dengesinin sağlanması açısından belirleyici niteliktedir.

Tam kusurlu sayılan sürücü tazminat alabilir mi?

Trafik kazasında tam yani %100 kusurlu bulunan sürücü, karşı tarafın trafik sigortasından yahut araç sahibinden maddi tazminat talep edemez. Ancak sürücünün kasko poliçesi ya da ferdi kaza sigortası bulunması halinde, poliçe kapsamına göre kendi zararlarının karşılanması mümkün olabilir. Bedensel zararlar gibi bazı istisnai haller ise ayrıca değerlendirilir.

Sigorta ödemeleri kusur oranına göre nasıl yapılır?

Zorunlu mali sorumluluk sigortası (trafik sigortası) kapsamında yapılan ödemelerde, kusur oranı belirleyici unsurdur. Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi sistemi üzerinden taraflar arasında oluşturulan kaza tespit tutanakları ve sigorta şirketlerinin değerlendirmeleri doğrultusunda kusur dağılımı belirlenir. Kusur oranında uyuşmazlık olması durumunda ise bilirkişi incelemesi ve yargılama süreci ile kesinleşir.

Sigorta şirketleri, poliçe limitleri dahilinde sigortalı sürücünün kusuru oranında, karşı tarafa verilen zararı karşılar. Bu kapsamda;

• %0 kusurlu olan tarafın zararı, karşı tarafın sigortası tarafından karşılanır.
• %50 – %50 kusur halinde taraflar kendi zararlarının yarısını üstlenir.
• %75 kusurlu olan sürücünün sigortası, karşı aracın zararının %75’lik kısmını öder.

Kusur oranını aşan zararlarda ise tarafların kasko poliçeleri devreye girebilir yahut eksik kalan tutar için doğrudan talep ve dava yoluna başvurulabilir. Tüm bu ödeme sürecinin sağlıklı bir şekilde tamamlanabilmesi, kaza tespit tutanağının doğru düzenlenmesine, olay yerinin uygun şekilde kayıt altına alınmasına ve teknik incelemelerin isabetli yapılmasına bağlıdır.

Kaynaklar

1- https://www.sbm.org.tr/tr/ktt-sorgulama-ve-itiraz

2- https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.2918.pdf