Uzaklaştırma Kararı Nasıl Alınır? İtiraz, İhlal ve Dilekçe

Şiddete uğramanız yahut henüz gerçekleşmemiş olsa bile kendinizi tehdit altında hissetmeniz hukuki koruma talep etmeniz adına yeterli bir nedendir ve 6284 sayılı Kanun kapsamında verilen uzaklaştırma kararı, olayın özelliklerine göre belirlenen kapsamı ile karşı tarafın size, evinize, iş yerinize veya çocuğunuzun bulunduğu yerlere yaklaşmasını engelleyebileceği gibi iletişim kurmasını da yasaklayabilir. 

Büromuz avukatlarının hazırladığı bu yazıda, uzaklaştırma kararının hangi durumlarda ve nasıl alınabileceğine, kararın ihlal edilmesi durumundaki hukuki sonuçlara ve itiraz sürecine ilişkin genel bilgiler paylaşılmıştır. Hukuki uyuşmazlığa ve sürece dair detaylı bilgi ve yönlendirme için info@cozumavukatlik.com.tr mail adresi ya da 0 (541) 371 06 09 numaralı telefon ile iletişime geçebilirsiniz.

UZMAN GÖRÜŞÜ

Uzaklaştırma kararında en önemli nokta, yalnızca yaşanan olayı değil, devam eden şiddet veya şiddet riskini de doğru şekilde ortaya koymaktır. Başvurunun açık ve somut biçimde yapılması, talep edilen tedbirlerin olayın niteliğine uygun belirlenmesi ve kararın süresi ile kapsamının dikkatle takip edilmesi, koruma kararının etkinliği açısından kritik önemdedir.

Av. Ezgi Bozkurt

Tazminat ve Sigorta Hukuku Uzmanı

Uzaklaştırma Kararı Hangi Hallerde Verilir?

Fiziksel, cinsel, psikolojik yahut ekonomik şiddete maruz kaldıysanız ya da şiddete uğraşama tehlikeniz bulunuyorsa, 6284 sayılı Kanun kapsamında koruyucu ve önleyici tedbir talep edebilirsiniz ve şiddetin henüz gerçekleşmemiş olması, tedbir kararı verilmesine engel değildir. 

8/3/2012 tarihinde kabul edilen Kanun No. 6284 AİLENİN KORUNMASI VE KADINA KARŞI ŞİDDETİN ÖNLENMESİNE DAİR KANUN: https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2012/03/20120320-16.htm

Uzaklaştırma kararı verilebilmesi için delil ve belge aranmaz ve başvuran kişinin beyanı ve olaylara ilişkin anlatımı, tedbir talebinin değerlendirilmesinde dikkate alınır. Bununla beraber elbette varsa mesaj, arama kaydı, fotoğraf, video veya diğer delillerin başvuruda belirtilmesi sürecin değerlendirilmesine yardımcı olur. Tek taraflı ısrarlı takip mağdurları da kanunun koruma kapsamındadır.

Uzaklaştırma Kararı Nasıl Alınır?

Uzaklaştırma ve koruma talebinde bulunmak için kolluk birimlerine, Cumhuriyet Başsavcılığı’na, Aile Mahkemesi’ne ve ŞÖNİM’e başvurabilirsiniz. Tehlike içerisindeyseniz ve durum çok acilse en yakın karakola ya da jandarmaya başvurmanız işlemlerin hızlı şekilde başlatılması açısından pratik bir yoldur. 

Kolluk birimine başvurduğunuzda yaşadığınız olayları anlatmalı ve durumun tutanak altına alınmasını istemelisiniz. Olayın niteliğine göre ilgili birimler kanunun kendisine verdiği yetki kapsamında önleyici tedbirleri alabilir ve gerekli işlemleri ilgili mercilere iletir. Aile Mahkemesi’ne de doğrudan dilekçe ile başvurulabilir.

Uzaklaştırma kararının verilebilmesi için her durumda duruşma yapılması gerekmez. Hakim talebi dosya üzerinden değerlendirerek karar verebilir ve bu değerlendirmede tedbir kararı verilmesi bakımından delil veya belge aranması zorunlu değildir.

Uzaklaştırma kararı almak için avukat tutmak zorunlu değildir fakat başvuruda olayların açık, somut ve mümkün olduğunca kronolojik şekilde anlatılması; varsa mesaj, arama kaydı, fotoğraf, video veya diğer delillerin belirtilmesi talebin değerlendirilmesini kolaylaştırabilir.

ŞÖNİM İletişim Bilgileri: https://www.aile.gov.tr/iletisim/bakanlik-iletisim-bilgileri/sonim/ 

Şiddet Mağdurlarına 7/24 Ücretsiz Hukuki Destek: https://www.instagram.com/gelincikprojesi/

Uzaklaştırma Kararı Kimlere Verilir?

Uzaklaştırma kararı yalnızca eşler arasındaki uyuşmazlıklarla sınırlı değildir ve kanunda belirtilen şartların oluşması durumunda eski eş, nişanlı, aile bireyleri veya aile bağı bulunmayan farklı bir kişi tarafından uygulanan şiddet ya da şiddet tehlikesi nedeniyle tedbir kararı verilebilir. Yine kanunun yalnızca kadınlara yönelik bir koruma mekanizması olmadığını, erkekler, çocuklar, aile bireyleri ve tek taraflı ısrarlı takip mağdurlarının da yararlanabileceğini belirtmemiz gerekir. 

Uzaklaştırma Kararı Kaç Gün Sürer?

Uzaklaştırma kararının süresine ilişkin kanunda kesin bir ifade belirlenmemiştir ve olayın koşullarına ve riskin niteliğine göre değişkenlik gösterir. İlgili kanun kapsamında uzaklaştırma kararı ilk defasında en çok altı ay için verilebilir fakat bu bir zorunluluk değildir. Olayın özelliklerine göre bir ay, iki ay veya daha kısa ya da farklı bir süre belirlenebilir.

Şiddet riskinin ya da tehlikenin devam etmesi durumunda uzaklaştırma tedbirinin süresi dolmadan önce uzatılması, değiştirilmesi ya da aynen devam ettirilmesi talep edilebilir. Bunun için kararın bitiş tarihini yakından takip etmek ve süresi dolmadan önce ilgili makama başvurmanız gerekir. 

Kararın Kapsamı Nedir?

Her uzaklaştırma kararında aynı yasakların uygulanması gerekmez. Olayın özelliklerine ve mahkemenin verdiği tedbir kararına göre uzaklaştırmanın kapsamı değişecektir.

Kararda, şiddet uygulayan kişinin korunan kişiye konutuna, iş yerine veya çocuğunun okuluna yaklaşmaması, telefon, mesaj, sosyal medya veya diğer iletişim araçlarıyla rahatsız etmemesi gibi tedbirlere yer verilebilir. Gerekli görülmesi durumunda üçüncü kişiler aracılığıyla iletişim kurulmasının önlenmesine yönelik tedbirler de uygulanabilir.

Bunun yanında, korunan kişinin bulunduğu konuttaki eşyalara zarar vermeme, silah veya benzeri araçları kolluğa teslim etme ve alkol ya da uyuşturucu/uyarıcı madde etkisindeyken korunan kişiye yaklaşmama gibi önleyici tedbirlere de karar verilebilir. Şiddet uygulayan kişinin alkol veya uyuşturucu madde bağımlılığının ya da kullanımının bulunması durumunda ise tedaviye yönelik tedbirler de gündeme gelebilir.

Dolayısıyla uzaklaştırma kararının kapsamını belirleyen temel unsur mahkeme veya yetkili merci tarafından somut olay için verilen tedbirlerin içeriğidir. Kararda hangi davranışların yasaklandığı ve hangi alanlara yaklaşılmaması gerektiği açıkça belirtilir.

Uzaklaştırma Kararı Sonrası Ne Olur?

Uzaklaştırma kararının uygulanması ve takibinden, kararın niteliğine göre kolluk kuvvetleri, ŞÖNİM ve ilgili diğer kurumlar sürece dahil olur. Gerekli görülmesi durumunda psikolojik destek, barınma ve diğer sosyal hizmetlerden yararlanmanız sağlanır süreçte. 

Karşı tarafın tedbir kararına uyması sonucunda kararda belirtilen süre sona erdiğinde tedbir de sona erer fakat tehlikeli durumunda devam ettiğini düşünüyorsanız, tedbir süresi dolmadan önce tedbirin uzatılmasını, değiştirilmesini veya yeni bir tedbir kararı verilmesini talep edebilirsiniz.

Kararın ihlal edilmesi durumunda ise zorlama hapsi gündeme gelir ve ihlali oluşturan durum aynı zamanda tehdit, kasten yaralama veya başka bir suç teşkil ediyorsa bu fiil nedeniyle ayrıca adli süreç yürütülür.

Uzaklaştırma Kararına İtiraz

6284 sayılı Kanun’un 9. maddesi, uzaklaştırma kararına itiraza ilişkin süreci ve süreleri netleştirmiştir. Bu kapsamda itiraz süresi, kararın tefhim veya tebliğ tarihinden itibaren iki haftadır. 

Karara itiraz, Aile Mahkemesi’ne sunulacak dilekçeyle yapılır ve itirazı, kararı veren hakim incelemez, dosya kanunda öngörülen usule göre itirazı inceleyecek mahkemeye gönderilir. Karara itiraz edilmiş olması tedbirin uygulanmasını kendiliğinden durdurmaz.

İtiraz mercii, kural olarak itiraz hakkında bir hafta içinde karar verir ve itiraz üzerine verilen karar kesindir. Bu nedenle iki haftalık itiraz süresinin geçirilmemesi önemlidir.

Uzaklaştırma Kararının İhlal Edilmesi

Uzaklaştırma kararının ihlal edilmesi durumunda, aleyhinde karar verilen kişi hakkında ilk ihlalde üç günden on güne kadar, ihlalin tekrarlanması durumunda ise on beş günden otuz güne kadar zorlama hapsi kararı verilir. İlgili kanunun 13. maddesine göre zorlama hapsinin toplam süresi 6 ayı geçemez. 

Tedbir kararına uyulmasını sağlamak amacı taşıyan ve klasik anlamda bir ceza mahkumiyeti olmayan zorlama hapsi, bu yönüyle adli sicil kayıtlarına işlemez ve tekerrüre esas olmaz ve koşullu salıverilme hükümleri uygulanmaz.

Uzaklaştırma kararının ihlali aynı zamanda tehdit, kasten yaralama ya da başka bir suç oluşturuyorsa, bu fiil nedeniyle ayrıca adli soruşturma ve kovuşturma süreci yürütülür. Zorlama hapsi ile suç nedeniyle yürütülen adli süreç birbirinden farklı hukuki sonuçlar doğurur.

Uzaklaştırma kararının ihlal edildiği durumlarda süreci mümkün olan en kısa sürede kolluğa veya ŞÖNİM‘e bildirmeniz ve varsa mesaj, arama kaydı, fotoğraf, video veya diğer delilleri muhafaza etmenizi öneririz.

ŞÖNİM iletişim bilgileri için; https://www.aile.gov.tr/iletisim/bakanlik-iletisim-bilgileri/sonim/ 

Uzaklaştırma Kararı Dilekçesi Örneği

Bu bölümde, Çözüm Hukuk Bürosu avukatlarının hazırladığı dilekçe örneğini bulabilirsiniz. Bu örnek, dilekçenin yapısını genel hatlarıyla göstermesi açısından hazırlanmış olup her olayın farklı nitelikler taşıdığını ve dilekçe içeriğinin olay özelinde değişkenlik göstermesi gerektiğinin altını çizmek isteriz. 

[İL/İLÇE] AİLE MAHKEMESİ’NE

** Nöbetçi Aile Mahkemesi de olabilir.

BAŞVURAN (KORUNMASI İSTENEN): [Ad Soyad], T.C. Kimlik No: [Numara], Adres: [Adres]

HAKKINDA TEDBİR İSTENEN: [Ad Soyad], Adres: [Adres]

KONU: 6284 sayılı Kanun kapsamında koruyucu ve önleyici tedbir kararı verilmesi talebimdir.

AÇIKLAMALAR:

1. [Ad Soyad] ile [ilişki türü, örn. eşim / birlikte yaşadığım kişi] olarak aynı hanede yaşamaktayız.
2. [Tarih] tarihinde [olayın kısa anlatımı: örn. bana hakaret etti, fiziksel şiddet uyguladı, tehdit etti].
3. Bu olay ilk defa yaşanmamıştır, daha önce de [varsa önceki olaylar kısaca] şeklinde olaylar yaşanmıştır.
4. Şu anda kendimi güvende hissetmiyorum, [Ad Soyad]’ın tekrar bana zarar vereceğinden endişe ediyorum.

SONUÇ VE İSTEM: Yukarıda anlattığım nedenlerle, 6284 sayılı Kanun kapsamında hakkımda koruyucu ve önleyici tedbir kararı verilmesini, [Ad Soyad]’ın bana ve [varsa: çocuklarıma/evime/iş yerime] yaklaşmasının yasaklanmasını talep ederim.

EKLER: [varsa fotoğraf, mesaj kaydı, doktor raporu, tanık bilgisi]

[Tarih] [Ad Soyad / İmza]

Uzaklaştırma kararı nereden sorgulanır?

Lehine uzaklaştırma kararı verilen kişiler, kararın UYAP Vatandaş Portal veya e-Devlet üzerinden görüntülenip görüntülenemediğini kontrol edebilir fakat aleyhine karar verilen kişiler bakımından standart hukuki süreçler gibi UYAP ekranlarında karar görünmeyebilir ve uygulamada çoğunlukla Aile Mahkemelerinin değişik iş dosyaları üzerinden yürütülür. Dolayısıyla aleyhinize bir uzaklaştırma kararı ihtimali varsa ilgili adliyenin Aile Mahkemesi kalemi ya da yetkili birimlerinden bilgi almanız en sağlıklı seçenek olacaktır. 

Uzaklaştırma kararı sicile işler mi?

Bir ceza değil, geçici bir koruma tedbiri olması dolayısıyla uzaklaştırma kararı adli sicil (sabıka) kaydında görülmez ve karara eksiksiz uyulduğu takdirde kişinin siciline yansımaz. Kararın ihlali durumunda verilen zorlama hapsi, tazyik hapsi niteliğinde olduğundan adli sistemdeki özel disiplin kayıtlarına işlenir.

Haksız yere uzaklaştırma kararı aldığını düşünen kişi ne yapmalı?

Haksız yere uzaklaştırma kararı aldığını düşünen vatandaşlar, karar kendilerine tebliğ edildiği tarihten itibaren 2 hafta (14 gün) içerisinde kararı veren Aile Mahkemesi’ne itiraz etmeli ve itiraz dilekçesinde iddiaların neden gerçeği yansıtmadığını kamera kaydı, mesajlaşmalar, HTS kayıtları yahut tanık bilgileri gibi delilleri ekleyerek anlatmalıdır.

Burada kritik bir nokta olarak, itiraz edilmiş olması uzaklaştırma kararını durdurmaz ve süreç sonuçlanana kadar karara uyulması zorunludur. Aksi halde ihlal nedeniyle zorlama hapsi uygulanır. Sürecin mümkün olan en hızlı ve doğru şekilde ilerlemesi ve hak kaybı yaşamamak adına uzman bir avukattan destek almanızı öneririz.

Uzaklaştırma kararı ne kadar sürede çıkar?

6284 sayılı Kanun’un acil koruma esasına dayanması dolayısıyla uzaklaştırma kararı bürokratik süreçlerle bekletilmez ve çoğu zaman aynı gün ya da en geç 24 saat içerisinde çıkar. Kararın çıkma süresinde başvurulan kurum da belirleyicidir. Şöyle ki;

• Gece, hafta sonu veya acil tehlike anında polise/jandarmaya başvurulduğunda uzaklaştırma tedbiri derhal (birkaç saat içinde) uygulanmaya başlar.
• Mesai saatleri içinde mahkemeye ya da savcılığa sunulan dilekçeler genellikle aynı gün, yoğunluğa bağlı olarak ise en geç 24 saat içinde hakim tarafından karara bağlanır.

Uzaklaştırma kararı karşı tarafa nasıl bildirilir?

Uzaklaştırma kararı, kararı veren merci tarafından korunan kişiye ve şiddet uygulayana tebliğ ya da tefhim (yüzüne karşı) yoluyla bildirilir. Eğer durumun gecikmesinde sakınca bulunuyorsa kolluk tarafından şiddet uygulayana tutanakla vakit kaybetmeden tebliğ edilir.

Burada önemli bir nokta olarak, tedbir kararının tebliğ edilmemiş olması, kararın uygulanmasına engel bir durum değildir fakat uzaklaştırma kararına aykırılık dolayısıyla zorlama hapsi uygulanabilmesi için kararın tefhim veya tebliğ edilmesi ve karara aykırı davranılması durumunda zorlama hapsi uygulanabileceğine ilişkin ihtarın kararda yer alması ve tefhim veya tebliğ sırasında da bildirilmesi gerekir.

Polis uzaklaştırma kararı verebilir mi?

Kolluk kuvvetlerine başvurulması durumunda yetki nöbetçi polis memurunda değil, amirindedir. Dolayısıyla acil durumlarda polis karar verir demek yerine kolluk amirinin uzaklaştırma tedbiri alabileceğini söylemek hukuken daha doğru olur. Bu karar kalıcı değildir, takip eden ilk iş günü mahkemenin onayına sunulur ve hakim tarafından 24 saat içinde onaylanmadığı takdirde tedbirler kendiliğinden kalkar.

Uzaklaştırma kararı kaç defa uzatılabilir?

Uzaklaştırma kararının uzatılmasında herhangi bir sayı sınırı yoktur ve ilk tedbir kararı en çok 6 ay için verilebilir. Şiddetin ve tehlikenin devam etmesi durumunda karar defalarca uzatılabilir, kanun bu noktada bir üst limit belirlememiştir. Önemli olan durumun varlığını sürdürmesidir. Kararın süresi bitmeden önce Aile Mahkemesi’ne başvurularak tedbirin uzatılması talep edilmelidir. 

Karakol uzaklaştırma kararı verebilir mi?

Gecikmesinde sakıncası bulunan hallerde yani mesai saatleri dışı, hafta sonu ya da hayati tehlike anında evet, karakol ya da ilgili kolluk birimi uzaklaştırma kararı verebilir. Karakolda amirin aldığı bu karar, takip eden ilk iş günü hakimin onayına sunulur ve hakim tarafından 24 saat içinde onaylanmayan kararlar kendiliğinden kalkar. 

Boşanma davası açmadan uzaklaştırma kararı alınabilir mi?

Uzaklaştırma kararı hukuken boşanma davasından bağımsızdır ve uzaklaştırma kararı almak için önceden açılmış bir boşanma davası bulunması şart değildir. Kişinin şiddet yahut şiddet tehlikesi altında olması Aile Mahkemesi’ne, polis/jandarma merkezine veya Cumhuriyet Başsavcılığı’na başvurarak uzaklaştırma talep etmesi için yeterlidir. Boşanma davasının devam ettiği sırada da uzaklaştırma tedbiri istenebilir. 

Uzaklaştırma kararı devam ederken ortak konuta girilebilir mi?

Hakkında müşterek konuttan uzaklaştırma yahut yaklaşmama kararı verilen kişinin bu karar uyarınca konuta girmesi mümkün değildir. Karar süresinde ortak konuta girmeye çalışmak, kapıya gitmek ya da konutun çevresinde bulunmak kararın ihlali sayılır ve bu durumun tespiti halinde kişi hakkında 3 günden 10 güne kadar ertelenemez ve paraya çevrilemez zorlama hapsi uygulanır. Eğer kişinin evden kişisel eşyalarını alması gerekiyorsa bunu yalnızca polis ya da jandarma refakatinde gerçekleştirmesi mümkündür. 

Uzaklaştırma kararı çocukla görüşmeyi engeller mi?

Aksi kararlaştırılmadıkça uzaklaştırma kararı çocukla görüşmeyi doğrudan engellemez fakat 6284 sayılı Kanun kapsamında hakim, çocuğun üstün yararını ve güvenliğini korumak amacıyla kişisel ilişkiyi kısıtlayabilir (belirli günlerle) ya da refakatçi şartı koyabilir.

Uzaklaştırma kararında eve yaklaşma mesafesi kaç metredir?

Uzaklaştırma kararının kapsamı ve alanı, olayın özelliklerine ve koruma ihtiyacı dikkate alınarak hakim tarafından belirlenir. Dolayısıyla kanunda sabit bir mesafeden bahsetmek mümkün değildir. Bazı kararlar belirli bir mesafe üzerinden değil konut, okul ya da işyerine yaklaşmama gibi konum üzerinden belirlenir. Hakimin takdirine göre 50, 100 ya da 500 metre gibi belirli bir mesafe sınırı da olabilir.

Uzaklaştırma kararı almak için delil gerekir mi?

6284 sayılı Kanun, bazı koruyucu ve önleyici tedbirlerin alınması noktasında somut bir delil yahut belge zorunluluğu aramaz ve bu durum uzaklaştırma kararı için de geçerlidir. Dolayısıyla uzaklaştırma kararı almak için başvuranın yaşadığı şiddeti ya da şiddet tehlikesini beyan etmesi hukuken yeterlidir.

Bununla beraber başvuruda sunulan bilgi ve belgeler asla önemsiz değildir. Mesaj kayıtları, fotoğraflar, kamera görüntüleri, tanık bilgileri, sağlık raporları veya diğer belgeler olayın doğru biçimde değerlendirilmesine ve bunun sonucunda tedbirin süresi ve kapsamının genişlemesini sağlayacaktır.