Medeni HukukHukuki Bilgiler

Anlaşmalı Boşanmada Nafaka


Öne çıkan noktalar

Anlaşmalı boşanma sürecinde nafakaya ilişkin dört kritik nokta:

  1. 1
    Anlaşmalı boşanmada nafaka zorunlu değildir. Yoksulluk ve iştirak nafakasının tutarını eşler protokolle belirler.
  2. 2
    Yoksulluk nafakasından feragat bağlayıcıdır, iştirak nafakası ise çocuğun hakkı olduğundan protokolle ortadan kaldırılamaz.
  3. 3
    Hakim, çocuğun yararına aykırı bulduğu nafaka maddesini değiştirir ve taraflar değişikliği kabul etmezse anlaşmalı boşanma gerçekleşmez.
  4. 4
    Anayasa Mahkemesi’nin süresiz nafaka ibaresini iptal eden kararı 30 Haziran 2027’de yürürlüğe girer ve mevcut nafakaları kendiliğinden sona erdirmez.

Anlaşmalı boşanmada nafaka, eşlerin protokolde serbestçe belirlediği yoksulluk ve iştirak nafakasından oluşur. Nafaka zorunlu değildir, tutarı kanunda belirlenmemiştir ve eşlerin anlaşmasıyla saptanır. Yoksulluk nafakasından feragat geçerlidir, çocuk nafakasından feragat ise çocuğun hakkını ortadan kaldırmaz.

Dava sürecinde hakim çocuğun yararına aykırı gördüğü tutarı değiştirir. Aile mahkemesinde hakim huzurunda onaylanan protokol hükme geçer ve nafaka icra edilebilir hale gelir. Gelecekte anlaşmazlık yaşanmaması adına protokolde nafaka miktarı, ödeme günü, banka hesabı ve yıllık artış oranı ayrı ayrı yazılmalıdır. Anayasa Mahkemesi 20.09.2026’da yayımlanan kararıyla yoksulluk nafakasındaki süresizlik ibaresini iptal etmiştir.

Büromuz avukatlarının hazırladığı bu yazıda, anlaşmalı boşanma sürecinde nafakanın nasıl belirlendiğine, ödenmedii durumda ne yapılması gerektiğine, süresine ve artış oranlarına ilişkin genel bilgiler paylaşılmıştır. Hukuki uyuşmazlığa ve sürece dair detaylı bilgi ve yönlendirme için info@cozumavukatlik.com.tr mail adresi ya da 0 (541) 371 06 09 numaralı telefon ile iletişime geçebilirsiniz.

Av. Çiğdem Baykara



UZMAN GÖRÜŞÜ

Anlaşmalı boşanmada nafakaya ilişkin uyuşmazlıkların kaynağı, protokolün eksik ya da belirsiz yazılmasıdır. Yoksulluk nafakasında eşlerin iradesi belirleyicidir ve verilen feragat, boşanma kesinleştikten sonra kural olarak geri alınamaz. Çocuk nafakası ise çocuğa ait bir hak olduğundan hakim denetimi altında kalır. Protokole nafakanın türü, tutarı, ödeme günü, hesap bilgisi ve artışın bağlı olduğu değer ayrı ayrı yazıldığında, boşanma sonrasındaki icra ve uyarlama aşamalarında çıkan tartışmaların önüne geçilir.

Av. Çiğdem Baykara

İş ve Tazminat Hukuku Uzmanı

Anlaşmalı Boşanmada Nafaka Süreci

Anlaşmalı boşanma, nafakanın eşlerin hazırladığı protokolle belirlendiği boşanma türüdür (Türk Medeni Kanunu 166. madde) ve evlilik en az bir yıl sürmüşse süreç aşağıdaki şu beş adımda tamamlanır.

  • Eşler nafakayı, velayeti ve mali sonuçları düzenleyen protokolü hazırlar.
  • Eşler protokolü ekleyerek aile mahkemesine birlikte başvurur.
  • Hakim eşleri duruşmada bizzat dinler.
  • Hakim iradelerin serbestçe açıklandığına kanaat getirirse protokolü onaylar ve boşanmaya karar verir.
  • Eşler gerekçeli karar yazıldıktan sonra kanun yolundan feragat dilekçesi verirse karar kesinleşir.

Nafaka başlangıç tarihi protokolde yazılır. Çekişmeli boşanmadan farklı olarak nafaka, kusur tartışması yapılmadan eşlerin iradesiyle belirlenir.

Anlaşmalı Boşanmada Nafaka Verilir mi? Zorunlu mudur?

Anlaşmalı boşanmada nafaka zorunlu değildir ve eşler protokolde nafaka öngörüp öngörmemekte serbesttir. Serbestlik yoksulluk nafakasında ve çocuk nafakasında farklı ölçüde geçerlidir. Yoksulluk nafakası tamamen eşlerin iradesine bırakılır. Çocuk nafakasında ise hakim çocuğun yararını gözetir ve yetersiz bulduğu tutarı değiştirir. Protokolde nafaka yazılıysa nafaka verilir, yazılmamışsa yoksulluk nafakası doğmaz. Çocuk için nafaka protokolde yer almasa bile hakim denetimindedir.

Anlaşmalı Boşanmada Hangi Nafaka Türleri Talep Edilebilir?

Anlaşmalı boşanma protokolünde yoksulluk nafakası ve iştirak nafakası düzenlenir. Dava süresince ödenen tedbir nafakası, anlaşmalı boşanma genellikle tek duruşmada sonuçlandığı için uygulamada sınırlı yer tutar. Maddi ve manevi tazminat nafaka değildir ve protokolde ayrı madde olarak düzenlenir.

Yoksulluk Nafakası

Yoksulluk nafakası, boşanma dolayısıyla yoksulluğa düşecek eşe diğer eşin mali gücü oranında ödenir (Türk Medeni Kanunu 175. madde). Nafakayı kadın da erkek de talep edebilir. Çekişmeli boşanmada aranan nafaka isteyen eşin kusurunun daha ağır olmaması şartı, anlaşmalı boşanmada kusur tartışması yapılmadığı için uygulamada protokolle aşılır. Eşler nafakayı kusur ayrımı yapmadan serbestçe kararlaştırır.

İştirak Nafakası (Çocuk Nafakası)

İştirak nafakası, velayeti kendisine verilmeyen ebeveynin çocuğun bakım ve eğitim giderlerine gücü oranında katılması için ödenir (Türk Medeni Kanunu 182. madde). Nafaka kural olarak çocuk ergin olana, yani 18 yaşına kadar sürer. Eğitimi devam eden ergin çocuğun nafaka talebi ayrı hukuki dayanağa sahiptir (Türk Medeni Kanunu 328. madde). İştirak nafakası ebeveynin değil çocuğun hakkıdır. Ebeveynler çocuğun hakkını protokolle ortadan kaldıramaz.

Anlaşmalı boşanma sürecinde velayetin protokolde nasıl yer alması gerektiğine ilişkin detaylar için Anlaşmalı Boşanma Ortak Velayet Protokolü Örneği web sayfamızı inceleyebilirsiniz.

Anlaşmalı Boşanmada Nafaka Ne Kadardır? Nasıl Belirlenir?

Anlaşmalı boşanmada sürecinde kararlaştırılan nafaka miktarı kanunda sabit değildir ve eşlerin anlaşmasıyla belirlenir. Miktarın belirlenmesinde dikkate alınan noktalar şunlardır:

  • Eşlerin gelir durumu.
  • Nafaka isteyen eşin ihtiyaçları.
  • Çocuğun yaşı.
  • Çocuğun eğitim ve sağlık giderleri.
  • Tarafların yaşam standardı.

Çocuk nafakasının tutarı çocuğun yaşına, eğitim ve sağlık giderlerine ve bakım masraflarına göre hesaplanır. Her çocuk için ayrı tutar yazılır. Yoksulluk nafakasında hakim eşlerin belirlediği miktara kural olarak müdahale etmez. Çocuk nafakasında ise hakim miktarın çocuğun ihtiyaçlarını karşılayıp karşılamadığını denetler.

Anlaşmalı Boşanma Protokolünde Nafaka Nasıl Düzenlenir?

Anlaşmalı boşanmada nafaka, protokolde türüne göre ayrı madde olarak düzenlenir. Yoksulluk nafakası tek madde olur, her çocuk için iştirak nafakası ayrı madde olur. Maddede nafakayı kimin kime ödeyeceği ve başlangıç tarihi yer alır. Hakim protokolü onayladığında nafaka maddesinin hüküm fıkrasına geçirilmesi gerekir.

Nafaka Miktarı, Ödeme Günü ve Yıllık Artış Oranı

Nafaka tutarı, ödeme günü, ödeme hesabı ve yıllık artış oranı protokole ayrı ayrı yazılır. Artış oranının hangi endekse göre belirleneceği, TÜFE veya ÜFE gibi, açıkça gösterilmelidir. Endeks yazılmayan oran tartışma konusu olur.

Nafakanın Tek Seferde Ödenmesi

Nafaka aylık irat yerine toptan yani tek seferde ödenebilir (Türk Medeni Kanunu 176. madde). Toptan ödeme özellikle yoksulluk nafakasında tarafların ilişkiyi kesin olarak sonlandırmak istediği durumlarda tercih edilir. Aylık 10.000 TL’lik nafakanın 5 yıllık karşılığı toptan ödenecekse tutar 600.000 TL olarak yazılır. Toptan ödenen nafaka sonradan artırılamaz ve azaltılamaz. Çocuk nafakasının toptan ödenmesi ise çocuğun ihtiyaçları zamanla değiştiği için hakim denetimine tabidir.

Protokolde Nafaka Maddesi Örneği

Anlaşmalı boşanma protokolünde yoksulluk nafakası ve iştirak nafakası için ayrı maddeler yazılmalıdır. Burada ilgili maddelerin nasıl yazıldığına ilişkin hazırladığımız örnekleri inceleyebilirsiniz. Somut duruma bağlı olarak maddelerin kapsamlarının değişebileceğinin altını çizmek isteriz.

MADDE [Madde No] – YOKSULLUK NAFAKASI

Nafaka türü yoksulluk nafakasıdır. Nafaka alacaklısı [Ad Soyad] (T.C. Kimlik No [Numara]), nafaka borçlusu [Ad Soyad] (T.C. Kimlik No [Numara])’dır. Borçlu, alacaklıya aylık [Tutar] TL yoksulluk nafakası öder. Nafaka her ayın [Gün]. günü, [Banka Adı] bankasındaki [IBAN] numaralı hesaba yatırılır. Nafaka her yıl, önceki on iki aylık [TÜFE / ÜFE] değişim oranında artırılır ve artış [Artış Tarihi] tarihinde uygulanır. Nafaka [Başlangıç Tarihi] tarihinden itibaren ödenmeye başlanır.

MADDE [Madde No] – İŞTİRAK NAFAKASI

Nafaka türü iştirak nafakasıdır. Müşterek çocuk [Çocuk Ad Soyad] ([Doğum Tarihi]) için velayet [Ad Soyad]’a verilmiştir. Nafaka alacaklısı çocuktur ve çocuk adına velayet sahibi [Ad Soyad] tahsil eder. Nafaka borçlusu [Ad Soyad]’dır. Borçlu, çocuk için aylık [Tutar] TL iştirak nafakası öder. Nafaka her ayın [Gün]. günü, [Banka Adı] bankasındaki [IBAN] numaralı hesaba yatırılır. Nafaka her yıl, önceki on iki aylık [TÜFE / ÜFE] değişim oranında artırılır ve artış [Artış Tarihi] tarihinde uygulanır. Nafaka [Başlangıç Tarihi] tarihinden itibaren ödenmeye başlanır ve çocuğun ergin olmasına kadar devam eder.

Alternatif Bir Madde Olarak – TOPTAN ÖDEME (YOKSULLUK NAFAKASI)

Borçlu [Ad Soyad], alacaklı [Ad Soyad]’a yoksulluk nafakasının tamamı karşılığında [Toplam Tutar] TL’yi [Ödeme Tarihi] tarihine kadar, [Banka Adı] bankasındaki [IBAN] numaralı hesaba tek seferde öder. Alacaklı ödemeyle birlikte yoksulluk nafakası talebinden kesin olarak vazgeçer. Ödenen tutar sonradan artırılamaz ve azaltılamaz.

Hakimin Protokoldeki Nafaka Maddesini Değiştirme Yetkisi

Boşanma davasında hakim, tarafların ve çocukların menfaatlerini gözeterek protokolde gerekli gördüğü değişiklikleri yapar. Yetki uygulamada özellikle çocuğun yararına aykırı bulunan iştirak nafakası miktarlarında kullanılır. Değişiklik eşlere duruşmada bildirilir ve kabul edilirse boşanmaya hükmedilir. Taraflar hakimin önerdiği değişikliği kabul etmezse anlaşmalı boşanma gerçekleşmez ve dava çekişmeli boşanma olarak devam edebilir.

Anlaşmalı Boşanmada Nafaka Talep Edilmemesi ve Nafakadan Feragat

Anlaşmalı boşanma sürecinde eşler yoksulluk nafakasından feragat edebilir ve feragat eden eş boşanma kesinleştikten sonra yoksulluk nafakasını kural olarak talep edemez. Sonradan işsiz kalmak ya da gelir kaybı yaşamak feragati ortadan kaldırmaz.

Çocuk nafakası ise çocuğun hakkıdır ve ebeveynin protokolde nafaka istememesi çocuğun ileride nafaka hakkını ortadan kaldırmaz. Velayet sahibi ebeveyn sonradan çocuk adına iştirak nafakası talep edebilir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, protokolde çocuk için nafaka istenmemesinin sonraki iştirak nafakası talebine engel olmadığına hükmetmiştir (Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 14.11.2019, E. 2017/2613, K. 2019/1191).

Anlaşmalı boşanma sonrası nafaka davası açılabilir mi?

Anlaşmalı boşanma sonrası yoksulluk nafakası davası, protokolde feragat edilmişse ya da mali sonuçlar protokolle bağlanmışsa kural olarak reddedilir.

Protokol yoksulluk nafakasını hiç düzenlememişse dava, boşanma kararının kesinleşmesinden itibaren bir yıl içinde açılır ve süre geçince zamanaşımı itirazı kabul edilir (Türk Medeni Kanunu 178. madde). İştirak nafakası davası zamanaşımı süresinin dışındadır ve çocuğun ihtiyacı sürdükçe açılır.

Anlaşmalı boşanmadan sonra nafaka artırımı, azaltılması ve iptali nasıl olur?

Protokolle belirlenen nafaka da boşanma kesinleştikten sonra artırım, azaltım ve kaldırma davasına konu olur. Dava aile mahkemesinde, nafaka alacaklısının yerleşim yerinde de açılabilir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, protokolle kararlaştırılan yoksulluk nafakasının da değişen koşullara göre uyarlanabileceğini kabul etmiştir (12.02.2025, E. 2023/2-582, K. 2025/24).

Artırım için tarafların mali durumunda değişiklik gerekir ve artış dava tarihinden itibaren uygulanır. Yoksulluk nafakası alacaklısı evlenirse nafaka kendiliğinden kalkar. Evlenmeden fiilen evliymiş gibi yaşama ya da haysiyetsiz hayat sürme halinde nafaka ancak mahkeme kararıyla kaldırılır.

Anlaşmalı boşanmada nafaka ne zaman başlar ve ne zaman biter?

Anlaşmalı boşanmada nafaka, protokolde yazılan başlangıç tarihinden itibaren ödenir. Tarih yazılmazsa uyuşmazlık çıkar. Yoksulluk nafakası alacaklının evlenmesi ya da taraflardan birinin ölümüyle sona erer. İştirak nafakası çocuk 18 yaşına gelince biter. Anayasa Mahkemesi, yoksulluk nafakasını düzenleyen hükümdeki süresiz olarak ibaresini iptal etmiştir (E. 2025/156, K. 2026/131, Resmi Gazete 30.09.2026, sayı 33386). İptal hükmü yayımdan dokuz ay sonra, 30 Haziran 2027’de yürürlüğe girer. Önemli bir nokta olarak, karar nafakayı kaldırmaz ve mevcut nafakalar kendiliğinden sona ermez.

Anlaşmalı boşanmada nafaka ödenmezse ne olur?

Nafaka ödenmezse alacaklı ilamlı icra takibi başlatır, ödeme emri tebliğ edilir ve akabinde maaş, banka hesabı, taşıt ile taşınmaz haczedilir. Ödenmeyen güncel nafaka için icra ceza mahkemesine şikayet edilir ve borçlu üç aya kadar tazyik hapsiyle karşılaşır (İcra ve İflas Kanunu 344. madde).

Şikayet, ödenmemeyi öğrenmeden itibaren üç ay içinde ve her halde ihlalden itibaren bir yıl içinde yapılır. Borç ödenirse borçlu tahliye edilir. Aile hukukundan doğan yükümlülüğü yerine getirmemek ayrıca üç aydan iki yıla kadar hapis cezası öngören suçtur ve altı ay içinde yapılan şikayet üzerine soruşturulur.

Anlaşmalı boşanmada erkek nafaka alabilir mi?

Kanunda nafaka hakkı cinsiyete değil, boşanma yüzünden yoksulluğa düşmeye bağlıdır ve bundan dolayı erkek eş de yoksulluk nafakasına hak kazanabilir. Eşin geçimini kendi kaynaklarıyla sağlayamaması ve kadın eşin mali gücünün bulunması yeterlidir. Anlaşmalı boşanmada eşler nafakayı protokolde serbestçe kararlaştırır. Çocukların velayeti babaya verilirse anne iştirak nafakası öder.

Anlaşmalı boşanmada çalışan eş nafaka alabilir mi?

Çalışma nafaka almaya engel bir durum değildir. Yoksulluğun ölçütü eşin çalışması değil, geliriyle geçimini sağlayıp sağlayamamasıdır. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, geçimini kendi mali kaynakları ve çalışma gücüyle sağlama imkanından yoksun eşi yoksul sayar.

Protokolde artış oranı yazılmazsa nafaka her yıl artar mı?

Anlaşmalı boşanma sürecinde nafakaya ilişkin hazırlanan protokolde artış oranı belirtilmedii takdirde nafaka kendiliğinden artmaz. Artış için aile mahkemesinde nafaka artırım davası açılmalıdır. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, çekişmeli boşanmada yoksulluk nafakasına yıllık artış talep edilmişse oranın ÜFE’ye göre belirlenmesi gerektiğine hükmetmiştir (Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 05.06.2024, E. 2023/6583, K. 2024/4269).

Anlaşmalı boşanmada tedbir nafakası istenebilir mi?

Anlaşmalı boşanmada tedbir nafakası istenebilir. Hakim dava süresince eşlerin geçimi ve çocukların yararı için tedbir nafakasına kendiliğinden de karar verir. Duruşma ertelenir ya da dava uzarsa nafaka dava boyunca ödenir. Boşanma hükmü kesinleştiğinde tedbir nafakası sona erer ve nafakayı protokol belirler.

Nafaka elden ödenebilir mi?

Kanunda banka yoluyla ödemenin zorunlu kılınmaması dolayısıyla nafaka elden ödenebilir fakat ödemenin yapıldığının ispatı borçluya aittir. Nafaka için hazırlanan protokolde hesap numarası yazılıysa ödeme ilgili hesaba yapılır ve havale açıklamasına nafakanın ayı yazılır. Açıklaması boş bırakılan ödemeler kural olarak nafakadan mahsup edilmez. Elden ödemede alacaklının imzalı makbuzu alınır.

Yurt dışında yaşayan eşten nafaka nasıl alınır?

Yurt dışında yaşayan eştan nafaka, 1956 tarihli New York Sözleşmesi ile 2007 tarihli Lahey Sözleşmesi kapsamlarında alınır. Başvuru Türkiye’de Cumhuriyet başsavcılığına yapılır ve dosya Adalet Bakanlığı aracılığıyla borçlunun ülkesine iletilir. Lahey Sözleşmesi ülkemiz bakımından 1 Şubat 2017’de yürürlüğe girmiştir ve Türkiye sözleşmeyi eş nafakasına da genişletmiştir.

Anlaşmalı boşanmada nafaka eşlerin iradesine bağlıdır, çocuk nafakasında ise hâkim denetimi vardır. Protokolde tür, tutar, gün, hesap ve endeks açıkça yazılırsa sonradan uyuşmazlık çıkmaz. Yoksulluk nafakasından feragat bağlayıcıdır, çocuğun hakkı saklıdır. Nafaka ödenmezse icra takibi ve tazyik hapsi devreye girer. Süresiz yoksulluk nafakası ibaresinin iptali 30 Haziran 2027’de yürürlüğe girecektir.

Çözüm Hukuk Bürosu

Çözüm Hukuk olarak hizmetlerimiz geniş ve çeşitli bir yelpazeyi kapsar. Tazminat hukuku, trafik kazaları ve iş kazaları gibi alanlarda sadece deneyimli değil, aynı zamanda yenilikçi çözümler üretecek uzmanlığa sahibiz.

İlgili Makaleler

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu
Call Now Button